Luật nào cho ai?

Mỹ cô lập trong vấn đề hạt nhân của Iran. Trong ảnh là Ngoại trưởng Mỹ Mikeo Pompeo.
Mỹ cô lập trong vấn đề hạt nhân của Iran. Trong ảnh là Ngoại trưởng Mỹ Mikeo Pompeo.
(PLVN) - Mỹ đang không chỉ đẩy Hội đồng Bảo an Liên Hợp quốc vào tình thế khó xử mà còn rất có thể làm bùng phát một cuộc khủng hoảng rất hiếm thấy lâu nay về ngoại giao và luật pháp quốc tế khi hạ quyết tâm huỷ hoại thỏa thuận về giải pháp cho vấn đề hạt nhân của Iran (JCPOA).

Sau khi không thành công trong dự thảo nghị quyết về kéo dài vô thời hạn việc cấm vận vũ khí đối với Iran, Mỹ đã chính thức yêu cầu  áp dụng trở lại những biện pháp chính sách trừng phạt Iran như ở thời kỳ trước khi có được JCPOA.

JCPOA là viết tắt của thoả thuận ký kết giữa Mỹ, Nga, Trung Quốc, Anh, Pháp, Đức và Iran hồi mùa hè năm 2015, tạm dịch là Chương trình Hành động tổng thể chung. Mục đích của thỏa thuận này là làm chậm lại và kiểm soát hoàn toàn chương trình tên lửa của Iran để đảm bảo chắc chắn nước này không thể phát triển vũ khí hạt nhân. 

Một trong những điều mà Iran được từ JCPOA là Liên Hợp quốc dỡ bỏ những biện pháp trừng phạt Iran và việc cấm vận vũ khí đối với Iran sẽ chấm dứt vào ngày 18/10 tới đây. Cũng trong JCPOA có một “cái chốt” cho trường hợp Iran không tuân thủ và thực hiện JCPOA. “Cái chốt” này có tên gọi là Cơ chế Snapback.

Nội dung của nó là nếu có bên nào tham gia ký kết JCPOA cho rằng Iran không tuân thủ đầy đủ và nghiêm chỉnh các quy định của JCPOA thì bên ấy có quyền yêu cầu Liên Hợp quốc áp dụng trở lại những biện pháp trừng phạt Iran như ở thời trước khi có JCPOA mà không thành viên nào của HDBA LHQ có thể phủ quyết. Liên Hợp quốc đã có nghị quyết coi JCPOA như luật pháp quốc tế và vì thế Mỹ, Nga, Trung Quốc, Anh, Pháp hay Đức đều có quyền kích hoạt Cơ chế Snapback này. 

Luật nào cho ai? ảnh 1
Phiên họp Hội đồng Bảo an Liên Hợp quốc.  

Vấn đề đối với Mỹ ở chỗ năm 2018, Mỹ đã quyết định đơn phương rút khỏi JCPOA, tức là Mỹ tự rũ bỏ mọi trách nhiệm và cam kết với JCPOA. Cũng theo quy định của JCPOA, sau khi Mỹ kích hoạt cơ chế kia, Liên Hợp quốc có thời gian 30 ngày để quyết định về áp dụng trở lại hay không áp dụng những biện pháp trừng phạt Iran như ở thời trước khi có được JCPOA.

Mục đích chính của Mỹ là hủy bỏ JCPOA, tuy đã đơn phương rút khỏi JCPOA nhưng đấy không phải là thỏa thuận song phương riêng giữa Mỹ và Iran cho nên JCPOA vẫn có hiệu lực chừng nào các bên tham gia ký kết khác không từ bỏ nó. Nga, Trung Quốc, Anh, Pháp và Đức vẫn tiếp tục nỗ lực như có thể được để duy trì JCPOA trong khi Iran cũng có lợi ích thiết thực ở việc bảo tồn JCPOA.

Bởi thế, Mỹ tìm cách đẩy Iran vào tình thế không còn có thể tiếp tục thực hiện JCPOA được nữa. Một khi Liên Hợp quốc áp dụng trở lại những biện pháp chính sách trừng phạt thì Iran sẽ chẳng còn lợi ích gì nữa với việc tiếp tục thực hiện JCPOA.

Câu hỏi được đặt ra ở đây là sau khi đơn phương rút ra khỏi JCPOA thì Mỹ còn có quyền kích hoạt Cơ chế Snapback kia hay không. Mỹ lập luận rằng cái tên nước Mỹ hiện diện trong văn bản JCPOA khi Liên Hợp quốc công nhận nó như luật pháp quốc tế nên Mỹ có quyền kích hoạt Cơ chế Snapback.

Sẽ có sự bất đồng quan điểm giữa các thành viên Hội đồng Bảo an Liên Hợp quốc về điều này và chừng nào chưa có một thể chế đa phương khách quan phán xử thì chừng ấy vẫn tồn tại một dạng khủng hoảng nhận thức về luật pháp quốc tế. Câu hỏi về luật nào dành cho ai đương nhiên sẽ được phía Mỹ trả lời theo cách riêng và theo lợi ích, mưu tính riêng của mình.

Hệ lụy trực tiếp của tình trạng ấy là Hội đồng Bảo an Liên Hợp quốc sẽ xử sự như thế nào khi Mỹ đưa ra một dự thảo nghị quyết mới với nội dung khuyến nghị Liên Hợp quốc không tái trừng phạt Iran để rồi dùng quyền phủ quyết của Mỹ để tự phủ quyết. Cả ở đây cũng thấy có tình trạng luật thì rất cụ thể và rõ ràng nhưng việc vận dụng và lập luận lại có thể theo nhiều cách khác nhau. Hiệu lực của luật trên thực tế bị thách thức, thậm chí cả bào mòn nữa chính vì thế.

Tin cùng chuyên mục

Đảo Hans là một đảo đá nhỏ không có cư dân sinh sống.

Hồi kết của “Cuộc chiến tranh yên bình nhất thế giới”

(PLVN) - Cuộc tranh chấp giữa Canada và Đan Mạch về chủ quyền đối với đảo Hans ở vùng Bắc Cực được đặt cho biệt danh là “Cuộc chiến tranh yên bình nhất trên thế giới” vì ở nơi đây chưa từng xảy ra xô xát hay giao tranh vũ trang giữa hai bên.

Đọc thêm

Châu lục không còn dễ thu phục

Các nhà lãnh đạo tham dự Thượng đỉnh châu Mỹ lần 9 tại Los Angeles (Mỹ).
(PLVN) - Tổng thống Mỹ Joe Biden không phải chẳng đạt được kết quả gì nhưng cũng không thể toại nguyện về kết cục của Hội nghị cấp cao của các nước châu Mỹ lần thứ 9 vừa qua.

Chấm dứt hủ tục đáng sợ của nhiều bộ tộc Nigeria

Chấm dứt hủ tục đáng sợ của nhiều bộ tộc Nigeria
(PLVN) - Đối với các bộ lạc thổ dân ở Nigeria, việc rạch thân để tạo ra các vết sẹo là một nghi thức khá phổ biến và có từ rất lâu đời. Tùy từng bộ lạc, việc rạch thân sẽ diễn ra theo nhiều cách khác nhau, cùng với quan niệm về giá trị của những vết sẹo cũng khác nhau.

Bên lề sân cỏ (Kỳ 1): Lịch sử hình thành và chinh phục cả thế giới của bóng đá

 Tống Thái Tổ Triệu Khuông Dận (927-976 sau CN) chơi xúc cúc cùng các cận thần.
(PLVN) - Bóng đá được cho rằng đã xuất hiện từ thời đại Chiến Quốc và phiên bản cổ xưa nhất với đầy đủ các kỹ thuật là môn xúc cúc (các tên gọi khác: tháp cúc, đạp cúc, túc cúc) của Trung Quốc. Tuy vậy, phải tới thế kỷ 18, bóng đá mới trở nên phổ biến và phát triển rầm rộ, đặc biệt là ở các nước châu Âu.

Ô nhiễm môi trường - “sát thủ” nguy hiểm hơn cả bệnh tật, chiến tranh

Ảnh minh họa.
(PLVN) - Một nghiên cứu được công bố trên tạp chí y khoa danh tiếng The Lancet mới đây cho biết, ô nhiễm môi trường, bao gồm ô nhiễm không khí, nước và đất là nguyên nhân gây ra cái chết của 9 triệu người mỗi năm, nhiều hơn số người tử vong do các bệnh nguy hiểm như AIDS, ho gà, sốt rét; hay khủng bố và chiến tranh.

Ranh giới nào cho luật?

Mỹ, EU, NATO và đồng minh cho rằng Nga đã bất chấp luật pháp quốc tế khi phát động chiến sự ở Ukraine.
(PLVN) - Chiến sự từ hơn 100 ngày nay ở Ukraine không những chỉ làm chấn động thế giới về chính trị an ninh mà còn đặt luật pháp quốc tế trước nhiều câu hỏi mà không biết đến khi nào mới có được câu trả lời.

EU cấm vận Nga xuất khẩu dầu lửa

(ảnh minh họa).
(PLVN) - Sau gần 1 tháng dàn xếp bất đồng quan điểm trong nội bộ, Liên minh châu Âu (EU) đã nhất trí thông qua chủ trương ngừng nhập khẩu dầu lửa của Nga.

Luẩn quẩn và bế tắc

22 nạn nhân thiệt mạng trong vụ xả súng ngày 24/5/2022 tại trường tiểu học Robb (bang Texas, Mỹ).
(PLVN) - Ở nước Mỹ, chỉ trong khoảng thời gian rất ngắn xảy ra liên tiếp 2 vụ xả súng khiến cho nhiều người bị thiệt mạng và gợi lại cả chuỗi dài những vụ việc tương tự đã từng xảy ra trong quá khứ.

Kỳ dị chó cún được bầu làm Thị trưởng ở nước Mỹ

Một tân “Thị trưởng chó cún” ở thị trấn Rabbit Hash.
(PLVN) - Rabbit Hash là một thị trấn nhỏ tại bang Kentucky (Mỹ). Đã từ lâu, đảm nhiệm danh nghĩa Thị trưởng của thị trấn đã không còn thuộc về con người. Tổng cộng 5 “Thị trưởng chó cún” đã giữ chức vụ này với nhân vật đắc cử gần nhất là chú chó tên là Wilbur.

Danh họa Picasso và quá khứ “bị hắt hủi” ở Pháp

Chân dung Picasso.
(PLVN) - Ít người biết rằng, danh họa nổi tiếng thế giới Picasso lúc sinh thời, trong suốt gần nửa thế kỷ, ông bị coi là kẻ ăn nhờ ở đậu, là “phần tử nước ngoài nguy hiểm” và bị từ chối cho nhập quốc tịch Pháp.