Góc nhìn luật gia: Giải bài toán minh bạch việc sử dụng tiền công đức tại các di tích

(PLVN) - Năm hết, Tết đến, việc "trả lễ" cuối năm và lễ loạt đầu năm lại tấp nập tại chùa đền và các cơ sở thờ tự. Lâu nay, việc sử dụng tiền công đức luôn là vấn đề nóng thu hút sự quan tâm đông đảo từ phía người dân, các chuyên gia cũng như các ban ngành chức năng. Tuy nhiên, vấn đề quản lý, giám sát việc sử dụng tiền công đức sao cho bảo đảm đúng mục đích, công khai, minh bạch lại… vẫn đang gặp khó. 
Góc nhìn luật gia: Giải bài toán minh bạch việc sử dụng tiền công đức tại các di tích

Dấu hỏi từ khoản tiền công đức “khủng”

Khái niệm tiền công đức (có nơi gọi là tiền giọt dầu, tiền tiến cúng…) tại các di tích lịch sử, danh lam thắng cảnh, cơ sở tôn giáo được xác định là nguồn tiền mà các cá nhân, tổ chức trong và ngoài nước cúng tiến, đóng góp, tài trợ tự nguyện, hợp pháp… đối với các di tích lịch sử, đền, chùa, miếu, cơ sở thờ tự tôn giáo. Thực tế, ngoài việc tiến cúng bằng tiền mặt, còn có việc công đức bằng ngoại tệ, hiện vật, tài sản hoặc ngày công lao động, trí tuệ…

Luật sư Vũ Thu Hường (Đoàn luật sư Hà Nội) cho biết, theo thống kê, hàng năm nước ta có khoảng 8000 lễ hội lớn nhỏ. Xã hội càng phát triển, khoản tiền công đức mà người dân đóng góp cho các cơ sở tôn giáo càng lớn. Theo báo chí đưa tin, số tiền công đức tại một số chùa, đền vào mùa lễ hội thu được trung bình lên tới hàng tỷ đồng, thậm chí tại một số di tích lớn có nơi thu được vài chục tỉ đồng tiền công đức mỗi năm.

Về vấn đề quản lý, kiểm soát việc sử dụng tiền công đức, theo Luật sư Vũ Thu Hường, chúng ta đã có Thông tư liên tịch số 04 ngày 30/5/2014 giữa Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch và Bộ Nội vụ hướng dẫn việc thực hiện nếp sống văn minh tại các cơ sở tín ngưỡng, cơ sở tôn giáo điều chỉnh cụ thể.

 Ảnh minh họa

Theo đó, thông tư này quy định việc quản lý, sử dụng, phân bổ tiền công đức cũng như vai trò phối kết hợp, giám sát của các cơ quan hữu quan để sử dụng minh bạch, đúng mục đích.

Tuy nhiên, đây chỉ là quy định mang tính nguyên tắc, khái quát chung. Thực tế tiền công đức được phân bổ cho nhiều hạng mục và được sử dụng theo thứ tự ưu tiên (chẳng hạn các danh lam thắng cảnh, di tích lịch sử ưu tiên cho việc duy tu, tôn tạo, cho hoạt động duy trì sinh hoạt; các chùa đền thì ưu tiên cho các hoạt động phục vụ tôn giáo…) chứ hoàn toàn không phải nhà nước trực tiếp quản lý, điều tiết sử dụng số tiền công đức này.

Luật sư Hường cho biết, ở một số địa phương UBND tỉnh có ban hành quyết định về việc tiếp nhận, quản lý, sử dụng tiền công đức tại các di tích lịch sử văn hóa, danh lam thắng cảnh trên địa bàn. Theo đó, thường thì số tiền công đức sẽ được chi theo thứ tự ưu tiên: phục vụ việc quản lý, tu bổ di tích và các chi phí hợp lý khác tại cơ sở đó... Tuy cùng một vấn đề nhưng việc quy định ở mỗi địa phương cũng không giống nhau.

Tiền công đức phải được quản lý bằng pháp luật

Luật sư Nguyễn Đình Khỏe (Văn phòng luật sư Tràng Thi, Hà Nội) cho rằng, đây là vấn đề khá "nhạy cảm" bởi liên quan đến quyền lợi của các tổ chức tôn giáo, cộng đồng làng xã cũng như cá nhân chức sắc tôn giáo, cũng như yếu tố tâm linh.  

Theo luật sư Khỏe, nếu để nhà nước mà trực tiếp là chính quyền địa phương quản lý, điều tiết việc sử dụng tiền công đức sẽ không phù hợp bởi đa phần người dân muốn công đức trực tiếp cho nhà chùa, cơ sở tôn giáo, thờ tự hơn là chính quyền địa phương, do đó sẽ gặp khó khăn trong việc huy động các nguồn kinh phí xã hội hóa để tu bổ, tôn tạo công trình tâm linh.

 

Về vấn đề quản lý tiền công đức, theo Thông tư liên tịch số 04 ngày 30/5/2014 hướng dẫn việc thực hiện nếp sống văn minh tại các cơ sở tín ngưỡng, cơ sở tôn giáo giữa Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch và Bộ Nội vụ, tại Điều 7 quy định về việc Thực hiện nếp sống văn minh trong việc quản lý, sử dụng nguồn công đức như sau: “1. Người phụ trách (trụ trì), Ban quản lý cơ sở tín ngưỡng, cơ sở tôn giáo (nếu có) phải có phương thức thu nhận, quản lý và sử dụng nguồn công đức hiệu quả, đúng mục đích, đảm bảo thống nhất, đoàn kết giữa những người trong cơ sở tín ngưỡng, cơ sở tôn giáo.

2. Việc quản lý, sử dụng nguồn công đức phải công khai, có sổ sách rõ ràng, chi tiêu minh bạch. 3. Việc quản lý, sử dụng nguồn công đức phải tuân thủ các quy định của Thông tư liên tịch này và các quy định pháp luật khác có liên quan.”

Thông tư 4 quy định như vậy nhưng thực tế ghi nhận, việc quản lý, giám sát việc sử dụng nguồn tiền công đức rất khó. Ví dụ, ngoài khoản tiền công đức bỏ vào thùng hoặc được ghi vào sổ sách cụ thể, thì nhiều tín đồ, người dân vẫn quan niệm “tiền xuất Phật biết” nên không muốn ghi tên tuổi, số tiền tiến cúng vào sổ sách nên khoản tiền “chênh” giữa sổ ghi chép với thực tế cũng không nhỏ. Hoặc tại các cơ sở thờ tự, chùa, miếu vẫn còn hiện tượng người dân, tín đồ để tiền lễ lên các ban thờ, để tiền giọt dầu… Số tiền nhỏ nhưng hàng ngàn người hành hương thì lại là chuyện khác. 

Phát huy vai trò giám sát của người dân 

Trả lời câu hỏi vậy vai trò giám sát của người dân đến đâu, người dân cũng phải biết và có quyền được biết số tiền mình công đức vào nơi tâm linh được sử dụng như thế nào, có đúng mục đích hay không, luật sư Đỗ Thúy Phượng (Văn phòng luật sư Vạn An, Hà Nội) cho rằng yêu cầu người dân được giám sát hoạt động sử dụng tiền công đức là hoàn toàn chính đáng và rất dân chủ.

Thực tế, ở một số nơi người dân đã phát huy rất tốt quyền dân chủ, quyền giám sát của mình khi phát hiện và báo với cơ quan có thẩm quyền việc các cá nhân, nhóm người sử dụng tiền công đức không đúng mục đích, gian lận hoặc trộm cắp, xà xẻo tiền công đức…

Tuy nhiên, theo luật sư Phượng thì chỉ khi phát hiện ra có dấu hiệu sai phạm người dân mới có quyền đề nghị cơ quan chức năng vào cuộc, còn giả sử việc sử dụng chi dùng tiền công đức vẫn đang đúng mục đích, không có khuất tất thì người dân không được phép yêu cầu cơ sở tôn giáo giải trình xem đã sử dụng tiền như thế nào, có đúng mục đích không? Nghĩa là, mặc dù nguyện vọng được biết số tiền mình công đức vào nơi tâm linh được sử dụng như thế nào của người dân là chính đáng nhưng xét về cơ sở pháp lý của vấn đề thì lại không phù hợp.

Bởi vì, Luật Di sản Văn hóa, Luật Tín ngưỡng Tôn giáo đều có quy định tài sản hợp pháp thuộc cơ sở tín ngưỡng, tôn giáo được pháp luật bảo hộ. Nguồn tiền công đức cũng được coi là tài sản hợp pháp của di tích, cơ sở tín ngưỡng tôn giáo vì đây là nguồn tiền người dân tiến cúng hoặc tự nguyện đóng góp theo sự kêu gọi quyên góp.

Về nguyên tắc, các tín đồ, người dân tự nguyện phát tâm công đức nên họ không có quyền yêu cầu, đòi hỏi chủ quản lý cơ sở tín ngưỡng, tôn giáo cho biết số tiền họ đóng góp không có điều kiện ấy được sử dụng như thế nào; trừ trường hợp các cơ sở tín ngưỡng, tôn giáo có thông báo tổ chức vận động các tín đồ, người dân phát tâm công đức tiền của để thực hiện việc xây dựng, trùng tu, sửa chữa nơi thờ tự, hoặc làm từ thiện, thì người phát tâm công đức mới có quyền đòi hỏi được biết số tiền họ đóng góp có sử dụng đúng mục đích hay không (vì theo Bộ luật Dân sự, đây là hợp đồng tặng cho có điều kiện). 

Bởi vậy, việc công khai, minh bạch nguồn tiền công đức và sẽ quản lý, giám sát việc quản lý sử dụng tiền công đức hợp lý, minh bạch được đến mức nào vẫn đang là bài toán nan giải.

Lưu Quỳnh / Xa lộ Pháp luật
Ý kiến bạn đọc

Ý kiến của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng. Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

Cùng chuyên mục
Mất ngủ, đau đầu kinh niên, suy nhược thần kinh nên dùng các phương thuốc Đông y bệnh sẽ an

Mất ngủ, đau đầu kinh niên, suy nhược thần kinh nên dùng các phương thuốc Đông y bệnh sẽ an

(PLVN) - Mất ngủ là tình trạng người bệnh cảm thấy khó đi vào giấc ngủ, ngủ không ngon giấc, tỉnh giấc nhiều lần trong đêm làm suy giảm sức khỏe ảnh hướng đến năng suất lao động và công việc ban ngày. Tình trạng này lặp đi lặp lại thường xuyên thì gọi là mất ngủ mãn tính dẫn đến tình trạng gần như là thức trắng đêm, không thể ngủ được chút nào.

Đọc thêm

Kinh hoàng công nghệ tái chế giấy bẩn trong mùa dịch

Kinh hoàng công nghệ tái chế giấy bẩn trong mùa dịch
(PLVN) - Thời gian gần đây, Báo Pháp luật Việt Nam nhận được thông tin bạn đọc phản ánh một cơ sở tái chế giấy không bảng hiệu, lén lút hoạt động nhiều năm tại chân cầu Thuận An 2, đầu đường vào khu vực mỏ đá Tân Cang, phường Phước Tân, TP Biên Hoà, tỉnh Đồng Nai. 

Quản lý Viện thẩm mỹ quốc tế Hương Giang phủ nhận làm răng như nha sỹ

 Quản lý Viện thẩm mỹ quốc tế Hương Giang phủ nhận làm răng như nha sỹ
(PLVN) - “Bên tôi làm chuyên sâu về da, không làm răng. Có những khách có nhu cầu làm răng thì bên tôi vẫn sẽ tư vấn và kết nối với những nha khoa khác để chuyển khách sang. Không trực tiếp thực hiện làm răng tại cơ sở của Viện thẩm mỹ Quốc tế Hương Giang”, Quản lý Viện thẩm mỹ Quốc tế Hương Giang Lê Thị Trà My một mực khẳng định.

Chưa cắt chế độ thâm niên của giáo viên

Chưa cắt chế độ thâm niên của giáo viên
(PLVN) - Theo quy định, từ thời điểm 1-7-2020 chế độ phụ cấp thâm niên nghề giáo viên sẽ bị bãi bỏ. Tuy nhiên, Bộ Tài chính đã đề nghị lùi thời gian thực hiện quy định này.

Lễ truy điệu và Lễ an táng nguyên Tổng Bí thư Lê Khả Phiêu

Lễ truy điệu và Lễ an táng nguyên Tổng Bí thư Lê Khả Phiêu
(PLVN) - Vào lúc 12 giờ 30 phút trưa nay 15-8, Lễ truy điệu nguyên Tổng Bí thư Lê Khả Phiêu được cử hành trang trọng tại Nhà tang lễ Quốc gia (số 5 Trần Thánh Tông, TP Hà Nội).  Lễ an táng sẽ diễn ra lúc 14 giờ cùng ngày tại Nghĩa trang Mai Dịch (Hà Nội).

MSB công bố kết quả kinh doanh bán niên 2020 sau kiểm toán

MSB công bố kết quả kinh doanh bán niên 2020 sau kiểm toán
(PLVN) - Ngân hàng TMCP Hàng Hải Việt Nam (MSB) vừa công bố báo cáo tài chính hợp nhất 6 tháng đầu năm 2020 sau kiểm toán. Theo đó, MSB đã có sự tăng trưởng mạnh về lợi nhận trước thuế với trên 970 tỷ đồng, hoàn thành 68% mục tiêu của năm 2020.

Ngũ bách La Hán diệt phiền não, đoạn tận muộn phiền trong tam giới

Ngũ bách La Hán diệt phiền não, đoạn tận muộn phiền trong tam giới
(PLVN) - Tượng bày ở nhà hành lang thường là 18 vị La Hán, gọi là thập bát La Hán, nhưng cũng có chùa thờ tới 500 vị La Hán gọi là Ngũ bách La Hán giống như chùa Bái Đính, nơi có hành lang dài hơn 3 cây số, với 500 bức tượng La Hán, mỗi tượng cao hơn 2m bằng đá. Vậy 500 vị La Hán này là ai? 

Đại mộc tinh thần bí giữa đại ngàn

Đại mộc tinh thần bí giữa đại ngàn
(PLVN) - Cách trung tâm phố biển Nha Trang khoảng 45km về phía Tây Nam, thác Yang Bay (xã Khánh Phú, huyện Khánh Vĩnh, tỉnh Khánh Hòa) nằm lọt giữa rừng nguyên sinh màu mỡ với vẻ đẹp thơ mộng, đầy quyến rũ. Thác Yang Bay theo tiếng gọi của người Raglai có nghĩa là thác Trời và nó gắn liền với một truyền thuyết kỳ lạ giữa núi rừng trùng điệp. Ở đây còn có một cây cổ thụ cộng sinh được người dân tôn kính gọi là mộc thần và ai cũng tin rằng cây rất linh thiêng. 

Gianni Infantino - người đem lại sự công bằng trong làng túc cầu

Gianni Infantino - người đem lại sự công bằng trong làng túc cầu
(PLVN) - Vừa qua, nhiều tờ báo lớn trên thế giới như Kicker, CNN, BCC... đều đồng loạt loan tin Chủ tịch Liên đoàn Bóng đá thế giới (FIFA) Gianni Infantino đang bị điều tra về những sai phạm của mình. Bất chấp việc phải đối diện với những cáo buộc tội tham nhũng và “đi đêm”,Gianni Infantino vẫn được coi là người đem lại sự công bằng cho bóng đá thế giới. 
Triết lý Phật giáo trong nghệ thuật cắm hoa của người Nhật

Triết lý Phật giáo trong nghệ thuật cắm hoa của người Nhật

(PLVN) - Không chỉ nổi tiếng với phong cách thưởng thức Trà đạo Nhật Bản, Hoa đạo là một trong những nghệ thuật cắm hoa đặc sắc nhất được người Nhật gìn giữ và phát huy. Nhưng không đơn giản chỉ là cắm, mà bông hoa và cách thức cắm phải tạo lên cái hồn, tạo lên sức sống, hay ẩn chứa đạo lí hoặc tâm trạng của người cắm, khi ấy nghệ thuật cắm hoa được gọi là Kadō.

Báo điện tử Pháp luật Việt Nam

Giấy phép xuất bản số 303/GP-BTTTT ngày 8/5/2015

Cơ quan chủ quản: Bộ Tư pháp

Tổng biên tập: Tiến sỹ Đào Văn Hội

Phó TBT: Trần Đức Vinh

Trưởng ban Báo Điện tử: Xuân Bính

Tòa soạn: Số 42/29 Nguyễn Chí Thanh, phường Ngọc Khánh, quận Ba Đình, Hà Nội

E-mail: baodientuphapluat@gmail.com

Hotline: 0353.63.63.55

Liên hệ quảng cáo: 0971.741.666‬