Xử lý tố cáo sai sự thật - chế tài chưa đủ mạnh!

(PLO) - Lợi dụng quyền tố cáo đã được luật định, một số người cố tình vu khống, vu cáo làm hại người khác. Thế nhưng, thực tế hiện nay những hành vi tố cáo sai sự thật lại không được xử lý, hoặc xử lý chỉ dừng ở góc độ góp ý, rút kinh nghiệm. Đây cũng là nguyên nhân làm cho đơn thư tố cáo sai sự thật, tố cáo vượt cấp ngày càng nhiều, tính chất ngày càng phức tạp.
Xử lý tố cáo sai sự thật - chế tài chưa đủ mạnh!

Tố cáo là một trong những quyền cơ bản của công dân được quy định trong Hiến pháp và nhiều văn bản pháp luật khác. Khoản 1 Điều 2 Luật tố cáo quy định: “Tố cáo là việc công dân theo thủ tục do Luật tố cáo quy định báo cho cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền biết về hành vi vi phạm pháp luật của bất cứ cơ quan, tổ chức, cá nhân nào gây thiệt hại hoặc đe dọa gây thiệt hại lợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của công dân, cơ quan, tổ chức”.

Một trong những nguyên nhân làm cho số lượng đơn thư tố cáo luôn có chiều hướng gia tăng, tính chất vụ việc ngày càng phức tạp, kéo dài, vượt cấp, một phần do công dân nhầm lẫn giữa quyền tố cáo với quyền khiếu nại, quyền tố cáo với tố giác tội phạm. Nội dung đơn có khi vừa khiếu nại, vừa tố cáo, đi kèm cả kiến nghị đề xuất xử lý người bị tố cáo ở mức này, mức nọ, tịch thu cái này, cái khác…

Bên cạnh đó, theo lời một cán bộ tiếp công dân, còn một nguyên nhân khác là: “Các cơ quan có thẩm quyền giải quyết tố cáo thường bỏ qua cho người tố cáo sai sự thật do ngại xử lý, sợ va chạm, liên lụy, nể nang, né tránh; đồng thời, cũng chưa có chế tài rõ ràng, cụ thể trong việc xử lý kỷ luật, xử phạt vi phạm hành chính (XPVPHC) và xử lý hình sự việc lợi dụng quyền khiếu nại, tố cáo để vu khống, vu cáo làm hại người khác đã lý giải vì sao số lượng và tính chất các đơn thư ngày càng gia tăng, phức tạp”.

Khoản 3 Điều 30 Hiến pháp năm 2013 quy định: “Nghiêm cấm việc… lợi dụng quyền khiếu nại, tố cáo để vu khống, vu cáo làm hại người khác”; Luật Tố cáo 2011 có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2012 thì nghiêm cấm hành vi “Cố ý tố cáo sai sự thật; kích động, cưỡng ép, dụ dỗ, mua chuộc người khác tố cáo sai sự thật; mạo danh người khác để tố cáo”.

Đồng thời Luật cũng quy định: “Người tố cáo và những người khác có liên quan có hành vi quy định tại các khoản 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12 và 13 Điều 8 của Luật này hoặc vi phạm các quy định khác của pháp luật về tố cáo và giải quyết tố cáo thì tùy theo tính chất, mức độ vi phạm mà bị xử lý kỷ luật, XPVPHC hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự; nếu gây thiệt hại thì phải bồi thường theo quy định của pháp luật.

Tiếp theo, Bộ luật Hình sự năm 1999 quy định chế tài xử lý về hành vi vu khống, vu cáo làm hại người khác, Điều 122 quy định: “Người nào bịa đặt, loan truyền những điều biết rõ là bịa đặt nhằm xúc phạm danh dự hoặc gây thiệt hại đến quyền, lợi ích hợp pháp của người khác hoặc bịa đặt là người khác phạm tội và tố cáo họ trước cơ quan có thẩm quyền, thì bị phạt cảnh cáo, cải tạo không giam giữ đến hai năm hoặc phạt tù từ ba tháng đến hai năm”.

Ngoài ra, Điều 132 BLHS còn phạt cảnh cáo, cải tạo không giam giữ đến một năm hoặc phạt tù từ ba tháng đến ba năm đối với các hành vi: “a) Lợi dụng chức vụ, quyền hạn cản trở việc khiếu nại, tố cáo, việc xét và giải quyết các khiếu nại, tố cáo hoặc việc xử lý người bị khiếu nại, tố cáo; b) Có trách nhiệm mà cố ý không chấp hành quyết định của cơ quan có thẩm quyền xét và giải quyết các khiếu nại, tố cáo gây thiệt hại cho người khiếu nại, tố cáo”. Người trả thù người khiếu nại, tố cáo thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến ba năm hoặc phạt tù từ sáu tháng đến năm năm.

Nếu Đảng viên lợi dụng quyền tố cáo để vu khống, vu cáo làm hại người khác thì còn phải chịu thêm chế tài của Đảng. Tại Điều 14 Quyết định số 181-QĐ/TW ngày 30/3/2013 của Ban Chấp hành Trung ương quy định xử lý kỷ luật đảng viên vi phạm: “Đảng viên vi phạm một trong các trường hợp sau gây hậu quả ít nghiêm trọng thì kỷ luật bằng hình thức khiển trách: a) Viết đơn tố cáo giấu tên, mạo tên. Cùng người khác tham gia viết, ký tên trong cùng một đơn tố cáo. b) Tham gia hoặc bị người khác xúi giục, kích động, cưỡng ép tham gia khiếu kiện đông người gây mất trật tự, an toàn xã hội”.

Hiện nay, tuy chưa có một văn bản riêng quy định về XPVPHC trong lĩnh vực khiếu nại, tố cáo nhưng đã có nhiều Nghị định quy định XPVPHC liên quan đến khiếu nại, tố cáo như: Nghị định số 110/2013/NĐ-CP ngày 24/9/2013 của Chính phủ quy định XPVPHC trong lĩnh vực bổ trợ tư pháp…; Nghị định số 167/2013/NĐ-CP ngày 12/11/2013 của Chính phủ Quy định XPVPHC trong lĩnh vực an ninh, trật tự…

Theo đó, Luật sư, Tư vấn viên pháp luật, Trợ giúp viên pháp lý có hành vi xúi giục cá nhân/khách hàng khiếu nại, tố cáo trái pháp luật có thể bị xử phạt đến 10 triệu đồng; Hành vi viết, phát tán, lưu hành tài liệu có nội dung xuyên tạc bịa đặt, vu cáo làm ảnh hưởng đến uy tín của tổ chức, cá nhân có thể bị phạt đến 3 triệu đồng.

Thiết nghĩ, trong thời gian tới, bên cạnh việc đẩy mạnh tuyên truyền sâu rộng Luật Khiếu nại, Luật Tố cáo đến mọi tầng lớp nhân dân, nhất là hành vi nghiêm cấm và quy định xử lý việc tố cáo sai sự thật, thì cần sớm ban hành Nghị định về XPVPHC trong lĩnh vực khiếu nại, tố cáo để dần hoàn thiện hệ thống chế tài đủ mạnh, đồng bộ xử lý hành vi vi phạm pháp luật này. Khi đã chính thức phát hiện hành vi lợi dụng quyền khiếu nại, tố cáo để vu khống, vu cáo làm hại người khác thì phải xử lý nghiêm theo quy định của pháp luật. Có như vậy, sẽ hạn chế được kiểu dân chủ quá trớn, dân chủ ngoài khuôn khổ pháp luật.

Luật gia Bùi Đức Độ
Cùng chuyên mục

Đọc thêm

Lào Cai: Vụ việc nhận tiền chạy công chức có dấu hiệu bị chìm xuồng

Ảnh minh họa
(PLVN) - Có đủ bằng chứng cho thấy người bị tố cáo đã nhận tiền của một số bị hại để chạy thi công chức ngành y nhưng không được và cũng không trả lại tiền nhưng Cơ quan CSĐT Công an TP Lào Cai lại tạm đình chỉ giải quyết đơn vì một lý do thiếu thuyết phục, có dấu hiệu bao che vi phạm.

Ninh Bình: Một cán bộ hưu trí 15 năm đi tìm công bằng cho dòng họ

Ninh Bình: Một cán bộ hưu trí 15 năm đi tìm công bằng cho dòng họ
(PLVN) - Mới đây, ông Nguyễn Trọng Nội (SN 1943, trú số nhà 07, phố Võ Thị Sáu, phường Nam Thành, TP Ninh Bình) đã có đơn đề nghị xem xét theo thủ tục giám đốc thẩm gửi Tòa án nhân dân cấp cao tại Hà Nội liên quan đến khu đất thờ tự, ngành 2 chi 5 dòng họ Nguyễn Trọng tại phố Trung Thành phường Ninh Khánh, TP Ninh Bình.

Tình đồng bào và những “cuộc trường chinh” ấm lòng

Đoàn người đi bộ từ Bình Định về Quảng Ngãi. (Ảnh: Thiếu tá Đỗ Thành Sự).
(PLVN) - Những ngày đại dịch, không việc làm, cùng với những hoàn cảnh cơ cực “ráo mồ hôi là hết tiền”, 30 người dân tộc thiểu số quyết định đi bộ từ Hoài Nhơn, Bình Định về huyện miền núi Ba Tơ (Quảng Nam). Đó là 4 mẹ con người Nghệ An đạp xe 1.400km về quê, đã đạp ròng rã 30 ngày chỉ được 300km vì mệt, đói… Thật ấm lòng, họ đã được giúp đỡ trên hành trình thiên lý. Cùng với đó là các địa phương đón hàng ngàn người dân về quê chống dịch, “chia lửa” với TP Hồ Chí Minh…

Thủ tục thay đổi tên khai sinh cho con

Ảnh minh họa
(PLVN) -  Bạn đọc Phạm Hương Thủy (trú tại huyện Na Rì, tỉnh Bắc Kạn) hỏi: Con trai tôi năm nay được 5 tuổi, nay tôi muốn đổi tên khai sinh cho cháu có được không? Nếu được thì thủ tục thế nào?

Vì sao học sinh không được mua thẻ bảo hiểm y tế theo hộ gia đình?

Ảnh minh họa
(PLVN) -  Bạn đọc Vũ Mạnh Hùng (Mê Linh, Hà Nội) hỏi: Gia đình tôi có 5 người, trong đó có 2 cháu đang đi học. Gia đình tôi muốn tham gia bảo hiểm y tế (BHYT) theo hộ gia đình cho cả nhà. Tuy nhiên, đại lý thu cho biết 2 cháu nhà tôi phải mua theo đối tượng BHYT học sinh, sinh viên ở trường. Vậy cho tôi hỏi, tại sao học sinh lại không được mua BHYT theo hộ gia đình? Việc học sinh không được mua BHYT theo hộ gia đình được quy định tại văn bản nào?

Từ ngày 1/9/2021: Rà soát, phân loại hộ nghèo, cận nghèo như thế nào?

Ảnh minh họa
(PLVN) -  Bộ trưởng Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội vừa ban hành Thông tư 07/2021/TT-BLĐTBXH hướng dẫn phương pháp rà soát, phân loại hộ nghèo, hộ cận nghèo; xác định thu nhập của hộ làm nông nghiệp, lâm nghiệp, ngư nghiệp, diêm nghiệp có mức sống trung bình giai đoạn 2022 – 2025.

Sớm đưa cuộc sống trở lại bình thường

Phòng chống dịch bệnh COVID-19 là công việc quan trọng, cấp bách nhất hiện nay.
(PLVN) - Công tác chống dịch COVID-19 đã và đang được Đảng, Nhà nước và Chính phủ quan tâm, chỉ đạo rất mạnh mẽ. Đặc biệt, trong thời điểm hiện nay, sự chỉ đạo càng quyết liệt, mạnh mẽ hơn nữa bởi tình hình diễn biến dịch ngày càng phức tạp. Chính phủ cũng đã đưa ra những chính sách phù hợp, linh hoạt, mạnh mẽ theo hướng đổi mới, sáng tạo.

Xử lý quảng cáo xuyên biên giới vi phạm pháp luật Việt Nam

Ảnh minh họa
(PLVN) -  Chính phủ vừa ban hành Nghị định 70/2021/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 181/2013/NĐ-CP quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Quảng cáo, trong đó có hoạt động cung cấp dịch vụ quảng cáo xuyên biên giới tại Việt Nam.

Đề xuất nhà thầu mua bảo hiểm cho người lao động công trường

Ảnh minh họa
(PLVN) - “Nhà thầu thi công xây dựng phải mua bảo hiểm cho người lao động thi công trên công trường và bảo hiểm trách nhiệm dân sự đối với bên thứ ba” - đây là đề xuất đáng chú ý của Bộ Tài chính tại dự thảo nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 119/2015/NĐ-CP ngày 13/11/2015 (NĐ 119) của Chính phủ quy định bảo hiểm bắt buộc trong hoạt động đầu tư xây dựng.

Nông thôn và thành thị

Thực tế cũng cho thấy ở nhiều vùng quê phát triển, mức sống của người dân không thua kém khu vực thành thị.
(PLVN) -  Câu thành ngữ “giàu nhà quê không bằng ngồi lê thành thị” đã có lúc không còn đúng tuyệt đối, ví dụ như trong thời điểm dịch bệnh COVID-19 đang căng thẳng tại một số đô thị lớn như TP Hồ Chí Minh.

Tỉnh táo khi làm từ thiện trên mạng

MC Đại Nghĩa làm từ thiện.
(PLVN) - Hiện rất nhiều tổ chức, cá nhân đang chung tay hỗ trợ cộng đồng, giúp những người có hoàn cảnh khó khăn do dịch bệnh. Nhưng không ít kẻ lợi dụng lòng tốt của cộng đồng để lừa đảo, kiếm lợi lúc này.

Trọng dân

Cảnh sát giao thông dẫn đường, cung cấp xăng miễn phí, tạo điều kiện cho hành trình về quê suôn sẻ.
(PLVN) - Trong cơn đại dịch này, lãnh đạo nhiều địa phương đã bay tỏ thái độ trọng dân.

“Lửa thử vàng”

Tại khắp các địa phương, không thể đếm hết số lượng các hội nhóm kêu gọi chung tay hỗ trợ người khó khăn.
(PLVN) - Đại dịch COVID-19 có những ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe con người và nền kinh tế thế giới, xét trên nhiều phương diện là nghiêm trọng, chưa từng có trong lịch sử nhân loại. Tuy nhiên, trong gian khó, niềm tin của nhân dân, bạn bè quốc tế và quyết tâm chính trị của chúng ta, bản chất của chế độ ta lại một lần nữa tỏa sáng