Việt Nam thi gì cũng giỏi, sao vẫn nghèo?

(PLO) - Giáo sư Đỗ Đức Thái, thành viên Ban phát triển Chương trình Giáo dục phổ thông tổng thể mới, Chủ biên chương trình môn Toán cho biết, chương mình môn Toán sau năm 2017 sẽ hướng tới giải quyết một trong những lý do lớn nhất: Người Việt chúng ta giỏi nhưng vẫn nghèo.
Việt Nam thi gì cũng giỏi, sao vẫn nghèo? Học sinh Hà Nội trong ngày hội “Toán học không xa cách”. Ảnh minh họa.

 Chương trình Toán mới sẽ chuyển từ việc tiếp cận nội dung sang phát triển năng lực của người học; không xem mục đích chính là thi cử, điểm số…

Không chỉ là học để thi, đó là cuộc đời

GS Thái thẳng thắn cho rằng, Việt Nam chúng ta có một điểm mà đã thành truyền thống là học sinh thi gì cũng giỏi. Và thú vị là thường chỉ một, hai năm hoặc ba năm đầu kém thôi còn các năm sau thì kết quả rất cao.

Nguyên nhân được ông Thái chỉ ra  là do việc luyện thi, và không đâu xa, chính ông cũng từng bỏ công luyện học sinh giỏi. “Gần đây tôi có dẫn học sinh Việt Nam đi thi toán quốc tế ở cấp Tiểu học. Mấy năm đầu tiên thì chả được giải nào, điểm kém lắm, thậm chí có năm điểm không hết, nhưng năm ngoái cả thế giới có 26 giải Nhất thì học sinh Việt Nam chiếm tới 11 giải liền” - ông kể - “Thành tích tốt thì đáng vui nhưng cũng nhiều trăn trở. Người Việt học giỏi, thi gì cũng giỏi, nhất là môn Toán học nói riêng và các môn Khoa học Tự nhiên nói chung, nhưng dân tộc ta không để lại một dấu ấn nào trong cái đỉnh cao trí tuệ về Toán học hay Khoa học kỹ thuật của thế giới cho đến khi có dấu ấn đầu tiên của GS Ngô Bảo Châu. Và sau đó thì không biết bao lâu sẽ có nữa”.

Chủ biên chương trình môn Toán cho rằng, mặt bằng chung học sinh Việt học tốt, thi tốt nhưng gần như thiếu đi sự sáng tạo. Mà không sáng tạo thì chỉ có thể đi làm thuê mà thôi. Và đó là một lý do lớn khiến chúng ta giỏi mà vẫn nghèo. Ông Thái cho hay, chương trình giáo dục Toán học phổ thông mới thay cách tiếp cận nội dung trước đây là quan tâm nhiều đến chuyện được học những đơn vị kiến thức nào, giải được bao nhiêu dạng bài tập, đi thi được bao nhiêu điểm... sang cách tiếp cận mới là hướng đến khả năng sáng tạo của người học.

GS Đỗ Đức Thái chỉ rõ: “Chương trình Toán phổ thông mới được xây dựng nhằm thực hiện vai trò như một cái “cần câu cơm”, có thể giúp con người mưu sinh, giúp học sinh có khả năng sáng tạo thích ứng bất cứ thay đổi nào của xã hội. Chính vì vậy, triết lý của chương trình phổ thông mới về Toán sẽ xoay quanh 4 triết lý rõ rệt: tinh giản, thiết thực, hiện đại, sáng tạo.  Không có chuyện chương trình mới sẽ đưa ra những đơn vị kiến thức rất mới, chuyện hay ho này khác. Điểm thay đổi chúng ta hướng giáo dục toán học đến sự mưu sinh của mỗi một con người sau này chứ không phải thi cử. Đây cũng là yếu tố quan trọng nhất trong khởi nghiệp, gắn với mọi công việc tương lai của mỗi người”.

Phương tiện hay cao siêu

GS Đỗ Đức Thái cho rằng, chương trình hiện hành được xây dựng theo tiến trình logic của phát triển Toán học, có xu hướng dồn từ lớp trên xuống lớp dưới mà lẽ ra cần ngược lại. Ông lấy ví dụ có những bài tập khó ở sách giáo khoa lớp 4 của Việt Nam, trong chương trình nước khác lại được dạy ở lớp 6-7.  “Tôi có đứa cháu, khi 12 tháng cháu phát âm tên tôi vô cùng khó khăn nhưng chỉ 2 tháng sau lại nói rất dễ dàng. Có nghĩa nhiều việc với hôm nay là khó đối với trẻ nhưng ngày mai là hiển nhiên. Vậy cái gì hiển nhiên với đứa trẻ vào ngày mai thì phải dạy ở ngày mai chứ sao lại bắt học vào hôm nay” - GS Thái phân tích.

Do đó, môn Toán ở chương trình mới được xây dựng theo nguyên tắc kiến thức của lớp 1 sẽ đẩy lên lớp 2-3 và tiếp tục như thế cho đến lớp 11 lên 12. Nội dung nào đến lớp 12 hết chỗ thì có nghĩa nó vượt khỏi chương trình phổ thông. Chúng ta không thể đem khoa học Toán học ép vào nhà trường phổ thông, GS Thái khẳng định.

GS Thái đã rất kinh ngạc khi nhìn vào đề thi đại học có những bài giải bất phương trình, phương trình mũ logarit hay lượng giác. Ông tin rằng cuộc đời về sau của các thí sinh chẳng bao giờ dùng đến những phương trình này. Bởi những phương trình ấy, ngay các giáo sư Toán học cũng không mấy ai dùng tới. Ông Thái cho rằng những người thiết kế và thực hiện chương trình với nội dung cao siêu trên đã làm đẹp Toán học, nhưng không để làm gì. Trong khi đó, đây đáng ra phải là môn gần gũi, là phương tiện để con người ứng dụng giải quyết các vấn đề trong cuộc sống thường ngày. Chương trình hiện hành do đó đã đặt vấn đề lệch lạc nên đẩy giáo dục Toán học phổ thông đi sai lệch, khiến xã hội bất bình.

Một đơn vị kiến thức đưa vào chương trình dứt khoát phải trả lời được câu hỏi nó để làm gì và nếu bỏ nó ra thì có ảnh hưởng gì không? Những gì không chứng minh được là cần thiết thì nên bỏ, chứ không giữ tư tưởng để lại “không bổ dọc thì bổ ngang”. Chương trình môn Toán sắp tới, với tinh thần đó, sẽ tinh giản nhiều nội dung so với hiện hành. GS Đỗ Đức Thái cực lực phản đối Bộ GD-ĐT trước đây thường xuyên tinh giản chương trình môn Toán theo kiểu cơ học. Kiểu “vạc hết thịt lại vạc đến xương” làm môn học trở nên dị dạng. Thế nên, ở chương trình Toán mới, đường kiến thức chương trình và đường phát triển năng lực học sinh sẽ gắn kết chặt chẽ, chi phối nhau. 

Học gì thi nấy, nghiền nát mọi cuộc cải cách

Một học sinh đặt câu hỏi với GS Đỗ Đức Thái, phương thức thi có thay đổi theo chương trình sắp tới? Em băn khoăn trước đích đến là chiếc cần câu cơm mà chương trình môn Toán đặt ra, liệu có thật sự câu được cơm? Với tâm lý học gì thi nấy, thì chiếc cần câu của môn Toán chưa động được đến cơm ở mặt nước thì đã bị câu trúng và mắc lại với con chuồn chuồn bay tà tà mặt nước - biểu trưng cho kỳ thi, học sinh này nói. 

GS Thái thừa nhận tâm lý học gì thi nấy là thứ đã và sẽ nghiền nát mọi cuộc cải cách giáo dục. Việc chuyển thi Toán từ tự luận sang trắc nghiệm hiện nay, chỉ là thay đổi về kỹ thuật, không giải quyết được tận gốc vấn đề. Ông và nhiều người trong Hội Toán học Việt Nam đã bàn về phương thức thi này. Với một chương trình nặng nề chỉ hướng tới việc giải Toán mà không dạy học sinh cách học để làm gì thì việc chuyển sang thi trắc nghiệm sẽ tiếp tục là cú giáng mạnh vào chất lượng học Toán ở phổ thông, ông nói.

 GS Thái khẳng định, nếu giáo viên làm tròn trách nhiệm, thực hiện đúng chương trình, học sinh sẽ đạt đến chuẩn đầu ra quy định. Chuẩn ấy sẽ là cần câu cơm “hạng phổ thông” cho các em. Tuy nhiên, nếu kỳ vọng hơn, muốn có được những cần câu “hạng thương gia” học sinh và gia đình sẽ phải tự giải quyết sự dư dôi giữa chuẩn quy định và chuẩn kỳ vọng, bằng những biện pháp ngoài nhà trường, có thể là học thêm.

Dự kiến tháng 9 tới đây, GS Đỗ Đức Thái và một số nhà Toán học sẽ mở diễn đàn công khai để bàn về những được - mất của thi Toán bằng trắc nghiệm, dựa trên những phân tích thực tiễn từ đề thi THPT quốc gia. “Chúng tôi sẽ lấy mã đề 101 và 102 để phân tích ở nhiều góc độ: lý luận dạy học, lý luận về đánh giá, tác động xã hội... để thấy được phương thức thi này có điểm tích cực và tiêu cực gì” - ông Thái nói. Đồng thời, ông cũng kỳ vọng các nhà Toán học  sẽ tìm được cách thi phù hợp với đích đến mới và nhu cầu xã hội của môn học này. Được biết, ngoài chương trình chung mang tính chuẩn quốc gia, sẽ có chương trình riêng hoàn toàn cho trường chuyên sẽ được biên soạn vào năm 2018.

Uyên Na
Cùng chuyên mục

Đọc thêm

Đón xuân thịnh vượng, VPBank tặng hơn 140.000 phần quà cho khách hàng

Đón xuân thịnh vượng, VPBank tặng hơn 140.000 phần quà cho khách hàng
(PLVN) - Với mong muốn gửi đến khách hàng lời chúc năm mới nhiều tài lộc, từ nay đến hết ngày 14/3/2021, VPBank triển khai chương trình“Khai xuân thịnh vượng, đón lộc lì xì” với hơn 140.000 phần quà giá trị dành tặng khách hàng khi tham gia và thỏa mãn các điều kiện đối với từng loại sản phẩm, dịch vụ của ngân hàng. Tổng giá trị chương trình lên tới hơn 3 tỷ đồng.

Địa phương xác định nguồn gốc xuất xứ đào rừng nhưng không được tạo thêm thủ tục hành chính

Địa phương xác định nguồn gốc xuất xứ đào rừng nhưng không được tạo thêm thủ tục hành chính
(PLVN) -Theo dự thảo văn bản của Tổng cục Lâm nghiệp (Bộ NN&PTNT) gửi các địa phương, tùy theo điều kiện cụ thể địa phương, trong thời gian trước mắt có thể áp dụng biện pháp xác nhận nguồn gốc, xuất xứ phù hợp, nhưng không tạo thêm thủ tục hành chính, ách tắc sản xuất, tiêu thụ sản phẩm hợp pháp.

Lực lượng công an cả nước đã bước vào trạng thái "sẵn sàng mới" để bảo vệ Đại hội lần thứ XIII của Đảng

Lực lượng công an cả nước đã bước vào trạng thái "sẵn sàng mới" để bảo vệ Đại hội lần thứ XIII của Đảng
(PLVN) - Thiếu tướng Tô Ân Xô (Chánh Văn phòng, Người Phát ngôn Bộ Công an, Thường trực Tiểu ban An ninh, trật tự Đại hội đảng bộ các cấp và Đại hội lần thứ XIII của Đảng) cho biết, lực lượng công an cả nước đã bước vào trạng thái "sẵn sàng mới" để bảo vệ an ninh, an toàn phục vụ Đại hội lần thứ XIII của Đảng -sự kiện chính trị quan trọng nhất của đất nước - sẽ diễn ra từ ngày 25/1.
Triển lãm "Đảng ta thật là vĩ đại" khẳng định vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam

Triển lãm "Đảng ta thật là vĩ đại" khẳng định vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam

(PLVN) - Từ ngày 18-24/1, tại Trung tâm Triển lãm văn hóa nghệ thuật Việt Nam (số 2, phố Hoa Lư, Hà Nội), diễn ra triển lãm mang tên "Đảng ta thật là vĩ đại" để Kỷ niệm 91 năm Ngày thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam (3/2/1930 - 3/2/2021), chào mừng Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng.

Chọn màu sơn nhà đón Tết thế nào để không bị “quê”?

Chọn màu sơn nhà đón Tết thế nào để không bị “quê”?
(PLVN) - Giữa vô vàn màu sơn, làm sao để chọn được màu sơn phù hợp cho các căn phòng luôn là những câu hỏi làm chúng ta phải đau đầu. Thấu hiểu điều đó, sơn iPaint sẽ bật mí những quy tắc sử dụng màu sắc được sử dụng bởi các chuyên gia nội thất, nhằm giúp mọi gia chủ có thể nhanh chóng chọn cho mình màu sơn nhà phù hợp nhất.
Dấu ấn người khổng lồ TNR Holdings Vietnam trên thị trường bất động sản

Dấu ấn người khổng lồ TNR Holdings Vietnam trên thị trường bất động sản

(PLVN) - TNR Holdings Vietnam là đơn vị còn khá trẻ trên thị trường bất động sản nhưng đã có những bước đi ngoạn mục giúp thương hiệu này nhanh chóng ghi dấu trên bản đồ bất động sản Việt Nam. Lý giải về những thành công của TNR Holdings Vietnam, giới chuyên gia bất động sản nhận định đến từ việc “đánh” đúng phân khúc và trúng tâm lý thị trường.

Báo chí góp phần đưa Bạc Liêu thành tỉnh khá trong khu vực

Báo chí góp phần đưa Bạc Liêu thành tỉnh khá trong khu vực
(PLVN) - Tại buổi họp mặt báo chí mừng Xuân Tân Sửu 2021 do Tỉnh ủy, HĐND, UBND, UBMT Tổ quốc Việt Nam tỉnh Bạc Liêu tổ chức chiều nay (18/1), Chủ tịch UBND tỉnh Bạc Liêu Phạm Văn Thiều đánh giá, báo chí góp phần quan trọng đưa Bạc Liêu thành tỉnh khá trong khu vực. 

Báo điện tử Pháp luật Việt Nam

Giấy phép xuất bản số 303/GP-BTTTT ngày 8/5/2015

Cơ quan chủ quản: Bộ Tư pháp

Tổng biên tập: Tiến sỹ Đào Văn Hội

Phó TBT: Trần Đức Vinh

Tòa soạn: Số 42/29 Nguyễn Chí Thanh, phường Ngọc Khánh, quận Ba Đình, Hà Nội

E-mail: baodientuphapluat@gmail.com

Hotline: 0353.63.63.55

Liên hệ quảng cáo: 0971.741.666‬