Bổ sung quy định nghĩa vụ của người hưởng di sản thừa kế có yếu tố nước ngoài

(PLO) - Cũng tương tự quan hệ dân sự trong nước, đối với quan hệ dân sự có yếu tố nước ngoài thì thừa kế là một trong những chế định thu hút nhiều sự quan tâm của Dự thảo Bộ luật Dân sự sửa đổi đang được lấy ý kiến toàn dân. 

Tham dự tọa đàm góp ý Phần thứ năm Dự thảo Bộ luật sửa đổi do Bộ Tư pháp tổ chức với sự hỗ trợ của Dự án Jica, các chuyên gia đã đưa ra nhiều góp ý xác đáng về chế định này. 

“Bỏ quên” nghĩa vụ của người hưởng di sản thừa kế

Điều 703 Dự thảo BLDS sửa đổi về thừa kế theo pháp luật quy định khá ngắn gọn như sau: “1.Việc thừa kế theo pháp luật được xác định theo pháp luật của nước mà người để lại di sản thừa kế có quốc tịch vào thời điểm chết. 2.Việc thực hiện quyền thừa kế đối với bất động sản (BĐS) được xác định theo pháp luật của nước nơi có BĐS đó”.

Theo chuyên gia độc lập Nguyễn Thị Chính, thừa kế là một chế định pháp luật rộng, bao gồm nhiều nội dung như di sản thừa kế, thời điểm mở thừa kế, người thừa kế, hàng thừa kế, quản lý di sản thừa kế, phân chia di sản thừa kế. 

Với Điều 703 Dự thảo, bà Chính đặt câu hỏi: “Khái niệm “việc thừa kế theo pháp luật” bao gồm những nội dung gì, phải chăng chỉ bao gồm việc xác định người thừa kế, hàng thừa kế, điều kiện và trình tự thừa kế như quy định tại các điều từ Điều 675 – 681 của Dự thảo BLDS hay còn bao gồm tất cả các nội dung có liên quan khác?”. Từ đó, bà Chính đề nghị quy định rõ hơn nội dung của khái niệm “việc thừa kế theo pháp luật”.

Cùng băn khoăn giống bà Chính, TS. Trần Minh Ngọc (Đại học Luật Hà Nội) phân tích, cụm từ “việc thừa kế theo pháp luật” trong Khoản 1 thực chất là thừa kế theo pháp luật đối với động sản, còn Khoản 2 lại sử dụng cụm từ “việc thực hiện quyền thừa kế đối với BĐS”. 

Có thể nhận thấy, Khoản 2 có phạm vi không đầy đủ, không thực sự phù hợp với quy định tại Phần 4 của Dự thảo về thừa kế như ngoài quyền ra, người được hưởng di sản thừa kế có thể còn phải thực hiện những nghĩa vụ nhất định tùy theo từng trường hợp cụ thể. 

“Khoản 1 cần quy định lại rõ ràng là chỉ điều chỉnh quan hệ thừa kế theo pháp luật đối với động sản. Thay cụm từ “việc thực hiện quyền thừa kế đối với BĐS” tại Khoản 2 bằng cụm từ “việc thừa kế đối với BĐS” – ông Ngọc góp ý.

Ngoài ra, Điều 703 Dự thảo Bộ luật không có quy định về trường hợp tài sản không có người thừa kế, trong khi Điều 645 của Phần 4 quy định rõ tài sản không người thừa kế sẽ thuộc về Nhà nước. Tuy nhiên, Điều 645 không cho biết tài sản không người thừa kế sẽ thuộc về Nhà nước nào trong quan hệ thừa kế có yếu tố nước ngoài (có thể là Nhà nước nơi có tài sản, cũng có thể là Nhà nước mà người để lại di sản thừa kế là công dân vào thời điểm chết). 

Do vậy, có ý kiến đề xuất bổ sung quy định về di sản không người thừa kế với nội dung tương tự như Khoản 3 và 4 Điều 767 BLDS 2005 hiện hành. Cụ thể là: “3. Di sản không có người thừa kế là BĐS thuộc về Nhà nước nơi có BĐS đó; 4. Di sản không có người thừa kế là động sản thuộc về Nhà nước mà người để lại di sản thừa kế có quốc tịch vào thời điểm chết”.

Mở rộng hình thức của di chúc

Theo Điều 740 Dự thảo BLDS sửa đổi, hình thức của di chúc được công nhận nếu thuộc một trong các trường hợp sau đây: Hình thức của di chúc phù hợp với pháp luật của nước nơi người lập di chúc thường trú tại thời điểm lập di chúc hoặc tại thời điểm người lập di chúc chết; hình thức của di chúc phù hợp với pháp luật của nước nơi người lập di chúc có quốc tịch tại thời điểm lập di chúc hoặc tại thời điểm người lập di chúc chết; hình thức của di chúc phù hợp với pháp luật của nước nơi di chúc được lập; hình thức của di chúc phù hợp với pháp luật của nước nơi có BĐS nếu di sản thừa kế là BĐS.

Trưởng phòng Phòng Pháp luật quốc tế (Viện Khoa học xét xử, TANTDTC) Lê Mạnh Hùng nhận định, quy định về hình thức của di chúc trên là tương tự điều khoản liên quan của Công ước La Hay năm 1961 về hình thức di chúc của người để lại di sản thừa kế và quy định pháp luật của một số bang, quốc gia như bang New South Wales, bang Queensland (Australia), tiểu bang British Columbia (Canada), Philippines. 

Tuy nhiên, ông Hùng cho rằng vẫn có điểm hạn chế là chỉ giới hạn đối với người thường trú tại nước nơi người lập di chúc thường trú trong khi Việt Nam cũng như nhiều nước hiện nay đều chấp nhận người nước ngoài có thể được tạm trú với thời hạn khá dài. Với lý giải này, ông Hùng đề nghị không nên hạn chế việc công nhận di chúc của đối tượng nêu trên. 

Mặt khác, hình thức di chúc của người để lại di sản thừa kế chưa tính đến di chúc được công nhận trong trường hợp hình thức của di chúc phù hợp với pháp luật của nước nơi người lập di chúc được phép tạm trú và có nơi sinh sống tại thời điểm lập di chúc hoặc tại thời điểm người lập di chúc chết mà Công ước La Hay 1961 có quy định. 

Theo đó, ông Hùng cho rằng có thể bổ sung như sau: “Hình thức của di chúc phù hợp với pháp luật của nước nơi người lập di chúc thường trú hoặc được tạm trú với thời hạn từ 12 tháng trở lên tại thời điểm lập di chúc hoặc tại thời điểm người lập di chúc chết”.

Công Thành
Cùng chuyên mục

Đọc thêm

Quảng Nam: Đẩy nhanh tiến độ thi hành án

Quảng Nam: Đẩy nhanh tiến độ thi hành án
(PLVN) -Trong bối cảnh cả nước vừa đảm bảo công tác phòng, chống dịch Covid-19, vừa xây dựng các biện pháp tổ chức thi hành án phù hợp để đảm bảo phát triển kinh tế, an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội, công tác THADS của tỉnh Quảng Nam đã có nhiều khởi sắc.

Trung tá Vũ Hoàng Đạt, Cục C06, Bộ Công an: “Siêu vận động viên” trong chiến dịch cấp căn cước công dân

Trung tá Vũ Hoàng Đạt.
(PLVN) - Trong khoảng 1 năm công tác tại Trung tâm Dữ liệu quốc gia về dân cư từ tháng 8/2020 đến nay, Trung tá Vũ Hoàng Đạt và đơn vị đã phối hợp đề xuất các cấp có thẩm quyền trình Quốc hội thông qua Luật Cư trú sửa đổi 2020, tham mưu các cấp lãnh đạo xây dựng, ban hành 2 Nghị định và 8 Thông tư hướng dẫn thi hành Luật Cư trú và Luật Căn cước công dân.

Luật sư, Tiến sĩ Lưu Tiến Dũng: Người được vinh danh “Luật sư tranh tụng xuất sắc nhất châu Á” 2020

Ông Dũng được Tạp chí ALB bình chọn là 1 trong 15 LS tranh tụng xuất sắc nhất châu Á năm 2020.
(PLVN) - “Khi người dân, doanh nghiệp gặp những vướng mắc pháp lý phải tìm đến luật sư, nghĩa là họ đang chưa tìm ra lối thoát, hoặc đang mông lung giữa ngã sáu, ngã bảy mà không biết lựa chọn lối nào... Luật sư chính là người giúp họ có lựa chọn đúng đắn nhất, khai mở cho họ một con đường tốt nhất, phù hợp hoặc ít rủi ro nhất”, Luật sư Lưu Tiến Dũng (thành viên Cty Luật TNHH YKVN) chia sẻ.

Thượng tôn pháp luật phải trở thành chuẩn mực ứng xử phổ biến trong xã hội

Thứ trưởng Bộ Tư pháp Phan Chí Hiếu phát biểu tham luận tại hội nghị.

(PLVN) - Phát biểu tham luận tại Hội nghị toàn quốc các cơ quan nội chính triển khai Nghị quyết Đại hội lần thứ XIII của Đảng, diễn ra sáng nay (15/9), Thứ trưởng Bộ Tư pháp Phan Chí Hiếu cho biết, công tác xây dựng và thi hành pháp luật có vai trò quan trọng trong việc thể chế hóa và tổ chức thực hiện các chủ trương, đường lối của Đảng.

Thừa Thiên Huế: Thi hành xong một số vụ việc phức tạp

Thừa Thiên Huế: Thi hành xong một số vụ việc phức tạp
(PLVN) -Trong tháng 8/2021, Các cơ quan Thi hành án dân sự 2 cấp trên địa bàn tỉnh Thừa Thiên Huế đã chủ động đề ra các giải pháp đồng bộ và có chất lượng nhằm hoàn thành chỉ tiêu, nhiệm vụ được giao. Một số vụ việc phức tạp đã được tập trung giải quyết dứt điểm.

Cần bổ sung chuẩn mực đạo đức Chấp hành viên phù hợp đặc thù công việc

Cần bổ sung chuẩn mực đạo đức Chấp hành viên phù hợp đặc thù công việc
(PLVN) -Thời gian qua, việc triển khai thực hiện “Chuẩn mực đạo đức Chấp hành viên” theo Quyết định số 51/2002/QĐ-BTP của Bộ trưởng Bộ Tư pháp đã được các cơ quan THADS đặc biệt quan tâm, coi trọng và chỉ đạo thực hiện nghiêm trong toàn hệ thống. Song, sau gần 20 năm, văn bản này đã dần bộc lộ những tồn tại.

Lồng ghép vấn đề giới trong công tác xây dựng văn bản và phổ biến pháp luật

Lồng ghép vấn đề giới trong công tác xây dựng văn bản và phổ biến pháp luật
(PLVN) -Chiều 14/9, Ban Vì sự tiến bộ của phụ nữ (VSTBPN) ngành Tư pháp, Bộ Tư pháp đã phối hợp tổ chức trực tuyến Chương trình Tập huấn thử nghiệm “Tài liệu hướng dẫn lồng ghép vấn đề giới trong công tác xây dựng văn bản quy phạm pháp luật và phổ biến, giáo dục pháp luật dành cho các cơ quan tư pháp địa phương”.

Nhiều địa phương vướng mắc trong khai sinh điện tử

Ảnh minh họa
(PLVN) - Qua theo dõi của Bộ Tư pháp và phản ánh từ các địa phương, việc tiếp nhận số định danh cá nhân cho các dữ liệu khai sinh được cập nhật vào Phần mềm đăng ký khai sinh điện tử đã phát sinh một số vướng mắc, khiến nhiều địa phương vẫn phải cấp Giấy khai sinh chưa có số định danh cá nhân.