Đến đền Am Chúa tạ ơn nữ thần Thiên Y A Na

(PLVN) - Di tích Am Chúa nằm trên núi Đại An (xã Diên Điền, huyện Diên Khánh, tỉnh Khánh Hòa) được dân trong vùng và khách thập phương biết đến với Lễ hội Am Chúa. Đây là dịp để người dân tri ân Thánh mẫu Thiên Y A Na - người đã khai sáng và truyền dạy cho người dân Khánh Hòa cách làm ăn, sinh sống.
Đến đền Am Chúa tạ ơn nữ thần Thiên Y A Na

Nơi gắn liền với cổ tích

Vùng đất Khánh Hòa phát tích nhiều câu chuyện thần bí về sự tích hiển thân của các vị thần. Một trong số đó có truyền thuyết Thánh Mẫu Thiên Y A Na giáng trần trên núi Đại An. Hiện nay, ở lưng chừng núi Đại An có di tích Am Chúa. Am Chúa chính thức xây dựng từ năm nào không rõ, nhưng trải qua nhiều lần trùng tu, hiện nay vẫn là nơi thờ phụng Thánh Mẫu Thiên Y A Na rất trang nghiêm. 

Tấm bia lớn trước sân có ghi lại bút ký của Tiến sĩ, Hiệp biện Đại học sĩ, Lễ bộ Thượng thư Phan Thanh Giản soạn năm Tự Đức thứ 9 (1857) rằng, xưa kia tại núi Đại An có 2 vợ chồng người tiều phu già đến cất nhà và vỡ rẫy trồng dưa nơi triền núi. Thế nhưng đến mùa dưa chín thì thường hay bị mất. 

Sau một thời gian dài, 2 vợ chồng người tiều phu bắt hoài nghi và tìm cách bắt tên ăn trộm. Một hôm, người chồng rình và bắt gặp một thiếu nữ trạc mười chín tuổi hái dưa, rồi đùa giỡn dưới trăng. Thấy cô gái dễ thương, ông đem về nuôi. Vợ chồng người tiều phu này vốn không con cái nên yêu thương cô gái như con ruột của mình. 

Một hôm, bị người cha nuôi nặng tiếng rầy la, cô gái bèn biến thân vào khúc kỳ nam, để mặc cho sóng đưa đẩy. Khúc kỳ nam trôi ra biển cả, rồi tấp vào đất liền. Mùi hương bay thơm ngào ngạt. Người địa phương lấy làm lạ nên rủ đến xem. Thấy gỗ tốt nên họ xúm nhau khiêng, nhưng người đông bao nhiêu cũng không nhấc lên nổi.

Thái tử Bắc Hải nghe tin đồn liền tìm đến xem hư thực. Thấy khúc gỗ không lớn lắm, lẽ gì nặng đến nhấc không lên nên chàng lấy tay nhấc thử. Mọi người ngạc nhiên bởi chàng nhấc khúc kỳ nam lên nhẹ như tờ giấy. Sau đó, thái tử đem khúc kỳ nam về cung, trân trọng như một bảo vật.

 Các đoàn hành hương trong trang phục truyền thống thực hiện những tiết mục biểu diễn mang đậm màu sắc tín ngưỡng thờ Thánh Mẫu Thiên Y A Na

Một đêm, dưới bóng trăng mờ, thái tử thấy có bóng người con gái thấp thoáng nơi để khúc kỳ nam. Nhưng lại gần xem thì tứ bề vắng vẻ, bên mình chỉ phảng phất một mùi hương nhè nhẹ. Chàng quyết rình xem, suốt mấy đêm liền, không hề thấy gì khác lạ.

Rồi một hôm đêm vừa quá nửa, bốn bề im phăng phắc, một giai nhân tuyệt sắc theo ngọn gió hương ngào ngạt từ trong khúc kỳ nam bước ra. Thái tử vụt chạy đến ôm choàng. Không biến kịp, giai nhân đành theo thái tử về cung và cho biết rõ lai lịch. Giai nhân ấy chính là Thiên Y A Na.

Vợ chồng thái tử ăn ở với nhau rất tương đắc và sinh được 2 con, một trai, một gái. Người con trai tên Trí, dung mạo khôi ngô. Người con gái tên Quý xinh đẹp. Thời gian qua đi, Thiên Y A Na sống trong êm ấm. Nhưng một hôm, lòng quê thúc giục, nhớ đến mẹ cha nuôi, Thiên Y A Na liền bồng 2 con nhập vào khúc kỳ nam, trở về làng cũ. Tuy nhiên, khi về núi Đại An, cha mẹ nuôi đã qua đời. 

Thấy dân địa phương còn lạc hậu, Thiên Y A Na liền dạy dân cày cấy, kéo vải, dệt sợi và đặt ra lễ nghi. Từ đó, ruộng nương mở rộng, đời sống của người dân mỗi ngày thêm phú túc, phong lưu. Công khai hóa của Thiên Y A Na chẳng những ở trong địa phương, mà các vùng lân cận cũng được nhờ. Người dân địa phương nhớ ơn đức, tạc tượng Thánh Mẫu Thiên Y A Na rồi dựng nên Am Chúa ở lưng chừng núi Đại An để phụng thờ. 

Đặc sắc Lễ hội Am Chúa

Theo quan sát của chúng tôi, cấu trúc của Am Chúa có bái đường và chính điện. Trên nóc bái đường và chính điện đều có đắp nổi hình tứ linh: long, ly, quy, phụng. Ở gian bái đường còn đắp nổi đôi câu đối bằng chữ Hán ghi lại sự tích Thánh Mẫu Thiên Y A Na. Giữa chính điện là khám thờ Thánh Mẫu Thiên Y A Na, 2 bên tả hữu thờ các ban liệt vị.

Tại Am Chúa vẫn còn giữ được nhiều sắc phong của triều đình nhà Nguyễn, trong đó có sắc phong của vua Tự Đức cho phép thờ phụng Thánh Mẫu Thiên Y A Na là “Hồng Nhơn phổ tế linh cảm diệu thông. Mặc tướng trang huy thượng đẳng thần”. Điều đó phần nào cho thấy giá trị văn hoá của Am Chúa đã được khẳng định từ xưa.

Hàng năm, từ mùng 1 - 3/3 âm lịch, Lễ hội Am Chúa được tổ chức để tưởng nhớ ơn đức của Thánh Mẫu Thiên Y A Na. Năm nay, Lễ hội Am Chúa có các hoạt động như: dâng hương, dâng hoa Thánh Mẫu Thiên Y A Na; lễ tế cổ truyền do các bô lão trong vùng thực hiện; lễ cúng ngọ. Cùng với đó là nghi thức hành lễ của các đoàn hành hương. Mỗi đoàn đến với lễ hội đều cầu mong cho quốc thái dân an, mùa màng bội thu, gia đạo bình an. 

Ngoài ra, các đoàn hành hương còn thực hiện những tiết mục biểu diễn hát văn, múa bóng đặc sắc mang đậm màu sắc tín ngưỡng thờ Thánh Mẫu Thiên Y A Na. Trong những bộ trang phục đẹp mắt, các đoàn thay phiên nhau hát múa ca ngợi công đức của Thánh Mẫu Thiên Y A Na. Tiếng đàn, tiếng hát, điệu múa rộn ràng hòa quyện vào nhau mang đến bầu không khí lễ hội sôi nổi. 

 Dù ban đêm nhưng rất đông người về di tích Am Chúa để dự Lễ hội Am Chúa

Đặc biệt, trong Lễ hội Am Chúa không thể thiếu điệu múa bóng để dâng lên Thánh Mẫu Thiên Y A Na. Đây là một điệu múa rất đặc sắc của người Chăm truyền lại, được Quách Tấn miêu tả chi tiết trong cuốn “Xứ trầm hương” rằng: “Người múa toàn là con gái. Áo xiêm rực rỡ; đầu đội, người cỗ hoa tươi, kẻ đèn lồng ngũ sắc. Đèn và hoa chồng cao như ngọn tháp. Vũ nữ múa theo điệu đàn điệu trống, đoanh lộn nhịp nhàng dưới ánh đuốc ánh đèn hừng hẫy.

Họ múa rất khéo và dẻo vừa mềm, mà đầu và thân cũng luôn luôn ngã nghiêng uốn éo theo bước chân nhịp tay, rộn ràng đều đặn. Thế mà đèn và hoa đội trên đầu, không vịn không đỡ mà vẫn không hề lay không hề dịch, dường như có những bàn tay vô hình đỡ nâng không thể nào giải thích được”. Từ đó, có thể thấy Lễ hội Am Chúa thể hiện rõ nét sự giao lưu văn hoá Việt - Chăm.

Theo bà Nguyễn Thị Kim Hương - Phó Chủ tịch UBND huyện Diên Khánh, để Lễ hội Am Chúa diễn ra an toàn, đảm bảo an ninh trật tự, phòng chống cháy nổ, vệ sinh môi trường, vệ sinh an toàn thực phẩm… các lực lượng chức năng của huyện đã phối hợp với Ban Quản lý di tích Am Chúa thực hiện tốt các nhiệm vụ được phân công. Bên cạnh đó, tạo điều kiện thuận lợi nhất để người dân về hành hương và tham gia các hoạt động lễ hội. 

Không chỉ là di tích lịch sử văn hóa lâu đời, Am Chúa còn gắn liền với lịch sử đấu tranh cách mạng của quân dân xã Diên Điền nói riêng và huyện Diên Khánh nói chung.

Hiện nay, trước sân của am vẫn còn một cây mã tiền cổ thụ có tuổi thọ trên 350 năm. Trong những năm kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ, cây mã tiền nhiều lần được dùng làm cột treo cờ để biểu dương lực lượng, khơi dậy truyền thống yêu nước của nhân dân. 

Sau lưng Am Chúa còn lưu lại dấu vết của lô cốt, giao thông hào bằng đá do thực dân Pháp xây dựng trong những năm chiếm đóng tại đây. Với nhiều giá trị văn hoá và lịch sử cách mạng, năm 1999, Am Chúa đã được xếp hạng Di tích lịch sử văn hóa quốc gia. 

 

Thắng Mỹ / Xa lộ pháp luật
Ý kiến bạn đọc

Ý kiến của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng. Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

Cùng chuyên mục
Khám phá bí ẩn tính cách con người qua ngày sinh (Kỳ 2)

Khám phá bí ẩn tính cách con người qua ngày sinh (Kỳ 2)

(PLVN) - Người xưa cho rằng, sở dĩ mỗi con người có một tính cách, số phận khác nhau là bởi họ được sinh ra vào những ngày tháng, giờ khắc khác nhau. Theo quan niệm này, ngày sinh chính là một thế lực ngầm có uy lực tối cao quyết định vận mệnh của con người. Tham khảo quan niệm lạc hậu trên của cổ nhân, chúng ta cũng khám phá ra ít nhiều điều thú vị...  

Đọc thêm

Chưa cắt chế độ thâm niên của giáo viên

Chưa cắt chế độ thâm niên của giáo viên
(PLVN) - Theo quy định, từ thời điểm 1-7-2020 chế độ phụ cấp thâm niên nghề giáo viên sẽ bị bãi bỏ. Tuy nhiên, Bộ Tài chính đã đề nghị lùi thời gian thực hiện quy định này.
Lễ truy điệu và Lễ an táng nguyên Tổng Bí thư Lê Khả Phiêu

Lễ truy điệu và Lễ an táng nguyên Tổng Bí thư Lê Khả Phiêu

(PLVN) - Vào lúc 12 giờ 30 phút trưa nay 15-8, Lễ truy điệu nguyên Tổng Bí thư Lê Khả Phiêu được cử hành trang trọng tại Nhà tang lễ Quốc gia (số 5 Trần Thánh Tông, TP Hà Nội).  Lễ an táng sẽ diễn ra lúc 14 giờ cùng ngày tại Nghĩa trang Mai Dịch (Hà Nội).

MSB công bố kết quả kinh doanh bán niên 2020 sau kiểm toán

MSB công bố kết quả kinh doanh bán niên 2020 sau kiểm toán
(PLVN) - Ngân hàng TMCP Hàng Hải Việt Nam (MSB) vừa công bố báo cáo tài chính hợp nhất 6 tháng đầu năm 2020 sau kiểm toán. Theo đó, MSB đã có sự tăng trưởng mạnh về lợi nhận trước thuế với trên 970 tỷ đồng, hoàn thành 68% mục tiêu của năm 2020.

Ngũ bách La Hán diệt phiền não, đoạn tận muộn phiền trong tam giới

Ngũ bách La Hán diệt phiền não, đoạn tận muộn phiền trong tam giới
(PLVN) - Tượng bày ở nhà hành lang thường là 18 vị La Hán, gọi là thập bát La Hán, nhưng cũng có chùa thờ tới 500 vị La Hán gọi là Ngũ bách La Hán giống như chùa Bái Đính, nơi có hành lang dài hơn 3 cây số, với 500 bức tượng La Hán, mỗi tượng cao hơn 2m bằng đá. Vậy 500 vị La Hán này là ai? 

Đại mộc tinh thần bí giữa đại ngàn

Đại mộc tinh thần bí giữa đại ngàn
(PLVN) - Cách trung tâm phố biển Nha Trang khoảng 45km về phía Tây Nam, thác Yang Bay (xã Khánh Phú, huyện Khánh Vĩnh, tỉnh Khánh Hòa) nằm lọt giữa rừng nguyên sinh màu mỡ với vẻ đẹp thơ mộng, đầy quyến rũ. Thác Yang Bay theo tiếng gọi của người Raglai có nghĩa là thác Trời và nó gắn liền với một truyền thuyết kỳ lạ giữa núi rừng trùng điệp. Ở đây còn có một cây cổ thụ cộng sinh được người dân tôn kính gọi là mộc thần và ai cũng tin rằng cây rất linh thiêng. 
Gianni Infantino - người đem lại sự công bằng trong làng túc cầu

Gianni Infantino - người đem lại sự công bằng trong làng túc cầu

(PLVN) - Vừa qua, nhiều tờ báo lớn trên thế giới như Kicker, CNN, BCC... đều đồng loạt loan tin Chủ tịch Liên đoàn Bóng đá thế giới (FIFA) Gianni Infantino đang bị điều tra về những sai phạm của mình. Bất chấp việc phải đối diện với những cáo buộc tội tham nhũng và “đi đêm”,Gianni Infantino vẫn được coi là người đem lại sự công bằng cho bóng đá thế giới. 

Triết lý Phật giáo trong nghệ thuật cắm hoa của người Nhật

Triết lý Phật giáo trong nghệ thuật cắm hoa của người Nhật
(PLVN) - Không chỉ nổi tiếng với phong cách thưởng thức Trà đạo Nhật Bản, Hoa đạo là một trong những nghệ thuật cắm hoa đặc sắc nhất được người Nhật gìn giữ và phát huy. Nhưng không đơn giản chỉ là cắm, mà bông hoa và cách thức cắm phải tạo lên cái hồn, tạo lên sức sống, hay ẩn chứa đạo lí hoặc tâm trạng của người cắm, khi ấy nghệ thuật cắm hoa được gọi là Kadō.

Đưa hơn 350 công dân Việt Nam từ Nhật Bản về nước an toàn

Đưa hơn 350 công dân Việt Nam từ Nhật Bản về nước an toàn
(PLVN) - Bộ Ngoại giao cho biết, ngày 14/8, các cơ quan chức năng Việt Nam, Đại sứ quán Việt Nam tại Nhật Bản và hãng Hàng không Quốc gia Việt Nam đã phối hợp với các cơ quan chức năng Nhật Bản đưa hơn 350 công dân Việt Nam từ Nhật Bản về nước an toàn. 

Báo điện tử Pháp luật Việt Nam

Giấy phép xuất bản số 303/GP-BTTTT ngày 8/5/2015

Cơ quan chủ quản: Bộ Tư pháp

Tổng biên tập: Tiến sỹ Đào Văn Hội

Phó TBT: Trần Đức Vinh

Trưởng ban Báo Điện tử: Xuân Bính

Tòa soạn: Số 42/29 Nguyễn Chí Thanh, phường Ngọc Khánh, quận Ba Đình, Hà Nội

E-mail: baodientuphapluat@gmail.com

Hotline: 0353.63.63.55

Liên hệ quảng cáo: 0971.741.666‬