Độc đáo tục cấm ân ái ba đêm đầu sau khi cưới của người Chăm ở Ninh Thuận

0:00 / 0:00
0:00
(PLVN) - Với người Chăm ở tỉnh Ninh Thuận, trong ba đêm đầu tiên sau khi cưới, đôi vợ chồng trẻ chỉ được trò chuyện với nhau, không có bất cứ ý niệm nào về nhục dục. Lúc ngủ, trò chuyện không được quay lưng với nhau. Cha mẹ đỡ đầu sẽ ngủ ngoài phòng the để canh giữ hai vợ chồng.
Cô dâu và chú rể người Chăm trong ngày cưới. Cô dâu và chú rể người Chăm trong ngày cưới.

Cấm ân ái ba đêm đầu sau khi cưới

Tỉnh Ninh Thuận hiện có 17.503 hộ với trên 82.532 khẩu đồng bào Chăm, chiếm 12,39% dân số toàn tỉnh, cư trú tập trung tại 35 thôn, khu phố trên địa bàn 13 xã, thị trấn thuộc 6 huyện, thành phố.

Từ trong tâm thức, những tập quán của đồng bào Chăm ở Ninh Thuận như dòng chảy của mạch ngầm, bằng cách nào đó vẫn tự động lưu truyền trong mỗi cộng đồng, mỗi nếp nhà. Trong đó, có tục cấm ân ái ba đêm đầu sau khi cưới.

Chế độ mẫu hệ tồn tại trong dòng họ và gia đình đồng bào Chăm ở Ninh Thuận từ hàng trăm năm nay. Và, tuy rằng con trai được con gái cưới về nhà ở rể nhưng người chủ động tìm kiếm, tán tỉnh phải là người con trai. Đến khi nào hai người yêu nhau, hiểu và hợp nhau rồi đi đến quyết định lấy nhau thì người con gái mới thực hiện những tập tục cưới hỏi theo truyền thống.

Lễ cưới của người Chăm phải diễn ra theo một tuần tự nhất định. Khi vừa quen nhau, cha mẹ nhà gái sẽ đến ra mắt xin được qua lại giữa hai gia đình, sau một thời gian sẽ là lễ dặm hỏi để xin ngày cưới chính thức.

Trước khi cưới, cha mẹ hai bên phải đem bánh trái đến nhà người thân trong gia đình họ hàng để thỉnh họ làm Ong Inâ Amâ (cha mẹ đỡ đầu) cho hôn lễ. Vào ngày cưới, cha mẹ đỡ đầu của nhà trai sẽ dẫn chú rể đến nhà gái và trao tay chàng trai cho cô dâu, cha mẹ đỡ đầu nhà gái.

Lễ tục, trà nước và rượu thịt xong xuôi thì mọi người ra về. Lúc này, còn lại cô dâu, chú rể và cha mẹ đỡ đầu trong một gian nhà cổ kính của gia đình. Ở đó, cha mẹ đỡ đầu sẽ dặn cô dâu và chú rể trong ba đêm đầu tiên không được ân ái với nhau, nếu phạm phải sẽ bị Po Yang (thần linh) trách phạt.

Ngoài việc dặn dò, cha mẹ đỡ đầu còn trải hai chiếc chiếu dưới nền nhà, chiếc trên đè lên chiếc dưới cách mép 20cm. Ở giữa chiếu sẽ đặt một mâm quả trầu, cau, hai vợ chồng sẽ ngủ dưới nền nhà trong ba đêm đầu tiên, mâm quả sẽ đặt ở giữa hai vợ chồng.

Trong ba đêm đầu tiên, đôi vợ chồng trẻ chỉ được trò chuyện với nhau, không có bất cứ ý niệm nào về nhục dục. Lúc ngủ, trò chuyện không được quay lưng với nhau. Cha mẹ đỡ đầu sẽ ngủ ngoài phòng the để canh giữ hai vợ chồng.

Ba đêm sau ngày cưới, đôi vợ chồng trẻ sẽ làm mâm lễ đem đến nhà cha mẹ chàng trai để làm lễ trả áo. Lễ tục trả áo vừa xong, cha mẹ đỡ đầu sẽ vào phòng the dỡ khay mâm quả đặt ở dưới chiếu, đến lúc này hai vợ chồng mới được ân ái với nhau.

Độc đáo tục cấm ân ái ba đêm đầu sau khi cưới của người Chăm ở Ninh Thuận ảnh 1Nghi thức lễ cưới của người Chăm tại nhà gái.

Tục cấm ân ái ba đêm đầu sau khi cưới là nét đẹp của người Chăm nhằm giáo dục bản tính con người phải kìm nén dục tính. Đây là khoảng thời gian dành cho đôi trẻ tìm hiểu thêm về nhau để khỏi phải ngỡ ngàng, e thẹn khi bắt đầu chính thức cuộc sống vợ chồng.

Người Chăm rất khắt khe trong việc quan hệ ân ái trước hôn nhân. Cả hai vợ chồng phải là người trong sạch, lễ cưới mới được tiến hành theo đúng tục lệ. Nếu cô gái có thai trước khi cưới mà gia đình không hay biết thì vẫn tiến hành lễ cưới nhưng sẽ bị thần linh trách phạt, suốt cuộc đời hai vợ chồng sẽ không làm ăn phát đạt và luôn xảy ra những điều không hay.

Nét văn hóa đặc sắc của mẫu hệ Chăm

Là tỉnh có đông người Chăm sinh sống, Ninh Thuận mang đậm màu sắc văn hóa của dân tộc Chăm. Nền văn hóa ấy được thể hiện qua chữ viết, trang phục dân tộc, nghệ thuật kiến trúc, điêu khắc, nghề gốm, dệt thổ cẩm… Và, phong tục tập quán theo chế độ mẫu hệ của người Chăm vẫn được đồng bào địa phương gìn giữ, lưu truyền đến ngày nay.

Theo chế độ mẫu hệ, vai trò của phụ nữ Chăm được đề cao, con cái đều theo họ mẹ và họ mẹ là họ nội, họ cha là họ ngoại. Toàn bộ tài sản trong gia đình do người vợ quản lý. Toàn bộ các vấn đề kinh tế trong gia đình cũng do người vợ quyết định.

Người con trai khi đi lấy vợ được cha mẹ ruột giúp ruộng đất, vốn để tạo lập cuộc sống gia đình nhưng không được thừa kế. Họ phải gánh vác các công việc nặng nhọc, là trụ cột lo toan cuộc sống gia đình nhưng lại có rất ít quyền hạn trong việc giải quyết các công việc của nhà vợ. Chưa hết, họ còn phải chịu sự ràng buộc của dòng họ và gia đình mẹ ruột của mình.

Trong gia đình người Chăm, con gái được quý trọng và mới là đại diện chính thức cho quyền thừa kế. Trong đó, con gái út được quý trọng và thương yêu hơn cả, được hưởng nhiều tài sản thừa kế hơn những người con khác trong gia đình. Vì vậy, ai không có con gái thì bị coi là tuyệt tự.

Người Chăm quy định toàn bộ tài sản phục vụ việc cúng tế trong gia đình như: quần áo cúng tế, nồi đồng, mâm đồng, ống nhổ, chén bát… do con gái út thừa hưởng và có trách nhiệm quản lý để thờ cúng tổ tiên gia đình, dòng họ. Các cuộc tế lễ của gia đình, dòng họ do người đàn ông thực hiện nhưng phải thông qua sự tổ chức của người mẹ hoặc người vợ.

Việc gìn giữ tiếng nói, để con cái dẫu lớn lên và đi khỏi cộng đồng vẫn không “mù tịt” tiếng mẹ đẻ thì mẹ là người đầu tiên lưu truyền, duy trì ngôn ngữ của dân tộc mình. Bên cạnh đó, khi các thành viên trong gia đình cần có trang phục truyền thống, người mẹ phải chuẩn bị cho con, dẫu là tự dệt hay là mua ở đâu đó.

Bà, mẹ cũng là người lưu giữ và trao truyền những câu hát dân ca, hát ru. Đêm đêm ôm con nằm trong chăn ấm, mẹ thủ thỉ kể cho nghe những câu chuyện cổ tích, ngụ ngôn của dân tộc mình. Từ đó, gieo từng hạt giống nhỏ vào giấc mơ, vào tâm hồn sạch tinh của con về những điều hay nên làm, điều dở nên tránh từ thuở bé thơ.

Tất nhiên đàn ông cũng tham gia vào việc gìn giữ, lưu truyền văn hóa truyền thống nhưng quán xuyến hơn cả vẫn là phụ nữ. Với ý thức trách nhiệm sẵn có trong tâm thức, phụ nữ chính là những người làm tốt nhất việc gìn giữ, phát huy văn hóa truyền thống của dân tộc mình.

“Các quy tắc xử sự chung trong cộng đồng người Chăm chứa đựng những tiêu chí về đạo đức, luân lý, cách ứng xử, phong tục, tập quán, lễ nghi, tín ngưỡng tôn giáo được nhiều thế hệ người Chăm xây dựng và lưu truyền từ xa xưa cho đến ngày nay. Những điều này nhằm mục đích điều chỉnh các quan hệ xã hội trong cộng động, được mọi thành viên trong cộng đồng người Chăm tự giác thực hiện”, trích trong sánh “Văn hóa phi vật thể người Chăm Ninh Thuận” (xuất bản năm 2014) do các tác giả Phan Văn Dốp, Phan Quốc Anh, Nguyễn Thị Thu đồng chủ biên.

Theo sách “Văn hóa phi vật thể người Chăm Ninh Thuận”, điểm khác biệt của người Chăm so với các dân tộc khác là các vị chức sắc buộc phải có vợ. Theo chế độ mẫu hệ, người đàn ông, nhất là các chức sắc cần có sang (nhà) để ở, có danauk (chốn, nơi, vị) để ngự. Mà danauk này phải là nhà vợ.

“Chính tinh thần mẫu hệ Chăm mà cộng đồng này hình thành nên 3 hiện tượng không rất độc đáo: không đĩ điếm, không ăn xin, đàn ông không mù chữ. Cụ thể, không đĩ điếm nói lên lòng chung thủy và cuộc sống lương thiện của người đàn ông, không ăn xin nói lên tinh thần tự lập, không mù chữ nói lên tính trí thức để biết và hiểu những cái hay ở đời”, trích trong sách “Văn hóa phi vật thể người Chăm Ninh Thuận”.

Bài: Nhuận Oanh - Ảnh: Hoàng Linh
Cùng chuyên mục

Đọc thêm

Giải mã tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên của người Việt

Nhà thờ họ Trương Việt Nam ở thị trấn Thiên Tôn, Ninh Bình là công trình cấp quốc gia.
(PLVN) - Không chỉ là thần Núi, với lý lịch con thứ 17 của Lạc Long Quân, Lạc tướng Vũ Lâm đời Hùng Vương thứ Nhất, việc thờ cúng Cao Sơn Đại vương tại Hoa Lư tứ trấn và Thăng Long tứ trấn chính là tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương, đỉnh cao của tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên.

Ly kỳ chuyện đại hồng chung cứu chúa ở ngôi chùa cổ nhất Tiền Giang

Chùa Linh Thứu là một trong những ngôi chùa cổ nhất Tiền Giang.
(PLVN) - Khởi nguyên là ngôi chùa mục đồng giữa khu rừng hoang, Sắc tứ Linh Thứu ngày nay được xem là ngôi chùa cổ nhất đất Tiền Giang. Cổ tự 3 lần được sắc tứ này nổi tiếng với những câu chuyện ly kỳ về chiếc đại hồng chung năm xưa từng cứu chúa Nguyễn Ánh thoát nạn khi còn long đong bôn tẩu phương Nam.

Phong thủy và tín ngưỡng thờ thần thánh tại các tứ trấn Việt Nam (Kỳ 7): Vì sao vua Hùng lại mang tên Cao Sơn?

Vua Hùng được nhân dân suy tôn là Đột Ngột Cao Sơn.
(PLVN) - Cao Sơn (núi cao) là danh hiệu mang tính biểu tượng của thần Núi, vị thần trong tín ngưỡng dân gian nguyên thủy. Không phải là thần Núi nhưng hàng nghìn năm qua, Hùng Vương thứ Nhất được nhân dân thờ cúng với thụy hiệu Đột Ngột Cao Sơn. Vì sao vua Hùng lại có danh hiệu này?

Phong thủy và tín ngưỡng thờ thần thánh tại các tứ trấn Việt Nam (Kỳ 6): Khám phá tín ngưỡng thờ thần Huyền Vũ

Núi Cánh Diều tương truyền là nơi thần Thiên Tôn cắm gươm hóa.
(PLVN) - Trong bách thần của tín ngưỡng dân gian Trung Quốc có nhiều vị thần của Đạo giáo. Qua thời gian, từ một thánh thú có biểu tượng rùa - rắn, Huyền Vũ trở thành một vị thần của tín ngưỡng Trung Quốc, rồi thành thần tiên trong Đạo giáo và thành thần của người Việt. Đến nay, những dấu vết, biểu hiện của Đạo giáo có thể tìm thấy trong tín ngưỡng dân gian Việt Nam.

Thơ Thiền Việt Nam (Bài 7): Tuệ Trung Thượng Sĩ luận về chuyện sống chết

Tuệ Trung Thượng Sĩ luôn coi nhẹ chuyện sống chết ở đời.
(PLVN) - Không xuất gia đầu Phật, sống cùng thế tục, nhưng tinh thần thiền học khai phóng của Tuệ Trung Thượng Sĩ đã làm thay đổi nhiều dòng thiền. Trong đó, đối với ngài chuyện sống chết luôn xem nhẹ, bởi chỉ có nhận biết được vòng xoay luân hồi của cuộc đời thì người tu hành mới không vướng bận, mới chuyên tâm tu tập chánh pháp.

Zèng - “báu vật” của người Tà Ôi

Zèng được sử dụng làm của hồi môn trong đám cưới của dân tộc Tà Ôi.
(PLVN) - Việc bảo tồn và phát triển nghề dệt Zèng truyền thống không chỉ giữ gìn biểu tượng văn hóa lâu đời của bà con dân tộc Tà Ôi, mà còn góp phần xóa đói giảm nghèo, phát triển kinh tế, ổn định cuộc sống cho bà con.

Cúng mặn hay cúng chay?

Một mâm cúng chay.
(PLVN) - Cúng mặn hay cúng chay là vấn đề nhiều người dân băn khoăn khi thành kính dâng cỗ cúng cha mẹ, gia tiên. Người Việt chúng ta thường hay nói “trần sao âm vậy”. Nhưng liệu chúng ta đã thực sự hiểu thấu đáo câu nói này?

Thơ Thiền Việt Nam (Bài 6): Tâm thiền bình an trong tuyệt tác “Ngư nhàn” của quốc sư Không Lộ

Thơ Thiền Việt Nam (Bài 6): Tâm thiền bình an trong tuyệt tác “Ngư nhàn” của quốc sư Không Lộ
(PLVN) - Thiền sư Không Lộ là một hiện tượng thi ca độc đáo trong dòng thơ thiền Việt Nam. Bài thơ “Ngư nhàn” – “Cái nhàn của ngư ông” được giới chuyên môn đánh giá là sự cất cánh của một tâm hồn thi sĩ. Bài thơ tràn ngập ý vị thiền, qua cái nhìn độc đáo của một nhà sư biết sống tùy duyên, luôn mở lòng, chan hòa với cuộc đời.

Lay lắt nghề thêu tay truyền thống Bình Lăng

Những người thợ của làng nghề Bình Lăng hiện tại chủ yếu là trung tuổi.
(PLVN) - Làng Bình Lăng (xã Thắng Lợi, huyện Thường Tín, Hà Nội) xưa nay được biết đến là làng thêu tay nổi tiếng đất Việt. Sau một thời gian dài phát triển thịnh vượng, giờ đây, bởi thiếu nguồn nhân lực trẻ, thu nhập thấp… thêu tay truyền thống Bình Lăng rơi vào cảnh “thoi thóp”.

Bát cơm quả trứng đưa người về bên kia núi

Bát cơm quả trứng đưa người về bên kia núi
(PLVN) - Quê tôi gọi bát cơm quả trứng cúng người vừa mất là: “cơm đặt đầu” nghĩa là bát cơm đặt phía trên đầu giường người vừa mất. Bát cơm đó có ý nghĩa vô cùng lớn lao, nên người Việt đã gìn giữ, duy trì qua nhiều ngàn năm không mất.