Nơi phát tích hội thề Trung - Hiếu

(PLO) - Khác với nhiều cổng làng khác, cổng làng Đông Xã (phường Bưởi, quận Tây Hồ, Hà Nội) hội tụ khá nhiều di tích cổ quanh mình. Chùa Mật Dụng hơn 700 năm tuổi nằm ngay kế bên cổng làng, cách đó không xa là đền Đồng Cổ, nơi phát tích lời thề “Làm con bất hiếu, làm tôi bất trung, thần linh tru diệt”. Nhiều tài liệu cho rằng, chính nhờ lời thề này mà nhà Lý trị vì đất nước 216 năm. 
Nơi phát tích hội thề Trung - Hiếu Cổng làng Đông Xã.

Những lễ hội văn hóa xung quanh cổng làng

Cổng làng Đông Xã đơn giản hơn rất nhiều so với những cổng làng đã làm nên một Hà Nội cổ kính. Ngay phía trên cổng là dòng chữ An Đông chính lộ.
Ông Phạm Hoàng Mưu, Trưởng ban Di tích làng Đông Xã giải thích, ngày xưa làng có tên gọi là An Đông. Nhưng qua sự chuyển dịch của thời gian và sự sống, làng xã có sự thay đổi nên chuyển thành làng Đông Xã.
Đôi câu đối ở 2 trụ cột cổng có chữ Hán là: Phú quý phong thanh thiên vạn cổ/Nam thanh nữ tú nhất hương trung, dịch nghĩa là làng này nghe đã có từ lâu lắm rồi, là nơi tập trung những người đẹp nhất.
Trước đây, cổng làng làm có bậc tam cấp, giống như kiến trúc thịnh hành thời Thăng Long xưa. Nhưng sau vài trận mưa, nước ứ đọng trong làng, không thoát được ra ngoài khiến người dân thấy bất tiện nên tổ dân phố họp và quyết định bỏ bậc tam cấp.
Những ngày quyết định xới bỏ bậc tam cấp, những cao niên trong làng ai nấy đều buồn và lo lắng về một di tích cổ có thể sẽ bị đổi thay. Chính vì thế, hiện nay nhiều người già đang nhóm họp đề đạt khôi phục lại nguyên trạng cổng làng nhưng đa phần thanh niên đều không đồng ý vì lo lắng bất tiện, đi lại khó khăn. 
Ông Mưu khẳng định rồi sẽ có cách khôi phục được nguyên trạng cổng làng mà thanh niên sẽ không thấy bất tiện. Chỉ sang ngôi chùa Mật Dụng nằm bên phải, ngay kề cổng làng, ông bảo, cả một ngôi chùa to, sau nhiều lần sửa chữa vẫn giữ được nguyên lối thiết kế cũ, do đó, không thể không khôi phục lại chiếc cổng làng, vốn là niềm tự hào của người làng Đông Xã trước đây. 
Bên trái cổng làng, đối diện chùa Mật Dụng là ao chùa ngày xưa. Trước đây, ao chùa chuyên dành để tổ chức lễ cầu Mát (cầu cho nhân dân, con trẻ được an bình, mát mẻ). Vào ngày 14-15/4 âm lịch hàng năm đều tổ chức cuộc thi thả vịt, bắt vịt, phần thưởng được treo bên trong ao. Khi thì là mấy quả dừa, lúc thì là bánh pháo, có khi lại là vuông khăn đỏ.
Ai muốn tham gia giật thưởng thì phải đi qua một cây cầu (là một cây tre dài), có được dùng thêm 3 cây gậy chống để đi qua cầu. Người nào lấy được phần thưởng đầu tiên sẽ là người gặp may mắn trong cả năm. 
Cũng có những thời điểm người làng xây dựng một sân khấu cạnh ao chùa để tổ chức thuê gánh hát hát tuồng cho nhân dân thưởng thức. Tùy theo điều kiện đóng góp của người làng mà có thể nuôi gánh hát trong bao lâu, có khi 1 tuần nhưng đôi lúc gánh hát ở lại với làng đến cả tháng.
Tập tục văn hóa này được người làng gìn giữ đến sau Cách mạng Tháng 8.
Kể về những ngày xa xưa, ông Mưu cho biết, mặc dù làng An Đông được Vua Lý Thái Tông chọn để làm giấy dó cung cấp cho triều đình nhưng người dân làng An Đông rất nghèo khổ, không có tiền cho con đi học xa.
Nhờ vào tình làng nghĩa xóm, nhờ vào ý chí hiếu học của bà con, cả làng góp tiền vào thuê thầy dạy tại làng, lớp học được xây dựng ngay trong chùa Mật Dụng. Đến nay lớp học được dùng để làm nơi hội họp của dân làng, mọi người vẫn gọi là nhà văn hóa xã.
Nhà văn hóa xã vẫn còn nằm ngay bên trong cổng làng, như một minh chứng cho tinh thần hiếu học của người làng xưa kia.
Ông Mưu say sưa nói chuyện về cổng làng. 
Hội thề Trung Hiếu được gìn giữ…
Những người ở làng Đông Xã không khỏi tự hào vì cổng làng ở một vị thế rất đẹp, trước mặt là sông Tô, sau lưng là thành Phượng, bên cạnh là đền Đồng Cổ, nơi phát tiết lời thề Trung Hiếu của vua tôi nhà Lý.
Sách “Việt điện u linh” (thế kỷ XIV) viết rằng, năm 1020 Thái tử Phật Mã (sau này là Vua Lý Thái Tông) vâng mệnh vua cha đi đánh Chiêm Thành, kéo quân từ Thăng Long vào phía Nam, dừng chân tạm trú tại khu vực đền núi Đồng Cổ thuộc làng Đan Nê - Ái châu, nay thuộc xã Yên Thọ, huyện Yên Định, tỉnh Thanh Hóa).
Nửa đêm, từ ngoài có tiếng vọng lại vang rền như sấm. Phật Mã thấy bóng một người cao to chừng 8 thước hiện ra, khuôn mặt phong sương, râu cứng, mặc áo giáp bào, tay cầm binh khí đứng trước mặt Phật Mã nói: “Ngài đi đánh giặc, tôi giúp một tay”. Phật Mã đem quân vào đến Tân Bình (Quảng Bình) thì đánh tan giặc...
Thắng trận trở về, Thái tử Phật Mã đến núi Đồng Cổ làm lễ tạ. 
Sách “Toàn thư” (Thế kỷ XV) kể thêm: 10 ngày sau khi lên ngôi (năm 1028) Phật Mã quyết định tìm đất để xây một ngôi đền thờ thần Đồng Cổ ở Hoàng thành. Đi khắp nơi để chọn địa thế không được, một đêm ngủ mơ, Vua Lý Thái Tông gặp lại người đã nguyện giúp mình đánh giặc, được chỉ khu đất nên đặt đền. Đó chính là vùng đất thuộc làng Đông Xã ngày nay. 
Hội thề Trung Hiếu chính thức được Vua Lý Thái Tông chọn vào ngày 4/4 âm lịch hàng năm. Đến thời Trần vẫn tiếp tục giữ lệ này.
Sách “Toàn thư” chép: Hàng năm vào ngày mùng 4/4, Tể tướng và trăm quan, hồi gà gáy đến trực ngoài cửa thành, mờ mờ sáng vào triều. Vua ngự ở cửa Hữu Lang. Trăm quan mặc nhung phục làm lễ lạy rồi lui ra. Đầy đủ nghi trường theo hầu ra cửa Tây kinh thành, đến đền Đồng Cổ, họp nhau thề.
Thề xong, quan Tể tướng sai đóng cửa đền lại để điểm danh, người nào vắng mặt thì bị phạt 5 quan tiền. 
Người làng Đông Xã luôn tự hào về cội nguồn phát tiết lời thề Trung Hiếu và lễ hội thề của làng mình. Ngày nay dân làng vẫn giữ lễ hội thề này, vào ngày 4/4 âm lịch hàng năm đều làm lễ rước qua cổng làng, vào đền.
Tại ngôi đền thiêng, hàng trăm người đều đọc lại lời thề “Làm con bất hiếu, làm tôi bất trung, thần linh tru diệt” trong tiếng trống hội rộn ràng của các chiến binh. 
Ông Mưu tự hào cho biết, chính từ gốc tích lời thề này mà các đời sau, những lời thề đều dựa trên đó để thay đổi cho phù hợp với thời cuộc. Ví như lời thề “Trung với Đảng, hiếu với dân” của lực lượng Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay./.
Nhật Thu
Cùng chuyên mục
Tin “hot” giải trí ngày 27/9: Ngọc Trinh trang hoàng biệt thự 50 tỷ cực hoành tráng để mừng tuổi mới

Tin “hot” giải trí ngày 27/9: Ngọc Trinh trang hoàng biệt thự 50 tỷ cực hoành tráng để mừng tuổi mới

(PLVN) - Ngọc Trinh trang hoàng biệt thự 50 tỷ cực hoành tráng mừng tuổi mới, Thái Trinh đăng status hé lộ cách xử lý của resort 5 sao sau lùm xùm ngộ độc, Chi Pu hóa 'chị Hằng', văn nghệ tưng bừng cùng các em nhỏ khó khăn nhân mùa Trung thu, Công chúa vừa ra đời nhà Gigi Hadid đã diện cây đồ hiệu và được Taylor Swift tự tay làm ngay quà đặc biệt dành tặng,...

Đọc thêm

Chuyện riêng ở diễn đàn chung

Chuyện riêng ở diễn đàn chung
(PLVN) - Khóa họp Đại hội đồng Liên Hợp quốc năm nay là tiền lệ mới khi các vị lãnh đạo các nước thành viên không đến tham dự trực tiếp mà sử dụng hình thức trực tuyến. Tổng thống Mỹ Donald Trump lúc đầu chủ định đến phát biểu trực tiếp tại Liên Hợp quốc nhưng rồi cũng lại gửi thông điệp qua video như những người khác. Một trong những nội dung chính trong bài trình bày của ông Trump là công kích Trung Quốc. 

Hà Nội mùa hoa súng nhuộm hồng nỗi nhớ

Hà Nội mùa hoa súng nhuộm hồng nỗi nhớ
(PLVN) - Mấy năm gần đây, mùa hoa súng trở thành từ khóa quen thuộc với dân "sống ảo" Thủ đô mỗi dịp mùa thu vào độ chín. Mùa này mới chớm heo may, đã thấy sương giăng lãng đãng dù nắng vẫn còn cháy bỏng, ấy là lúc hoa súng đua nhau "bung lụa" sắc hồng rực rỡ vừa giản dị, vừa kiêu sa...  
Mới ra tù đã lại đi trộm cắp

Mới ra tù đã lại đi trộm cắp

(PLVN) - Ngày 27/9, Công an tỉnh Ninh Bình cho biết, Công an TP Tam Điệp vừa bắt giữ đối tượng Phạm Thế Định, sinh năm 1997, trú tại xã Yên Đồng, huyện Yên Mô về hành vi “Cướp giật tài sản”.

Đề nghị truy tố bị can "nhận chạy án" để lừa đảo 1 tỷ đồng

Đề nghị truy tố bị can "nhận chạy án" để lừa đảo 1 tỷ đồng
(PLVN) - Ngày 27/9, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an Thành phố Hồ Chí Minh cho biết vừa hoàn tất kết luận điều tra, chuyển Viện kiểm sát nhân dân cùng cấp đề nghị truy tố bị can Nguyễn Trọng Thanh (sinh năm 1978, quê Hải Dương) về tội "Lừa đảo chiếm đoạt tài sản".

Tin “hot” giải trí ngày 27/9: Ngọc Trinh trang hoàng biệt thự 50 tỷ cực hoành tráng để mừng tuổi mới

Tin “hot” giải trí ngày 27/9: Ngọc Trinh trang hoàng biệt thự 50 tỷ cực hoành tráng để mừng tuổi mới
(PLVN) - Ngọc Trinh trang hoàng biệt thự 50 tỷ cực hoành tráng mừng tuổi mới, Thái Trinh đăng status hé lộ cách xử lý của resort 5 sao sau lùm xùm ngộ độc, Chi Pu hóa 'chị Hằng', văn nghệ tưng bừng cùng các em nhỏ khó khăn nhân mùa Trung thu, Công chúa vừa ra đời nhà Gigi Hadid đã diện cây đồ hiệu và được Taylor Swift tự tay làm ngay quà đặc biệt dành tặng,...

Hàng trăm hộ dân chật vật sống trong khu “ổ chuột” giữa lòng Hà Nội

Hàng trăm hộ dân chật vật sống trong khu “ổ chuột” giữa lòng Hà Nội
(PLVN) - Nhiều năm nay, khu dân cư ngõ 129 Đại Linh, phường Trung Văn, quận Nam Từ Liêm, TP. Hà Nội được ví như khu “ổ chuột” giữa lòng Thủ đô, với nhiều căn nhà hư hỏng, xuống cấp, dột nát, thậm chí có những công trình có nguy cơ đổ sụp, do những bất cập trong cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất khiến các công trình không thể xây sửa.

Mưa lớn gây ngập lụt nhiều huyện của Phú Thọ, đã có 2 người tử vong

Mưa lớn gây ngập lụt nhiều huyện của Phú Thọ, đã có 2 người tử vong
(PLVN) - Do ảnh hưởng mưa lớn, đêm 26/9 và sáng 27/9 tại địa bàn các huyện Yên Lập, Hạ Hoà, Thanh Ba, Cẩm Khê (Phú Thọ) xảy ra tình trạng ngập lụt, nhiều diện tích hoa màu bị ngập úng, giao thông chia cắt, nhiều khu dân cư bị cô lập, gây ảnh hưởng đến việc đi lại, sinh hoạt của người dân. Đặc biệt, tại huyện Hạ Hoà đã có ít nhất 02 người chết, 07 người bị thương.
Cướp tài sản người đi đường, 3 thanh niên chia nhau gần 12 năm tù

Cướp tài sản người đi đường, 3 thanh niên chia nhau gần 12 năm tù

(PLVN) - Ngày 26/9, TAND huyện Sơn Tịnh, tỉnh Quảng Ngãi mở phiên tòa xét xử sơ thẩm vụ án hình sự đối với các bị cáo Nguyễn Tấn Sỹ (SN 2002, trú tại thôn Thọ Trung, xã Tịnh Thọ, huyện Sơn Tịnh), Lê Phước (SN 2005, trú tại thôn Năng Đông, xã Nghĩa Hiệp, huyện Tư Nghĩa) và Võ Thanh Trí (SN 2002, trú tại tổ 3, phường Nghĩa Lộ, TP Qảng Ngãi, tỉnh Quảng Ngãi) về tội “Cướp tài sản” theo quy định tại Điều 168 BLHS.

Quái vật chân to và những bí ẩn chưa có lời giải (kỳ 4): Có hay không việc "Người tuyết" từ đời thực bước vào phim ảnh?

Quái vật chân to và những bí ẩn chưa có lời giải (kỳ 4): Có hay không việc "Người tuyết" từ đời thực bước vào phim ảnh?
(PLVN) - Những năm 60 của thế kỷ XX, hình ảnh quái vật chân to (có lúc được gọi là “Người tuyết” - Yeti nước Mỹ) gây xôn xao dư luận. Mặc dù vậy, các nhà khoa học từ chối thừa nhận tất cả những gì mà người nhìn thấy báo cáo, vì họ cho rằng trong đó có một số bị thổi phổng lên hoặc đơn giản đó chỉ là con gấu mà thôi. 
Báo cáo về người lao động nước ngoài có thể là tài liệu bí mật

Báo cáo về người lao động nước ngoài có thể là tài liệu bí mật

(PLVN) - Báo cáo có nội dung phản ánh về tình hình phức tạp người của người lao động là công dân nước ngoài vào làm việc tại Việt Nam có ảnh hưởng đến chính trị, đối ngoại, an ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội được xác định thuộc tài liệu bí mật thuộc danh mục bí mật Nhà nước.

Báo điện tử Pháp luật Việt Nam

Giấy phép xuất bản số 303/GP-BTTTT ngày 8/5/2015

Cơ quan chủ quản: Bộ Tư pháp

Tổng biên tập: Tiến sỹ Đào Văn Hội

Phó TBT: Trần Đức Vinh

Tòa soạn: Số 42/29 Nguyễn Chí Thanh, phường Ngọc Khánh, quận Ba Đình, Hà Nội

E-mail: baodientuphapluat@gmail.com

Hotline: 0353.63.63.55

Liên hệ quảng cáo: 0971.741.666‬