Lo 'chảy máu' đồ cổ ở Tây Nguyên

(PLO) -Những năm qua, nhiều buôn làng tại Đắk Lắk nói riêng và các tỉnh Tây Nguyên nói chung mất đi những hiện vật quý giá như thuyền độc mộc, trống, cồng chiêng, ché... Đây là những hiện vật mang bản sắc văn hóa riêng biệt của đồng bào các dân tộc thiểu số như Ê Đê, Ja Rai, Bahnar.  
Lo 'chảy máu' đồ cổ ở Tây Nguyên Ông Tuấn bên số hiện vật không ngừng xuống cấp

Ông Y Win Lứk (37 tuổi, ngụ buôn Drung, xã Yang Tao, huyện Lắk, tỉnh Đắk Lắk) tặc lưỡi tiếc nuối: “Mấy năm trước, nhà mình có 3 chiếc thuyền độc mộc nhưng đã bán cho người khác rồi.

Đó là những chiếc thuyền đời trước để lại, gỗ rất tốt nhưng mình nghĩ không dùng đến nữa nên bán đi để lấy tiền.

Thuyền để lâu ngày không sử dụng sẽ bị hỏng nát. Hai thuyền to bán cho công ty du lịch trong huyện mỗi chiếc 20 triệu. Còn chiếc cuối cùng bán cho một người sưu tầm cổ vật nơi khác”. 

Theo ông Y Win, buôn làng ông chủ yếu là người M’Nông, sống gần hồ Lắk. Trước đây cuộc sống còn khó khăn, phương tiện đi lại, vận chuyển nông sản đều nhờ vào chiếc thuyền độc mộc.

Để có một chiếc thuyền, nhiều trai làng phải lên núi lựa cây gỗ to, tốt rồi hò nhau đốn hạ, đưa trâu lên kéo về làng rồi xúm nhau đục đẽo cả tháng mới tạo thành. Nay giao thông đã phát triển, nhà nào cũng có xe máy, xe đạp nên chẳng ai dùng đến thuyền nữa.

Khác với ông Y Win, ông Y Kuâo Buôn Krông (56 tuổi, buôn Kram, xã Ea Tiêu, huyện Cư Kuin) vẫn còn giữ được rất nhiều đồ cổ cha ông để lại.

Ông cho biết, trong bếp của gia đình còn nhiều món đồ quý hiếm như ghế Kpan, nhiều bộ chiêng và các loại nhạc cụ Đing Năm, Đing Tak-Ta, Ching Kram... Dù cứ dăm bữa nửa tháng lại có những người lạ đến gạ mua đồ cổ với giá cao nhưng ông cương quyết khước từ. 

Ông kể: “Trước đây, ông bà đã dùng công chiêng, trống trong các lễ hội cúng tế thần linh, cầu mưa…Bởi vậy, dù có đói ăn, thiếu mặc tôi cũng không đành lòng bán. Hiện trong buôn tôi, số nhà giữ được cồng chiêng và các món đồ cổ chỉ được vài hộ.

Do kinh tế phát triển nhanh, bà con sắm nhiều phương tiện nghe nhìn nên cồng chiêng bị bỏ không ở xó nhà. Nhiều người đã bán với giá từ vài triệu đến vài chục triệu một chiếc hoặc một dàn chiêng. Tùy theo loại chiêng to, nhỏ và nguyên liệu đúc chiêng mà người mua vào định giá, mặc cả”. 

Ngoài việc thu mua những món đồ có giá trị lớn, những người chơi đồ cổ còn đi tìm các loại vật dụng sinh hoạt thường ngày khác của đồng bào như nồi niêu, chén bát, chày cối giã gạo, cung, nỏ, thuyền độc mộc…để hỏi mua.

Nhiều người thấy được giá, lại thấy những món đồ cổ xù xì, không đẹp bằng các sản phẩm công nghiệp nên “bán tống bán tháo”.

Đó cũng là nỗi trăn trở của ông Lê Tuấn (70 tuổi, ngụ phường Tự An, TP Buôn Ma Thuột), người cất công sưu tầm đồ cổ mấy chục năm qua. Vợ ông là bà Ngô Thị Kim Cúc (nay đã mất) từng là cán bộ làm việc tại Bảo tàng tỉnh Đắk Lắk.

Trong những chuyến đi đến với buôn làng, bà thấu hiểu và đam mê những nét văn hóa đặc trưng của đồng bào Tây Nguyên. Khi phải chứng kiến cổ vật của buôn làng “chảy máu”, người phụ nữ này đã bàn với chồng, gom góp tiền bạc để sưu tầm những món đồ cổ. 

Hơn 30 năm qua, vợ chồng ông đã sưu tầm được 3.000 hiện vật văn hóa: 500 chiếc cồng chiêng, 100 ché quý, 34 bộ quần áo truyền thống và hàng trăm bộ nồi đồng, quần áo bằng vỏ cây. Ông cẩn thận chia những sản vật ra thành nhiều nhóm với những nét đặc trưng khác nhau như: bộ sưu tập trống; bộ sưu tập săn bắt trên bờ-dưới nước; trang phục hàng ngày, trang phục lễ hội; dụng cụ sinh hoạt gia đình; nhạc cụ…

Trong đó, ấn tượng nhất bộ sưu tập trống với số lượng trên 136 chiếc, chiếc trống to nhất có đường kính 99cm, chiếc trống nhỏ nhất có đường kính 55cm. Phần lớn những đều có tuổi đời hơn 100 năm. 

Cũng theo lời ông Tuấn, vợ ông luôn ấp ủ ước mơ mở một bảo tàng tư nhân nhằm tái hiện đời sống vật chất, tinh thần và nét sinh hoạt văn hóa của bà con dân tộc thiểu số giới thiệu đến công chúng.

Thế nhưng, mơ ước của bà  không được thực hiện do đất của gia đình nằm trong diện quy hoạch, bị thu hồi, khoản bồi thường không đủ mua đất mới.

Sau đó họ căng bạt che chắn, xông khói chống ẩm thấp, mối mọt, để bảo vệ cổ vật. Khi ước nguyện chưa thành, bà Cúc đã qua đời sau một cơn bạo bệnh. 

Theo thống kê mới nhất của Sở VH-TT&DL tỉnh Đắk Lắk về hiện vật văn hóa các dân tộc, toàn tỉnh còn có 2307 bộ chiêng đủ chiếc, trong đó chiêng dân tộc Ê Đê có 2064 bộ, M’Nông 146 bộ, J’Rai 62 bộ, Xê Đăng 8 bộ, Bru-Vân Kiều có 9 bộ. So với số liệu thống kê năm 1993, thì đã thất thoát khoảng 2000 bộ cồng chiêng.

Ông Y Chen Niê-Phó Trưởng Phòng Nghiệp vụ văn hóa thuộc Sở cho biết, vấn đề mua bán cồng chiêng và các đồ vật khác của đồng bào dân tộc thiểu số rất đáng báo động.

Những năm qua, Sở đã đẩy mạnh việc tuyên truyền, vận động người dân, đồng thời trang bị chiêng, trống cho phòng văn hóa thông tin huyện, nhà văn hóa xã nhằm khích lệ, tạo không gian sinh hoạt văn hóa cồng chiêng cho đồng bào tại chỗ.

Ngoài ra Sở còn phục dựng nhiều lễ hội, tổ chức truyền dạy cồng chiêng, truyền lửa đam mê cho thế hệ trẻ tiếp tục phát huy, gìn giữ nét văn hóa đặc sắc.

Mộ Vân
Loading...

Cùng chuyên mục

'Chơi khăm'  quá đáng - hậu quả khó lường

'Chơi khăm' quá đáng - hậu quả khó lường

(PLVN) - Không ít người trẻ có xu hướng tìm kiếm niềm vui bằng những trò đùa nghịch, “chơi khăm” quá đáng. Hệ quả là họ phải đối mặt với pháp luật từ những hành vi thiếu suy nghĩ của mình.

Đọc thêm

U22 Indonesia lộ 3 điểm yếu nghiêm trọng

U22 Indonesia lộ 3 điểm yếu nghiêm trọng
Ngay trước trận chung kết bóng đá nam SEA Games 30 với Việt Nam, truyền thông Indonesia lại “vạch áo cho người xem lưng” khi chỉ ra 3 điểm yếu của đội bóng quê hương.

Những chuyện kỳ bí trong rừng Chư Mom Ray: Dân làng hoang mang sau ngày thiếu nữ đẹp như hoa bị “ma rừng” hại chết

Những chuyện kỳ bí trong rừng Chư Mom Ray: Dân làng hoang mang sau ngày thiếu nữ đẹp như hoa bị “ma rừng” hại chết
(PLVN) - Trong khi “người rừng không đuôi” vẫn lẩn khuất trong cánh rừng Chư Mom Ray bạt ngàn cùng với những bí ẩn chưa có lời đáp thì chuyện “con ma rừng” cũng được đồng bào Rơ Mâm ở Làng Le (xã Mô Rai, huyện Sa Thầy, tỉnh Kon Tum) nhắc đến như một cơn ác. Sự kiện khiến người dân nơi đây càng tin “con ma rừng” tồn tại và tìm cách báo hại, bắt tội buôn làng đó là sự mất tích đầy bí ẩn của một cô công nhân làm việc trong nông trường cao su. Vậy chuyện gì đã xảy ra với cô gái xinh đẹp kia?
Loading...

Lịch sử thông thương của người Hoa đến xứ Đàng Trong

Lịch sử thông thương của người Hoa đến xứ Đàng Trong
(PLVN) - Từ thế kỷ 17, người Hoa đã không chỉ đến buôn bán ở các xứ Đàng Trong theo định kỳ mà họ còn định cư ngay tại chỗ. Sự hiện diện của họ ảnh hưởng đến sự gia tăng mạnh số dân đinh, đã lên gấp 5 lần trong vòng dăm chục năm. 

Quảng Ninh ngăn chặn tình trạng buôn lậu dịp cuối năm

Quảng Ninh ngăn chặn tình trạng buôn lậu dịp cuối năm
(PLVN) -Từ ngày 15/11/2019 – 15/2/2020, Tổng cục Hải quan sẽ mở các đợt cao điểm đấu tranh chống buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả, vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới để ngăn chặn tình trạng buôn lậu dịp cuối năm.
Doanh nghiệp Canada tìm kiếm cơ hội tại Cần Thơ

Doanh nghiệp Canada tìm kiếm cơ hội tại Cần Thơ

(PLVN) - Ngày 9/12, Phó Chủ tịch UBND TP Cần Thơ Võ Thị Hồng Ánh có buổi tiếp và làm việc với ông Kyle Nunas, Tổng Lãnh sự Canada tại TP Hồ Chí Minh làm trưởng đoàn đến thăm hỏi và tìm cơ hội hợp tác trong nhiều lĩnh vực. 

Vụ bắt giam có dấu hiệu vi phạm tố tụng tại Phú Riềng: CQĐT Công an tỉnh Bình Phước “né” vi phạm của cấp dưới?

Vụ bắt giam có dấu hiệu vi phạm tố tụng tại Phú Riềng: CQĐT Công an tỉnh Bình Phước “né” vi phạm của cấp dưới?
(PLVN) - Sau khi PLVN có bài phản ánh về dấu hiệu sai phạm của Cơ quan Cảnh sát điều tra (CSĐT) Công an huyện Phú Riềng (Bình Phước) trong khởi tố, điều tra và bắt tạm giam bị can trong vụ cố ý gây thương tích tại xã Long Bình (huyện Phú Riềng), Cơ quan CSĐT Công an tỉnh Bình Phước đã có văn bản phản hồi. Tuy nhiên, văn bản này đã không trả lời thẳng vào dấu hiệu sai phạm khi tạm giam bị can dưới 18 tuổi, cũng như trích dẫn sai quy định Bộ luật Tố tụng Hình sự (TTHS).

Điểm sáng công tác quân sự quốc phòng

Điểm sáng công tác quân sự quốc phòng
(PLVN) - Điểm sáng trong công tác quân sự, quốc phòng (QS, QP) năm 2019 là toàn quân đã nỗ lực phấn đấu thực hiện tốt “ba khâu đột phá” làm chuyển biến tích cực về tổ chức biên chế, chất lượng huấn luyện, đào tạo, xây dựng chính quy. 

'Sao' đua 'trend mặt đen' phản cảm

'Sao' đua 'trend mặt đen' phản cảm
(PLVN) - Không chỉ những bạn trẻ thiếu hiểu biết, thiếu suy xét bày ra những trò đùa nghịch gây hậu quả khôn lường, mà một bộ phận những người nổi tiếng cũng “đu trend” bất chấp, gây ảnh hưởng xấu cho giới trẻ.

Tội phạm xâm hại trẻ em gia tăng ở TP HCM

Tội phạm xâm hại trẻ em gia tăng ở TP HCM
(PLVN) - Ngày 9/12, trả lời chất vấn của các đại biểu tại Kỳ họp lần thứ 17, HĐND TP HCM khóa IX, Trung tướng Lê Đông Phong, Giám đốc Công an TP cho biết, trong năm qua, án xâm hại trẻ em tăng 35 vụ so với cùng kỳ. Cảnh sát đã khởi tố 52 vụ, 44 bị can.
Oái oăm chuyện Phó Chủ tịch HĐND huyện nhận... 2 nhà tình nghĩa

Oái oăm chuyện Phó Chủ tịch HĐND huyện nhận... 2 nhà tình nghĩa

(PLVN) - Một tin rất vui: Cổng dịch vụ công quốc gia đã chính thức đi vào hoạt động vào chiều qua, cung cấp 8 loại hình dịch vụ theo hình thức trực tuyến. Đối tượng thụ hưởng là người dân sử dụng dịch vụ này, tiết kiệm thời gian, tiền bạc rất nhiều, quan trọng là không bị gây phiền hà.

Chốt chặn cửa khẩu, đường biên để chống pháo lậu

Chốt chặn cửa khẩu, đường biên để chống pháo lậu
(PLVN) - Thông tin gần 1 tấn pháo được phát hiện trong nhà một người dân ở Quảng Bình rồi một xe ô tô vận chuyển 48kg pháo bị bắt giữ  ở Lạng Sơn đang làm nóng “mặt trận” kiểm soát, xử lý mặt hàng cấm trước, trong và sau Tết Nguyên đán.

Quy định tập trung, tích tụ đất cho sản xuất nông nghiệp

Quy định tập trung, tích tụ đất cho sản xuất nông nghiệp
(PLVN) - Bộ Tài nguyên và Môi trường đang xây dựng Dự thảo Nghị định quy định về tập trung, tích tụ đất đai cho sản xuất nông nghiệp, trong đó có các quy định về việc sử dụng đất khi thực hiện tập trung, tích tụ đất nông nghiệp để thực hiện dự án, phương án sản xuất kinh doanh nông nghiệp (Điều 9).

Quy định về hưởng chế độ thai sản khi sinh con

Quy định về hưởng chế độ thai sản khi sinh con
(PLVN) - Theo quy định, nếu lao động nữ tham gia bảo hiểm xã hội (BHXH) bắt buộc thì khi sinh con nếu đủ điều kiện sẽ được hưởng chế độ thai sản. Tuy nhiên, hiện nay nhiều người lao động (NLĐ) vẫn chưa nắm rõ quyền lợi mà mình được hưởng từ chế độ này.