Bài học giải cứu rừng từ Vương quốc Na Uy

(PLVN) - Na Uy là đất nước đã chi ra hàng tỷ USD hỗ trợ công tác “giải cứu” rừng nhiệt đới ở nhiều quốc gia trên thế giới, nỗ lực đưa bảo vệ rừng thành mục tiêu và giải pháp khí hậu quan trọng toàn cầu. Đáng nói, cách đây khoảng một thế kỷ, Na Uy từng đứng trước “bờ vực” bị mất rừng vĩnh viễn. 
Na Uy nỗ lực đưa bảo vệ rừng thành mục tiêu và giải pháp khí hậu quan trọng toàn cầu. Na Uy nỗ lực đưa bảo vệ rừng thành mục tiêu và giải pháp khí hậu quan trọng toàn cầu.

Na Uy từng có nguy cơ mất rừng vĩnh viễn

Vương quốc Na Uy là quốc gia cực tây của bán đảo Scandinavie, được bao phủ phần lớn bởi địa hình đồi núi. Vào khoảng đầu thế kỷ 19, hoạt động khai thác gỗ ở Na Uy rất sôi động và thiếu kiểm soát, khiến cho nguồn tài nguyên rừng, gỗ rừng của đất nước rộng lớn này gần như cạn kiệt. 

Ở địa phương, nông dân khai thác gỗ để làm củi sưởi ấm các ngôi nhà của họ. Việc chăn thả gia súc tuỳ tiện, để chúng giẫm đạp lên các mầm cây cũng khiến giảm tốc độ phục hồi của rừng. Gỗ rừng quý hiếm còn được dùng để xuất khẩu sang các nước châu Âu khác, còn gỗ thông thường được sử dụng cho các hoạt động xây dựng, công nghiệp hoá. 

Tại Na Uy lúc này, mỗi khi rừng bị phá hoại, cây cối bị chặt, không hề có những kế hoạch trồng rừng mới nào. Tuy nhiên, tất cả điều đó đã thay đổi. Ngày nay, Na Uy có số lượng cây gỗ trong rừng gấp ba lần so với 100 năm trước. Rừng và đất cây cối rậm rạp khác bao phủ khoảng 37% (tương đương khoảng 119.000 km2) diện tích đất liền của Na Uy. 

Trong đó, gần 23% (tương đương khoảng 72.000 km2) là rừng sản xuất. Việc khai thác gỗ hàng năm chỉ chiếm khoảng một nửa số lượng gỗ phát triển mỗi năm, do đó tài nguyên rừng và gỗ rừng vẫn được duy trì bền vững theo chiều hướng tăng. Ước tính, mức tăng trưởng rừng đủ để giảm trừ khoảng 60% lượng phát thải khí nhà kính được thải ra hàng năm tại đất nước này.

Bài học giải cứu rừng từ Vương quốc Na Uy ảnh 1
Người Na Uy quý trọng rừng hơn bất cứ điều gì.  

Na Uy hiện đang là một trong những quốc gia có chính sách bảo tổn rừng nguyên sinh tốt nhất, cũng là đất nước tích cực nhất trong công tác bảo vệ rừng trên thế giới. Đáng nói, giới chức ở Na Uy cách đây cả thế kỷ, khoảng vào cuối những năm 1800, đã nhận ra rằng với tiến độ khai thác lúc bấy giờ thì chẳng bao lâu đất nước sẽ không còn rừng. 

Từ thời điểm đó, chính phủ Na Uy đã đặt ra các định hướng và chiến lược thay đổi và thực hiện một cách quyết liệt, triệt để. Việc đầu tiên cần làm là phải kiểm kê rừng, tức là điều tra, đánh giá, xác định trạng thái rừng, hệ sinh thái rừng trong quy hoạch và trên thực tế để định hướng các giải pháp. Năm 1919, chính phủ Na Uy tuyên bố kế hoạch đầy tham vọng là Na Uy sẽ trở thành quốc gia đầu tiên trên thế giới kiểm kê và đánh giá trạng thái tất cả các khu rừng trên toàn lãnh thổ quốc gia. 

Trong khi các quốc gia châu Âu khác chỉ thực hiện kiểm kê theo khu vực để ước tính độ che phủ rừng, thì cơ quan Kiểm kê Rừng Quốc gia Na Uy thực hiện kiểm kê, đánh giá chi tiết hiện trạng hệ sinh thái rừng chứ không chỉ về độ che phủ rừng, nhằm đánh giá “sức khoẻ” của các khu rừng và sự phát triển lâu dài của chúng trong tương lai. Hệ thống thông tin này giúp giới chức Na Uy đánh giá khu rừng nào khoẻ mạnh hơn, khu rừng nào phát triển nhanh hơn, bao nhiêu diện tích rừng có thể được khai thác bền vừng, khu vực nào của khu rừng nào cần được bảo tồn để làm môi trường sống có các loài có nguy cơ tuyệt chủng…

Việc kiểm kê rừng trên phạm vi toàn lãnh thổ được thực hiện bởi với chu kỷ 5 năm, mỗi lần có khoảng 15.000 địa điểm được kiểm kê, đánh giá. Các cuộc kiểm kê vốn không hề dễ dàng. Đoàn cán bộ lâm nghiệp khảo sát hiện trườngcó thể phải làm việc trong điều kiện thời tiết khắc nghiệt như gió tuyết, lạnh giá hoặc phải đi bộ hàng giờ để đến được điểm khảo sát. Kết quả kiểm kê được đưa tới các viện nghiên cứu chuyên sâu để phân tích, đánh giá dài hạn. Đến nay, đã gần một thập kỷ giới chức Na Uy ngày nay vẫn tiếp tục thu thập thông tin và đánh giá hiện trạng của các khu rừng trên cả nước. 

Rừng sẽ như thế nào khi khí hậu nóng lên?

Tất nhiên, chính sách nào cũng có những ý kiến trái chiều. Nhiều người dân cho rằng, dù Na Uy đã có nhiều rừng hơn trước đây nhưng không còn nhiều rừng là rừng nguyên sinh. Theo đó, chỉ có khoảng 4% diện tích rừng trên toàn quốc trở thành các khu bào tồn thiên nhiên và vườn quốc gia. Phần còn lại được quản lý cho mục đích kinh tế, chủ yếu là khai thác gỗ bền vững. 

Mặt khác, có ý kiến cho rằng, khi các khu rừng tự nhiên bị chặt phá, chúng thường được thay thế thông qua các chương trình trồng rừng. Từ đó, ngành công nghiệp trồng rừng nở rộ. Tuy nhiên, việc trồng lại rừng không thể tạo ra một hệ sinh thái đa dạng, bền vững như các khu rừng tự nhiên đã phát triển hàng trăm năm, hàng ngàn năm, cũng khiến cảnh quan đồi núi Na Uy thay đổi rõ rệt. Mặc dù sản lượng gỗ rừng tăng nhưng sự đa dạng sinh học lại ít đi, các loài cây gỗ hoang dã ngày càng giảm.

Bài học giải cứu rừng từ Vương quốc Na Uy ảnh 2

Sự nóng lên toàn cầu là thách thức tiếp theo của rừng Na Uy.

Tiếp nhận những luồng ý kiến nêu trên, trong thập kỷ gần nhất chính phủ Na Uy đã sửa đổi cách tiếp cận bảo tồn rừng theo hướng chú trọng bảo tồn đa dạng sinh học hơn. Đơn cử, nhiều khu rừng có các loài quý hiếm được bảo tồn nhiều hơn. Ngoài ra, các chuyên gia môi trường Na Uy còn áp dụng phương pháp đo lượng gỗ chết trong rừng, bởi đây là môi trường sống quan trọng của các loài côn trùng có nguy cơ tuyệt chủng. 

Chưa hết, những khu rừng của Na Uy hiện còn đang đối mặt với một thách thức mang tính thời đại: biến đổi khí hậu. Tốc độ biến đổi khí hậu do tác động của con người trở nên khó đoán hơn, do đó việc đo lường “sức khoẻ” của các khu rừng và hệ sinh thái trong khu rừng trở nên khó khăn hơn. Được biết, các khu rừng phía bắc của Scandinavie, Canada và Nga nằm trong các địa điểm ấm lên nhanh nhất trên Trái đất. Không ai biết rõ các loài cây cối sẽ “chống chọi” với khí hậu ấm lên toàn cầu như thế nào. Do đó, chính phủ Na Uy đã khuyến khích, tài trợ cho các công trình nghiên cứu về vấn đề này. 

Bà Chelsea Chisholm, chuyên gia về hệ sinh thái, tiến hoá và khí hậu từ Đại học Copenhagen (Đan Mạch), phân tích: “Nếu chúng ta muốn hiểu hệ sinh thái rừng sẽ phản ứng như thế nào trước biến đổi khí hậu trong tương lai, cách tốt nhất là tìm hiểu chúng đã phản ứng như thế nào trong hiện tại và quá khứ. Điều phức tạp nhất là tác động của biến đổi khí hậu tới cây cối không xảy ra ở cấp độ loài mà đang xảy ra ở cấp độ cá thể cây riêng lẻ”. 

Theo bà, khả năng một cái cây lâu năm phản ứng với những thay đổi về nhiệt độ và lượng mưa trong suốt vòng đời của nó liên quan mật thiết đến mã gen ADN của cái cây đó. Mỗi cây có bộ gen riêng biệt, giúp xác định các đặc điểm như chiều cao, kích thước thân cây, hình dạng của lá,… Những đặc điểm này cũng bị ảnh hưởng bởi môi trường sống và quá trình sinh trưởng của cây. 

Cũng giống con người, có người có mã gen cao nhưng vẫn bị thấp đi nếu không nạp đủ dinh dưỡng khi còn nhỏ. Nghiên cứu hiện tại của Chisholm và các đồng nghiệp là thu thập dữ liệu đặc điểm và di truyền từ các cây riêng lẻ, sau đó kết hợp nó với quá trình sinh trưởng của các cây. 

Trong các đối tượng nghiên cứu, có những chiếc cây đã được theo dõi liên tục gần 100 năm. Các nhà khoa học cho rằng, các công trình khảo sát và nghiên cứu phản ứng của cây trước sự thay đổi khí hậu xảy ra trong thế kỷ trước có thể giúp họ dự đoán cách chúng sẽ ứng phó với những thay đổi lớn hơn của khí hậu toàn cầu trong thế kỷ tiếp theo. 

Quả thực, rừng là tài nguyên quan trọng bậc nhất đối với con người. Trên thế giới, Na Uy được công nhận là đất nước đã “khôi phục rừng từ bờ vực sụp đổ”. Tuy nhiên, đó mới chỉ là nửa đầu của câu chuyện, nửa tiếp theo chính là sự nóng lên toàn cầu và các tác động của biến đổi khí hậu thất thường.

Đỗ Trang
Cùng chuyên mục
Trụ sở tòa Hình sự Quốc tế (ICJ) nơi Đức đệ đơn kiện Italy đòi bồi thường.

Mười năm kiện cũ

(PLVN) - Cuộc xung khắc pháp lý giữa nước Đức và Italy kéo dài 10 năm nay vừa có kết cục mới. Chính phủ Đức đã rút về đề đạt khởi kiện nhà nước Italy tại Tòa án quốc tế của Liên Hợp quốc.

Đọc thêm

Cầm quyền ở thời khó

Tân Tổng thống Hàn Quốc Yoon Suk-yeol tuyên thệ nhậm chức tại Seoul.
(PLVN) - Ở Hàn Quốc, sự thay đổi Tổng thống đã hoàn tất với nghi thức nhậm chức của Tổng thống đắc cử Yoon Suk-yeol. Quyền bính cao nhất ở đất nươc này đã được chuyển giao từ Tổng thống mãn nhiệm Moon Jae-in sang cho ông Yoon Suk-yeol.

Những “sắc thái” mới trong cuộc chiến chống COVID-19

Tổng Giám đốc WHO lo ngại thế giới đang xem nhẹ cách thức virus lây lan.
(PLVN) - Trung Quốc vẫn đang thắt chặt các biện pháp kiểm soát dịch bệnh. Ngược lại, nhiều nước tiếp tục nới lỏng các quy định chống dịch để đưa người dân trở lại cuộc sống bình thường bất chấp số ca nhiễm tăng cao và đây là điều khiến Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) lo ngại.

Amber Heard gặp “bão” tẩy chay trong lúc vướng kiện tụng với chồng cũ

Amber Heard và chồng cũ.
(PLVN) - Sau ly hôn tài tử Johnny Depp, Amber Heard nhận được 7 triệu USD. Nữ diễn viên hứa quyên góp cho một số tổ chức từ thiện nhưng không thực hiện. Rắc rối không dừng lại khi cô bị kêu gọi tẩy chạy khỏi dự án Aquaman cùng lúc lại đang thất thế trong một vụ kiện tụng rắc rối với chồng cũ.

Người đặt dấu mốc cho công nghệ in ấn

Johannes Gutenberg - ông tổ nghề in.
(PLVN) - Mong muốn những người nghèo yêu sách như mình có thể dễ dàng hơn trong việc tìm đọc những trang sách hay, Johannes Gutenberg quyết tâm nghiên cứu để cho ra đời phương pháp in ấn mới.

Người dân Hàn Quốc vật lộn để được... ngủ

Tại Hàn Quốc, dịch vụ hỗ trợ giấc ngủ đang "hot"
(PLVN) - Hàn Quốc là một trong những quốc gia thiếu ngủ nhất trên thế giới. Nguyên nhân chính là do áp lực từ công việc và sự đánh giá của xã hội. Điều này làm ảnh hưởng lớn đến cả xã hội khi tỷ lệ tự sát của Hàn Quốc ở mức cao nhất trong số các quốc gia phát triển và ngày càng nhiều người phải sử dụng thuốc ngủ.

Phán quyết với hệ lụy lớn

Cựu Tổng thống Donald Trump.
(PLVN) - Ở nước Mỹ, tòa án đã đưa ra phán xử bất lợi cho cựu Tổng thống Donald Trump trong vụ việc nảy sinh từ thời ông Trump còn cầm quyền ở Mỹ.

Nhiều nơi vẫn phải chật vật đối phó hội chứng COVID kéo dài

Nhiều nơi vẫn phải chật vật đối phó hội chứng COVID kéo dài
(PLVN) - Hơn 2 năm kể từ khi dịch bệnh COVID-19 bùng phát, rất nhiều người từng mắc bệnh cho biết phải chật vật đối phó với hội chứng COVID kéo dài. Tình trạng này gây ra những nguy cơ lâu dài không chỉ với người bệnh, mà còn cho cả hệ thống y tế và các nền kinh tế trong những năm sắp tới.

Luật thua quyền

Một phiên họp của Hội đồng Bảo an Liên Hợp quốc.
(PLVN) - Bằng cách biểu quyết đồng thuận, tức là các thành viên không phải đích danh thể hiện quan điểm, Đại hội đồng Liên Hợp quốc đã thông qua nghị quyết buộc 5 thành viên thường trực của Hội đồng Bảo an Liên Hợp quốc là Mỹ, Nga, Trung Quốc, Anh và Pháp phải giải trình về việc đã sử dụng quyền phủ quyết để phủ quyết dự thảo nghị quyết nào đấy trong Hội đồng Bảo an.

Đối tác thêm quan trọng

Liên minh châu Âu (EU) và Ấn Độ thúc đẩy chiến lược đối tác.
(PLVN) - Mối quan hệ hợp tác giữa EU và Ấn Độ vừa có được bước phát triển mạnh mẽ mới cả trên danh nghĩa lẫn trong thực chất. Nhân chuyến thăm Ấn Độ của Chủ tịch Uỷ ban châu Âu Ursula von der Leyen, Ấn Độ và EU ký kết thỏa thuận thành lập Hội đồng Thương mại và Công nghệ EU-Ấn Độ.

Thua trong thắng, thắng trong thua

Vợ chồng Tổng thống Pháp Emmanuel Macron ăn mừng kết quả tại Paris tối 24/4.
(PLVN) - Ở nước Pháp, Tổng thống đương nhiệm Emmanuel Macron đã về đích trước ứng cử viên Marine Le Pen của đảng Tập hợp quốc gia trong vòng thứ 2 của cuộc bầu cử diễn ra ngày 24/4 vừa qua.

Đạo luật chống nạn “bác sĩ ma” xứ Hàn

Biển hiệu phòng khám phẫu thuật thẩm mỹ bên hông một tòa nhà ở khu Sinsa-dong, quận Gangnam, Seoul, Hàn Quốc. Ảnh- CNN
(PLVN) - Quốc hội Hàn Quốc ngày 31/8/2021 đã thông qua dự thảo sửa đổi Luật y tế, với nội dung đáng chú ý là các cơ sở y tế bắt buộc phải lắp đặt camera giám sát (CCTV) trong phòng phẫu thuật trong trường hợp bệnh nhân được phẫu thuật gây mê toàn thân, không hề có ý thức. Việc sửa đổi nhằm mục đích bảo vệ bệnh nhân khỏi các sự cố y khoa hoặc hành vi lơ là trách nhiệm của nhân viên y tế.

Elon Musk - Từ cậu bé tự kỷ thành người giàu nhất thế giới

Ông Elon Musk.
(PLVN) - Thông tin doanh nhân người Mỹ Elon Musk đã mua lại Công ty Twitter với giá 44 tỷ USD được công bố tuần qua một lần nữa khiến dư luận đổ xô chú ý tới Musk - hiện là người giàu nhất thế giới, người sáng lập Công ty ô tô điện Tesla và nhà sản xuất tên lửa SpaceX.

Những chiến dịch sử dụng động vật làm gián điệp

Cá heo đã từng được huấn luyện và sử dụng vào mục đích hoạt động tình báo.
(PLVN) - Những loài vật như chim bồ câu, cá heo, thậm chí là quạ đã được nghiên cứu và đưa vào sửa dụng trong các chiến dịch tình báo, thu thập thông tin. Những con vật này đã được huấn luyện để thu thập hình ảnh, sóng âm từ các mục tiêu, thậm chí còn được dùng để “cài cắm” các thiết bị vào mục tiêu cần do thám...

Làng cổ đẹp như tranh bên bờ sông Lauch nước Pháp

Làng cổ đẹp như tranh bên bờ sông Lauch nước Pháp
(PLVN) - Tọa lạc ngay bên dòng sông Lauch thơ mộng của nước Pháp, làng Colmar nằm cách Strasbourg – thủ phủ vùng Alsace khoảng 64 km về phía Tây Nam. Nơi đây được mệnh danh là một trong những ngôi làng đẹp nhất nước Pháp, có thể khiến bất cứ ai cũng say đắm, phải lòng khi có dịp ghé thăm.