Thạch Hãn – mồ hôi của đá

0:00 / 0:00
0:00
(PLVN) - Thạch Hãn là tên dòng sông nổi tiếng của đất lửa Quảng Trị, dòng sông gắn với lịch sử bi tráng, hào hùng của cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Theo chiết tự chữ Hán, Thạch là đá, Hãn là mồ hôi. Nhưng không chỉ là mồ hôi của đá, sông Thạch Hãn còn là tuổi thanh xuân, là xương máu và nước mắt của bao lớp cha anh ngã xuống vì độc lập tự do của dân tộc... 
Thả hoa đăng tri ân các anh hùng, liệt sỹ trên dòng sông Thạch Hãn. Thả hoa đăng tri ân các anh hùng, liệt sỹ trên dòng sông Thạch Hãn.

Con sông chính là chuyến đò, vận vào mình định mệnh Sơn Hà. Bao lớp cha anh nằm xuống cho đất nước trường sinh.

Mang lời nguyền từ thưở khai sinh, cái định mệnh nghiệt ngã...

…chờ một ngày, một ngày - máu hòa mồ hôi! 

1. Thạch là đá, Hãn là mồ hôi. Thạch Hãn có nghĩa đá toát mồ hôi tạo thành dòng, và con người cắt lên da thịt mình cho máu chảy vào sông. Máu và mồ hôi hòa vào sông Thạch Hãn. Huyền thoại và lịch sử, tưởng là xa lắm, nhưng sao ở đây khéo sắp đặt đến kỳ lạ. Có phải là tiên tri cho số mệnh Quảng Trị, oằn vai gánh chịu cái éo le của trời đất núi sông Việt Tộc!

Rồi một ngày có chuyến đò Thạch Hãn… “Dòng sông không đứng yên và chuyến đò không dừng lại”. Khách ngược dòng hay xuôi nguồn rồi thủy chung cũng một lòng như sông.

Đi, thế cũng có nghĩa là trở về. Khởi điểm chính là nơi để kết thúc.

2. Một ngày của mùa hè 1979, lần đầu tôi đặt chân xuống chuyến đò Thạch Hãn… về nương mình đất Am xưa. Đó là núi rừng Ái Tử, đồi thị Ba Gò, có Am Tịnh Độ của sư tổ Chí Khả. Am Tịnh Độ mặt hướng về phía Đông Nam nhìn ra Bàu nước, nơi bầy Voi thường về tắm mình đùa giỡn. Hơn 500 năm trước Chúa Nguyễn Hoàng cũng chọn nơi này, lập ra Dinh Ái Tử.

Thế trường chinh đi mở đất Phương Nam từ đấy khởi cuộc. Đất thiêng thế mạnh cho mạch sống tồn sinh. Nằm giữa hai con sông: Ái Tử và Thạch Hãn là vùng đất yên nghỉ của tổ Chí Khả và chúa Nguyễn Hoàng. 

Soi mình xuống dòng sông Hãn, núi Mai Lĩnh cô độc chứng kiến bể dâu. Sông Vĩnh Định cũng nặng mình ngang qua bao chiến chinh đổi thay. 

Dừng chân bên bến sông Vĩnh Định vui miền thôn dã ruộng đồng chân quê hương lúa rạ đất cha, tôi chọn Am Thụy Ứng tiếp bước hóa duyên. Tiếng vọng của tiền nhân lời non nước khôn nguôi. Mạch nguồn tự ngàn năm dẫn dắt. Đỉnh Trường Sơn gió cuộn băng ngàn hun hút thế mà lời người tử trận vẳng lại nơi đây.

Am Thụy Ứng thành hình, như lời nguyện đủ lớn tự đất trời hóa hiện. Chúng tôi phát tâm cầu siêu thoát cho vong linh Anh Hùng Liệt Sĩ hàng tháng tại hai nghĩa trang Quốc gia: Trường Sơn và Đường 9. Đã hơn 10 năm qua rồi, ròng rã hàng tháng, đúng 2 giờ chiều ngày mùng 8 là chúng tôi có mặt ở hai nghĩa trang, phụng lễ cầu kinh cho hương hồn các anh. 

Con sông chính là chuyến đò, vận vào mình định mệnh Sơn Hà. Bao lớp cha anh nằm xuống cho đất nước trường sinh.

Tâm nguyện nối tâm nguyện, người tiếp người lớp lớp về nơi mảnh đất này trong mùa tháng 7 là cùng nhau gởi vào dòng sông lời nguyện cầu: Âm siêu, Quốc thái Dân an! Từ tấm lòng thắp sáng ơn sâu tình người gởi gắm yêu thương nâng niu! Tay chuyền tay hơi ấm tạo dựng tươi sáng cho tương lai sống còn!

3. Dòng Thạch Hãn lao xao giờ đây thật bình yên. Hai bên bờ hiền lành với vài con thuyền nhỏ. Cổng thành cổ cũng mang vẻ trầm ngâm. Nhưng đâu đó trong một chiều không gian quanh đây, ký ức về một mùa hè đỏ lửa, về những ngàn vạn con người trên khoảng đất hơn hai cây số thành cổ và dòng Thạch Hãn vẫn thấm đẫm. Dư âm của nỗi đau vẫn còn mạnh mẽ cho dù thời gian ngày một lùi xa và hòa bình, sự bình yên đã về trên mảnh đất này. Những nỗi đau từ trong tâm thức, cần được chữa lành bằng tâm thức.

Như một đứa trẻ bị vấp ngã, khi người mẹ đến hôn lên nơi vết thương, đứa bé liền cảm thấy đỡ đau hơn. Và khi được mẹ ôm vào lòng, nựng nịu và vỗ về, ta sẽ không còn sợ hãi, vết thương cũng như được băng lại bằng sự có mặt của mẹ, của tình thương và lòng xót xa muốn được sẻ chia. Mọi nỗi đau khác cũng vậy, luôn cần được thấu cảm, được sẻ chia bằng tình thương. Những mất mát âm thầm như nỗi đau bởi chiến tranh là nỗi đau vô hình trong tâm thức, phải được chữa trị bằng sự hiểu biết và tình thương sâu sắc.

Phương thuốc ấy có sẵn trong dòng chảy tâm linh dân tộc Việt từ ngàn đời, hun đúc nên bởi nếp sống đạo Phật. Mở lòng để đón nhận là ta có được. Ta cũng nhận ra sự chữa trị có trong chính ta. Như khi ta tin ở Mẹ, tin rằng ta và Mẹ là một, niềm tin có tự khi ta còn là một bào thai gắn liền với Mẹ. Nên tình thương và sự hiểu biết của Mẹ có thể truyền lại cho ta. Những thực tập chuyển hóa trong Đạo Phật, giúp ta mở lòng ra và tu học ta có thể nhận ra được lòng từ và trí tuệ trong ta.

Không phải bởi một sự trỗi dậy của một nỗi cảm thương nhất thời, đó là tâm tình mong muốn được sẻ chia và thấu cảm được những mất mát tận cùng của quê hương. Những linh hồn tuổi chưa tròn đôi mươi, những người mẹ mất con, kẻ đi người ở, đau đáu nhớ tưởng, đau đáu những day dứt biết bám víu vào đâu? Chỉ có nhờ Phật lực gia trì, nhờ có sức mạnh nơi tình thương sâu rộng và sự thấu cảm chúng ta mới có thể tạo nên những biến chuyển trong tâm thức ngàn đời. Đó là dòng năng lượng lành của núi sông, của quê hương, của tình thương từ tấm lòng tri ân sâu sắc. 

Những lời kinh tiếng kệ cất lên từ trái tim ròng rã hơn 10 năm qua cùng tấm lòng của hàng ngàn người con dân tộc thành kính, mang theo tình thương và lòng biết ơn đến cha anh chính là phương thuốc để chữa lành dần những vết thương nơi tâm thức. 

4. Tôi được nghe nhiều lớp trẻ ngày nay hồn nhiên cười nói mình không theo đạo nào, là vô đạo. Tôi cũng được nghe nhiều những bài báo đưa tin về sự thiếu hiểu biết lịch sử trong những kỳ thi chuyển cấp của các em nhỏ mỗi năm…

Rất nhiều, rất nhiều những vấn đề nan giải trong xã hội chúng ta đang sống hôm nay. Nhưng tôi có lòng tin ở dân tộc mình, ở những người anh chị em và lớp trẻ. Chúng sẽ có thể thiếu hụt ở một góc nhìn nào đó trong sự hiểu biết về lịch sử, sách vở hay những khái niệm. Tuy nhiên, những gì là hồn cốt dân tộc, là tinh hoa nguồn cội đã bao đời gầy dựng sẽ mãi còn trong dòng chảy tâm thức của mỗi người con Việt. Mỗi một ý niệm lành khởi lên, mỗi một hành động đẹp được chung tay vun tạo sẽ khơi nguồn cho dòng chảy mãi bất tận.

Tình yêu thương và sự thấu cảm, những tâm niệm chân thành khi khởi lên và hóa thành hành động sẽ trở thành sức mạnh chuyển hóa tâm thức và chữa lành được tất cả những vết thương.. 

Dù đó là vết thương lớn và rất nhiều đớn đau như vết thương của chiến tranh… 

* Tựa bài do XLPL đặt lại.

Thích Tâm Hiệp
Cùng chuyên mục

Đọc thêm

Nghệ nhân chuyên thay “áo mới” cho ngôi nhà Bác ở Làng Sen

Ông Trần Đình Huệ được Khu di tích Kim Liên tin tưởng giao nhiệm vụ lợp mái tranh nhà Bác.
(PLVN) - Những ngày tháng Năm lịch sử, hàng triệu con tim lại hướng về Làng Sen, nơi có mái nhà tranh giản dị gắn liền với tuổi thơ của vị Cha già dân tộc. Thế nhưng ít ai biết, để có những mái tranh lợp nhà Bác là biết bao tâm huyết của lão nông ở xứ Nghệ. 

Đại thi hào Tagore - Nhà thơ đầu tiên của châu Á đạt giải Nobel Văn học

Đại thi hào Tagore
(PLVN) - Tagore hay Rabindranath Tagore có tên khai sinh là Rabindranath Thakur (1861 – 1941), ông nổi tiếng thế giới là nhà thơ vĩ đại, nhà văn hóa kiệt xuất của nhân loại. Tagore viết nhiều thể loại, từ thơ, truyện ngắn, tiểu thuyết, kịch, âm nhạc… Ông là người châu Á đầu tiên đạt giải Nobel Văn học. 

Sáng chế khẩu trang sinh học gây tiếng vang của chàng kỹ sư Việt trên đất Mỹ

Nhóm nghiên cứu đang đeo thử một mẫu khẩu trang áp điện tự tiêu hủy.
(PLVN) - PGS.TS Nguyễn Đức Thành hiện đang nghiên cứu và giảng dạy tại Khoa Cơ khí và Khoa Kỹ thuật Y sinh - Đại học Connecticut (Mỹ), vừa sáng chế thành công loại khẩu trang sinh học, hiệu quả gần như khẩu trang N95 nhưng có thể tự phân hủy và dùng nhiều lần. Sáng chế này đã giải quyết được bài toán về môi trường trước nhu cầu khổng lồ về khẩu trang giữ đại dịch Covid-19. 

Kymdan - Thương hiệu đệm cao su lâu đời nhất tại Việt Nam

Kymdan - Thương hiệu đệm cao su lâu đời nhất tại Việt Nam
(PLVN) - Kymdan là thương hiệu nổi tiếng, lâu đời nhất của ngành đệm cao su Việt Nam, được đông đảo người dùng Việt ưa chuộng trong suốt nhiều năm qua bởi sản phẩm sử dụng nguyên liệu từ thiên nhiên, áp dụng công nghệ riêng do Kymdan nghiên cứu và phát minh. 

Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng tỉnh Lâm Đồng: Chung sức nâng cao ý thức bảo vệ rừng

Trụ sở Quỹ Bảo  vệ  và  Phát  triển  rừng  Lâm  Đồng.
(PLVN) - Qua hơn 10 năm hoạt động, Quỹ Bảo vệ và phát triển rừng tỉnh Lâm Đồng đã thực hiện tốt nhiệm vụ được giao, tham mưu triển khai thực hiện có hiệu quả chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng trên địa bàn tỉnh. Qua đó góp phần nâng cao ý thức, trách nhiệm bảo vệ rừng của người dân.

Quá hoàn hảo sẽ khó có hạnh phúc

Quá hoàn hảo sẽ khó có hạnh phúc
(PLVN) - Hạnh phúc không có nghĩa là mọi thứ phải hoàn hảo, hạnh phúc là cách bạn nhìn được ánh sáng của hy vọng, của niềm vui ẩn sâu ở những điều chưa trọn vẹn.

Nụ cười hy vọng trên “cổng trời” Ea Rớt

Đường lên “cổng trời” Ea Rớt mùa mưa.
(PLVN) - Đường lên “cổng trời” Ea Rớt mùa này được ví như một cuộc phiêu lưu kỳ thú. Con đường như chiếc xương cá khổng lồ trườn qua các quả núi trập trùng với những “ổ voi, ổ trâu” đã trở thành ao sâu. 

Phố núi hư ảo qua ống kính chàng trai 8X “si mê” Đà Lạt

Gánh hàng rong - một hình ảnh thân thương ở thành phố sương mù.
(PLVN) - Có một phố núi dịu dàng và quyến rũ như tình nhân tri kỷ, một phố núi khiến người ta nhung nhớ ngay cả khi đang say đắm trong lòng nó... Đó là Đà Lạt mờ sương, chưa xa đã nhớ, một Đà Lạt đi ngàn lần vẫn nhớ, đến vạn lần vẫn thương, một Đà Lạt lung linh huyền ảo dưới ống kính tài hoa của chàng trai Đinh Văn Biên...

Người Việt muôn phương: Tấm lòng hướng về Tổ quốc của nhà phát minh Trần Ngọc Phúc

Nhà phát minh người Nhật gốc Việt - Trần Ngọc Phúc.
(PLVN) - Trần Ngọc Phúc được biết đến là người Nhật gốc Việt duy nhất trên thế giới phát minh ra máy hô hấp nhân tạo dao động cao tần số (HFO) Hummingbird, cứu sống hàng triệu trẻ sơ tại Nhật Bản và thế giới. Trong nhiều năm qua, nhất là khi đại dịch Covid-19 bùng phát, ông Trần Ngọc Phúc đã có nhiều hoạt động hướng về tổ quốc như chuyển giao công nghệ sản xuất HFO, gửi hàng ngàn máy thở cho Việt Nam... 

Người Việt muôn phương: Chàng trai hoài bão và hành trình trở thành “Vua nails" trên đất Mỹ

Charile Tôn Quý từ một cậu bé tha hương trở thành ông “vua” ngành nails trên đất Mỹ.
(PLVN) - Rời bỏ vòng tay cha mẹ từ khi 15 tuổi, Charlie Tôn Quý quyết định tìm đường tới nước Mỹ để nuôi giấc mơ đổi đời. Cuộc sống nơi đất khách quê người không giống như những gì Charlie Tôn Quý từng mơ mộng. Tuy nhiên, với bản tính chăm chỉ, sáng tạo của người Việt, Charlie Tôn Quý đã trở thành ông hoàng ngành Nails (trang điểm móng tay) kiếm gần 500 triệu USD một năm.

Đảo Hải Tặc: Phát triển du lịch từ thế mạnh vùng biển đảo kỳ bí hoang sơ

Đảo Hải Tặc thu hút du khách bởi vẻ đẹp hoang sơ.
(PLVN) - Những năm gần đây, quần đảo Hải Tặc được nhiều người biết đến bởi vẻ đẹp hoang sơ và thơ mộng, bên cạnh cái tên khơi gợi sự tò mò về một vùng biển đảo có lịch sử nhiều biến động, khắc nghiệt. Du khách đến đây ngoài thưởng thức vẻ đẹp non nước, ẩm thực đặc trưng miền biển đảo, còn được đắm chìm trong “đặc sản” là những câu chuyện kỳ bí mà chỉ xứ này mới có.

Hấp lực Bình Dương

Toàn cảnh thành phố Thủ Dầu Một (Bình Dương).
(PLVN) - Với hạ tầng khu công nghiệp hiện đại, hạ tầng giao thông đồng  bộ và vị trí địa lý khá lý tưởng trong vùng trọng điểm kinh tế phía Nam, Bình Dương vẫn đang được nhắc đến là mảnh đất lành, với sức hấp dẫn cực lớn với giới đầu tư.

Người Việt muôn phương: Cô gái Việt trở thành Giám đốc trẻ nhất Đại học London South Bank

Lương Ngân cùng bố mẹ và em gái trong ngày cô bảo vệ thành công luận án Tiến sĩ.
(PLVN) - Sinh ra và lớn lên ở một huyện nghèo nhất của tỉnh Cao Bằng, Lương Ngân đã sớm quen với cuộc sống không đường xi măng, không điện, không lớp học mẫu giáo... Tuy nhiên, tất cả những điều đó không thể ngăn cản được cô gái nhỏ dân tộc Tày nuôi và hoàn thành được giấc mơ đi du học, lấy bằng thạc sĩ, rồi tiến sĩ và trở thành một công dân toàn cầu như ngày hôm nay.