“Quyền yêu cầu THA phù hợp với nguyên tắc tự do cam kết, tự nguyện, thỏa thuận...”

Trao đổi phương pháp thi hành án dân sự.
Trao đổi phương pháp thi hành án dân sự.
(PLO) - Người phải thi hành án có cần phải có đơn yêu cầu thi hành án hay không và việc duy trì quy định về trả đơn yêu cầu như hiện nay đảm bảo quyền, lợi ích hợp pháp của công dân như thế nào? Đây là vấn đề được đặt ra trong quá trình sửa đổi Luật Thi hành án dân sự. 
PLVN đã có cuộc trao đổi với TS. Nguyễn Thanh Thủy, Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Thi hành án dân sự (Bộ Tư pháp) về vấn đề này.
Chưa yêu cầu thì không nên bắt buộc người được thi hành án phải thực hiện
Có ý kiến cho rằng, nên bỏ quy định công dân phải có đơn yêu cầu mới được thi hành án (THA). Quan điểm của ông thế nào?
- Điều 106 Hiến pháp 2013 quy định: “Bản án, quyết định của TAND phải được cơ quan, tổ chức, cá nhân tôn trọng; cơ quan, tổ chức, cá nhân hữu quan phải nghiêm chỉnh chấp hành”. Trong quan hệ dân sự, các bên hoàn toàn tự nguyện, không bên nào được áp đặt, cấm đoán, cưỡng ép, đe doạ, ngăn cản bên nào. Quyền tự do cam kết, thoả thuận trong việc xác lập quyền, nghĩa vụ dân sự được pháp luật bảo đảm (Điều 4 Bộ luật Dân sự 2005). 
Trên cơ sở nguyên tắc này, việc tự nguyện, thoả thuận giữa các đương sự trong thi hành án dân sự (THADS) được công nhận (Điều 6 Luật THADS). Mặt khác, một trong các quyền cơ bản của công dân được Hiến pháp 2013 công nhận là “mọi người có nghĩa vụ tôn trọng quyền của người khác”. Bản án, quyết định của Tòa án công nhận quyền, lợi ích và nghĩa vụ của đương sự thì quyền yêu cầu thi hành quyền, lợi ích và nghĩa vụ đó của đương sự phải được tôn trọng. 
Vì vậy, có thể nói quyền yêu cầu THA cũng là một quyền cơ bản của công dân, khi người được THA chưa hoặc không yêu cầu THA thì không nên bắt buộc họ phải thực hiện quyền yêu cầu THA.
TS. Nguyễn Thanh Thủy, Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Thi hành án dân sự (Bộ Tư pháp)
TS. Nguyễn Thanh Thủy, Phó Tổng cục trưởng
Tổng cục Thi hành án dân sự (Bộ Tư pháp) 
Trường hợp người phải THA không tự nguyện THA, nghiêm chỉnh chấp hành bản án, quyết định hoặc các bên đương sự không tự thỏa thuận được việc THA hoặc người phải THA không thực hiện đúng thỏa thuận, thì người được THA có quyền làm đơn yêu cầu cơ quan THADS  có trách nhiệm tổ chức thi hành, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người dân.
Về thực tiễn, có nhiều trường hợp sau khi bản án, quyết định của Tòa án có hiệu lực pháp luật, người được THA chưa yêu cầu THA ngay hoặc chỉ yêu cầu người phải THA thi hành một phần nghĩa vụ THA, thậm chí có trường hợp họ không yêu cầu cơ quan THADS  thi hành do các đương sự đã tự thỏa thuận với nhau về cách thức thi hành bản án, quyết định của Tòa án hoặc họ thỏa mãn với phán quyết của Tòa án rằng họ đã đúng nên họ không nhất thiết đòi hỏi phải thực hiện phán quyết của Tòa án. Do đó, để đảm bảo quyền tự định đoạt của đương sự trong THADS  thì quy định người được THA phải làm đơn yêu cầu THA là phù hợp. 
Còn xét ở góc độ chuyên môn, nghiệp vụ THADS , nếu quy định tất cả các trường hợp cơ quan THADS (hay Tòa án) phải chủ động ra quyết định THA thì ngay sau khi nhận được bản án, quyết định, cơ quan có thẩm quyền phải thụ lý và ra quyết định đối với tất cả các khoản phải thi hành cho tất cả những người được THA. 
Điều này sẽ dẫn tới tình trạng quá tải về cơ học, nhất là đối với các cơ quan THADS tại các đô thị, các địa phương có số lượng án lớn. Việc quá tải về công việc sẽ dẫn đến hệ quả là các cơ quan THADS  không thể tổ chức thi hành kịp thời, đạt chất lượng đối với tất cả các vụ việc đã ra quyết định THA, không đúng với quan điểm sửa luật là giảm cơ bản án tồn đọng và không bảo đảm kết quả công tác THADS  thực chất, bền vững.
Bên cạnh đó, việc bỏ quy định về đơn yêu cầu THA là sẽ làm thay đổi rất cơ bản của Luật THADS, có liên quan đến nhiều nội dung quy định về thủ tục THADS  nên sẽ phải sửa đổi, bổ sung nhiều điều khoản trong Luật này, không phù hợp với phạm vi sửa đổi, bổ sung một số điều của Dự án Luật.
Qua nghiên cứu, tìm hiểu và tham khảo quy định pháp luật về THADS của nhiều nước trên thế giới cũng cho thấy, việc THADS  chủ yếu dựa trên yêu cầu của người được THA, thậm chí họ còn phải tạm ứng trước chi phí THA.
Ngoài ra, việc bỏ cơ chế THA theo yêu cầu chắc chắn sẽ ảnh hưởng không tốt đến chủ trương xã hội hóa hoạt động THADS  theo Nghị quyết của Quốc hội về việc tiếp tục thí điểm chế định Thừa phát lại và cũng vì thế sẽ ảnh hưởng đến quyền của người được/người phải THA được lựa chọn cơ quan THADS  hoặc Thừa phát lại để THA.
Từ phân tích nêu trên cho thấy, cần quy định theo hướng cơ quan THADS sẽ chủ động ra quyết định THA đối với những khoản thuộc diện chủ động THA, đồng thời mở rộng các đối tượng thuộc diện chủ động ra quyết định THA cho các khoản phải thu cho cơ quan nhà nước; còn đối với các khoản THA theo đơn yêu cầu, khi đương sự có đơn yêu cầu THA thì cơ quan THADS  sẽ ra quyết định THA và tổ chức việc THA. 
Bỏ cơ chế trả đơn dễ gây tâm lý ỷ lại
Luật THADS hiện hành quy định trong một số trường hợp cụ thể, cơ quan THA có quyền trả đơn yêu cầu THA, nhưng cũng có những nghi ngại việc trả đơn sẽ gây khó khăn cho người được THA, dễ dẫn đến tình trạng trả đơn tùy tiện?
- Trả đơn yêu cầu THA là một thủ tục nghiệp vụ THADS  thuộc thẩm quyền của Thủ trưởng cơ quan THADS. Việc trả đơn yêu cầu THA chỉ áp dụng đối với trường hợp thi hành theo đơn yêu cầu THA khi có căn cứ xác định người phải THA chưa có điều kiện THA (thi hành nghĩa vụ về tiền, tài sản…); việc trả đơn yêu cầu THA không làm thay đổi hay chấm dứt quyền và nghĩa vụ của các đương sự đã tuyên trong bản án, quyết định và khi người phải THA có điều kiện THA thì cơ quan THA có trách nhiệm tiếp tục tổ chức THA theo quy định của pháp luật về THADS .
Điều 51 Luật THADS hiện hành quy định việc trả đơn yêu cầu THA xuất phát từ tính chất khác nhau của nghĩa vụ mà hệ quả pháp lý của việc trả đơn yêu cầu THA cũng có sự khác nhau, đồng thời cũng quy định cơ chế giải quyết việc THA sau khi trả đơn mà phát hiện người phải THA có điều kiện thi hành. Việc bỏ cơ chế trả đơn yêu cầu thi hành sẽ đặt ra nhiều khó khăn cho công tác THADS , trong đó:
Thứ nhất, việc bỏ cơ chế trả đơn yêu cầu THA sẽ làm tăng số vụ việc THADS  tồn đọng. Trong đó, theo thống kê của ngành THADS  xác định, số vụ việc trả đơn yêu cầu THA của năm 2010 là 16.903 việc, số tiền 2.427.657.756.000 đồng; năm 2011 là 17.934 việc, số tiền 3.792.015.172.000 đồng; năm 2012 là 17.869 việc, số tiền 4.607.702.812.000 đồng; năm 2013 là 22.505 việc, số tiền 7.392.185.359.000 đồng và năm 2014 là 21.585 việc, số tiền 10.420.623.200.000 đồng. 
Tổng cộng 05 năm, số vụ việc trả đơn là 96.796 việc, số tiền 28.640.184.299.000 đồng.  Số vụ việc trên được xác định chưa có điều kiện THA, không có căn cứ để tổ chức THA nhưng cơ quan THADS  vẫn phải theo dõi xác minh. Điều này dẫn tới số vụ việc THADS  tồn đọng tăng hàng năm nên tổ chức của hệ thống THA phải phình to hơn để giải quyết tất cả vụ việc chưa có điều kiện THA, không có căn cứ để tổ chức THA. Như vậy, sẽ gây ra sự lãng phí nhân lực, vật lực, tài lực và thời gian của  Nhà nước nói chung và cơ quan THADS  nói riêng.
Thứ hai, việc bỏ cơ chế trả đơn yêu cầu THA sẽ tạo ra tâm lý “ỷ lại” của người dân vào Nhà nước; sự “bảo hộ” của Nhà nước trong THADS  sẽ tạo ra cơ chế bao cấp… Điều này sẽ dẫn tới tính chủ động của người dân sẽ bị giảm sút, không bảo đảm tính hiệu quả trong THADS  và chắc chắn sẽ ảnh hưởng không tốt đến chủ trương xã hội hóa hoạt động THADS  theo Nghị quyết của Quốc hội.
Thứ ba, không bảo đảm nguyên tắc tự nguyện, tự định đoạt, tự thỏa thuận của các đương sự trong THADS và trái với bản chất của THADS  là việc của hai bên đương sự, khi một bên chưa có điều kiện THA thì phải trả đơn yêu cầu THA. 
Như vậy, việc giữ cơ chế trả đơn như quy định hiện hành là cần thiết, thưa ông?
- Đúng vậy. Việc giữ cơ chế trả đơn yêu cầu THA như quy định của luật hiện hành là thực sự cần thiết vì thực tiễn hoạt động THADS  không có vướng mắc; việc trả lại đơn yêu cầu THA sẽ không làm mất đi quyền lợi, nghĩa vụ của các bên đương sự đã được xác định trong bản án, quyết định và không làm tăng số vụ việc tồn đọng, không làm tăng bộ máy cơ quan THADS, không làm tăng kinh phí hoạt động THADS; mặt khác, sẽ nâng cao tính trách nhiệm của người dân trong việc phối hợp, cung cấp các thông tin về điều kiện THA của người phải THA, góp phần nâng cao hiệu quả công tác THADS  thực chất, bền vững.
Xin cảm ơn ông!

Tin cùng chuyên mục

Toàn cảnh hội nghị (Ảnh: Báo TH)

Thanh Hóa tập huấn cập nhật kiến thức pháp luật mới ban hành cho đội ngũ báo cáo viên

(PLVN) - Sáng 12/6, Sở Tư pháp Thanh Hóa tổ chức hội nghị tập huấn, bồi dưỡng pháp luật về phòng, chống tham nhũng, nghiệp vụ phổ biến giáo dục pháp luật (PBGDPL); đồng thời cập nhật kiến thức pháp luật mới ban hành cho đội ngũ báo cáo viên pháp luật của các sở, ban, ngành, đoàn thể cấp tỉnh và các huyện, thị xã, thành phố trong tỉnh.

Đọc thêm

Tăng cường đào tạo đạo đức nghề nghiệp Luật sư

Toàn cảnh phiên họp Thẩm định đề nghị xây dựng Luật Luật sư.
(PLVN) - Sáng 10/6, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Trần Tiến Dũng chủ trì Hội đồng thẩm định đề nghị xây dựng Luật Luật sư. Tham dự Hội đồng thẩm định có đại diện cơ quan pháp chế các bộ, cơ quan ngang bộ, một số Sở Tư pháp; Liên đoàn luật sư Việt Nam…và đại diện một số đơn vị thuộc Bộ Tư pháp.

Nhiều ý kiến có cơ sở lý luận và thực tiễn cao, tại lớp Bồi dưỡng nghiệp vụ công tác văn phòng

Phó Chánh Văn phòng Bộ Tư pháp (BTP) Lê Tuấn Phong, phát biểu tại lớp bồi dưỡng.
(PLVN) -Vừa qua, Bộ Tư pháp tổ chức lớp Bồi dưỡng nghiệp vụ công tác văn phòng khu vực phía Bắc năm 2024, tại TP Hạ Long (Quảng Ninh), tại lớp Bồi dưỡng, nhiều ý kiến có cơ sở lý luận và thực tiễn cao, đã giúp các cán bộ làm công tác văn phòng nâng cao trình độ, năng lực, trách nhiệm, phát huy tốt nhất công tác tham mưu, trợ thủ đắc lực cho lãnh đạo chỉ đạo, điều hành, hoàn thành tốt nhiệm vụ trong thời kỳ mới.

Trường Đại học Luật Hà Nội: Mở rộng và tăng cường hợp tác với các cơ sở đào tạo luật tại Singapore

Trường Đại học Luật Hà Nội: Mở rộng và tăng cường hợp tác với các cơ sở đào tạo luật tại Singapore
(PLVN) -Tiếp nối chuyến công tác đến các quốc gia trong khu vực Châu Á theo Chương trình hợp tác đối ngoại năm 2024 do Bộ Tư pháp phê duyệt, Đoàn công tác của Trường Đại học Luật Hà Nội do Tiến sĩ Đoàn Trung Kiên – Hiệu trưởng làm trưởng đoàn đã đến làm việc tại Singapore từ ngày 5/6 đến ngày 7/6/2024.

Tiếp tục nâng cao nhận thức, tầm quan trọng về công tác truyền thông chính sách

Quang cảnh buổi làm việc.
(PLVN) -Chiều 6/6, Tổ thư kí giúp việc Hội đồng Phối hợp phổ biến, giáo dục pháp luật (PBGDPL) Trung ương đã có buổi làm việc nắm bắt tình hình thực hiện các chương trình, đề án về truyền thông, phổ biến, giáo dục pháp luật và hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp tại Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN&PTNT).

Phó Thủ tướng Lê Thành Long và những dấu ấn cùng ngành Tư pháp

Phó Thủ tướng Lê Thành Long và những dấu ấn cùng ngành Tư pháp
(PLVN) - Chiều 6/6, Quốc hội thống nhất phê chuẩn đề nghị của Thủ tướng về việc bổ nhiệm ông Lê Thành Long, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bộ trưởng Bộ Tư pháp, Đại biểu Quốc hội khóa XV giữ chức Phó Thủ tướng Chính phủ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam nhiệm kỳ 2021-2026.

Kê biên tài sản công ty của đại gia Huy “máy nổ”

Trụ sở Công ty TNHH Thương mại và Dịch vụ Lắp máy Miền Nam tại đường số 3, Khu công nghiệp Hòa Khánh.
(PLVN) - Ngày 5/6, Chi cục Thi hành án dân sự quận Liên Chiểu đã công bố thông tin thi hành án, cưỡng chế, kê biên đối với tài sản của Công ty TNHH Thương mại và Dịch vụ Lắp máy Miền Nam do ông Lê Bá Huy (thường gọi là Huy "Máy nổ") làm giám đốc.

Xây dựng cơ chế ưu đãi để thúc đẩy khoa học công nghệ phát triển

Thứ trưởng Bộ Tư pháp Trần Tiến Dũng chủ trì cuộc họp thẩm định.
(PLVN) - Đây là một trong những nhấn mạnh của Thứ trưởng Bộ Tư pháp Trần Tiến Dũng tại cuộc họp thẩm định đề nghị xây dựng Luật Khoa học và Công nghệ (KH&CN) (sửa đổi) diễn ra sáng 5/6. Về phía cơ quan chủ trì soạn thảo có Thứ trưởng Bộ KH&CN Bùi Thế Duy và đại diện lãnh đạo một số đơn vị thuộc Bộ.

Đề xuất một số Luật có hiệu lực thi hành từ 1/8/2024

Đề xuất một số Luật có hiệu lực thi hành từ 1/8/2024
(PLVN) - Ngày 4/6, Bộ Tư pháp tổ chức phiên họp thẩm định dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đất đai số 31/2024/QH15, Luật Nhà ở số 27/2023/QH15, Luật Kinh doanh bất động sản số 29/2023/QH15, Luật Các tổ chức tín dụng số 32/2024/QH15. Thứ trưởng Bộ Tư pháp Trần Tiến Dũng chủ trì phiên họp.

Trường Đại học Luật Hà Nội: Mở rộng và tăng cường hợp tác quốc tế với các Đại học ở Malaysia

Trường Đại học Luật Hà Nội: Mở rộng và tăng cường hợp tác quốc tế với các Đại học ở Malaysia
(PLVN) -Thực hiện kế hoạch đối ngoại năm 2024 đã được Bộ Tư pháp phê duyệt, trong hai ngày 3 và 4/6/2024, Đoàn công tác của Trường Đại học Luật Hà Nội do TS Đoàn Trung Kiên, Hiệu trưởng làm trường đã đến thăm, làm việc với Đại học Tổng hợp Malaya và Đại học Quốc tế hồi giáo (IIUM).

TP.HCM: Nhiều hoạt động thể thao hướng tới Ngày thuyền thống THADS

TP.HCM: Nhiều hoạt động thể thao hướng tới Ngày thuyền thống THADS
(PLVN) -Hướng tới hoạt động kỷ niệm 78 năm Ngày truyền thống Thi hành án dân sự (19/7/1946 - 19/7/2024), 64 năm Ngày thành lập ngành Kiểm sát nhân dân (26/7/1960 - 26/7/2024), vừa qua Cục Thi hành án dân sự Thành phố Hồ Chí Minh (Cục THADS) phối hợp với Viện kiểm sát nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh (VKSND tổ chức Giải quần vợt truyền thống lần thứ XXI năm 2024.

Cần Thơ: Thi trực tuyến tìm hiểu pháp luật cho Đoàn viên Thanh niên và học sinh, sinh viên

Cần Thơ: Thi trực tuyến tìm hiểu pháp luật cho Đoàn viên Thanh niên và học sinh, sinh viên
(PLVN) -  Ngày 4/6, ông Lê Việt Sĩ – Giám đốc Sở Tư pháp TP Cần Thơ chủ trì cuộc họp Ban Tổ chức cuộc thi trực tuyến “Tìm hiểu pháp luật dành cho đoàn viên thanh niên (ĐVTN) học sinh, sinh viên (HSSV)” trên địa bàn TP Cần Thơ năm 2024. Thành viên Ban Tổ chức có lãnh đạo nhiều Sở, Ban, ngành trên địa bàn thành phố.