Phán quyết lịch sử 12/7 và ứng xử của Việt Nam

(PLO) - Ngày 23/7, Trường Đại học Luật TP HCM đã tổ chức hội thảo “Những vấn đề pháp lý liên quan đến phán quyết của Tòa Trọng tài thành lập theo Phụ lục VII Công ước Liên Hợp quốc về Luật Biển 1982” với sự tham gia của các chuyên gia pháp lý trong nước và quốc tế.
Phán quyết lịch sử 12/7 và ứng xử của Việt Nam

Ngày 12/7/2016, Tòa Trọng tài được thành lập theo Phụ lục VII Công ước của Liên Hợp quốc về Luật Biển năm 1982 (UNCLOS 1982) đã ra Phán quyết về vụ kiện của Philippines đối với Trung Quốc sau hơn 3 năm xem xét. Phán quyết của Hội đồng Trọng tài sẽ mở ra một hy vọng mới về vấn đề tranh chấp biển Đông trong những năm tới.

Phán quyết lịch sử 12/7

Là một quốc gia thành viên Công ước của Liên Hợp Quốc về Luật Biển 1982 (UNCLOS), ngày 22/01/2013, Philippines đã đệ đơn kiện về việc Trung Quốc đã giải thích và áp dụng sai UNCLOS theo Điều 279, Điều 283, Điều 284 lên Tòa Trọng tài thành lập theo phụ lục VII UNCLOS.

Theo đó, Philippines khởi kiện Trung Quốc 15 nội dung, tập trung vào 3 nhóm vấn đề chủ chốt. Ngày 19/02/2013, Trung Quốc gửi Công hàm từ chối tham gia vụ kiện và trả lại bản Thông báo của Philippines.

Ngày 29/10/2015, Tòa Trọng tài ra thông cáo báo chí về vụ kiện giữa Philippines với Trung Quốc; trong đó đã khẳng định rằng Tòa Trọng tài có thẩm quyền thụ lý, xét xử vụ kiện này theo đúng quy định của UNCLOS và rằng, cả Trung Quốc và Philippines đều là thành viên ràng buộc của UNCLOS, có trách nhiệm và nghĩa vụ tuân thủ mọi điều khoản của UNCLOS. Việc Trung Quốc từ chối tham gia vụ kiện không làm mất đi thẩm quyền ra phán quyết của Tòa Trọng tài.

Ngày 12/7/2016, các thẩm phán đã cùng nhất trí ủng hộ phần lớn quan điểm của Philippines trong vụ kiện yêu sách chủ quyền của Trung Quốc trên Biển Đông. Phán quyết này gần như ủng hộ hoàn toàn Philippines.

Phán quyết của Tòa Trọng tài khẳng định yêu sách của Trung Quốc về “các quyền lịch sử” đối với các vùng biển nằm trong “đường 9 đoạn” là trái với UNCLOS; Trung Quốc không có “tư cách lịch sử” đối với các vùng biển ở Biển Đông và không có cơ sở pháp lý để đưa ra những tuyên bố về “các quyền lịch sử” đối với những nguồn tài nguyên trong “đường 9 đoạn”.

Theo Tòa Trọng tài, không một đảo nào thuộc quần đảo Trường Sa tạo cho Trung Quốc quyền có vùng đặc quyền kinh tế. Trung Quốc không có quyền hạn đối với vùng đặc quyền kinh tế trong phạm vi 200 hải lý của bãi Mischief (Vành Khăn) hay bãi Thomas (Cỏ Mây). PCA cũng khẳng định thực thể Itu Aba (Ba Bình) thuộc quần đảo Trường Sa là “bãi đá”, nên không có vùng đặc quyền kinh tế. 

Tòa Trọng tài cũng cho rằng Bắc Kinh đã làm tổn hại lâu dài và không thể bù đắp được hệ sinh thái san hô ở quần đảo Trường Sa. Hoạt động xây dựng đảo nhân tạo của Trung Quốc sau khi Philippines nộp đơn khởi kiện đã làm trầm trọng thêm những tranh cãi pháp lý đối với yêu sách biển và bảo vệ môi trường biển.

Phán quyết của Tòa Trọng tài cũng nhấn mạnh, Trung Quốc đã can thiệp vào các quyền đánh bắt truyền thống của Philippines tại bãi Scarborough (Hoàng Nham) trên Biển Đông. Theo Tòa Trọng tài, những hành động của Trung Quốc đang làm trầm trọng thêm những tranh chấp với Philippines trong lúc các bên đang nỗ lực để giải quyết vấn đề.

Việt Nam được gì sau phán quyết của Tòa Trọng tài?

Trong bài tham luận của mình tại Hội thảo, TS Trần Thanh Long - giảng viên Khoa Luật quốc tế, Trường Đại học Luật TP HCM đã chỉ ra những thuận lợi mà Việt Nam có được sau phán quyết ngày 12/7 của Tòa. Theo đó, phán quyết của Tòa có thể xem là một thắng lợi cực kì quan trọng của Philippines nói riêng và cộng đồng quốc tế yêu chuộng hòa bình, tuân thủ và thượng tôn pháp luật.

Một mặt, phán quyết này làm giàu thêm kho tàng kiến thức lý luận về luật pháp biển, mặt khác là văn kiện quan trọng làm rõ yêu sách mơ hồ, ngụy biện và thiếu căn cứ pháp lý của Trung Quốc tại Biển Đông. Phán quyết mở đường cho nỗ lực của các quốc gia nhằm giải quyết tranh chấp Biển Đông trên cơ sở hòa bình, hiệu quả.

Mặc dù các quy định của UNCLOS không thiết lập một cơ chế thực thi phán quyết, đồng thời Trung Quốc vẫn cứng rắn tuyên bố không chấp nhận hiệu lực của phán quyết này, nhưng các sức ép về chính trị, ngoại giao đang đè nặng lên Trung Quốc, buộc nước này phải có những động thái thay đổi trong tương lai.

Đối với Việt Nam, phán quyết sẽ có những tác động nhất định đối với việc thực thi chủ quyền, quyền chủ quyền và quyền tài phán hợp pháp của mình trên Biển Đông. Phán quyết cũng đưa đến những gợi mở pháp lý và những kinh nghiệm cho Việt Nam trong việc sử dụng cơ chế tư pháp và sử dụng những lập luận pháp lý tại các cơ chế này trong tương lai. 

Hàng loạt câu hỏi liên quan đến vấn đề Việt Nam có nên hay không kiện Trung quốc ra tòa quốc tế giống như Philippines đã làm đã nóng bầu không khí của buổi hội thảo. Theo GS.TS Erick Frankx – Trưởng Khoa Luật quốc tế và Luật châu Âu, Đại học Vrije Brussel, Thành viên Tòa Trọng tài thường trực La Hay cho biết: “Việc sử dụng biện pháp nào để giải quyết tranh chấp trên Biển Đông là một vấn đề rất quan trọng đối với Việt Nam cũng như một số nước ASEAN.

Trước mắt, Việt Nam nên nghiên cứu diễn biến về vụ kiện của Philippines, xem Trung Quốc và Philippines đã giải quyết như thế nào, các bên cũng phải đàm phán ra sao? Nếu như việc đàm phán này không thành thì Việt Nam cũng nên cân nhắc đến biện pháp tiếp theo đó là sử dụng các biện pháp tư pháp. Tuy nhiên cũng cần tính tới hệ quả mà nó đem lại. Việc sử dụng Tòa Trọng tài là một lựa chọn không nên bỏ qua”.

Đồng tình với ý kiến trên, PGS.TS Jay Batongbacal – Giám đốc Viện Các vấn đề Hàng hải và Luật Biển, Đại học Philippines cũng chỉ ra rằng: “Việt Nam có thể xem xét việc tiến hành một vụ kiện của riêng mình với Trung Quốc dựa trên cơ sở các hành vi vi phạm của Trung Quốc. Tuy nhiên, Việt Nam không chỉ đơn giản là phản ánh cách tiếp cận của Philippines mà phải thiết kế cho mình một bản yêu sách riêng. “Đường 9 đoạn” của Trung Quốc và những vấn đề về hình thái dựa trên phán quyết của Tòa, Việt Nam có thể sử dụng cho vụ kiện của mình.

Tuy nhiên, Việt Nam vẫn còn rất nhiều biện pháp để tiến hành trước khi tìm đến Tòa Trọng tài như thực hiện đàm phán, tạo áp lực về ngoại giao hay tìm đến hướng dẫn của UNCLOS... Sử dụng tư pháp chỉ là biện pháp cuối cùng khi các biện pháp trên không có hiệu quả”.

GS.TS Carl Thayer – Học viện Quốc phòng Australia cũng đóng góp thêm: “Việt Nam cũng nên cân nhắc việc sử dụng biện pháp tư pháp để giải quyết tranh chấp. Tuy nhiên, trước khi thực hiện biện pháp ấy, Việt Nam cần xem xét một cách kĩ càng và cẩn trọng, xem biện pháp ấy có tác động tích cực hay tiêu cực trong việc giải quyết tranh chấp trên biển. Việt Nam sẽ phải cùng các nước ven biển khác dùng các biện pháp khác để gây áp lực đối với Trung Quốc về mặt chính trị. Mỗi khi Trung Quốc có những hành động vi phạm luật quốc tế, chúng ta cần phải ghi chú, thông tin rộng rãi về những hành vi đó.

Tôi không hài lòng với việc Trung Quốc hạ thấp vai trò, quy định của luật quốc tế. Hành động đó có ảnh hưởng rất lớn đến vai trò, vị trí của Trung Quốc trên trường quốc tế. Trung Quốc có thể không tuân thủ hoặc tuân thủ một cách chậm chạp. Nhưng theo tôi, việc tuân thủ phán quyết này là việc mà Trung Quốc cần thực hiện”- GS.TS Carl Thayer nêu quan điểm./.

Kim Oanh
Cùng chuyên mục

Đọc thêm

Bắt anh trai ông chủ Nhật Cường Mobile

Bắt anh trai ông chủ Nhật Cường Mobile
(PLVN) -Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an vừa ra quyết định khởi tố bị can, lệnh bắt tạm giam đối với Bùi Quốc Việt (anh trai Bùi Quang Huy, Tổng Giám đốc Công ty Nhật Cường) để điều tra về tội Buôn lậu.

Đắk Lắk và Đà Nẵng hợp tác kích cầu du lịch

Đắk Lắk và Đà Nẵng hợp tác kích cầu du lịch
(PLVN) - Ngày 8-10/7, Trung tâm Xúc tiến du lịch, Sở Du lịch TP. Đà Nẵng phối hợp với Sở Văn hóa – Thể thao và Du lịch tỉnh Đắk Lắk đã tổ chức “Chương trình giới thiệu du lịch Đà Nẵng tại Đắk Lắk” và ký kết hợp tác khôi phục du lịch sau ảnh hưởng của dịch bệnh Covid-19.
Tìm giải pháp để nền kinh tế đêm của Đà Nẵng nhanh chóng thắp sáng

Tìm giải pháp để nền kinh tế đêm của Đà Nẵng nhanh chóng thắp sáng

(PLVN) - Với mong muốn hiện thực hóa giấc mơ biến Đà Nẵng trở thành “thành phố không ngủ” về đêm, Hiệp hội Du lịch Đà Nẵng phối hợp với Công ty CP Tập đoàn Sun World, Hãng hàng không Vietnam Airlines tổ chức Tọa đàm “Kích cầu du lịch Đà Nẵng: Vai trò của sản phẩm, dịch vụ giải trí đêm” diễn ra tại Khách sạn Novotel Danang Premier Han River ngày 10/7

Phải di dời ngay 14 hộ dân khi bờ sông Hậu tiếp tục sạt lở

Phải di dời ngay 14 hộ dân khi bờ sông Hậu tiếp tục sạt lở
(PLVN) - Ngày 10/7, bà Lê Thị Hải Âu - Chủ tịch UBND xã Vĩnh Thạnh Trung (huyện Châu Phú, An Giang) cho biết, đoạn sạt lở tại ấp Vĩnh Thuận bên bờ sông Hậu có dấu hiệu rạn nứt mở rộng ra chiều dài khoảng 100 mét, ăn sâu vào bờ khoảng 7 mét, đã sụt lún xuống sông khoảng 0,5 - 1,1m...

Thành phố Hà Nội tặng 2 tấn khẩu trang cho thành phố New York

Thành phố Hà Nội tặng 2 tấn khẩu trang cho thành phố New York
(PLVN) - Phái đoàn đại diện thường trực Việt Nam tại Liên hợp quốc (LHQ) cho biết, ngày 9/7, chuyến hàng chở 2 tấn khẩu trang vải kháng khuẩn và khẩu trang y tế do thành phố Hà Nội tặng thành phố New York đã được Đại sứ quán Việt Nam tại Mỹ và Phái đoàn thường trực Việt Nam tại LHQ hoàn tất các thủ tục hải quan và trao cho thành phố New York. 

Mang trạm xe buýt về gần bạn

Mang trạm xe buýt về gần bạn
(PLVN) - Ngày 10/7/ 2020, Sở Giao thông vận tải Thành phố Hồ Chí Minh phối hợp với các đơn vị liên quan triển khai - chính thức công bố “Ứng dụng cung cấp thông tin vận tải hành khách công cộng trên thiết bị di động và kết nối với ứng dụng Grab - Go!Bus trên hai hệ điều hành di động phổ biến hiện nay là Android và iOS.
Claressa Maria Shields - Người đẹp cứ bước lên võ đài là giành chiến thắng

Claressa Maria Shields - Người đẹp cứ bước lên võ đài là giành chiến thắng

(PLVN) - Claressa Maria Shields (SN 1995) là một võ sĩ quyền anh chuyên nghiệp người Mỹ. Cô nắm giữ đai vô địch thế giới ở ba hạng cân, đồng thời là nữ vô địch hạng trung không thể tranh cãi của thế giới kể từ năm 2019 và các danh hiệu hạng bán trung WBC và WBO thống nhất kể từ tháng 1/2020; trước đó là các danh hiệu WBC và IBF thống nhất của nữ từ năm 2017 đến 2018. Tính đến tháng 5/2020, cô được xếp hạng là nữ võ sĩ tốt nhất thế giới.

Tứ trấn xứ Lạng – Bài 1: Trấn Đông : Đền Cửa Đông thờ thần Bạch Đế

Tứ trấn xứ Lạng – Bài 1: Trấn Đông : Đền Cửa Đông thờ thần Bạch Đế
(PLVN) - Lạng Sơn - mảnh đất địa linh, nhân kiệt với những trầm tích văn hóa theo suốt chiều dài lịch sử nước Việt, với những ngôi đền thiêng ẩn chứa nhiều thông điệp sâu sắc của tiền nhân để lại. Trong đó có bốn ngôi đền nằm ở bốn hướng trấn giữ và bảo vệ Đoàn Thành (thành cổ Lạng Sơn xưa), được mệnh danh là “Xứ Lạng tứ trấn”. 

Báo điện tử Pháp luật Việt Nam

Giấy phép xuất bản số 303/GP-BTTTT ngày 8/5/2015

Cơ quan chủ quản: Bộ Tư pháp

Tổng biên tập: Tiến sỹ Đào Văn Hội

Phó TBT: Trần Đức Vinh

Trưởng ban Báo Điện tử: Xuân Bính

Tòa soạn: Số 42/29 Nguyễn Chí Thanh, phường Ngọc Khánh, quận Ba Đình, Hà Nội

E-mail: baodientuphapluat@gmail.com

Hotline: 0353.63.63.55

Liên hệ quảng cáo: 0971.741.666‬