Độc đáo “Thành Tròn” 3.000 năm tuổi vùng đất đỏ

(PLO) - Hàng ngàn năm qua, bao thế hệ người dân Bình Phước luôn tự hào về Thành Tròn - những dải đất hình tròn nhô cao từng là nơi sinh sống của người Việt cổ. Thế nhưng không ai biết "chủ nhân" của Thành Tròn là ai... vì khoa học vẫn chưa có lời giải.
Độc đáo “Thành Tròn” 3.000 năm tuổi vùng đất đỏ Những mô đất nhô cao chạy thành vòng tròn, vùng trũng ở giữa là hào sâu.
Thành đất đắp tròn giữa bạt ngàn đất đỏ bazan
Trong những cánh rừng cao su bạt ngàn ở Bình Phước, người ta dễ dàng nhận thấy những dải đất hình tròn nhô cao, chạy dài thành những đường tròn đồng tâm khép kín. Đó là thành đất đắp tròn, được dân địa phương quen gọi Thành Tròn.
Thời xa xưa, đây là nơi người Việt cổ sinh sống và định cư. Họ đắp Thành Tròn trên những mỏm đồi, sườn núi, cao hơn xung quanh từ 20 – 50m. Bên trong những vòng thành được đắp lên bằng đất chính là nơi cư trú. Cũng từ trong vòng thành này, nhiều thế hệ con người nối tiếp quây quần bên nhau, vượt qua bao thử thách khắc nghiệt. 
Bởi dưới lòng đất, nơi Thành Tròn ngàn năm tọa lạc, người ta tìm được vô số công cụ sản xuất bằng gỗ như thuổng, cuốc, dao… để phục vụ cho cuộc sống. Có thể nói người Việt cổ ngày ấy đã biết chọn cho mình một không gian sống khoáng đạt và trù phú. Nơi đó phải có dòng sông, khe suối chảy qua, hoặc phía dưới chân dốc là thung lũng để có nguồn nước trong mát phục vụ cộng đồng, thường chỉ cách nơi cư trú từ 200 –500m. 
Người Việt cổ còn khéo léo biến những nơi này thành “cạm bẫy” kéo những bầy thú tìm về để săn bắt, đặc biệt trong mùa khô. Vì vậy, có thể nói thiên nhiên hoang dã đã ưu đãi một nguồn thực phẩm dồi dào cho cả cộng đồng. Tuy nhiên, sự ấm cúng trong cuộc sống của người Việt cổ còn được tạo nên bởi chính bàn tay lao động cần cù, sáng tạo. 
Thành Tròn còn là nơi phòng thủ vững chắc, giống như “pháo đài” kiên cố bảo vệ cộng đồng. Minh chứng cho điều này, tại lòng đất dưới Thành Tròn tìm thấy rất nhiều vũ khí được chế tác bằng đá. Nổi bật nhất là rìu đá với nhiều kích cỡ lớn, nhỏ. Có nghĩa là, từ thời xa xưa, cư dân đã biết tự bảo vệ mình bằng cách đắp thành gồm vòng đất ngoài, hào và vòng đất trong có dạng tròn đồng tâm. 
Sơ đồ phân bố các di tích khảo cổ học thành đất hình tròn trên địa bàn Bình Phước.
Thạc sĩ Nguyễn Khánh Trung Kiên, Trung tâm nghiên cứu khảo cổ - Viện Phát triển bền vững Đông Nam bộ cho biết: “Việc phát hiện ra các di tích đất đắp hình tròn cùng với những công cụ đồ đá, vũ khí, bàn mài, đồ gốm, những vết tích sinh hoạt hàng ngày của cư dân cổ còn lưu lại trong vòng thành chứng minh rằng đây là những công trình cư trú - phòng thủ. Với hai vòng thành đất đắp, ở giữa hai vòng thành là một cái hào, người xưa đã tận dụng như một hệ thống phòng ngự đảm bảo chắc chắn trước sự đột nhập của thú dữ hoặc của các cộng đồng đối địch”.
Khoa học vẫn chưa có lời giải về chủ nhân “Thành Tròn”
Theo một nghiên cứu gần đây nhất, Thạc sĩ Kiên cho biết tỉnh Bình Phước phổ biến các di tích đất đắp dạng tròn, ở 35 địa điểm trên địa bàn toàn tỉnh. Các di tích này có đường kính phổ biến trên 200m, cá biệt, một số Thành có đường kính trên 300m. Đây là các di tích cư trú - phòng thủ của cư dân cổ, niên đại khoảng hơn 3 ngàn năm trước. 
Thành Tròn đặc trưng cho một giai đoạn phát triển ở khu vực vùng đất đỏ cực Nam dãy Trường Sơn, chạy từ phía Tây sông Bé tới phía Đông sông Mekong, trên địa bàn hai tỉnh Bình Phước (Việt Nam) và Kampong Cham (Campuchia). Những di tích đất đắp hình tròn đều được phân bố trên vùng đồi đất đỏ bazan, trải dài từ Phước Long qua Lộc Ninh, Bình Long và kéo tới tận biên giới Campuchia. Một vùng có điều kiện tự nhiên thuận lợi cho sự sinh tồn và phát triển của con người. 
Ông Kiên nhận xét: “Hình thức cư trú có phần khác nhau trên từng tiểu vùng sinh thái. Từ hệ thống tư liệu khảo cổ học qua việc phân bố các di tích cho thấy cộng đồng cư dân giai đoạn này đã cư trú trên những vùng đất có cao trình trên 100m, chọn việc sống trên những Thành Tròn mang tính chất phòng thủ khép kín, gói trọn các sinh hoạt của từng cộng đồng nhỏ trong một không gian liền khoảnh ổn định. Mọi sinh hoạt cộng đồng đều diễn ra trong phạm vi các Thành Tròn này. Có lẽ đó là sự lựa chọn khôn ngoan trong điều kiện vùng đất bazan Đông Nam bộ với bạt ngàn rừng già tiềm ẩn không ít những hiểm họa, trong khi những trang bị phòng vệ cho cuộc sống con người vẫn còn ở mức hạn chế”. 
Cũng theo thạc sĩ Kiên, các di tích Thành Tròn ở Bình Phước có xu hướng phân bố thành từng cụm, bao gồm: cụm di tích Lộc Ninh, cụm di tích Bình Long, cụm di tích Bù Nho, cụm di tích Thuận Lợi, cụm di tích Thiện Hưng. Các cụm di tích thường nằm cách nhau từ 10- 15km. Các di tích Thành Tròn ở Bình Phước không chỉ có mối quan hệ về không gian và thời gian với các di tích tiền sử khác ở Đông Nam bộ mà còn có thể có mối quan hệ văn hóa truyền thống trực tiếp. Tuy nhiên, vẫn còn quá sớm để có thể khẳng định được chủ nhân của các công trình này”. 
Ông Phạm Hữu Hiến, Phó Giám đốc Bảo tàng tỉnh Bình Phước cho biết: “Thành đất đắp tròn được một nhà khảo cổ nước ngoài phát hiện từ năm 1930 ở khu vực Xa Cam, Bình Long. Ban đầu gọi là “Thành Mọi”, đến năm 1955 đã tiến hành nghiên cứu trên thực địa, đồng thời lập một danh sách 17 di tích thuộc loại này (12 di tích ở Bình Phước, 5 di tích ở Kompong Cham).
Vì những lí do khác nhau, trong các thập niên tiếp theo chỉ có một vài cuộc nghiên cứu lẻ tẻ. Phải đến năm 1978, việc nghiên cứu loại hình di tích đất đắp hình tròn mới được đẩy mạnh với quy mô lớn hơn, thu được những kết quả đáng khích lệ”.
Theo một số nhà nghiên cứu, có lẽ hậu duệ của người tiền sử nơi đây không phải là người Việt hay Khmer, mà có thể là một dân tộc khác đã và có thể đang sinh sống trên vùng đất Tây Nguyên và phụ cận./.
Hoàng Anh
Cùng chuyên mục
Tâm sự của phi công trẻ đi ship đồ ăn qua ngày

Tâm sự của phi công trẻ đi ship đồ ăn qua ngày

Từng là nghề “hot” nhất, song Covid-19 đã biến phi công trở thành nghề mất giá nhất thế giới chỉ sau 1 năm bùng phát. Cơn ác mộng của những người đeo đuổi giấc mơ bầu trời dự báo sẽ còn kéo dài thêm nhiều năm nữa.

Đọc thêm

Xuất hiện ca siêu lây nhiễm “1 lây 102” ở Cát Lâm (Trung Quốc)

Xuất hiện ca siêu lây nhiễm “1 lây 102” ở Cát Lâm (Trung Quốc)
(PLVN) - Trung Quốc lại trở thành một trong những điểm nóng COVID-19 khi tình hình dịch bệnh ở nước này trở lại diễn biến phức tạp với các ca lây nhiễm trong cộng đồng. Đáng chú ý, nước này vừa xuất hiện một ca “siêu lây nhiễm” ở tỉnh Cát Lâm, 1 người lây nhiễm cho 102 người.

Tâm sự của phi công trẻ đi ship đồ ăn qua ngày

Tâm sự của phi công trẻ đi ship đồ ăn qua ngày
Từng là nghề “hot” nhất, song Covid-19 đã biến phi công trở thành nghề mất giá nhất thế giới chỉ sau 1 năm bùng phát. Cơn ác mộng của những người đeo đuổi giấc mơ bầu trời dự báo sẽ còn kéo dài thêm nhiều năm nữa.
Những thần đồng “chết yểu”- (Bài 8):  Thần đồng Thái Lan kết thúc mối tình đầu bằng thủ đoạn tàn độc

Những thần đồng “chết yểu”- (Bài 8): Thần đồng Thái Lan kết thúc mối tình đầu bằng thủ đoạn tàn độc

(PLVN) - Tức giận bởi bạn gái nói chia tay, Serm Sakhonrat trong giây phút không kìm chế bản thân đã cầm súng tước đi mạng sống của cô. Từng được tung hô là thần đồng Thái Lan nhờ nhiều thành tích học tập đáng ngưỡng mộ nhưng Serm Sakhonrat đã khiến cả đất nước Thái Lan sợ hãi khi đã nhẫn tâm giết và phi tang thi thể bạn gái một cách man rợ.

Mắc mật - nét tinh hoa của ẩm thực Xứ Lạng

Mắc mật - nét tinh hoa của ẩm thực Xứ Lạng
(PLVN) - Mắc mật được biết đến như một nguyên liệu không thể thiếu trong văn hóa ẩm thực của đồng bào dân tộc Xứ Lạng. Các món ăn có mắc mật đều trở thành đặc sản của vùng đất này.

Bé gái đuối nước dưới hồ ở Lâm Đồng

Bé gái đuối nước dưới hồ ở Lâm Đồng
(PLVN) - Đang đi chơi cùng nhóm bạn thì cháu H bị trượt chân rơi xuống một hồ nước trong khu vực đang phân lô bán nền trên địa bàn thôn 13 (xã Đam B’ri, TP Bảo Lộc) tử vong thương tâm.

Tỷ giá USD hôm nay 18/1: Khởi sắc phiên đầu tuần

Tỷ giá USD hôm nay 18/1: Khởi sắc phiên đầu tuần
(PLVN) - Giao dịch lúc 9h (theo giờ Việt Nam), tỷ giá USD trên thị trường thế giới tiếp tục tăng. Trong khi đó, tỷ giá USD tại thị trường trong nước cũng đang khởi sắc với mức niêm yết giao động trong khoảng 22.960-23.160 VND/USD.

Ông Navalny bị bắt

Ông Navalny bị bắt
(PLVN) - Nhà hoạt động đối lập Nga Alexei Navalny bị bắt ngay khi vừa đặt chân xuống sân bay của Nga sau nhiều tháng điều trị tại bệnh viện Đức.

Tuấn Hưng cám ơn Hương Baby qua nụ hôn ngọt ngào

Tuấn Hưng cám ơn Hương Baby qua nụ hôn ngọt ngào
(PLVN) - Trong đêm tiệc liên hoan với bạn bè, anh hát ca khúc “Chỉ có thể là yêu” được anh viết riêng tặng vợ. Tuấn Hưng không ngại hôn vợ như để cám ơn người đã cho anh một hạnh phúc gia đình viên mãn.

Tư nhân có được thành lập doanh nghiệp sản xuất pháo hoa không?

Tư nhân có được thành lập doanh nghiệp sản xuất pháo hoa không?
(PLVN) - Được biết từ ngày 11/1/2021, theo quy định tại Nghị định 137/2020/NĐ-CP ngày 27/11/2020 của Chính phủ, người dân được phép sử dụng pháo hoa. Tôi muốn thành lập doanh nghiệp sản xuất kinh doanh pháo hoa thì cần những điều kiện gì? Xin hỏi những ai được phép kinh doanh pháo hoa? 

Quản lý thuốc lá thế hệ mới - tham chiếu kinh nghiệm từ các nước

Quản lý thuốc lá thế hệ mới - tham chiếu kinh nghiệm từ các nước
(PLVN) - Thực hiện chỉ đạo của Chính phủ, Bộ Công Thương và các đơn vị liên quan đang khẩn trương đề xuất quản lý thuốc lá điện tử, thuốc lá làm nóng (thuốc lá nung nóng) theo chỉ đạo của Chính phủ. Việc tham chiếu bài học kinh nghiệm từ các nước được đánh giá sẽ tiết kiệm thời gian và công sức cho việc này.

Quận Gò Vấp thi hành án vượt chỉ tiêu đề ra

Quận Gò Vấp thi hành án vượt chỉ tiêu đề ra
(PLVN) - Mới đây, Chi cục Thi hành án dân sự (THADS) quận Gò Vấp tổ chức Hội nghị triển khai công tác năm 2021. Tới dự và chỉ đạo Hội nghị có bà Nguyễn Thị Thanh Vân, Chủ tịch Uỷ ban nhân dân Quận – Trưởng Ban chỉ đạo Thi hành án dân sự quận Gò Vấp.

Báo điện tử Pháp luật Việt Nam

Giấy phép xuất bản số 303/GP-BTTTT ngày 8/5/2015

Cơ quan chủ quản: Bộ Tư pháp

Tổng biên tập: Tiến sỹ Đào Văn Hội

Phó TBT: Trần Đức Vinh

Tòa soạn: Số 42/29 Nguyễn Chí Thanh, phường Ngọc Khánh, quận Ba Đình, Hà Nội

E-mail: baodientuphapluat@gmail.com

Hotline: 0353.63.63.55

Liên hệ quảng cáo: 0971.741.666‬