Có nên thu hẹp phạm vi xử lý tội cho vay nặng lãi?

(PLO) - Góp ý vào việc rà soát để sửa đổi, bổ sung Bộ luật Hình sự năm 2015, Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) cho rằng, cần phải thu hẹp phạm vi xử lý tội cho vay nặng lãi, theo đó một trong những yếu tố để truy cứu trách nhiệm hình sự đối với hành vi cho vay lãi nặng là khi người cho vay với lãi suất cao sử dụng vũ lực, đe dọa sử dụng vũ lực hoặc có thủ đoạn khác uy hiếp tinh thần người vay tiền để đòi nợ.
Ảnh minh họa Ảnh minh họa

Vay lãi suất cao vẫn là hợp đồng tự do thỏa thuận

Điều 201 về Tội cho vay lãi nặng xác định hành vi dựa trên hai căn cứ chính. Căn cứ thứ nhất là lãi suất cao gấp 05 lần lãi suất cao nhất trong Bộ luật Dân sự. Căn cứ thứ hai là thu lợi bất chính từ 30 triệu đồng trở lên. 

Theo quy định tại Bộ luật Dân sự 2015 thì lãi suất để bắt đầu truy cứu trách nhiệm hình sự là 100%/năm. Trên thực tế, hiện tượng cho vay với lãi suất cao hiện vẫn diễn ra tương đối phổ biến trong nền kinh tế. Hiện nay, các ngân hàng thường không cho vay các khoản vay giá trị nhỏ, thời gian ngắn do không đáp ứng được điều kiện của các hoạt động ngân hàng. Do đó, người cần vay vẫn buộc phải tìm đến những người cho vay ngắn ngày, thủ tục đơn giản, linh hoạt, đổi lại phải chịu lãi suất cao. Theo các chuyên gia pháp luật từ VCCI, đây là hoạt động bình thường khi mà nền kinh tế Việt Nam vẫn còn nhiều các doanh nghiệp, hộ kinh doanh cá thể với quy mô rất nhỏ. Theo ước đoán, hoạt động kinh tế của nhóm này đang chiếm khoảng 23% tổng GDP của Việt Nam.

“Về bản chất, dù lãi suất cao nhưng đây vẫn là quan hệ hợp đồng tự do thỏa thuận, mang đầy đủ các đặc điểm như đã phân tích trên, gồm: có sự đồng thuận chung cả các bên tham gia; không bên nào bị đe dọa, cưỡng ép; các bên tham gia trên cơ sở thông tin đầy đủ, chính xác, không bên nào bị lừa dối, che giấu thông tin; và không làm thiệt hại đến quyền lợi của bên thứ ba” – văn bản của VCCI gửi Ủy ban Tư pháp của Quốc hội nhận định. 

Chỉ nên hình sự hóa khi bên cho vay đe dọa, cưỡng ép  

Cũng theo thuyết trình từ VCCI, hiện nay, nhiều quốc gia trên thế giới đã thu hẹp đáng kể phạm vi xử lý hình sự đối với hành vi cho vay lãi nặng mà thay vào đó là áp dụng các biện pháp quản lý khác. Ví dụ, tại Anh, nếu khoản vay có lãi suất cao hơn mức nhất định, người đi vay không có nghĩa vụ phải trả tiền cho người cho vay. 

Tại Mỹ, những người hành nghề cho vay những khoản nhỏ này phải đáp ứng điều kiện kinh doanh và phải đăng ký với cơ quan nhà nước, thường xuyên báo cáo về hoạt động cho vay (hoạt động tài chính vi mô). Việc xử phạt (hành chính hoặc hình sự) đối với hành vi cho vay lãi nặng tại các quốc gia này chỉ đặt ra khi người cho vay không đăng ký, báo cáo với cơ quan nhà nước; có hành vi đe dọa, sử dụng vũ lực hoặc các biện pháp khác để đòi nợ; hoặc có liên quan đến việc rửa tiền, tiêu thụ tài sản trộm cắp (đối với dịch vụ cầm đồ). Đây đều là những cách làm rất khoa học, vẫn bảo đảm ngăn ngừa các tác động xấu của việc cho vay lãi nặng, nhưng đồng thời duy trì các lợi ích từ sự linh hoạt và tiện lợi của dịch vụ tín dụng này.

Tham khảo kinh nghiệm các nước, VCCI đề nghị thu hẹp phạm vi xử lý Tội cho vay lãi nặng. Cụ thể, chỉ truy cứu trách nhiệm hình sự đối với hành vi cho vay lãi nặng trong các trường hợp người cho vay với lãi suất cao thực hiện hoạt động cho vay một cách thường xuyên, liên tục, vì mục đích thu lợi mà không có giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh ngành nghề tổ chức tài chính vi mô, người cho vay với lãi suất cao sử dụng vũ lực, đe dọa sử dụng vũ lực hoặc có thủ đoạn khác uy hiếp tinh thần người vay tiền để đòi nợ.

“Đi kèm với việc sửa đổi Tội cho vay lãi nặng như vậy, cần tiến hành xây dựng, sửa đổi và ban hành văn bản quy phạm pháp luật nhằm quản lý hoạt động của các tổ chức tài chính vi mô theo Luật các tổ chức tín dụng” – các chuyên gia kiến nghị.

Bách Nguyễn
Cùng chuyên mục

Đọc thêm

Ký kết Kế hoạch hành động trong lĩnh vực bảo hiểm y tế

Ký kết Kế hoạch hành động trong lĩnh vực bảo hiểm y tế
(PLVN) -  Tham gia tháp tùng Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính thăm, làm việc tại Hoa Kỳ, Giám đốc Bảo hiểm xã hội Việt Nam Nguyễn Thế Mạnh đã có buổi làm việc với Hội đồng Kinh doanh Hoa Kỳ - ASEAN (USABC) và ký kết Kế hoạch hành động triển khai Bản ghi nhớ hợp tác trong lĩnh vực thực hiện bảo hiểm y tế.

Nông thôn mới nâng cao

Ảnh minh họa.
(PLVN) - Thay mặt Thủ tướng, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Bình Minh vừa ký Quyết định số 587/QĐ-TTg ban hành Kế hoạch tổ chức thực hiện Phong trào thi đua “Cả nước chung sức xây dựng nông thôn mới” giai đoạn 2021 – 2025.

“Giới hạn” của di chúc theo quy định pháp luật

Ảnh minh họa
(PLVN) -  Di chúc được hiểu là sự thể hiện ý chí của cá nhân nhằm chuyển tài sản của mình cho người khác sau khi chết. Một người có quyền lập di chúc để lại tài sản của mình sau khi chết cho người khác. Tuy nhiên, pháp luật cũng có những hạn chế trong một số trường hợp cụ thể.

Xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ

Người đứng đầu Chính phủ Việt Nam đã làm rõ nhiều vấn đề về nguyên tắc, quan điểm, chính sách đối nội và đối ngoại của Việt Nam.
(PLVN) - Trong chương trình thăm và làm việc tại Hoa Kỳ, Thủ tướng Phạm Minh Chính đã thăm, phát biểu và dự tọa đàm chính sách tại Đại học Harvard, thành phố Cambridge, bang Massachusetts.

Đừng để xảy ra tai nạn mới thay đổi

Va chạm giao thông giữa xe công nông đi ngược chiều và xe buýt.
(PLVN) -  Dù nhiều vụ tai nạn thương tâm đã xảy ra nhưng hiện tượng phương tiện giao thông đi ngược chiều trên các tuyến đường nội đô và quốc lộ vẫn phổ biến tại khắp các tỉnh, thành. Tình trạng này bao giờ mới thay đổi?

Cây xăng “găm hàng, chờ lên giá” sẽ bị xử phạt như thế nào?

Ảnh minh họa
(PLVN) -  Bạn đọc Nguyễn Hải Tùng (trú tại huyện Trùng Khánh, tỉnh Cao Bằng) hỏi: Thời gian vừa qua, giá xăng dầu đã tăng giá nhiều lần do ảnh hưởng của giá xăng dầu thế giới. Lợi dụng tình hình đó, nhiều cửa hàng xăng dầu đã treo biển hết hàng để đóng cửa, găm hàng chờ lên giá nhằm trục lợi. Xin hỏi, hành vi này nếu bị phát hiện sẽ bị xử lý ra sao?

Người cai nghiện ma túy bắt buộc được trả tiền công khi lao động tự nguyện

Ảnh minh họa
(PLVN) - Bộ Tài chính đang lấy ý kiến góp ý đối với Dự thảo Thông tư quy định việc quản lý và sử dụng kinh phí sự nghiệp từ ngân sách nhà nước thực hiện chế độ áp dụng biện pháp đưa vào cơ sở cai nghiện ma túy bắt buộc; công tác cai nghiện ma tùy tự nguyện tại gia đình, cộng đồng, cơ sở cai nghiện ma túy và quản lý sau cai nghiện ma túy.

Bình Dương: Chú trọng tăng nhanh, bền vững người tham gia bảo hiểm

Ông Nguyễn Thế Mạnh - Tổng Giám đốc BHXH Việt Nam phát biểu chỉ đạo tại buổi làm việc.
(PLVN) -  Sau 2 năm bị ảnh hưởng nặng nề từ đại dịch COVID-19, từ đầu năm đến nay, thị trường lao động trên địa bàn tỉnh Bình Dương đã dần phục hồi, số người lao động quay lại làm việc, có việc làm đã tăng lên, tạo thuận lợi cho việc thực hiện chính sách bảo hiểm xã hội (BHXH), bảo hiểm y tế (BHYT), bảo hiểm thất nghiệp.

Hơn 75.600 người tham gia BHXH tự nguyện, BHYT hộ gia đình trong một ngày

Hơn 600 đoàn với 9.029 ô tô và xe gắn máy được sử dụng tham gia các tuyến đường trên toàn quốc.
(PLVN) -  Chỉ trong một ngày ra quân toàn quốc hưởng ứng Tháng vận động triển khai bảo hiểm xã hội (BHXH) toàn dân, ngành BHXH Việt Nam và Bưu điện Việt Nam đã phát triển được 22.306 người tham gia BHXH tự nguyện, 53.308 người tham gia bảo hiểm y tế (BHYT) hộ gia đình. Đây là con số vượt xa mục tiêu ban đầu, thể hiện ý nghĩa quan trọng của chính sách an sinh xã hội này.

Đề xuất tiêu chuẩn bổ nhiệm Hội đồng quản lý đơn vị sự nghiệp công lập lĩnh vực văn hóa

Ảnh minh họa
(PLVN) - Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (VHTTDL) đang dự thảo Thông tư quy định tiêu chuẩn, điều kiện bổ nhiệm, miễn nhiệm các thành viên Hội đồng quản lý, Chủ tịch Hội đồng quản lý trong đơn vị sự nghiệp công lập thuộc lĩnh vực văn hóa, gia đình, thể thao và du lịch để lấy ý kiến đóng góp của các cơ quan, tổ chức, cá nhân.

Đồng bộ hành lang pháp lý về giao dịch điện tử

Ảnh minh họa
(PLVN) -  Bộ Thông tin và Truyền thông đang lấy ý kiến hoàn thiện dự thảo Luật Giao dịch điện tử (sửa đổi) nhằm đáp ứng được yêu cầu thực tiễn phát triển kinh tế - xã hội, thúc đẩy chuyển đổi số, xã hội số, bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ với các quy định pháp luật có liên quan.

“Đụng đâu, sai đó”

Ảnh minh họa
(PLVN) - Tưởng rằng sau khi cơ quan chức năng khởi tố, bắt giam hàng chục đối tượng tại hàng loạt tỉnh, thành liên quan sai phạm trong mua sắm vật tư xét nghiệm phòng chống dịch COVID-19; thì số đối tượng “trong vòng ngắm” đã không còn nhiều.