Điều chưa biết về những “Vịt què” trên chính trường Mỹ

(PLO) - Vịt què” (lame duck) là từ lóng mà nguyên gốc được dùng để chỉ các nhà đầu tư không thể trả nợ. Nhưng ở Mỹ, suốt 100 năm qua, “vịt què” được dùng để chỉ các chính trị gia mãn nhiệm yếu ớt, đặc biệt gắn liền với các tổng thống đương chức sắp mãn nhiệm.
Điều chưa biết về những “Vịt què” trên chính trường Mỹ
Hiện tượng "vịt què"
Mặc dù nghe có vẻ yếu đuối, nhưng các chính trị gia trong thời kỳ “vịt què” không phải lúc nào cũng bất lực hay hiền lành, vô hại. Do không còn cảm thấy phải chịu ơn cử tri nữa vì đã sắp hết nhiệm kỳ, các quan chức này thường tận dụng vị trí của mình để đi ngược lại với nguyện vọng của cử tri. 
Để ngăn chặn tình trạng này, Mỹ đã thông qua Điều bổ sung sửa đổi thứ 20 trong hiến pháp mang tên Điều sửa đổi về công chức mãn nhiệm (Lame duck Amendment). 
Luật bổ sung này được thông qua năm 1993, theo đó giảm thời gian của giai đoạn giữa ngày bầu cử và ngày bắt đầu nhiệm kỳ mới của tổng thống và quốc hội. Lễ nhậm chức của tổng thống và phó tổng thống được đổi từ ngày 4/3 thành ngày 20/1. Trong khi quốc hội sẽ triệu tập ngày 3/1 thay vì ngày 4/3.
Hiện tượng “vịt què” cũng có ngày kỷ niệm ở Mỹ. Ngày 6/2 hàng năm được gọi là Ngày Công chức mãn nhiệm (Lame Duck Day), thời gian để nhìn nhận, đánh giá hoạt động của một công bộc đã hết nhiệm vụ. Ngày này được tổ chức vào ngày 6/2 vì đây chính là thời điểm Điều bổ sung sửa đổi lần 20 được thông qua.
Quốc hội “vịt què”
Trước khi Điều bổ sung sửa đổi lần 20 được thông qua năm 1933, các nghị sĩ quốc hội khóa mới sẽ phải chờ 13 tháng mới tới phiên triệu tập đầu tiên của quốc hội. 
Đây là khoảng thời gian được coi là giai đoạn chuyển giao quyền lực từ đảng này cho đảng khác. Các nghị sĩ sắp mãn nhiệm có 13 tháng tại nhiệm sau khi thất cử.
Có những lúc mà quốc hội khóa cũ có quá nhiều nghị sĩ không được bầu lại cho khóa sau, khiến cho cả cơ quan này bị coi là “vịt què”. Dù “què” nhưng với 13 tháng trong tay, đây là khoảng thời gian quá dư dả để các nghị sĩ “vịt què” làm những điều mà các nghị sĩ mới sẽ không làm. 
Hay nói cách khác, quốc hội mãn nhiệm có thể làm nhiều “chiêu trò” hơn giai đoạn bình thường trước đó. Ví dụ, họ có thể buộc tội tổng thống như trong trường hợp năm 1998, ngay trước khi đảng Dân chủ giành lại quyền kiểm soát Hạ viện. 
Các nghị sĩ phe Cộng hòa sắp mãn nhiệm ở Hạ viện đã đòi luận tội Tổng thống Bill Clinton của đảng Dân chủ, người sắp hết nhiệm kỳ 2 với cáo buộc về khai man và cản trở điều tra vụ bê bối tình ái với cô thực tập sinh Monica Lewinsky.
Trong bối cảnh đó, Hạ viện thông qua tuyên bố luận tội ông Clinton nhưng tuyên bố này không thể kịp qua được ải Thượng viện trước ngày 3/1 - khi quốc hội mới chính thức làm việc. Do đó, tuyên bố luận tội Tổng thống Clinton bị hoài nghi về tính hợp pháp. 
Giáo sư luật Bruce Ackerman thuộc khoa luật Đại học Yale, khi điều trần trước một ủy ban quốc hội về vấn đề này đã nói: “Tuyên bố luận tội của một Hạ viện mãn nhiệm thậm chí còn ít được coi trọng hơn một dự luật bình thường mà Hạ viện này thông qua”.
Và những quyền năng
Ngoài việc ngăn chặn các nghị sĩ “vịt què” dùng chiêu trò trong thời gian còn lại, Điều bổ sung sửa đổi lần 20 còn được thông qua để ngăn chặn lặp lại những điều đã xảy ra trong cuộc bầu cử năm 1876. 
Năm đó, ứng cử viên tổng thống Samuel J. Tilden giành chiến thắng nếu tính theo đầu phiếu phổ thông. Nhưng cả ông này và ứng cử viên đối thủ Rutherford B. Hayes đều không giành được đa số phiếu của đại cử tri - những người thực sự sẽ bầu ra tổng thống Mỹ. Số phiếu đại cử tri mà hai ứng cử viên giành được bằng nhau ở một số bang. Hậu quả là hai đảng dồn dập chỉ trích đối phương gian lận trong bầu cử tổng thống. Cộng hòa bảo Dân chủ hà hiếp cử tri da màu, còn Dân chủ tố Cộng hòa gian lận bầu cử.
Để chấm dứt bế tắc này, quốc hội Mỹ thời đó đã đi một bước chưa từng được ghi trong hiến pháp. Cơ quan này lập một ủy ban lưỡng viện 15 thành viên gồm các thẩm phán Tòa án Tối cao, hạ nghị sĩ và thượng nghị sĩ. Trong đó có 8 người thuộc đảng Cộng hòa, 7 người thuộc đảng Dân chủ. Kết quả như thế nào hẳn ai cũng đoán ra nếu biết ông Hayes là ứng cử viên đảng Cộng hòa. Ông Hayes được tuyên bố là tân tổng thống Mỹ chỉ 56 giờ trước ngày nhậm chức 4/3/1877.
Thời bấy giờ, khi chưa có Điều sửa đổi bổ sung lần 20, các nghị sĩ quốc hội do thất vọng vì không tái cử có thể đã dùng quyền lực còn lại của mình để chọn tổng thống trái với ý nguyện của cử tri mà họ không còn đại diện nữa. Đáng lưu ý rằng ông Tilden là người chiến thắng nếu tính phổ thông đầu phiếu.
Nếu trường hợp bầu cử năm 1876 lặp lại, chiếu theo Hiến pháp Mỹ hiện nay, Hạ viện sẽ là cơ quan chọn ra tổng thống tiếp theo. Các nghị sĩ trong cùng bang sẽ có một phiếu bầu và cuộc bỏ phiếu bầu tổng thống ở Hạ viện sẽ được tổ chức vào ngày 6/1, tức là 3 ngày sau khi Hạ viện mới nhậm chức. 
(Còn nữa)
Thùy Dương
Cùng chuyên mục

Đọc thêm

TP HCM: Xem xét phương án xã hội hóa dịch vụ công

TP HCM: Xem xét phương án xã hội hóa dịch vụ công
(PLVN) - TP HCM có thể sẽ triển khai thí điểm xã hội hóa dịch vụ công - đây là một trong những phương án của Đề án Thí điểm đổi mới thực hiện cơ chế một cửa, một cửa liên thông do Cục Kiểm soát thủ tục hành chính  (KSTTHC), Văn phòng Chính phủ (VPCP) thông tin trong buổi làm việc với Văn phòng UBND TP. HCM cuối tuần qua.

Áp lực của trọng tài ngày càng lớn

Áp lực của trọng tài ngày càng lớn
(PLVN) -Đó là đánh giá của PCT Liên đoàn bóng đá Việt Nam (VFF) ông Cao Văn Chóng tại chương trình tập huấn rút kinh nghiệm công tác Giám sát trọng tài và trọng tài giữa mùa giải các Giải bóng đá chuyên nghiệp 2020 (đợt 2)

Triều Tiên nhấn mạnh “nỗ lực nhằm hiện thực hóa tính tự cường trong nền kinh tế và quốc phòng“

Triều Tiên nhấn mạnh “nỗ lực nhằm hiện thực hóa tính tự cường trong nền kinh tế và quốc phòng“
(PLVN) - Hôm 20/9, tờ báo chính thức của Triều Tiên - Rodong Sinmun (cơ quan của đảng cầm quyền Triều Tiên) đã có bài viết kêu gọi "những nỗ lực nhằm hiện thực hóa tính tự cường trong nền kinh tế và quốc phòng, không bị nản lòng trước nhiều thách thức từ cuộc chiến chống lại virus đang diễn ra, sự tàn phá do các trận bão gần đây và ảnh hưởng từ các lệnh trừng phạt toàn cầu.

Bắt giữ xuồng máy composite vận chuyển 150 thùng bia lậu

Bắt giữ xuồng máy composite vận chuyển 150 thùng bia lậu
(PLVN) - Ngày 20/9, tin từ phòng Cảnh sát kinh tế Công an tỉnh An Giang cho biết, lực lượng chống buôn lậu Liên ngành thuộc Tổ Tịnh Biên vừa phát hiện, bắt giữ 1 xuồng máy composite đang vận chuyển 150 thùng bia nghi vấn nhập lậu, ước trị giá hơn 25 triệu đồng, đang trên đường đi tiêu thụ.

Xuyên đêm khắc phục sự cố trên lưới điện

Xuyên đêm khắc phục sự cố trên lưới điện
(PLVN) - Mới đây, do ảnh hưởng của giông sét, tại thôn Kỳ Thọ Nam 1, xã Hành Đức, huyện Nghĩa Hành xảy ra vụ cháy thiết bị điện trên trụ điện cuối của đường dây 380/220V. Giông sét gây cháy hệ thống công tơ đo đếm và dây dẫn gắn trên trụ điện, ngọn lửa khá lớn có nguy cơ cháy lan sang nhà dân và gây nguy hiểm cho người đi đường.

Kiểm tra đường dây sau công tơ của khách hàng không đảm bảo an toàn điện

Kiểm tra đường dây sau công tơ của khách hàng không đảm bảo an toàn điện
(PLVN) - Thực hiện kế hoạch kiểm tra an toàn đường dây điện sau công tơ của khách hàng sử dụng điện trên địa bàn, từ ngày 01/9/2020, Điện lực Sơn Hà phối hợp với phòng Kinh tế hạ tầng huyện Sơn Hà, UBND xã Sơn Thành; UBND xã Sơn Hạ tổ chức kiểm tra đường dây sau công tơ của khách hàng tại các trạm biến áp TBA Sơn Hạ 1, 3, 4 và Sơn Thành 6, 7.

Báo điện tử Pháp luật Việt Nam

Giấy phép xuất bản số 303/GP-BTTTT ngày 8/5/2015

Cơ quan chủ quản: Bộ Tư pháp

Tổng biên tập: Tiến sỹ Đào Văn Hội

Phó TBT: Trần Đức Vinh

Tòa soạn: Số 42/29 Nguyễn Chí Thanh, phường Ngọc Khánh, quận Ba Đình, Hà Nội

E-mail: baodientuphapluat@gmail.com

Hotline: 0353.63.63.55

Liên hệ quảng cáo: 0971.741.666‬