Nghệ thuật quân sự của cha ông - Kỳ 11: Nguyễn Trãi đánh giặc bằng bút, 5 lần vào thành địch dụ hàng

(PLVN) - Như đã nói trong kỳ trước, chiến lược “tâm công” – đánh vào lòng địch là một bộ phận của đấu tranh chính trị mà Nguyễn Trãi đã sử dụng không chỉ nhuần nhuyễn, biến hóa mà còn đem lại những thành công, những chiến thắng vang dội bằng ngòi bút.
Nghệ thuật quân sự của cha ông - Kỳ 11: Nguyễn Trãi đánh giặc bằng bút, 5 lần vào thành địch dụ hàng

Việc đánh vào lòng địch của “chiến lược gia” Nguyễn Trãi tập trung chủ yếu vào hai khía cạnh: dụ hàng các tướng lĩnh, binh sĩ địch, ngụy ở các thành và đấu tranh hòa đàm với bọn chủ tướng địch, buộc chúng phải chấm dứt chiến tranh, rút quân về nước.

Tác giả Nguyễn Lương Bích nhận xét: “Trong suốt quá trình đánh địch sau này cho tới khi toàn thắng, Nguyễn Trãi đã đảm nhiệm gần như toàn bộ công tác “đánh mạnh vào lòng địch”. Ông viết gửi cho địch, ngụy hàng trăm bức thư để dụ hàng, để hòa đàm. Ông trực tiếp tới một số thành để khuyên địch ra hàng. Ông năm lần thân vào thành Đông Quan đàm phán với chủ tướng địch. Ông đã làm công việc đánh vào lòng địch thật kiên trì, thật dũng cảm, thật tài giỏi và ông đã thành công rực rỡ”.

Những lời lẽ thấu suốt tâm can

Theo Nguyễn Lương Bích, công tác dụ hàng của Nguyễn Trãi nhằm hai mục đích: Làm binh vận, dụ địch, ngụy bỏ hàng ngũ, bỏ thành ra hàng và vận động địch, ngụy phản chiến nộp thành, đem vũ khí ra hàng.

Để khiến địch tâm phục, khẩu phục, Nguyễn Trãi đã đề cao tính chính nghĩa của ta, “cáo trạng” những tội ác của giặc. Trong thư trả lời tướng Minh giữ chức Đô đốc đóng ở Thanh Hóa là Phương Chính, ông viết: “Kể đạo làm tướng, lấy nhân nghĩa làm gốc, lấy trí dũng làm vốn. Nay bọn bay chỉ chuộng lừa dối, bắt giết kẻ vô tội, hãm người vào chỗ chết mà không xót thương là cớ làm sao?

Làm thế thì trời đất không dung, thần người đều giận. Cho nên mới liền năm chinh phạt, nối tiếp bị thua. Thế mà không biết hướng thiện sửa lỗi…”. Trong một lá thư dụ các thành Thanh Hóa khác cũng nói rõ: “Nay giặc Minh ngông cuồng vô đạo, trái với lòng trời, độc vũ cùng binh, mưu mở rộng đất, dày xéo dân lành hơn hai mươi năm”.

Nghệ thuật quân sự của cha ông - Kỳ 11: Nguyễn Trãi đánh giặc bằng bút, 5 lần vào thành địch dụ hàng ảnh 1
Trích một số câu trong thiên cổ hùng văn "Đại cáo bình Ngô" của Nguyễn Trãi.  

Song song với đó là đề cao sức mạnh, tiềm lực của quân ta. Trong thư dụ thành Bắc Giang, ông viết: “Ta nghe nói: Người còn có kẻ Bắc người Nam, nhưng đạo thì chẳng thế này thế khác. Nhân nhân quân tử, đâu mà không có. Nước An Nam ta tuy xa ở ngoài Ngũ Lĩnh mà danh tiếng là nước thi thư.

Những bực trí mưu tài thức chẳng đời nào thiếu vắng (Bình Ngô Đại Cáo sau này cũng viết: Tuy mạnh yếu từng lúc khác nhau/Song hào kiệt đời nào cũng có – NV). Vì thế phàm những việc ta làm không bao giờ không theo lễ nghĩa, hợp với ý trời, thuận theo lòng người”.

Không chỉ vậy, ông còn phân tích, làm tiêu tan nhuệ khí chiến đấu của giặc: “…Vả lại ta xem ở nước các ngươi, hiện nay bên trong lo mối họa cung đình, bên ngoài có giặc biên giới phía Bắc, đại thần lấn ngôi, kẻ dưới chuyên quyền, hạn hán sâu trùng luôn năm tai họa, bốn phương giặc dã nổi dậy như ong. Cái cơ suy sụp há không biết trước rồi sao?

Người có trí nhận ra sự việc từ lúc còn chưa phát, sao các ngươi lại chậm thấy cơ sự mà muốn tự khổ như thế? Nếu các ngươi biết kéo quân ra thành, cùng ta hòa hảo thân tình, thì ta coi các người nghĩa như anh em ruột thịt, nào chỉ để bảo toàn tính mệnh vợ con mà thôi đâu? Nếu không thế, tùy ý các ngươi. Trong khoảng sớm tối, sẽ khắc thấy ngay. Đến lúc bấy giờ, hối cũng không kịp. Các ngươi hãy nên nghĩ đi” (Thư dụ thành Bắc Giang).

Trong thư dụ thành Tam Giang viết: “Cái điều đáng quý ở người quân tử là biết thời thông biến, lượng sức xử mình. Bây giờ giá có người đem quả trứng chim chống đỡ núi Thái, lấy càng bọ ngựa ngăn cản bánh xe, mà lại tự cho mình sức có thừa, thì thật là ngu quá vậy. (…)

Các ông mà tỉnh ngộ, bỏ khí giới mở cửa thành ra cùng hội kiến với ta, thì không chỉ bảo toàn được tính mệnh vợ con các ông mà còn được ta nghĩ đến ân nghĩa cha mẹ cốt nhục, há chẳng tốt đẹp lắm sao? Còn nếu không như thế, một mai tro bay trúc chẻ, đến khi ấy các ông dẫu có hối cũng chẳng còn biết ra thế nào nữa đâu”.

Thư dụ hàng thành Bình Than: “Nay các ông với không đầy một ngàn quân cố giữ lấy một thành trơ trọi, ròng rã tháng năm chẳng thông tin tức. Ngày thành mất chẳng sớm thì chiều. Sở dĩ ta còn trì hoãn chưa vội đánh ngay là có ý muốn để bọn các ông nhận rõ sự thế, xét lẽ thịnh suy, hoặc may trời nhủ bảo trong lòng, chuyển họa thành phúc để bảo toàn được tính mệnh của cả một thành (…)

Ta sở dĩ cứ tha thiết đem việc ấy khuyên dụ các ông chẳng qua là muốn thể theo đức hiếu sinh của Tạo hóa mà giữ toàn vẹn sự sống còn của nhân dân trong thành các ông mà thôi. Bọn các ông hãy nghĩ cho kĩ, chớ để hối về sau”.

Hàng vạn tướng sĩ ra hàng

Không chỉ dụ hàng tướng địch, Nguyễn Trãi còn tích cực kêu gọi ngụy quân, ngụy quyền - những người lầm đường lạc lối quay về với chính nghĩa. Đây là “mũi tiến công” quan trọng, góp phần làm suy yếu nhanh chóng chế độ đô hộ của nhà Minh. Bởi lẽ, trong 10 năm đô hộ nước ta, nhà Minh đã xây dựng được một hệ thống ngụy quân, ngụy quyền - một lực lượng đáng kể tiếp tay cho giặc đàn áp, bóc lột nhân dân ta. 

Để công tác này được hiệu quả, tư tưởng chủ đạo của ông là bằng mọi cách phân hóa, thức tỉnh, thuyết phục họ trở về với chính nghĩa dân tộc, quay giáo đánh vào quân giặc.

Trong một bức thư gửi cho ngụy quân, ngụy quyền ở thành Điêu Diêu - thành tiền tiêu trong hệ thống thành trì, đồn bốt bảo vệ thành Đông Quan, Nguyễn Trãi viết: “Người xưa có nói: “Quạ đi lại về quê cũ, cáo chết quay đầu về núi”. Cầm thú còn thế, huống nữa là người? Các ngươi vốn đều là người dân Nam Việt, dòng dõi áo mũ nhà quan. Vừa qua vì họ Hồ thất đức, giặc Ngô bạo tàn, khiến có người thân bị hãm trong vùng giặc, có kẻ danh bị buộc vào chức ngụy, đó là thế không thể dừng được, nào phải do ở bản tâm đâu”.

“…Bọn các ngươi nếu biết rửa lòng đổi dạ, bỏ nghịch theo thuận, hoặc ở trong làm nội ứng, hoặc bỏ ra để đầu hàng, thì không những tẩy rửa được mối hổ nhục ngày trước, mà cũng được hưởng phúc lộc ân sủng về sau. Có trời cao chứng giám, ta đâu có nuốt lời. Nếu các ngươi lại còn tiếc tham ngụy chức, chống cự vương sư, thì khi hãm thành, tội các ngươi tất còn nặng hơn cả giặc Ngô đấy”.

Ngay tại Đông Quan, đại bản danh của địch, Nguyễn Trãi cũng vận động quân địch trong đó phản chiến, chống lệnh hành quân, hoặc đòi chấm dứt chiến tranh. Ông đã nói thẳng điều đó với bọn chủ tướng địch: “Người Nam trong thành nhớ mến chủ cũ, người Ngô ở đây khốn khổ không kham, thì những người chống các ông sẽ kế nhau ra hàng, như Trương Phi Lã Bố, các ông lại bị chính thủ hạ làm hại, đó là lẽ tất nhiên.

Nay ở các thành, từ Đô ty trở xuống đều căm giận bọn các ông lừa dối, khuyên ta làm cỏ cả thành. Hoặc có kẻ trèo lũy trốn ra, cáo tố cả việc sắp đặt chiến cụ, sửa đóng xe thang. Những người bị khốn khổ sẽ giết lẫn nhau, hà tất phải quân sĩ của ta nữa”.

Như vậy, với thái độ, chính sách và sự tích cực làm công tác binh vận, trong 5 năm chiến đấu sau này, trên các chiến trường đã có hàng vạn tướng sĩ binh lính địch lũ lượt ra hàng, hàng vạn tướng sĩ ngụy trở về với dân tộc.

GIa Hà
Cùng chuyên mục

Đọc thêm

Đặc sắc lễ Ét Đông của người Giơ Lâng ở Kon Tum

Già làng A Jring Đeng chuẩn bị làm lễ Ét Đông tại nhà rông.
(PLVN) - Ét Đông là lễ đặc biệt quan trọng, thể hiện sự tôn thờ của đồng bào Giơ Lâng đối với các vị thần tự nhiên, chỉ sau khi ăn lễ Ét Đông, người Giơ Lâng mới được phép triển khai những việc lớn của gia đình như: làm nhà mới, sửa nhà cũ, cưới hỏi, mua trâu, bò…

Tự lực Văn đoàn - Trăm năm nhìn lại

Tự lực Văn đoàn - khẳng định vị thế mới của văn học Việt Nam đầu thế kỉ 20.
(PLVN) - Sự ra đời của Tự lực Văn đoàn và Thơ Mới đã tạo nên một trường phái, một phong trào cách tân văn học, đồng thời là một phong trào cách tân văn hóa, cải cách xã hội, đại diện cho khuynh hướng lãng mạn, sự phát triển theo hướng hiện đại hóa của văn học Việt Nam thời kỳ 1930 - 1945.

Hướng đi mới ở làng nghề đóng xuồng Bà Đài

 Bộ sưu tập xuồng ghe “mini” của nghệ nhân Bảy Tốt.
(PLVN) - Làng nghề đóng xuồng, ghe rạch Bà Đài đã được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể Quốc gia vào năm 2015. Thời hoàng kim, làng đóng xuồng rạch Bà Đài có hơn 200 hộ làm ngày làm đêm mà vẫn không đủ hàng giao cho khắp vùng sông nước miền Tây.

Đền Bạch Mã – Tứ linh xứ Nghệ

Quảng cảnh đền Bạch Mã.
(PLVN) - Bạch Mã là ngôi đền có vị trí đặc biệt trong đời sống văn hóa tinh thần và tâm linh của nhân dân trên mảnh đất Nghệ Tĩnh. Ngôi đền này được xếp thứ 3 trong hàng ngũ "tứ linh": "Nhất Cờn, nhị Quả, tam Bạch Mã, tứ Chiêu Trưng". 

Phật hiệu A Di Đà và Pháp môn Tịnh độ

Phật hiệu A Di Đà và Pháp môn Tịnh độ
(PLVN) - Sức lan tỏa của pháp môn Tịnh độ và hình ảnh Đức Phật A Di Đà đã đi vào tâm thức người Việt Nam cả trong cách chào hỏi. Niệm Nam mô A Di Đà Phật là đã nói thật nhiều, nói hết tất cả những ý nghĩa sâu xa của Phật đạo...

Thơ thiền Việt Nam (Kỳ 1): Tất cả các pháp đều từ tâm sinh

Thơ thiền Việt Nam (Kỳ 1): Tất cả các pháp đều từ tâm sinh
(PLVN) - Trong bài kệ cho đệ tử Cảm Thành, Thiền sư Vô Ngôn Thông mong muốn đệ tử giác ngộ vô thường và nhận biết cái chân thật để từ đó tùy căn cơ mà chú tâm vào việc truyền dạy phật pháp. Bài thơ cũng là lời răn dạy cho chúng ta cần giữ một tâm an, đừng để tâm bấn loạn trước muôn vạn biến thiên của cuộc đời.

Xây dựng nhãn hiệu chè Phú Thọ, khẳng định vị thế trên thị trường

Xây dựng nhãn hiệu chè Phú Thọ, khẳng định vị thế trên thị trường
(PLVN) - Sản phẩm chè của Phú Thọ được Cục Sở hữu trí tuệ (Bộ Khoa học và Công nghệ) cấp Giấy chứng nhận nhãn hiệu vào tháng 11/2020. Đây là niềm vui không chỉ đối với những người sản xuất, kinh doanh nói riêng mà còn là của người dân Phú Thọ nói chung. Việc xây dựng, triển khai và đăng ký thành công nhãn hiệu sẽ tạo điều kiện để thương hiệu chè Phú Thọ ngày càng vươn xa, đưa cây chè trở thành cây có giá trị kinh tế cao của tỉnh.

Tục thờ chó đá, tắm lá bưởi “trừ tà” của người Tày - Nùng

Tục thờ chó đá, tắm lá bưởi “trừ tà” của người Tày - Nùng
(PLVN) - Từ xa xưa, những chú chó đã trở thành vật nuôi quen thuộc, trung thành trong mỗi gia đình Việt. Theo quan niệm của nhiều gia đình người dân tộc Tày – Nùng xứ Lạng, chó thường chỉ trông coi được phần dương, muốn trông giữ phần âm, xua đuổi tà ma, mang lại nhiều tài lộc, may mắn cho gia chủ, thì phải “nuôi” chó đá.

Những đóng góp của lính thợ Việt Nam cho thương hiệu gạo Camargue nổi tiếng

Những đóng góp của lính thợ Việt Nam cho thương hiệu gạo Camargue nổi tiếng
(PLVN) - Năm 1941, trước nguy cơ thiếu lương thực, Chính phủ Pháp huy động hàng trăm lính thợ Việt Nam - những người am hiểu bí quyết trồng lúa đến Camargue giúp nông dân cải thiện kỹ thuật canh tác và chất lượng sản phẩm. Những người lính thợ Việt Nam đã giúp cho vùng Camargue trở nên giàu có nhờ chất lượng gạo vượt trội.

Bắc Giang: Những chuyến xe "0 đồng” ấm áp tình người

Đội xe thiện nguyện phục vụ công tác tiếp nhận, vận chuyển hàng hóa, đồ cứu trợ dịch Covid-19 tỉnh Bắc Giang.
(PLVN) - Từ khi dịch Covid-19 bùng phát, tỉnh Bắc Giang buộc phải thực hiện lệnh giãn cách xã hội với một số huyện, thị xã nhất là các địa điểm liên quan tới 2 ổ dịch lớn ở khu công nghiệp huyện Việt Yên. Giao thông vận tải bế tắc, những cụm dịch có nguy cơ biến thành những "ốc đảo đơn độc" thiếu nhu yếu phẩm, vật tư y tế phòng dịch… khi UBND tỉnh phải căng mình điều phối lượng xe có hạn trong tay.

Gặp lại mình ở làng rau Trà Quế

Gặp lại mình ở làng rau Trà Quế
(PLVN) - Hẹn nhau hết dịch chúng mình lại về Hội An du lịch, và nhất định phải ghé làng rau Trà Quế - làng quê xinh đẹp mà chỉ nhắc cái tên đã đủ cảm nhận được sự thơm thảo, an lành... 

Đến Đà Thành chiêm bái chùa Linh Ứng để cầu gì được nấy!

Tượng Phật chùa Linh Ứng trên đỉnh Bà Nà.
(PLVN) - Đà Nẵng - thành phố du lịch tuyệt diệu có tới 3 ngôi chùa mang tên Linh Ứng, Người ta lấy nơi toạ lạc của các ngôi chùa đính kèm tên gọi để phân biệt, chẳng hạn chùa Linh Ứng Bà Nà - Núi Chúa, chùa Linh Ứng Bãi Bụt - bán đảo Sơn Trà, chùa Linh Ứng Non Nước - Ngũ Hành Sơn.

Độc đáo ngôi chùa Không Tên

Độc đáo ngôi chùa Không Tên
(PLVN) - Tên gọi độc đáo của ngôi chùa đã gợi cho du khách ít nhiều sự tò mò. Những năm gần đây, chùa Không Tên là một địa điểm du lịch tâm linh không thể bỏ lỡ của du lịch khi đến thăm Đà Nẵng – thành phố đáng sống.

Người gìn giữ “báu vật” tranh thờ truyền thống của người Dao

Nghệ nhân Chảo Sành Nhàn vẽ tranh thờ.
(PLVN) - Trong lịch sử hình thành và phát triển của mình, một trong những giá trị văn hóa đặc sắc của người Dao chính là di sản tranh thờ. Đối với người Dao, tranh thờ chiếm một vị trí quan trọng trong đời sống tinh thần, tâm linh phong phú của họ. Tuy nhiên, việc bảo tồn và gìn giữ tranh thờ truyền thống của người Dao đang gặp nhiều khó khăn bởi không còn nhiều người Dao biết, yêu và theo đuổi đam mê một nghề được coi là cao quý của dân tộc mình.