Giải quyết mâu thuẫn trong cộng đồng: Khuyến khích áp dụng hương ước

(PLO) - Đây là một trong những nguyên tắc được Thứ trưởng Bộ Tư pháp Lê Tiến Châu đề xuất vào hôm qua (18/9) khi chủ trì cuộc họp Hội đồng thẩm định Dự thảo Quyết định của Thủ tướng Chính phủ về xây dựng, thực hiện hương ước, quy ước. 
Thứ trưởng Lê Tiến Châu phát biểu tại cuộc họp. Thứ trưởng Lê Tiến Châu phát biểu tại cuộc họp.

Không thể bắt buộc áp dụng hương ước

Đại diện đơn vị được giao chủ trì soạn thảo Dự thảo Quyết định, Phó Vụ trưởng Vụ Phổ biến giáo dục pháp luật Phan Hồng Nguyên báo cáo: Qua gần 20 năm thực hiện Chỉ thị số 24/1998/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ về xây dựng, thực hiện hương ước, quy ước của làng, bản, thôn, ấp, cụm dân cư, hương ước, quy ước đã khẳng định được vị trí, vai trò của mình trong đời sống. Tuy nhiên, công tác xây dựng, thực hiện hương ước, quy ước còn một số tồn tại, hạn chế. Do vậy, để đáp ứng yêu cầu của thực tiễn, thể chế hóa chủ trương, chính sách của Đảng và thực hiện Chương trình công tác của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ năm 2017, Bộ Tư pháp đã xây dựng Dự thảo Quyết định của Thủ tướng Chính phủ về xây dựng, thực hiện hương ước, quy ước. 

Dự thảo Quyết định đưa ra các nguyên tắc cần tuân thủ trong xây dựng, thực hiện hương ước, quy ước. Cụ thể là phù hợp với chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước; bảo đảm sự tự nguyện, dựa trên nhu cầu của cộng đồng dân cư; phát huy đầy đủ quyền làm chủ của nhân dân, đề cao vai trò của trưởng thôn, tổ trưởng tổ dân phố và các tổ chức tự quản của cộng đồng; bảo vệ, giữ gìn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống, thuần phong mỹ tục, tập quán tiến bộ, tích cực, loại bỏ phong tục, tập quán, hủ tục lạc hậu, xây dựng các giá trị văn hóa mới phù hợp với đặc điểm tình hình của cộng đồng dân cư; trong trường hợp pháp luật không quy định thì áp dụng hương ước, quy ước để giải quyết các mâu thuẫn, tranh chấp phát sinh trong cộng đồng.

Các thành viên Hội đồng thẩm định cơ bản tán thành những nguyên tắc trên nhưng cũng còn một số ý kiến băn khoăn. Trưởng phòng Phổ biến giáo dục pháp luật (Sở Tư pháp TPHà Nội) Vũ Thị Thanh Tú cho rằng, nguyên tắc thứ 4 hơi “cứng” bởi quy định như Dự thảo không khác gì “bắt” phải áp dụng hương ước để giải quyết các mâu thuẫn, tranh chấp, trong khi lại quan niệm hương ước do người dân thực hiện dựa trên nhu cầu, tinh thần tự nguyện.

Đồng tình, Thứ trưởng Lê Tiến Châu nhấn mạnh, chỉ nên khuyến khích áp dụng hương ước trong những trường hợp pháp luật không quy định bởi trong điều kiện hiện nay, chúng ta đang xây dựng Nhà nước pháp quyền, hệ thống pháp luật ngày càng hoàn thiện. Theo xu thế đó, “vai trò của hương ước, quy ước phải hẹp dần, không nên xây dựng quá nhiều hương ước hay xây dựng nội dung hương ước quá rộng” – Thứ trưởng Châu phát biểu.

Không cho phạt tiền để tránh “phạt vạ”

Cũng theo ông Nguyên, một vấn đề vẫn còn ý kiến khác nhau là có nên áp dụng phạt tiền, phạt vật chất để xử lý những trường hợp vi phạm quy định trong hương ước, quy ước hay không. Loại thứ nhất đề xuất không cho phép quy định các biện pháp phạt tiền, phạt vật chất trong hương ước, quy ước. Việc không cho phép quy định có ưu điểm là hạn chế tình trạng “phạt vạ”, đảm bảo tính thượng tôn của pháp luật. Hiện nay pháp luật về xử lý vi phạm hành chính hiện nay đã tương đối đầy đủ, hoàn thiện, bao gồm Luật Xử lý vi phạm hành chính năm 2012 và hơn 50 nghị định về xử phạt vi phạm hành chính, không cần thiết phải quy định các biện pháp phạt tiền, phạt vật chất trong hương ước, quy ước. Tuy nhiên, loại ý kiến này có hạn chế là có thể làm giảm hiệu lực thi hành của hương ước, quy ước trên thực tế.

Loại ý kiến thứ hai thì kiến nghị cho phép quy định các biện pháp phạt tiền, phạt vật chất trong hương ước, quy ước. Như vậy, hương ước, quy ước có hiệu lực thi hành cao hơn. Tuy nhiên, loại ý kiến này có hạn chế là dễ nhầm lẫn với biện pháp phạt tiền theo pháp luật xử phạt vi vi phạm hành chính. Trong thực tế, một số nơi có thể lạm dụng quy định này dẫn đến tình trạng “phạt vạ”, “lệ làng”, xâm phạm đến quyền và lợi ích hợp pháp của công dân. Nhiều bản hương ước, quy ước đã quy định biện pháp phạt tiền đối với các hành vi vi phạm hành chính đã được pháp luật quy định, thậm chí mức phạt cao hơn so với quy định pháp luật đối với một hành vi tương ứng.

Sau khi nghiên cứu, Bộ Tư pháp lựa chọn loại ý kiến thứ nhất nhưng tại cuộc họp, các thành viên Hội đồng thẩm định cũng có ý kiến khác nhau. Đại diện Vụ Pháp chế, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đề nghị cân nhắc nếu không quy định phạt tiền vì xét về bản chất, đây là một quy phạm điều chỉnh một quan hệ xã hội thì cần phải có chế tài để đảm bảo thực hiện. Hơn nữa, trường hợp không trái với pháp luật, không gây nhầm lẫn và được cộng đồng dân cư chấp nhận, nên chăng có thể cho phép phạt tiền.

Ngược lại, Phó Cục trưởng Cục Quản lý xử lý vi phạm hành chính và theo dõi thi hành pháp luật (Bộ Tư pháp) Nguyễn Thanh Bình tán thành việc không quy định phạt tiền. Ông Bình lý giải, nếu vi phạm trật tự quản lý nhà nước thì đã bị xử phạt hành chính, trong khi hương ước, quy ước chỉ điều chỉnh quan hệ xã hội mang tính tự quản của cộng đồng dân cư. 

Thục Quyên
Cùng chuyên mục
Các địa phương dần phục hồi phát triển kinh tế.

Nhất quán và thống nhất hành động

(PLVN) - Trong tuần này, Kỳ họp thứ 2 Quốc hội (QH) khóa XV khai mạc (dự kiến ngày 20/10). Tuần trước, các ĐBQH đã tiếp xúc cử tri, UBTVQH đã họp phiên thứ 4, cho ý kiến về báo cáo tổng hợp ý kiến, kiến nghị của cử tri và nhân dân gửi đến kỳ họp.

Đọc thêm

Chủ động thích ứng

Ảnh minh họa.
(PLVN) - “Thích ứng an toàn, linh hoạt, kiểm soát hiệu quả dịch Covid-19”, đó là quy định mới được Chính phủ ban hành.

Người làm công tác thanh tra 3-5 năm phải chuyển đổi vị trí công tác

Người làm công tác thanh tra 3-5 năm phải chuyển đổi vị trí công tác
(PLVN) - Tổng Thanh tra Chính phủ (TTCP) ban hành Thông tư 03/2021/TT-TTCP quy định chi tiết danh mục và thời hạn định kỳ chuyển đổi vị trí công tác tại TTCP và vị trí công tác trong lĩnh vực thanh tra, tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo, phòng, chống tham nhũng tại chính quyền địa phương.

Văn hóa “bồi dưỡng”

Một bộ phận cán bộ khi làm bất cứ việc gì cho người dân, bằng cách này hay cách khác đòi hỏi được “bồi dưỡng”.
(PLVN) - Mới đây, ở một xã thuộc huyện nghèo Hướng Hóa (Quảng Trị) khi thực hiện gói hỗ trợ nhằm phục hồi đất canh tác do bị lũ bồi đắp, các cán bộ thực hiện việc này yêu cầu bà con “tự nguyện bồi dưỡng” cho cán bộ khi nhận tiền.

Giảm mức đóng BHTN xuống 0% trong 12 tháng cho nhiều đối tượng

Người dân làm thủ tục nhận hỗ trợ bảo hiểm thất nghiệp.
(PLVN) -  Đây là nội dung đáng chú ý tại Quyết định 28/2021/QĐ-TTg ngày 01/10/2021 của Thủ tướng Chính phủ về việc thực hiện chính sách hỗ trợ người lao động và người sử dụng lao động bị ảnh hưởng bởi đại dịch COVID-19 từ quỹ bảo hiểm thất nghiệp.

Tự tin và bản lĩnh

 Tuyệt đối không chủ quan, lơ là, tự mãn trước dịch bệnh nhưng phải tập trung đẩy mạnh phát triển kinh tế.
(PLVN) - Cách đây 2 ngày, theo đánh giá của Ban Chỉ đạo quốc gia phòng chống dịch COVID-19, tình hình dịch cơ bản được kiểm soát trên phạm vi toàn quốc. Các địa phương thực hiện giãn cách xã hội và tăng cường giãn cách xã hội đã kiểm soát được tình hình. Tại TP. Hồ Chí Minh, Bình Dương, Đồng Nai, Long An, số ca nhiễm mới và tử vong đã giảm rõ rệt.

Đề xuất tăng vốn Nhà nước ở dự án cao tốc PPP: Cần làm rõ nhiều vấn đề

Ảnh minh họa
(PLVN) -  Liên quan đến đề xuất nâng hạn mức vốn nhà nước ở các dự án cao tốc đầu tư theo phương thức PPP, Bộ Kế hoạch và Đầu tư cho rằng vốn hỗ trợ của Nhà nước trong dự án PPP chỉ có tính chất là “vốn mồi”, là đòn bẩy để thu hút nguồn lực tư nhân. Do đó cần làm rõ một số vấn đề để có cơ sở báo cáo Chính phủ, Quốc hội.

Lợi ích là thống nhất

Ảnh minh họa
(PLVN) -  Câu chuyện bao giờ mở lại đường bay nội địa xem ra phức tạp hơn nhiều. Tính đến ngày 7/10, Cục Hàng không Việt Nam (HKVN) nhận được 19 văn bản chính thức của các tỉnh, thành được hỏi ý kiến. Còn 2 tỉnh “giữ quyền im lặng” là Quảng Ninh và Quảng Ngãi.

Thu nhập từ cho thuê tài sản, nộp thuế như thế nào?

Ảnh minh họa.
(PLVN) - lBạn đọc Bùi Thị Hiên hỏi: Cho tôi hỏi, trường hợp cá nhân có thu nhập từ cho thuê tài sản dưới 100 triệu đồng/năm thuộc đối tượng không phải nộp thuế giá trị gia tăng (GTGT), thuế thu nhập cá nhân (TNCN) thì cá nhân có phải nộp hồ sơ khai thuế hay không? Doanh nghiệp (DN) đi thuê tài sản của cá nhân và trong hợp đồng quy định DN có trách nhiệm khai thuế thay đối với hoạt động cho thuê tài sản, thu nhập từ cho thuê tài sản do đơn vị chi trả dưới 100 triệu đồng thì DN có nghĩa vụ khai thuế thay cho cá nhân hay không?

Đơn vị sự nghiệp công lập: Đổi mới cơ chế tự chủ tài chính

Ảnh minh họa
(PLVN) -  Nghị định số 60/2021/NĐ-CP về cơ chế tự chủ tài chính của đơn vị sự nghiệp công sử dụng ngân sách sắp tới sẽ có hiệu lực. Nhiều người dân đặt niềm tin quy định mới sẽ mang lại hiệu ứng tích cực trong đổi mới cơ chế tự chủ tài chính của đơn vị sự nghiệp công lập trong thời gian tới.

Ứng xử văn hóa trong đại dịch

Trong cơn đại dịch, nhiều hành vi biểu hiện tình người cao đẹp.
(PLVN) - Đơn cử như trong việc học trực tuyến thôi mà đã xuất hiện nhiều cách ứng xử buồn cười và buồn của cả người học và người dạy.

Mệnh lệnh giải ngân

 Chính phủ xác định: giải ngân vốn đầu tư công là một trong những nhiệm vụ chính trị quan trọng của năm 2021.
(PLVN) - Vừa phòng, chống dịch hiệu quả, vừa phục hồi và phát triển kinh tế, thúc đẩy tăng trưởng, đó là nhiệm vụ của những tháng cuối năm 2021.

Thủ tục để người lao động nhận hỗ trợ từ gói 38.000 tỷ đồng

Thủ tục để người lao động nhận hỗ trợ từ gói 38.000 tỷ đồng
(PLVN) -  Người lao động có thể giao dịch trực tuyến qua Cổng Dịch vụ công Quốc gia, Cổng Dịch vụ công của Bảo hiểm xã hội (BHXH) Việt Nam; các tổ chức cung cấp dịch vụ I-VAN; ứng dụng VssID - Bảo hiểm xã hội số; Thông qua dịch vụ bưu chính; trực tiếp tại cơ quan BHXH cấp tỉnh hoặc cấp huyện… để đăng ký hưởng hỗ trợ từ gói 38.000 tỷ đồng.

Năng lực và năng lượng chuyển dịch

Đất nước đang chuẩn bị bước vào giai đoạn “bình thường mới”, khôi phục sản xuất những tháng cuối năm 2021.
(PLVN) - Năm 2021 là năm đầu tiên thực hiện Nghị quyết Đại hội lần thứ XIII của Đảng, có ý nghĩa quan trọng. Tuy nhiên, từ đầu năm 2021 đến nay, đại dịch COVID-19 với những biến chủng mới, lây lan nhanh, nguy hiểm, diễn biến phức tạp, khó kiểm soát đã tác động tiêu cực, kéo dài đến kinh tế thế giới, khu vực trong đó có nước ta.