Chuyện thời du học (Kỳ 2): Bốn ngày trên tàu hỏa xuyên Hoa lục

0:00 / 0:00
0:00
(PLVN) - Như đã nói ở kỳ trước, tối ngày 2/8/1973, chúng tôi lên tàu ở ga Hàng Cỏ, Hà Nội. Qua “ải” Nam Quan vẫn ngồi trên tàu Việt Nam. Đến Bằng Tường thì tầu hoả Việt Nam “thả” đoàn xuống và quay về. Anh chị em chuẩn bị lên tàu nước bạn. Lúc ấy khoảng 9 giờ sáng…
Bản đồ hành trình tầu hỏa xuyên Hoa lục. Bản đồ hành trình tầu hỏa xuyên Hoa lục.

Thế hệ chúng tôi, đầu thập niên 70 của thế kỷ trước tốt nghiệp phổ thông, trong những năm tháng còn chiến tranh bom đạn ác liệt ấy, rất nhiều bạn bè rời ghế nhà trường là phải ra trận. Chúng tôi, một số rất nhỏ có may mắn là được đi du học. Người đi Liên Xô, người sang Đông Đức, Tiệp Khắc, Hungari, Ba Lan, Rumania…

Ngày ấy đi du học sang châu Âu toàn đi bằng tầu hoả (trừ một lần vào năm 1969 do chiến tranh biên giới Xô - Trung, anh em đi bằng tầu biển của Liên Xô sang đón ở cảng Hải Phòng đi Vlađivostok, Liên Xô, rồi từ đấy lại đi tiếp tầu hoả). Chắc nhiều người có thể không còn nhớ những ngày dài đằng đẵng đi tầu hoả thời ấy như thế nào, rồi những ngày bên “Tây” sinh hoạt ra sao?

Trong loạt bài “Chuyện thời du học”, tôi ghi lại những kỷ niệm để tôi cũng như nhiều người đã từng trải qua cùng nhớ lại những kỷ niệm của thời ấy, mà giờ đã nửa thế kỷ trôi qua. Trân trọng gửi tới bạn đọc.

Sân ga Bằng Tường băng rôn đỏ giống những gì đã nhìn thấy trên hoạ báo Trung Quốc thời cách mạng văn hoá. Loa phóng thanh của ga phát lời chào mừng bằng tiếng Việt lơ lớ: “Chào mừng các bạn Việt Nam …”.

Nhà ga thưa vắng, ít người, chủ yếu là nhân viên. Lác đác một số người Trung Quốc trong ga nhìn đoàn sinh viên Việt Nam với con mắt tò mò, ngạc nhiên. Nhà ga Bằng Tường chỉ là nhà ga biên giới của Trung Quốc nhưng khi ấy chúng tôi đã có cảm giác to lắm. Tầu hoả Trung Quốc đã chờ sẵn trên đường ke ga.

Có một vài cán bộ của Bộ Đại học và Trung học chuyên nghiệp Việt Nam đi theo đoàn hướng dẫn anh chị em lên tàu. Trước khi lên tầu anh chị em được cán bộ dẫn đoàn phát cho mỗi người 2 Nhân dân tệ, và được dặn để có thể lúc xuống ga nào đấy mua một vài thứ lặt vặt đồ lưu niệm. Lên tàu Trung Quốc thấy các bàn trên toa tầu bày sách đỏ Mao tuyển, huy hiệu “bác Mao”!

Từ Bằng Tường lên tới biên giới Trung - Xô, cả mấy ngày “bọn tôi” được “đón chào” với nhạc trên tàu phát liên tục “Đông Phương Hồng…” rồi “Việt Nam Trung Hoa, mối tình hữu nghị sáng như rạng đông…”. Do đã được “quán triệt” từ trước khi lên đường nên bọn tôi chỉ xem qua các hoạ báo rồi để lại, tuyệt đối không lấy cái gì, bởi những thứ này sang đất Liên Xô mà bị họ phát hiện thì rất rắc rối…

Tầu hoả chở du học sinh Việt Nam là tầu “chuyên xa”, đoàn tầu dành riêng cho khách quốc tế và chuyến này “thuê bao trọn gói” cho đoàn mấy trăm học sinh Việt Nam, không có khách Trung Quốc. Khác các đoàn tầu chở khách nội địa Trung Quốc khi ấy mà chúng tôi nhìn thấy dọc đường, hành khách chen chúc…

***

Chuyện thời du học (Kỳ 2): Bốn ngày trên tàu hỏa xuyên Hoa lục ảnh 1“Vũ Hán Trường Giang Đại kiều”- Cầu lớn sông Trường Giang ở Vũ Hán, đoàn tầu đưa chúng tôi đi du học chạy qua cầu này.

Đáng nhớ nhất là các bữa ăn trên tầu Trung Quốc. Trải qua những ngày tháng sơ tán, chạy bom đạn… ăn uống kham khổ, thiếu thốn, lần đầu tiên được ăn “cơm Tầu”, dù là “cơm Tầu” trên tầu hoả nhưng sao mà nó ngon thế! Nhất là món canh miến. Sợi miến nhỏ như sợi dây cước. Và tôi để ý những lần sau này đi công tác hoặc du lịch qua Trung Quốc, cũng ăn miến nhưng không thấy giống và ngon như miến của lần đi tầu hoả năm ấy.

(Tuy nhiên món cơm trắng không ngon bằng cơm trắng Việt Nam. Cơm trắng của Việt Nam hạt gạo nhỏ và săn. Cơm trắng bên ấy hạt gạo to, dính và nát. Kể cả cơm trắng tôi ăn trên tầu hỏa ngày ấy và ăn những lần đến Trung Quốc sau này đều giống thế).

Phục vụ trên tầu “nước bạn” toàn đàn ông: tóc cắt cua, đồng phục quần cỏ úa, áo trắng cộc tay, dép giọ, ngực đeo huy hiệu “bác Mao” to gần gấp đôi cái trôn bát xệ cả ngực áo… Tàu Trung Quốc kéo bằng đầu máy hơi nước đốt than, cửa sổ thông toang nên sau mấy ngày ngồi tầu mặt mũi ai cũng lấm lem. Lấy ngón tay ngoáy mũi ra cục “gỉ mũi” đen xì.

Đặc biệt tầu chạy qua vùng đồng bằng Hoa Nam (với trung tâm là Vũ Hán, nơi bùng phát Covid) nằm sâu trong lục địa, xa biển, mùa hè tháng 7 cực nóng, nắng nóng xuyên qua lưới cửa sổ tầu hoả tưởng chừng như đang ngồi trong lò than.

Chuyến “chuyên xa” này là tầu nhanh, rất ít dừng đỗ. Chỉ dừng ở vài ga các thành phố lớn. Từ Bằng Tường tầu chạy về phía bắc tới thủ phủ Nam Ninh. Qua Nam Ninh của Quảng Tây, rồi vượt Hồ Nam với thủ phủ là thành phố Trường Sa.

Tầu vượt sông Trường Giang trên cây cầu sắt “Vũ Hán Trường Giang Đại Kiều” tiến vào nhà ga Vũ Hán. Cảm giác thấy cây cầu khá dài (vì lúc ấy ở ta chưa có cầu Thăng Long. Chứ thực tế cầu chính Thăng Long vượt sông (1.688m) dài hơn cầu chính Vũ Hán (1.670m).

Trên đường đi, tầu dừng ở ga Vũ Hán lâu nhất, tầm 20 phút. Anh em xuống ga mua mấy thứ trong số tiền 2 tệ ấy. Có bạn thấy kem ngon làm luôn 2- 3 cái là hết tiền. Tôi “làm” một que kem, số tiền còn lại mua được cái bấm móng tay và 2 cái khăn mùi xoa bé tí!

***

Bỏ lại Vũ Hán phía sau, tầu tiếp tục chạy nhằm phương bắc thẳng tiến… Tầu không qua trung tâm Bắc Kinh mà chỉ chạy bên ngoài. Tàu chạy qua các thành phố lớn của “nước bạn” từ Nam Ninh, Vũ Hán, An Huy, Cáp Nhĩ Tân… chỉ thấy dòng người lầm lũi mặc “đại cán” màu cỏ úa, đạp xe đạp “Vĩnh Cửu” hoặc xe “trâu” (loại xe đạp phanh đũa, bánh to, không có chắn bùn) đằng sau có cái xô sắt tây…

Thỉnh thoảng tàu chạy song song với phố thì nhìn thấy các cửa hàng với dòng người xếp hàng dài dằng dặc… chắc mua thực phẩm. Từ Bằng Tường lên Bắc Kinh đã thấy xa. Nhưng từ Bắc Kinh để lên tới biên giới Trung - Xô ở Mãn Châu còn xa lắm.

Có lẽ từ Bằng Tường đến Bắc Kinh mới được hơn nửa đường. Năm ấy chuyến tầu hoả chúng tôi đi không qua Mông Cổ mà qua Cáp Nhĩ Tân, thủ phủ xứ Mãn Châu để lên biên giới Trung -Xô.

Bốn ngày bốn đêm không nghỉ, chỉ dừng ít phút ở một vài ga lớn để tiếp nước lên két và đổi kíp lái, tàu chạy một mạch. Vượt chặng đường hơn 4.000 cây số từ ga Bằng Tường ở biên giới Trung Việt, tầu đến biên giới Trung - Xô. Dừng ở ga Mãn Châu Lý, bên kia là ga Zabaikalxk (Забайкáльск) của Liên Xô.

Tàu hoả đến ga Mãn Châu Lý vào buổi sáng theo giờ Bắc Kinh. Cảm giác đầu tiên thật lạ kỳ. Vẫn là một dải đất liền, thế mà bên này là đất Trung Quốc, toàn dân “đầu húi cua, mắt một mí”. Chỉ cách mấy mét, qua cái barie quy ước, là đất Liên Xô, thì toàn dân “da trắng, mũi lõ”.

Lẽ ra phải được ăn sáng nhưng sắp đến giờ xuống tàu Trung Quốc để chuẩn bị qua biên giới đón tàu Liên Xô nên cũng "bị cắt"...

(Kỳ tới: Từ Mãn Châu Lý đến Hồ Baican)

Nguyễn Văn Ất
Cùng chuyên mục

Đọc thêm

Công an tỉnh Bắc Giang tổ chức Lễ tổng kết và trao giải cuộc thi ảnh phòng chống COVID-19

Giám đốc Công an tỉnh Bắc Giang Nguyễn Quốc Toản trao tặng bằng khen, giấy khen cho các cá nhân tập thể có thành tích trong công tác phòng, chống dịch.
(PLVN) -  Sáng 22/10/2021, Công an tỉnh Bắc Giang đã tổ chức Lễ tổng kết và trao giải cuộc thi ảnh với chủ đề “ Cuộc chiến chống COVID-19 - Những khoảnh khắc không quên!” . Những tác phẩm tham dự giải đã phản ánh phong phú, đa dạng, sinh động, toàn diện từ công tác, chiến đấu, lao động sản xuất của cá nhân, tập thể, lực lượng y, bác sỹ đang chữa trị cho các bệnh nhân, niềm vui của các bệnh nhân khi được ra viện…

Chuyện cũ cầu Thăng Long (Kỳ 13): Điếu thuốc, cái kẹo và chuyện phải nhờ... "Tây” mới có

Cầu Thăng Long (ảnh chụp năm 1985).
(PLVN) - Trong "Chuyện cũ cầu Thăng Long", tôi đã kể nhiều về công việc của anh chàng “tôi” trong vai Trợ lý kiêm phiên dịch của Trưởng đoàn chuyên gia cầu Thăng Long. Công việc thì nhiều, mà kể thì biết bao giờ hết, có dịp sẽ kể tiếp. Hôm nay tôi kể một chuyện mà chắc chưa ai kể và tôi tin cũng ít người biết chuyện này ở thời đó. Ấy là chuyện cái kẹo, điếu thuốc và phải nhờ “Tây” như thế nào mới có được!

Phong thủy và tín ngưỡng thờ thần thánh tại các tứ trấn Việt Nam (Kỳ 9): Sự sáng tạo của tín ngưỡng thờ Thành hoàng làng

Lễ hội rước Thành hoàng ở làng Diềm, Bắc Ninh.
(PLVN) - Không chỉ trấn giữ tại 3 tứ trấn Việt Nam, các vị thần được thờ tại Thăng Long tứ trấn, Hoa Lư tứ trấn và Lạng Sơn tứ trấn được nhiều làng tôn làm Thành hoàng làng. Tín ngưỡng thờ Thành hoàng làng là sự kết hợp đỉnh cao của tín ngưỡng sùng bái con người và tín ngưỡng sùng bái thần linh.

Mora Group và kỳ vọng về một khu nghỉ dưỡng “trong rừng” đẳng cấp ở Hòa Bình

Thiết kế tận dụng tối đa tự nhiên ở KDL nghỉ dưỡng, sinh thái Bình Thanh.
(PLVN) -  Quan điểm “Không đánh đổi môi trường, văn hóa, văn minh xã hổi để lấy kinh tế” cần được nâng lên thành một triết lý. Riêng với ngành “công nghiệp không khói”, xu hướng du lịch bền vững, du lịch hài hòa với tự nhiên, hạn chế thấp nhất những “tổn thương” gây ra đối với môi sinh đang là một lựa chọn được nhiều nhà đầu tư lựa chọn.

Những dấu ấn của Hội Chữ thập đỏ tỉnh Bắc Giang trong công tác phòng, chống dịch Covid-19

Đồng chí: Mai Sơn - Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Bắc Giang tặng bằng khen cho các tập thể, cá nhân có thành tích trong công tác chống dịch.
(PLVN) - Tổng giá trị hoạt động trong công tác phòng, chống Covid-19 bị ảnh hưởng trên địa bàn tỉnh Bắc Giang và công tác vận động, tiếp nhận vật tư y tế, nhu yếu phẩm tiếp viện cho công tác phòng, chống Covid-19 nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh và các tỉnh phía Nam, các quận, huyện trên địa bàn Thành phố Hà Nội năm 2020 - 2021 đạt trên 38 tỷ đồng.

Những bí ẩn lịch sử xung quanh thanh long đao của vua Mạc Đăng Dung

Lễ rước thanh long đao về làng Cổ Trai (Hải Phòng).
(PLVN) - Thanh long đao được cho là của vua Mạc Thái Tổ dài 2,55m, cân nặng 25,6kg, lưỡi đao dài 0,95m, cán đao dài 1,60m, bằng sắt rỗng, có cá chốt chặt lưỡi đao vào cán đao. Tương truyền, đây là thanh đao bất ly thân của vua Mạc Thái Tổ Mạc Đăng Dung và nó cũng gắn liền với suốt sự nghiệp chinh chiến, bình thiên hạ của ông.

Khai quốc công thần triều Nguyễn được ban họ vua vì lòng trung nghĩa

Điện thờ có nhiều di, cổ vật gắn liền sự nghiệp của ông Nguyễn Huỳnh Đức.
(PLVN) - Nguyễn Huỳnh Đức (1748 - 1819) là công thần khai quốc của nhà Nguyễn, từng giữ chức Tổng trấn của cả Bắc Thành lẫn Gia Định Thành. Sinh thời ông được xem là một trong ngũ hổ tướng của triều Nguyễn, tên tuổi gắn với những chiến công vang dội và nổi tiếng là bề tôi trung nghĩa hiếm có.

Bắc Giang: Công an huyện Lạng Giang xử lý triệt để xe vi phạm tải trọng, cơi nới thành thùng

Công an huyện Lạng Giang xử lý xe vi phạm tải trọng, cơi nới thành thùng
(PLVN) - Kết thúc 03 đợt xử lý cao điểm chuyên đề tải trọng, cơi nới thành thùng, Công an huyện Lạng Giang đã tiến hành xử lý gần 2000 trường hơp vi phạm, phạt hành chính hàng tỷ đồng, tạm giữ nhiều phương tiện. Những nỗ lực đó đã góp phần chấn chỉnh trật tự an toàn giao thông đường bộ, giảm thiểu tai nạn giao thông và bảo vệ môi trường.

Chuyện thời du học (Kỳ 3): Từ Mãn Châu đến hồ Bai-can

Tầu hoả chạy men theo bờ hồ Baican của vùng Xibêri, Liên Xô.
(PLVN) - Như kỳ trước đã kể, tối ngày 2/8/1973, chúng tôi lên tàu ở ga Hàng Cỏ, Hà Nội. Vượt chặng đường hơn 4.000 cây số từ ga Bằng Tường ở biên giới Trung Việt, tầu đến biên giới Trung – Xô. Dừng ở ga Mãn Châu Lý, bên kia là ga Zabaikalxk của Liên Xô.

Hòa Bình: Làm tốt công tác phòng cháy chữa cháy

Lực lượng PCCC&CNCH Công an tỉnh Hòa Bình luôn sẵn sàng chiến đấu.
(PLVN) - Với phương châm, phòng cháy hơn chữa cháy, lực lượng Cảnh sát phòng cháy chữa cháy và cứu nạn cứu hộ (PCCC&CNCH) Công an tỉnh Hòa Bình đã chủ động trong công tác phòng cháy, lấy công tác tuyên truyền là trọng tâm, tậm huấn nghiệp vụ là trọng điểm.

Những bí ẩn xung quanh pháo đài lớn nhất Đông Dương

Một đoạn tường của Đồn Rạch Cát nhìn từ bên ngoài.
(PLVN) - Được Pháp xây dựng vào năm 1903, đồn Rạch Cát (xã Long Hựu Đông, huyện Cần Đước, tỉnh Long An) là pháo đài quân sự đồ sộ vào loại nhất nhì Đông Dương lúc bấy giờ với chi phí cao gấp 3,5 lần xây dựng Nhà hát lớn Hà Nội.