Bí mật trong cuộc trao đổi tù binh gay cấn trên vùng biển Hà Tĩnh

(PLO) - Chiếc ca nô hiện đại bậc nhất của quân đội Mỹ ngày ấy đã được chuyển về Liên Xô để nước bạn nghiên cứu công nghệ sản xuất vỏ tàu của địch. “Điệp vụ” ấy bắt nguồn từ một cuộc trao đổi tù binh không kém phần hồi hộp giữa ta và Mỹ tại vùng biển Hà Tĩnh vào năm 1968.
Cuộc trao đổi tù binh diễn ra chớp nhoáng trên vùng biển Hà Tĩnh Cuộc trao đổi tù binh diễn ra chớp nhoáng trên vùng biển Hà Tĩnh

Cuộc trao đổi tù binh gay cấn

Cơ duyên của cuộc trao đổi tù binh lại đến từ một trận chiến trên biển 3 năm trước đó. Tối ngày 1/7/1965, tại vùng biển miền Bắc Việt Nam giáp ranh hải phận cuộc tế, đã xảy ra một trận chiến đấu không cân sức giữa ba tàu của Trung đoàn 172 Hải quân nhân dân Việt Nam với hàng chục tàu chiến từ hạm đội 7 của Mỹ cùng hàng chục máy bay yểm trợ. Bốn chiến sĩ Hải quân nhân dân Việt Nam đã hi sinh , toàn bộ thủy thủ đoàn 32 người còn lại bị sa vào tay giặc.  

Ba năm sau, những thủy thủ còn lại trên ba tàu chiến của Trung đoàn 172 bị Mỹ giam cầm tại căn cứ quân sự trên đảo Honolulu giữa Thái Bình Dương. Một cuộc thương lượng được tiến hành. Mỹ sẽ trao trả cho ta 32 chiến sĩ hải quân ấy, đổi lại, phía ta sẽ trả lại 2 phi công có hạng bị bắt sống.

Cựu chiến binh Nguyễn Lự (SN 1942, ngụ thôn Động Dương, xã Bảo Ninh, TP. Đồng Hới, tỉnh Quảng Bình), nhớ lại. Một ngày giữa tháng 10/1968, theo thỏa thuận đôi bên, một tàu chiến Mỹ được phép tiến sâu vào hải phận của ta phía ngoài khơi vùng cửa Sót (Thạch Hà, Hà Tĩnh). Các chiến sĩ của ta được địch cho ngồi vào một chiếc ca nô cứu sinh rồi thả xuống. Ngay lúc đó, trực thăng của không quân ta bay đến, dòng thang xuống cho hai phi công Mỹ leo xuống khoang tàu.

Cuộc trao đổi diễn ra chớp nhoáng. Xong, tàu Mỹ quay đầu chạy nhanh ra khơi. Những chiến sĩ của ta không thể leo thang dây lên máy bay trực thăng vì nhiều người, mất thời gian quá lâu, không đảm bảo an toàn, hơn nữa máy bay cũng không thể chở hết từng ấy người. Đành đi ca nô.

Ca nô của Mỹ do một chiến sĩ hải quân ta lái, chạy vào đất liền. Sai sót của Mỹ bắt đầu từ đây. Giặc không tính đến chuyện số phận của chiếc ca nô hiện đại bậc nhất quân đội Mỹ lúc ấy sẽ ra sao.

Đoàn thủy thủ 32 chiến sĩ cặp bờ, liền lên ngay ô tô về Hải Phòng. Chiếc ca nô được giao lại cho huyện đội Thạch Hà cất giữ.

Máy bay Mĩ hủy diệt ca nô Mĩ

Chuẩn úy Nguyễn Lự khi ấy nhận nhiệm vụ đặc biệt là đưa chiếc ca nô của Mỹ về nơi an toàn. Ông đề nghị một chiến sĩ làm trợ lý đi theo. Cả hai lên đường ngay. Sau hai ngày ròng rã đi bộ, họ đã có mặt tại xã Thạch Kim, huyện Thạch Hà, tỉnh Hà Tĩnh vào chiều 30/11/1968. Sau khi làm việc với huyện đội, các đồng chí ở đây cho biết, suốt mấy ngày qua, máy bay Mỹ quần đảo trinh sát và bắn phá khắp nơi trong vùng. Chúng muốn tìm cách hủy diệt chiếc ca nô đã sai lầm để rơi vào tay ta.

Đến hiện trường, chiếc ca nô nặng khoảng nửa tấn đã được kéo vào một khe cát có cây lá che phủ. Sau khi đổ thêm nhiên liệu, giở xem sơ đồ hướng dẫn và khởi động máy, tất cả đều vận hành tốt. Ông gật gù yên tâm.

Hoàng hôn xuống. Thủy triều dâng xóa nhòa bờ cát, mấp mé đáy ca nô. Dân làng và các chiến sĩ xúm nhau đẩy chiếc ca nô xuống nước. Từng đợt sóng trắng xóa ập vào. Tiếng người hò reo xen lẫn tiếng rì rào của sóng biển.

Bỗng nhiên, hai chiếc máy bay F4H của Mỹ hồng hộc từ đâu lao tới. Chúng đã phát hiện ra “con mồi” mất công tìm kiếm mấy ngày nay. Tiếng động cơ máy bay gầm rú xé vang trời. Một chiếc lượn vòng, một chiếc tăng độ cao để tạo thế trút bom đạn.

Mọi người không ai bảo ai, cùng  gánh  vai, dùng hết sức đẩy mạnh chiếc ca nô xuống nước, rồi vội vàng tản ra, sơ tán xuống hầm. Trong phút hiểm nguy ấy, chuẩn úy Lự nhảy lên ca nô ấn nút động cơ khởi động. Một tiếng rít khét lẹt man dại rồi tiếng nổ ầm ầm của loạt rốc két từ một chiếc F4H cắm xuống nước, cách mũi ca nô vài mét nước.
Bí mật trong cuộc trao đổi tù binh gay cấn trên vùng biển Hà Tĩnh ảnh 1
 Quên chiếc ca nô hiện đại, Mỹ cho máy bay quần thảo truy tìm hủy diệt
“Tôi bình tĩnh tăng tốc cho ca nô lao đi. “Thằng” F4H thứ hai lao xuống lại cắm phộc một loạt rốc két nữa”, ông Lự nhớ lại. Hình dích dắc đường đi của ca nô do ông điều khiển đã tránh được những cơn mưa đạn điên dại. Hai chiếc máy bay đuổi theo, cật lực trút bom đạn xuống. Chiếc ca nô cũng xé sóng biển lao đi, thoát khỏi những đường đạn một cách thần kỳ.

Ca nô chạy hết tốc lực đến địa phận xã Xuân Yên thì trời tối hẳn. Hai chiếc F4H có lẽ đã hết bom đạn, lại bị mất dấu vì trời tối, nên đã mất hút. Chuẩn úy Lự tắt máy, cho ca nô neo đậu trà trộn trong các thuyền đánh cá, nhảy xuống, bơi nhanh vào bờ. Thấy anh trở vào, người đồng đội lo lắng cứ nghĩ anh không thoát khỏi làn đạn địch, vui mừng khôn xiết. Họ khẩn trương sắp xếp chuẩn bị tiếp tục lên đường.

Hết đạn địch, lại vướng đạn… của ta

Hơn một tiếng sau, cuộc hành trình về căn cứ tiếp diễn. Chiếc ca nô băng băng lướt trên những con sóng nhấp nhô. Bỗng tiếng đạn nổ ầm ầm. Pháo của đơn vị bộ đội canh biển phát hiện thấy mục tiêu lạ liền nổ súng tiêu diệt. Chuẩn úy Lự phóng ca nô ra xa tránh hỏa lực, rồi nhắm hướng Đông Bắc thẳng tiến.

Không hải đồ, không có dụng cụ định vị, nhưng ý thức sự nguy hiểm có thể xảy ra nếu cứ ra xa sẽ gặp tàu chiến giặc, ông liền cho ca nô chạy chếch vào hướng bờ. Vầng sáng của ban mai đang hừng lên. Xa xa, trước mặt ông là một hòn đảo nhỏ. Đến gần chút nữa, ông nhận ra đó là Hòn Ngư. Ông quyết định cặp đảo.

“Đón tiếp” hai chiến sĩ Hải quân là những chiến sĩ Biên phòng canh đảo lăm lăm tay súng. Không rõ hai người là ai lại hiện diện ở một địa điểm quân sự quan trọng trên một chiếc ca nô Mĩ, họ bị những người canh đảo bịt mắt, dẫn về trung tâm theo một lối dốc mòn.
Bí mật trong cuộc trao đổi tù binh gay cấn trên vùng biển Hà Tĩnh ảnh 2
 Ông Nguyễn Lự
Khi được mở mắt, cởi trói, ngồi trong một ngôi nhà kín cửa, ông liền trao giấy thông hành quân vụ đặc biệt có vạch đỏ vắt chéo đè một phần trên ảnh chân dung, trưởng đảo mới vỗ vai, nhảy dựng lên: “Ôi, là người của ta!”.

Sau hơn 30 phút, qua bốn tổng đài chỉ huy, bộ phận cơ yếu đã chuyển cho ông bức điện của thủ trưởng: “Chúc mừng đồng chí hoàn thành nhiệm vụ an toàn. Ngày mai cứ đi ban ngày. Lệnh ngừng bắn tạm thời từ vĩ tuyến 19 trở ra của Mỹ đã có hiệu lực từ 0h đêm qua”.

Hôm sau, chiếc ca nô được lệnh rời đảo Hòn Ngư. Chuẩn úy Lự điều khiển đến một điểm hẹn bí mật trên biển. Ở đây, một con tàu đặc biệt mở khoang chờ sẵn. Chiếc ca nô của Mỹ được đưa vào khoang sâu. Sau đó, chiếc tàu nhổ neo hướng về cảng Hải Phòng. Sau này, về lại căn cứ, thủ trưởng cho ông biết đó là “mặt hàng” Liên Xô đang cần để nghiên cứu về công nghệ vỏ tàu trong ngành hàng hải của Mỹ.

Với chiến công ngày đó, ông Nguyễn Lự được trao tặng Huân chương Chiến sĩ vẻ vang và Huân chương Chiến công. Tuy nhiên, do sơ suất, cán bộ phụ trách công tác thi đua trong đơn vị đã phát nhầm cho ông một lúc hai Huân chương Chiến sĩ vẻ vang. Vì phải chuyển đơn vị để tiếp tục đảm nhận nhiệm vụ cấp bách khác trong cơn lốc của chiến tranh, nên sự nhần lẫn về phần thưởng cao quý ấy của ông cho đến bây giờ vẫn chưa được thay đổi, hồi phục. Trên ngực ông vẫn đang lấp lánh hai huân chương cùng loại. “Đó là một kỷ niệm đáng nhớ của đời tôi”, ông Lự tự hào. Với ông, đó là sự nhầm lẫn thú vị.
Khánh Hòa
Cùng chuyên mục

Đọc thêm

Chủ tịch nước đề nghị TP Hồ Chí Minh xem xét chế độ đãi ngộ y, bác sĩ

Chủ tịch nước đề nghị xem xét để có chế độ đãi ngộ và ghi nhận xứng đáng hơn nữa với đội ngũ y, bác sĩ, những người ở tuyến đầu chống dịch.
(PLVN) - Trong thư vừa gửi cử tri TP HCM, Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc cho biết, do bận rộn với chương trình công tác đã lên kế hoạch, ông không thể trực tiếp vào TP dự hoạt động đầu tiên với tư cách là đại biểu Quốc hội (ĐBQH) tại hội nghị trực tuyến làm việc với UBND quận 8, quận Gò Vấp, quận Bình Tân và huyện Hóc Môn để thực hiện nhiệm vụ của ĐBQH trong hoạt động giám sát.

Tổ chức thực hiện nghiêm ngặt, thực chất hơn giãn cách xã hội

Chính phủ yêu cầu phải tổ chức thực hiện nghiêm ngặt, thực chất hơn giãn cách xã hội với tinh thần “ai ở đâu ở yên đó”; giữ vững “vùng xanh”, “xanh hóa vùng vàng, thu hẹp vùng đỏ”.
(PLVN) - Theo Nghị quyết phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 8/2021, Chính phủ yêu cầu phải tổ chức thực hiện nghiêm ngặt, thực chất hơn giãn cách xã hội với tinh thần “ai ở đâu ở yên đó”; giữ vững “vùng xanh”, “xanh hóa vùng vàng, thu hẹp vùng đỏ”; cách ly, phong tỏa triệt để, chặt chẽ các ổ dịch, nguồn lây trong thời gian nhanh nhất, phạm vi nhỏ nhất và xét nghiệm nhanh nhất.

Bộ Chính trị nhất trí báo cáo cơ quan thẩm quyền xem xét cho chủ trương lùi thời điểm thực hiện cải cách chính sách tiền lương mới

Bộ Chính trị nhất trí báo cáo cơ quan thẩm quyền xem xét cho chủ trương lùi thời điểm thực hiện cải cách chính sách tiền lương mới
(PLVN) -  Cho ý kiến về tình hình thực hiện kinh tế-xã hội 2021, Bộ Chính trị đề nghị tuyệt đối không chủ quan, mất cảnh giác, chủ động các phương án phòng, chống dịch phù hợp, thực hiện hiệu quả Chương trình phục hồi và phát triển kinh tế, ứng phó mọi tình huống.

Chuyến công tác của Chủ tịch nước tới Cuba, Mỹ: Triển khai ở cấp cao đường lối đối ngoại của Đại hội Đảng XIII

Chủ tịch nước sẽ có chuyến công tác quan trọng tới Cuba, Mỹ.
(PLVN) - Đó là nhấn mạnh của Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Đặng Hoàng Giang khi trả lời báo chí về chuyến công tác sắp tới của Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc thăm chính thức Cuba; sau đó dự Phiên thảo luận chung cấp cao Đại hội đồng Liên Hợp quốc Khóa 76 và thực hiện một số hoạt động song phương tại Mỹ.

Chủ tịch Quốc hội đề nghị Thanh Hóa nghiên cứu lại đề án thí điểm thu thuế nhà ở đô thị

Chủ tịch Quốc hội đề nghị Thanh Hóa nghiên cứu lại đề án thí điểm thu thuế nhà ở đô thị
(PLVN) - Tiếp tục chương trình Phiên họp 3, sáng 16/9, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã nghe Tờ trình về Dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển tỉnh Thanh Hóa. Nếu tới đây được Quốc hội xem xét, thông qua thì sẽ áp dụng Nghị quyết từ 1/1/2022 và thực hiện trong 5 năm.

Chống tham nhũng, tiêu cực lợi ích nhóm ngay trong xây dựng và hoàn thiện thể chế

Hội nghị của Chính phủ về xây dựng và hoàn thiện thể chế.
(PLVN) -  Phát biểu khai mạc hội nghị của Chính phủ về công tác xây dựng và hoàn thiện thể chế, được kết nối tới tất cả các tỉnh, thành trong cả nước sáng nay (16/9), Thủ tướng Phạm Minh Chính nêu rõ, từ Đại hội XI của Đảng, xây dựng và hoàn thiện thể chế đã được xác định là một trong ba khâu đột phá chiến lược.

Đưa Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng vào cuộc sống: Phát huy vai trò của đội ngũ trí thức trong phòng chống dịch

Thủ tướng Phạm Minh Chính phát biểu tại Hội nghị.
(PLVN) - Phát biểu tại Hội nghị toàn quốc “Đội ngũ trí thức khoa học và công nghệ Việt Nam triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội lần thứ XIII của Đảng” vào chiều 15/9, Thủ tướng Phạm Minh Chính đề nghị đội ngũ trí thức cần tích cực nghiên cứu, phát triển các biện pháp, các sản phẩm khoa học và công nghệ chống dịch...

Tổ chức trọng thể Lễ tang Đại tướng Phùng Quang Thanh

Tổ chức trọng thể Lễ tang Đại tướng Phùng Quang Thanh
(PLVN) - Ngày 15/9, tại Nhà Tang lễ quốc gia, số 5 Trần Thánh Tông (Hà Nội), Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Quốc hội, Chủ tịch nước, Chính phủ, Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và gia đình đã tổ chức trọng thể Lễ viếng và Lễ truy điệu đồng chí Đại tướng Phùng Quang Thanh, nguyên Ủy viên Bộ Chính trị, nguyên Phó Bí thư Quân ủy Trung ương, nguyên Bộ trưởng Bộ Quốc phòng, theo nghi thức Lễ tang cấp Nhà nước. 

Thực hiện giãn cách phải kiểm soát dịch trong thời gian 14 ngày

Thủ tướng Chính phủ làm việc trực tuyến với địa phương, kiểm tra đột xuất các xã, phường, thị trấn về công tác phòng chống dịch. Ảnh: VGP
(PLVN) – Đó là một trong những mục tiêu đề cập trong Công điện ngày 15/9 của Thường trực Ban Chỉ đạo Quốc gia phòng chống dịch COVID-19 yêu cầu Trưởng Ban Chỉ đạo phòng, chống dịch COVID-19 các tỉnh, thành phố chỉ đạo tổ chức thực hiện nghiêm túc các công điện, kết luận của Thủ tướng Chính phủ.