Xóa “rào cản” pháp luật về tài chính công

(PLO) - Pháp luật về tài chính công được nhìn nhận bao gồm các bộ phận có liên hệ hữu cơ với nhau là pháp luật về ngân sách nhà nước (NSNN), pháp luật về Quỹ tài chính ngoài ngân sách, pháp luật về nợ công và pháp luật về giám sát tài chính công. Đây đều là những lĩnh vực pháp luật quan trọng mà bất kỳ vướng mắc, bất cập nào có thể gây cản trở cho hoạt động của Nhà nước và sự phát triển kinh tế - xã hội. 
Ông Dương Đăng Huệ: Không cần xây dựng Luật Tài chính công
Ông Dương Đăng Huệ: Không cần xây dựng
Luật Tài chính công
 
Cấp cơ sở khó tự chủ ngân sách
Tại Việt Nam, hệ thống pháp luật điều chỉnh lĩnh vực tài chính công mặc dù đã có những bước phát triển nhất định nhưng trong thời gian qua cũng đã bộc lộ không ít hạn chế. Nổi bật là chu trình NSNN có trình tự, thủ tục khá phức tạp, nhất là ở khâu lập dự toán và quyết toán NSNN, thủ tục rườm rà và còn phụ thuộc nặng nề vào cơ quan cấp trên. 
Trong khi thời gian xây dựng dự toán ngân sách cho năm sau còn sớm và kéo dài thì xem xét, quyết định dự toán của chính quyền địa phương lại ngắn nên khó đưa ra các dự báo, đánh giá chính xác. Tính lồng ghép ngân sách ở địa phương mặc dù có những ưu điểm nhưng nhược điểm cũng rất lớn và ngày càng cản trở khả năng tự chủ của các cấp ngân sách, đặc biệt là cấp huyện và cấp xã.
Trong khi đó, quy định về phân cấp một số nguồn thu có nhiều bất cập. Chẳng hạn như quy định “cứng” để lại tối thiểu 70% một số khoản thu cho ngân sách xã, thị trấn; quy định nguồn thu từ đấu giá quyền sử dụng đất là nguồn thu 100% của ngân sách địa phương; nguồn thu từ hoạt động xổ số kiến thiết được để ngoài ngân sách; thuế thu nhập doanh nghiệp của các đơn vị hạch toán toàn ngành là nguồn thu 100% của ngân sách trung ương. Việc xây dựng dự toán thu ngân sách còn thiếu các căn cứ số liệu chính xác từ thực tiễn và chưa đảm bảo thật sự minh bạch đối với nguồn thu bổ sung.
Không những thế, pháp luật về nợ công chưa quy định rõ ràng thẩm quyền quản lý nợ công giữa các cấp Bộ, ngành và địa phương. Cách hiểu về nợ chưa đúng chuẩn mực quốc tế như không tính đến các khoản nợ của doanh nghiệp do Nhà nước nắm 100% hoặc nắm vốn chi phối, các khoản nợ của Ngân hàng Phát triển Việt Nam và của Bảo hiểm xã hội Việt Nam. Ngoài ra, quy định liên quan đến giới hạn vay nợ của chính quyền địa phương theo Luật NSNN còn ảnh hưởng tới những địa phương có khả năng trả nợ tốt.
Cần có Luật Tài chính công?
Nhiều quan điểm cho rằng, pháp luật tài chính công Việt Nam cần phải có sự đổi mới nhanh chóng hơn nữa để đáp ứng đòi hỏi của nền kinh tế trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế. PGS.TS Phạm Thị Giang Thu (Đại học Luật Hà Nội) phân tích, việc đổi mới pháp luật tài chính công cần đảm bảo tính minh bạch và trách nhiệm giải trình, tiếp tục hoàn thiện chế độ tự chủ tài chính đối với đơn vị sử dụng ngân sách… 
Cụ thể, cơ cấu lại khoản thu giữa các cấp ngân sách bằng việc tăng cường nguồn thu cho ngân sách huyện và xã; xem xét lại quy định ưu đãi thuế đối với việc mua nhà ở xã hội; định nghĩa nợ công phù hợp với thông lệ quốc tế; tách hai trường hợp cần thực hiện đấu thầu theo Luật Đấu thầu thành các dự án có vốn có nguồn gốc ngân sách từ 30% trở lên và các dự án có tỷ lệ vốn ít hơn song mức vốn nhà nước đạt ngưỡng nhất định…
Tuy nhiên về lâu dài, pháp luật tài chính công cần sửa đổi một cách tổng thể với một cấu trúc thống nhất, “tránh việc sửa đổi vụn vặt sẽ càng làm tăng thêm những khó khăn trong quá trình cải cách tài chính công tại Việt Nam”. Trên cơ sở đó, bà Thu đề xuất một giải pháp khá “sốc” là xây dựng Luật Tài chính công (hoặc Luật Tài chính nhà nước), chứ không phải sửa đổi Luật NSNN cùng với việc từ bỏ việc xây dựng Luật Đầu tư công và không nên quy định thêm các Quỹ tài chính ngoài ngân sách.
Ngược lại, PGS.TS Dương Đăng Huệ (Vụ trưởng Vụ Pháp luật Dân sự - Kinh tế, Bộ Tư pháp) không “mặn mà” với đề xuất sẽ ban hành Luật Tài chính công. Ông Huệ lý giải, do có nhiều bộ phận độc lập nên nếu xây dựng thì phải là Bộ luật Tài chính công rất cồng kềnh, trong khi xu hướng lập pháp trên thế giới hiện nay là phi bộ luật hóa. Đối với việc không xây dựng Luật Đầu tư công thì ông Huệ cũng không tán thành bởi Luật đã được đưa vào Chương trình xây dựng luật, pháp lệnh của Quốc hội khóa XIII và qua thảo luận tại Kỳ họp thứ 6 cho thấy “Luật này rất hay, rất cần thiết”…

Đọc thêm

Hải Phòng: Tập trung tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật cho viên chức, người lao động, sinh viên nhà trường

Đoàn công tác của Bộ Giáo dục và Đào tạo kiểm tra công tác PBGDPL tại trường Đại học Hải Phòng.
(PLVN) - Ngày 19/7, Đoàn công tác của Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) do ông Nguyễn Văn Phúc – Thứ Trưởng Bộ GD&ĐT làm trưởng đoàn khảo sát, kiểm tra công tác phổ biến, giáo dục pháp luật (PBGDPL); việc thực hiện các quy định tại Nghị định số 84/2020/NĐ-CP và Nghị định số 143/2013/NĐ-CP tại trường Đại học Hải Phòng.

Trao Kỷ niệm chương “Vì sự nghiệp Tư pháp” cho Trưởng đại diện UNICEF tại Việt Nam

Quang cảnh buổi tiếp
(PLVN) -Sáng 18/6, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Khánh Ngọc đã tiếp và trao tặng kỷ niệm chương “Vì sự nghiệp Tư pháp” cho bà Rana Flowers, Trưởng đại diện Quỹ Nhi đồng Liên hợp quốc (UNICEF) tại Việt Nam nhằm thể hiện sự đánh giá cao đối với những đóng góp của bà Trưởng đại diện trong thời gian qua.

Lâm Đồng: Hội thi “Duyên dáng Thi hành án” năm 2024

Lâm Đồng: Hội thi “Duyên dáng Thi hành án” năm 2024
(PLVN) - Vừa qua, Cục Thi hành án dân sự (THADS) tỉnh Lâm Đồng tổ chức Hội thi “Duyên dáng Thi hành án” năm 2024 với sự tham gia của 21 thí sinh đại diện cho hơn 200 công chức, người lao động đến từ Chi cục THADS các huyện, thành phố và các Phòng thuộc Cục. Đây là một trong những hoạt động trọng tâm Kỷ niệm 78 năm Ngày truyền thống THADS (19/7/1946 - 19/7/2024).

Thư chúc mừng của Phó Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Lê Thành Long nhân kỷ niệm 78 năm Ngày Truyền thống THADS

Phó Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Lê Thành Long
(PLVN) -Nhân kỷ niệm 78 năm Ngày Truyền thống Thi hành án dân sự (19/7/1946-19/7/2024), Phó Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Lê Thành Long đã có Thư chúc mừng gửi các thế hệ lãnh đạo, công chức, viên chức, người lao động đã và đang công tác trong Hệ thống Thi hành án dân sự. Báo PLVN trân trọng giới thiệu toàn văn thư của Phó Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Tư pháp.

Bạc Liêu: Nâng cao nghiệp vụ thi hành pháp luật về xử lý vi phạm hành chính

Bạc Liêu: Nâng cao nghiệp vụ thi hành pháp luật về xử lý vi phạm hành chính
(PLVN) - Từ ngày 18 - 19/7, Sở Tư pháp tỉnh Bạc Liêu chủ trì, phối hợp với Cục Quản lý xử lý vi phạm hành chính và Theo dõi thi hành pháp luật (Bộ Tư pháp) tổ chức lớp bồi dưỡng nghiệp vụ thi hành pháp luật về xử lý vi phạm hành chính bằng hình thức trực tiếp kết hợp với trực tuyến đến các xã, phường, thị trấn trên địa bàn tỉnh.

Cục THADS Kiên Giang thông tin nguyên nhân nhiều bản án chưa thi hành

Ông Nguyễn Văn Vũ - Cục trưởng Cục Thi hành án dân sự (THADS) tỉnh Kiên Giang trả lời chất vấn.

(PLVN) -  Sáng 18/7, tại Kỳ họp 24 HĐND tỉnh Kiên Giang, ông Nguyễn Văn Vũ - Cục trưởng Cục Thi hành án dân sự (THADS) tỉnh Kiên Giang trả lời chất vấn của đại biểu Nguyễn Thị Hồng Phượng (đơn vị huyện Kiên Lương) về thực trạng nhiều bản án hành chính chưa thi hành xong, kéo dài, có bản án từ năm 2016, 2017, 2018.

Gỡ rào cản pháp lý để thúc đẩy kinh tế phát triển

Gỡ rào cản pháp lý để thúc đẩy kinh tế phát triển
(PLVN) - Ngày 18/7, Ban Chỉ đạo rà soát, xử lý vướng mắc trong hệ thống văn bản quy phạm pháp luật (VBQPPL) tổ chức Hội nghị thảo luận, cho ý kiến về các bất cập, vướng mắc pháp lý và đề xuất xây dựng luật nhằm thúc đẩy tăng trưởng, kiểm soát lạm phát và ổn định kinh tế vĩ mô. Thứ trưởng Bộ Tư pháp Trần Tiến Dũng chủ trì Hội nghị.

Tiếp tục vun đắp quan hệ hợp tác hữu nghị truyền thống trong lĩnh vực pháp luật và tư pháp giữa Việt Nam và Cu-ba

Tiếp tục vun đắp quan hệ hợp tác hữu nghị truyền thống trong lĩnh vực pháp luật và tư pháp giữa Việt Nam và Cu-ba
(PLVN) -Thực hiện Kế hoạch hoạt động đối ngoại cấp Bộ năm 2024 của Bộ Tư pháp và Chương trình hợp tác năm 2024-2025 giữa Bộ Tư pháp Việt Nam và Bộ Tư pháp Cu-ba, Đoàn công tác của Bộ Tư pháp do Thứ trưởng Đặng Hoàng Oanh làm Trưởng đoàn đã có chuyến thăm và làm việc tại Cu-ba từ ngày 16-18/7/2024.