Những thần thú trong tâm thức Việt - Kỳ 6: Long mã - chân lướt trên sóng nước, đầu vươn tới tầng mây

(PLVN) - Du khách đến Huế, khi dạo bước trong Hoàng thành, lăng tẩm của các vua triều Nguyễn, hay rong ruổi trên đường làng, ngõ xóm nơi thôn dã, đều có thể dễ dàng bắt gặp và chiêm ngưỡng hình tượng long mã, bởi nó đã trở thành một mô thức không thể thiếu trong kiến trúc, trang trí của xứ Thần Kinh.
Những thần thú trong tâm thức Việt - Kỳ 6: Long mã - chân lướt trên sóng nước, đầu vươn tới tầng mây Linh thú Long Mã - biểu tượng sự kết hợp kỳ diệu giữa rồng, kỳ lân và ngựa

Biểu tượng của Festival Huế

 Cuối năm 2019, Ban Tổ chức Festival Huế 2020 đã công bố bộ hình ảnh nhận diện của kỳ Festival lần thứ XI. Bộ hình ảnh đồ họa được thiết kế cách điệu từ bốn linh vật trong nghệ thuật cung đình Huế gồm: long (rồng), ly (lân), quy (rùa), phụng (phượng). Đặc biệt hình ảnh long mã (ngựa hóa rồng) vốn đã gắn liền với logo Festival Huế 2000 sẽ là hình ảnh chủ đạo trên poster chính thức trên nền màu tím đặc trưng gắn liền với Huế.

Trên website chính thức của ban tổ chức (huefestival.com) có đăng thông tin giải thích ý nghĩa biểu tượng Festival Huế như sau: “Logo Festival Huế được thiết kế là sự tiếp nối của logo Festival Huế qua các lần tổ chức và đã trở thành một biểu tượng chung duy nhất cho các kỳ Festival Huế sau này. Mẫu logo gồm 2 phần: Phần chữ Festival Huế và năm tổ chức là tác phẩm được tuyển chọn của họa sĩ Pháp De L’Estraint vào năm 1999, khi chuẩn bị tổ chức Festival Huế 2000.

Tượng Long Mã phong thủy  

Ý tưởng cơ bản của biểu tượng là sử dụng màu cờ nền đỏ sao vàng của quốc kỳ Việt Nam làm nền, đi liền với màu cờ là hình Ngọ Môn ở Ðại Nội Huế được cách điệu và dòng chữ Festival Huế 2000 được bố trí theo cấu trúc ngữ pháp của tiếng Pháp và tiếng Việt. Dưới nền logo chính của De L’Estraint, ban tổ chức Festival Huế đưa thêm hình ảnh của linh vật Long Mã. Long Mã - ngựa hóa rồng - là linh vật đặc trưng thường được trang trí trên một số kiến trúc Huế. Biểu tượng Long Mã được cách điệu từ hình tượng Long Mã tại bình phong trường Quốc Học, di tích lưu niệm thời Bác Hồ theo học tại trường Quốc Học Huế”.

Long Mã chính thức là linh vật biểu tượng của Festival Huế từ năm 2004 

Nhà nghiên cứu Trần Đức Anh Sơn cho biết: Festival Huế 2000 là Festival đầu tiên của Huế. Biểu tượng chính thức của Festival thực ra chỉ là hình Ngọ Môn ở Đại Nội Huế được cách điệu và dòng chữ Festival Huế 2000. Hình này xuất hiện trên các tài liệu chính thức để giới thiệu và quảng bá cho Festival. Chỉ có trên một số panneaux và poster do phía Thừa Thiên Huế thực hiện ở Huế thì bên dưới logo mới thể hiện thêm hình ảnh con rồng cách điệu, do năm 2000 là năm Canh Thìn, cầm tinh con rồng.

Tới năm 2002 rơi vào năm Nhâm Ngọ, nên trên logo của Festival năm ấy hình ảnh con rồng đã được thay bằng long mã. Người ta còn định mỗi kỳ Festival sẽ sử dụng hình ảnh con vật cầm tinh năm ấy kết hợp với logo do De L’Estraint thiết kế. Tuy nhiên từ năm 2004, long mã chính thức trở thành linh vật biểu tượng cho Festival Huế mà theo Trần Đức Anh Sơn “có thể, do năm 2004 là năm Giáp Thân, năm cầm tinh con khỉ. Mà đưa hình ảnh con khỉ lên logo chính thức thì e… quá ẹ. Thôi thì “vĩnh viễn” sử dụng hình ảnh long mã là hợp lý nhất, vì long mã chính là linh vật của xứ Huế”.

Biểu tượng của không gian và thời gian

Theo Trung tâm Festival Huế, hình ảnh long mã trên poster chính thức của Festival Huế 2020 là biểu tượng của sức sống vận động không ngừng, đại diện cho một Huế đương đại và một Festival Huế hội tụ các tinh hoa về di sản, tâm linh, ẩm thực và nghệ thuật. Theo đó, long mã là hóa thân của kỳ lân (một trong tứ linh), là một linh vật thủ đắc tất cả những phẩm chất tốt đẹp, với sự kết hợp đặc biệt giữa rồng, lân và ngựa, được mô tả là có sừng và bờm của rồng, mình của con hươu xạ, đuôi bò, trán sói, thân có vảy của kỳ lân, chân và móng của ngựa.

Kỳ lân là linh vật báo điềm lành, là biểu tượng của sự thông thái, thái bình, của đức tính nhân từ. Ngựa là biểu tượng của sự dũng mãnh, trung thành và tận tụy. Hình ảnh con ngựa đã được chọn đúc trên Huyền đỉnh và Anh Đỉnh, của Bộ Cửu đỉnh đặt trong sân Thế miếu, Đại nội Huế, nay đã là bảo vật quốc gia. Theo Dịch kinh tân khảo, long mã cao “8 thước 5 tấc, xương cổ dài, cánh bên phải nhúng xuống nước mà không ướt, trên có tánh nhân để bức cổ đồ”.

Long Mã tiếp tục được chọn là biểu tượng của Festival Huế 2020

Truyền thuyết kể rằng, long mã xuất hiện trên sông Hoàng Hà, dưới thời Phục Hi, mình xanh, vằn đỏ, trên lưng có mang bức Hà đồ, hay Mã đồ, là sách trời ban cho vua để trị nước. Hà đồ là cơ sở để hình thành lý thuyết về Bát quái – cơ sở của kinh dịch sau này. Ngoài ra, long mã còn là linh vật của Phật giáo, bởi nó thường cõng trên lưng Luật Tạng, một trong ba phần cốt tủy của kinh sách nhà Phật (Tam Tạng kinh).

Từ ngựa chuyển hóa thành long mã là một bước chuyển trong quá trình nhận thức thẩm mỹ, gắn với quan niệm về triết lý. Rồng bay cao, ẩn hiện qua những tầng mây, biểu trưng cho sự mạnh mẽ, quyền lực và khí chất cao thượng, tượng trưng cho kinh tuyến, thời gian (nghĩa là tung), được xem là nguyên lý dương. Ngựa tuy không phải là linh vật nhưng là loài vật hữu ích cho loài người, có khả năng di chuyển nhanh nhẹn, bền bỉ trên mặt đất theo đường ngang, biểu tượng của sự tài lộc, thành công, sự trung thành, nghĩa khí, tượng trưng cho vĩ tuyến, không gian (nghĩa là hoành), nguyên lý âm.

Long mã tượng trưng cho sự uy nghi hùng dũng (tung hoành), sự tiến hóa vạn vật, biểu hiện của một vũ trụ vận động không ngừng. Trong nghệ thuật trang trí, hình ảnh long mã luôn gắn liền ước vọng về một thế giới an lạc, thái bình và thịnh vượng. 

“Trước gió phất phơ long hóa mã…”

Cách đây vài năm, trong triển lãm “Ngựa và Long mã”, Trung tâm bảo tồn di tích cố đô Huế đã giới thiệu gần 70 bức ảnh chụp lại các biểu tượng ngựa và long mã trong các công trình kiến trúc tại Huế. Trong đó phần lớn được chụp lại tại các công trình thuộc di sản Huế bao gồm tại Cửu Đỉnh, cung Trường Sanh, lầu Tứ Phương Vô Sự, lăng Đồng Khánh, Khải Định, lăng Tự Đức...

Bên cạnh đó cũng có rất nhiều hình ảnh các bình phong từ các đình, đền… trong đời sống của nhân dân. Sang trọng nhưng cũng rất gần gũi, chỉ có trong tưởng tượng nhưng lại cũng quen thuộc, thân quen, những sắc thái của long mã qua mỗi bức ảnh tại triển lãm phản ánh tầm tư duy, khả năng sáng tạo của ông cha ta đối với một con vật linh thiêng và trình độ tay nghề luôn biến thiên qua mỗi thời kỳ.

Người Huế thường sử dụng kỹ thuật khảm sành sứ và thủy tinh để tạo hình Long mã. Song cũng có những con long mã được đắp bằng vôi vữa, hay được vẽ bằng phẩm màu (như long mã trên bình phong trước phủ Thượng thư Tôn Thất Đàn ở làng Lại Thế). Long mã cũng xuất hiện trong hoàng cung triều Nguyễn như ở Dục Khánh Môn, Hưng Khánh Môn của Hưng Miếu, Trường An Môn của Trường Sanh Cung…

Và đặc biệt là bức bình phong long mã nổi tiếng nhất, lâu đời nhất là bức trước trường Quốc Học Huế được xây dựng vào năm 1896, đời vua Thành Thái, là nguyên mẫu của hình ảnh long mã trên logo của Festival Huế. Long mã trước trường Quốc Học được đắp nổi trên nền sơn vàng, khung đỏ với hình ảnh đầu và đuôi rồng, mình ngựa có màu xanh của sành sứ.

Trong tư thế đang tung vó cưỡi mây nhưng vẫn ngoái đầu trở lại, long mã mang thần thái của sự nhẹ nhàng, linh thiêng nhưng vẫn rất gần gũi với những câu thơ: “Trước gió phất phơ Long hóa Mã. Trên mây lấp loáng Mã thành Long. Đồ thơ chở nặng nền luân lý Cảnh vật phô bày cuộc biến thông". Đây không phải là một con ngựa nòi, một chiến mã mà là con long mã chở Đồ thư tức Hà Đồ, Lạc Thư tạo nên nền văn tự, văn học, văn hóa, văn minh, triết học Á Đông. Chồng sách trên lưng tượng trưng cho Đồ Thư, Long Mã chở nền luân lý cương thường.

Và hình ảnh đó, khi đặt làm án thư trước cổng trường Quốc Học, nơi sinh thời đã có những con người kiệt xuất như Chủ tịch Hồ Chí Minh, Đại tướng Võ Nguyên Giáp… theo học vừa mang cốt cách của một đất nước văn hóa, vừa mang tầm vóc thời đại với tinh thần tự cường, không bao giờ chịu đồng hóa.

Nam Hà
Ý kiến bạn đọc

Ý kiến của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng. Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

Cùng chuyên mục
Người suốt 40 năm hành nghề “cứu sống” những cuốn sách cũ giữa lòng Sài Gòn

Người suốt 40 năm hành nghề “cứu sống” những cuốn sách cũ giữa lòng Sài Gòn

(PLVN) - Cuộc sống đã cướp đi của ông Rạng đôi chân khỏe mạnh nhưng bù lại ông lại có một đôi tay tài hoa. Chính nhờ đôi tay đó mà suốt 40 năm qua ông đã tự nuôi sống bản thân và theo đuổi đam mê cuộc đời với nghề phục hồi sách cũ. Giữa Sài Gòn hoa lệ và tấp nập, cái nghề của ông Giang được coi là của hiếm. Bởi cái nghề của ông đã lưu giữ lại quá nhiều kỷ niệm và điều tuyệt vời xung quanh những trang sách xưa cũ.

Đọc thêm

Người suốt 40 năm hành nghề “cứu sống” những cuốn sách cũ giữa lòng Sài Gòn

Người suốt 40 năm hành nghề “cứu sống” những cuốn sách cũ giữa lòng Sài Gòn
(PLVN) - Cuộc sống đã cướp đi của ông Rạng đôi chân khỏe mạnh nhưng bù lại ông lại có một đôi tay tài hoa. Chính nhờ đôi tay đó mà suốt 40 năm qua ông đã tự nuôi sống bản thân và theo đuổi đam mê cuộc đời với nghề phục hồi sách cũ. Giữa Sài Gòn hoa lệ và tấp nập, cái nghề của ông Giang được coi là của hiếm. Bởi cái nghề của ông đã lưu giữ lại quá nhiều kỷ niệm và điều tuyệt vời xung quanh những trang sách xưa cũ.

Thú ăn uống xa xỉ của hoàng đế Trung Hoa

Thú ăn uống xa xỉ của hoàng đế Trung Hoa
(PLVN) - Ẩm thực của vua chúa Trung Quốc thời xưa khá cầu kỳ, tốn kém và cũng không kém phần quái dị. Chuyện ăn uống của vua chúa Trung Hoa rất được coi trọng và đảm bảo các tiêu chí như là các món sơn hào hải vị, bổ dưỡng và an toàn. Hàng loạt tiêu chí từ khắt khe cho tới kỳ dị đã được đặt ra để đảm bảo được những yêu cầu về sức khỏe và an toàn cho bậc đế vương. 

Nhìn những mùa thu đi…

Nhìn những mùa thu đi…
(PLVN) - Dòng đời theo thời gian cứ thế trôi qua, như những mùa thu đến và đi… Chỉ con người hôm nay là khác với hôm qua, còn bốn mùa vẫn vậy, thay lá và trút lá, đớn đau hay hạnh phúc, không ai khác, ngoài chính bạn biết được mà thôi…

Tăng cường kiểm tra, tự kiểm tra trong hoạt động thi hành án dân sự

Tăng cường kiểm tra, tự kiểm tra trong hoạt động thi hành án dân sự
(PLVN) -Đây là yêu cầu của Bộ trưởng Bộ Tư pháp Lê Thành Long tại Hội nghị triển khai thực hiện chỉ tiêu, nhiệm vụ công tác THADS năm 2021 diễn ra chiều 27/11. Cùng tham dự có Thứ trưởng Mai Lương Khôi, Lãnh đạo Tổng cục THADS, Lãnh đạo các đơn vị thuộc Tổng cục cùng Lãnh đạo các cơ quan THADS địa phương.

Những khách hàng đầu tiên đã được trải nghiệm VinaPhone 5G

Những khách hàng đầu tiên đã được trải nghiệm VinaPhone 5G
(PLVN) - Tại các showroom trải nghiệm, trình diễn về công nghệ và ứng dụng của mạng 5G tại Hà nội và TP.HCM, khách hàng sẽ được trải nghiệm thực tế các công nghệ, ứng dụng hiện đại nhất của mạng VinaPhone 5G như AR/VR, điều khiển robot, wifi 5G tốc độ cao, kết nối internet trong nhà thông qua 5G… và trải nghiệm tốc độ VinaPhone 5G trên nhiều loại máy điện thoại 5G thế hệ mới.

Nhà mạng bán iPhone 12 chỉ từ 13,5 triệu đồng

Nhà mạng bán iPhone 12 chỉ từ 13,5 triệu đồng
(PLVN) - Từ ngày 27/11/2020, khách hàng Viettel có thể đổi điểm Viettel++ lấy voucher giảm giá và sử dụng thêm nhiều ưu đãi khác để sở hữu iPhone 12 với giá chưa đến 13,5 triệu đồng. 

Bộ Tư pháp tổ chức họp báo thường kỳ

Bộ Tư pháp tổ chức họp báo thường kỳ
(PLVN) -Chiều 27/11, dưới sự chủ trì của Chánh Văn phòng, người phát ngôn Bộ Tư pháp Nguyễn Quốc Hoàn, Bộ Tư pháp đã tổ chức họp báo thường kỳ thông tin về các hoạt động của Bộ, ngành Tư pháp.

Đại hội nhiệm kỳ II Hội Luật quốc tế Việt Nam sẽ được tổ chức vào ngày 28/11

Đại hội nhiệm kỳ II Hội Luật quốc tế Việt Nam sẽ được tổ chức vào ngày 28/11
(PLVN) -Đại hội nhiệm kỳ II Hội Luật quốc tế Việt Nam (VSIL) sẽ được tổ chức vào 7:30 sáng ngày 28/11/2020 tại Hội trường Trường Đại học Luật Hà Nội và mở cho tất cả các hội viên và những người hoạt động trong lĩnh vực pháp luật, trong đó có cán bộ, công chức, viên chức của Bộ Tư pháp tham dự.

Người "mua" bằng giả của Đại học Đông Đô có bị truy cứu trách nhiệm hình sự hay không?

Người "mua" bằng giả của Đại học Đông Đô có bị truy cứu trách nhiệm hình sự hay không?
(PLVN) - Luật sư Nguyễn Đào Tơ - Trưởng Văn phòng Luật sư Hoàng Huy - cho rằng, việc sử dụng bằng giả được xem là có hành vi “sử dụng con dấu, tài liệu, giấy tờ giả”. Căn cứ vào mức độ, hậu quả trong từng trường hợp mà hành vi có thể bị xử phạt tương ứng theo quy định, trong đó, mức khung hình phạt cao nhất lên đến 07 năm tù.
Tìm giải pháp nâng cao hiệu quả tự chủ giáo dục đại học

Tìm giải pháp nâng cao hiệu quả tự chủ giáo dục đại học

(PLVN) -  Hội thảo Giáo dục 2020 diễn ra hôm nay (27/11) do Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, Thanh niên, Thiếu niên và Nhi đồng của Quốc hội phối hợp với Bộ GD&ĐT và một số cơ sở giáo dục đại học tổ chức với chủ đề “Tự chủ trong giáo dục đại học – từ chính sách đến thực tiễn.

120 doanh nghiệp của 7 tỉnh, thành phố xúc tiến và liên kết du lịch

120 doanh nghiệp của 7 tỉnh, thành phố xúc tiến và liên kết du lịch
(PLVN) -Ngày 27/11, tại Quảng Nam, trong khuôn khổ Diễn đàn liên kết phát triển du lịch giữa TP. Hà Nội, TP.  Hồ Chí Minh và vùng kinh tế trọng điểm miền Trung, 120 doanh nghiệp lữ hành, khách sạn, điểm đến của các tỉnh, thành phố đã trao đổi tìm kiếm cơ hội hợp tác, liên kết để tạo sản phẩm du lịch mới, trao đổi khách đến các thị trường.

Báo điện tử Pháp luật Việt Nam

Giấy phép xuất bản số 303/GP-BTTTT ngày 8/5/2015

Cơ quan chủ quản: Bộ Tư pháp

Tổng biên tập: Tiến sỹ Đào Văn Hội

Phó TBT: Trần Đức Vinh

Tòa soạn: Số 42/29 Nguyễn Chí Thanh, phường Ngọc Khánh, quận Ba Đình, Hà Nội

E-mail: baodientuphapluat@gmail.com

Hotline: 0353.63.63.55

Liên hệ quảng cáo: 0971.741.666‬