Văn hóa & Pháp luật

Văn hóa Phật giáo Việt Nam góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc

An cư Kiết hạ - một nét đẹp của văn hóa Phật giáo - ảnh minh họa.
An cư Kiết hạ - một nét đẹp của văn hóa Phật giáo - ảnh minh họa.
0:00 / 0:00
0:00
(PLVN) - Trải qua những năm tháng lịch sử, có thể nói, những giá trị của văn hóa Phật giáo đã, đang và sẽ tiếp tục đồng hành cùng khát vọng phát triển đất nước, bảo tồn phát huy những giá trị văn hóa, tạo nên vẻ đẹp và bản sắc dân tộc...

An cư Kiết hạ - một nét đẹp của văn hóa Phật giáo

An cư Kiết hạ là một nét đẹp của văn hóa truyền thống Phật giáo trên toàn thế giới nói chung, cũng như ở Việt Nam nói riêng. Ngược dòng lịch sử, chúng ta tìm được khởi nguyên của nét văn hóa độc đáo này.

Theo Đại Phẩm Luật Tạng, trong những năm đầu thiết lập Tăng đoàn, đức Phật chưa chế pháp an cư, các chư tăng đệ tử Phật vẫn du hành quanh năm, kể cả trong ba tháng mùa mưa của Ấn Độ. Tuy nhiên, theo nhiều giáo phái khác, mùa mưa là mùa cây cối mọc lên kéo theo sự sinh sôi, nảy nở của vô số côn trùng, nên cần tránh đi du hành kẻo giẫm đạp làm tổ̉n hại sinh mạng.

Sự kiện này được trình báo lên Đức Phật, thế rồi Ngài dùng huệ nhãn để quán xét và nhận thấy nhân duyên đã đến, nên ban hành pháp An cư Kiết hạ hằng năm để những người xuất gia hành trì có an lạc.

Đức Phật dạy: “Nay tôi quy định, các Tỳ kheo phải kiết túc an cư trong ba tháng mùa mưa. Từ đó về sau truyền thống an cư được thực hiện đều đặn hằng năm trong Tăng đoàn và đã mang lại nhiều lợi lạc không chỉ cho hành giả an cư mà còn cho hàng phật tử tại gia.

Theo quy định, mỗi năm các đệ tử phật kết thúc an cư trong 3 tháng vào mùa hạ. Có hai truyền thống an cư, một là truyền thống an cư theo truyền thống Bắc tông và hai là truyền thống an cư theo các nước Nam truyền. Theo Thượng tọa Thích Thanh Vân - Trưởng ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam tỉnh Hải Dương, truyền thống Bắc tông bao gồm có tiền an cư và hậu an cư.

Tiền an cư bắt đầu chính thức vào ngày 16/4 (Âm lịch) và kết thúc vào ngày 16/7 (Âm lịch), hậu an cư tức là lùi lại một tháng từ rằm tháng 5 (Âm lịch) kết thúc vào ngày rằm tháng 8 (Âm lịch). Với truyền thống Nam truyền, chư tăng bắt đầu an cư từ rằm tháng 6 (Âm lịch) và kết thúc vào rằm tháng 9 (Âm lịch) cũng kết thúc đủ 3 tháng an cư.

Về nội dung an cư, trước hết các hàng đệ tử phật trong 3 tháng phải tĩnh tu tam nghiệp tư duy giới định tuệ 3 pháp học giới học, định học và tuệ học đồng thời trong mùa an cư trư tăng thống nhất đề ra giảng 3 phận: kinh, luận và luật.

Kinh là lựa chọn bộ kinh để giảng đọc trong thời gian an cư cho thích hợp; Luật là giảng các bộ luật đức phật đã chế định các nếp sinh hoạt của chư tăng; Luận giúp chư tăng tăng trưởng kiến thức về nội điền cũng như lời dạy của chư tổ lấy đó làm kim chỉ nam trên bước đường tu nhân học phật.

“Có câu nói là: Cửu tuần tu học định tâm viên/Tam nguyệt an cư định ý mã, có nghĩa là 3 tháng an cư thôi dứt tất cả ý niệm suy nghĩ để mình chuyên tâm việc thiền định chuyên tâm tâm vào tu tập” – Thượng tọa Thích Thanh Vân nhấn mạnh.

Phổ biến pháp luật trong văn hóa Phật giáo

Có thể nói, An cư Kiết hạ là truyền thống tập trung tu học của tăng ni. Tham dự khóa an cư, các tăng ni được học tập các nội dung nội điển Phật giáo như: thuyết giảng kinh, giảng Luật học, diễn giải Phật pháp và trao đổi nghiệp vụ cần thiết. Đặc biệt trong mùa An cư Kiết hạ, còn có các chương trình do đại diện các cơ quan của tỉnh, thành phố và huyện phổ biến pháp luật nói chung và phổ biến pháp luật về tôn giáo, tín ngưỡng nói riêng, đồng thời, thông tin tình hình thời sự mới trong và ngoài nước nhằm giúp tăng ni thực hiện tốt đường hướng “Đạo pháp, Dân tộc và Chủ nghĩa xã hội” và có những hoạt động tôn giáo thiết thực phục vụ đời sống văn hóa tâm linh trong cộng đồng.

Theo hướng dẫn của Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam, ngoài việc tu tập Phật học, trong mùa An cư Kiết hạ, tăng ni còn được học hỏi thêm về những tri thức thế học như giáo dục công dân, hiến chương, quy chế hoạt động của Giáo hội, luật tín ngưỡng tôn giáo, riêng Giáo hội Phật giáo Việt Nam tỉnh Hải Dương đã phối hợp với Sở Nội vụ, Ban Tôn giáo, Mặt trận Tổ quốc…, mở ra các buổi trao đổi, tọa đàm về các chủ đề liên quan đến tình hình thời sự trong nước và quốc tế. Mỗi năm đều có các chủ đề khác nhau, giúp cho tăng ni có thêm kiến thức phật học và thế học để dấn thân hành đạo.

Thượng tọa Thích Thanh Vân cho biết, trong mỗi mùa An cư Kiết hạ, tăng ni được các cán bộ, chuyên gia ở nhiều cơ quan, ban ngành truyền đạt, phổ biến nhiều nội dung liên quan đến pháp luật vô cùng hữu ích.

Có thể kể đến như việc phổ biến Luật Phòng cháy chữa cháy và Nghị định Thông tư hướng dẫn, giúp cho tăng ni có nhận thức tốt hơn về vấn đề phòng cháy, chữa cháy trong bối cảnh những năm gần đây, nhiều cơ quan, công sở, nhà máy bị hỏa hoạn, trong đó có các cơ sở tôn giáo, trên cơ sở đó tăng ni cũng có kinh nghiệm hơn trong xử lý tình huống cháy nổ.

Dù đang đi An cư Kiết hạ, tăng ni cũng luôn nhắc nhở, mọi người phải ngắt cầu dao điện hay cẩn thận hương nến trong chùa. Có thể thấy, thông qua chủ đề này, tăng ni đã ý thức hơn về trách nhiệm bổn phận với ngôi chùa của mình, với cơ sở thờ tự của mình.

Hay như thông qua việc phổ biến về Luật Di sản, tăng ni đã thấy được tầm quan trọng của di sản, trách nhiệm của mình trong việc giữ gìn, bảo vệ và phát huy các di sản văn hóa phật giáo. Chủ đề Luật Đất đai giúp cho tăng ni phối hợp hiệu quả với chính quyền thực hiện các thủ tục cấp giấy chứng nhận sử dụng đất.

“Vấn đề Luật Bảo vệ môi trường, môi trường sinh thái, các vấn đề phóng sinh và nhiều chủ đề thiết thực gần gũi với Phật giáo được phổ biến thông qua các buổi chia sẻ như thế, giúp cho tăng ni rất phấn khởi khi được tiếp cận, được học hỏi, nâng cao trình độ kiến thức của mình, để khi đi hành đạo sẽ không bị ngỡ ngàng tụt hậu trước sự phát triển của đất nước. Đặc biệt là việc phổ biến Luật Tín ngưỡng tôn giáo là bộ luật rất quan trọng, bộ luật này là kim chỉ nam để giúp cho các tôn giáo thực thi các hoạt động của mình trong khuôn khổ tôn giáo, nhà nước, pháp luật quy định” – Thượng tọa Thích Thanh Vân nhấn mạnh.

Không chỉ ở Giáo hội Phật giáo tỉnh Hải Dương, mà ở nhiều địa phương khác, hoạt động phổ biến pháp luật, chính sách của Đảng, Nhà nước trong mùa An cư Kiết hạ cũng diễn ra rất sôi nổi. Ví dụ như, Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam tỉnh Quảng Ngãi đã phối hợp với Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh phổ biến các chuyên đề chính sách đại đoàn kết dân tộc rất hiệu quả, và được đông đảo tăng ni phật tử hưởng ứng. Bên cạnh đó, cũng trong mùa An cư Kiết hạ, Giáo hội Phật giáo và các ngành chức năng của một số thành phố, tỉnh thành như Hà Nội, Nam Định, Hà Nam, Gia Lai, thành phố Hồ Chí Minh… cũng tổ chức thực hiện phổ biến pháp luật, trong đó trọng tâm là Luật Tín ngưỡng tôn giáo và những vấn đề liên quan trong hoạt động tín ngưỡng - tôn giáo tại địa phương, giúp chức sắc và tăng ni thực hiện tốt đường hướng “Đạo pháp, Dân tộc và Chủ nghĩa xã hội” do Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam đề ra.

Điều này góp phần đưa pháp luật vào cuộc sống nhanh chóng, tạo sự gắn kết chặt chẽ giữa công tác phổ biến, giáo dục pháp luật với hoạt động tôn giáo, công tác tôn giáo ở mỗi địa phương.

Cuối tháng 9/2022, tại TP HCM, Ban Văn hóa Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam tổ chức Hội nghị tổng kết công tác Phật sự nhiệm kỳ VIII (2017 - 2022), đề ra phương hướng công tác Phật sự nhiệm kỳ IX (2022 - 2027).

Hòa thượng Thích Thọ Lạc, Trưởng Ban Văn hóa Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam (trái) tiếp nhận Bằng Tuyên dương công đức do Hội đồng Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam tặng Ban Văn hóa Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam. (Nguồn ảnh: TTXVN)

Hòa thượng Thích Thọ Lạc, Trưởng Ban Văn hóa Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam (trái) tiếp nhận Bằng Tuyên dương công đức do Hội đồng Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam tặng Ban Văn hóa Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam. (Nguồn ảnh: TTXVN)

Phát biểu tại Hội nghị, Hòa thượng Thích Thọ Lạc, Trưởng Ban Văn hóa Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam cho biết, nhiệm kỳ VIII (2017 - 2022), Ban Văn hóa Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam tiếp tục kiên trì, không ngừng cố gắng, giữ gìn, bảo vệ, phát triển văn hóa Phật giáo Việt Nam; nâng cao chất lượng các hoạt động Phật sự ngày càng đi vào thực tế, trên tinh thần hòa hợp, đoàn kết, thống nhất với phương châm “Đạo pháp - Dân tộc - Chủ nghĩa xã hội” và đạt được những thành tựu Phật sự quan trọng ở nhiều hoạt động, góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc trong thời kỳ hội nhập.

biệt, Ban Văn hóa Trung ương là đã triển khai bài bản, khoa học Đề án “Định hướng đặc trưng văn hóa Phật giáo Việt Nam: Ngôn ngữ, Pháp phục, Kiến trúc và Di sản”, đạt được kết quả những kết quả ban đầu quan trọng là xây dựng một số bài khóa tụng thống nhất và mẫu pháp phục Phật giáo Việt Nam.

“Với chức năng, nhiệm vụ của mình, Ban Văn hóa Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam đã, đang và sẽ tiếp tục đồng hành cùng khát vọng phát triển đất nước, bảo tồn phát huy những giá trị văn hóa Phật giáo dân tộc, kết hợp với sức mạnh thời đại để xây dựng đất nước, nuôi dưỡng tâm hồn và sức sống Việt Nam; xây dựng lối ứng xử văn hóa trong quan hệ với đồng loại và với thế giới tự nhiên cho các thế hệ, tạo nên vẻ đẹp và bản sắc dân tộc; xây dựng mô hình Văn hóa Phật giáo; ứng dụng rộng rãi thành tựu khoa học kỹ thuật, thành tựu của cuộc cách mạng công nghệ 4.0...” - Hòa thượng Thích Thọ Lạc nhấn mạnh.

Trong nhiệm kỳ IX (2022 - 2027), Ban Văn hóa Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam sẽ tập trung vào các hoạt động trọng tâm như tiếp tục nghiên cứu, triển khai và phổ biến 4 đề án về pháp phục, ngôn ngữ, kiến trúc và di sản Phật giáo Việt Nam thống nhất trong đa dạng; hoàn thiện các mẫu hoành phi, câu đối bằng tiếng Việt; thành lập Trung tâm Bảo tồn Di sản và Phát triển văn hóa Phật giáo Việt Nam; nghiên cứu, định hướng việc thờ cúng, hiếu hỉ cho các gia đình phật tử tại gia và tang lễ với các sư trưởng, phụ mẫu các vị xuất gia theo văn hóa nghi lễ Phật giáo Việt Nam...

Tin cùng chuyên mục

Trao giải "Hoa hậu" lê cho các chủ vườn được Ban giám khảo chấm điểm cao. Ảnh: Quốc Hồng

Độc đáo cuộc thi 'hoa hậu' lê Tai Nung tại Lào Cai

(PLVN) - UBND huyện Bát Xát (Lào Cai) vừa tổ chức lễ hội trải nghiệm thu hoạch lê VH6 năm 2024, tại xã vùng cao Nậm Pung. Đây là một trong những Lễ hội được trông chờ nhất năm, thu hút khách du lịch khắp nơi trong và ngoài nước tới tham dự.

Đọc thêm

Vận đen Lukaku

Lukaku vẫn chưa có bàn thắng tại EURO. Ảnh Euro
(PLVN) - Lần thứ 3 sau 2 trận đấu, Lukaku vẫn bị thổi việt vị sau 3 bàn thắng anh ghi vào lưới đối phương.

Gia đình, chốn bình yên

Người cao tuổi là kho báu tri thức, kinh nghiệm để con cháu học hỏi, noi theo. (Ảnh minh họa, nguồn: VOV2)
(PLVN) - Để chữa lành, nhiều người đã đi đến các địa điểm thật xa, tạm gác lại những lo âu, bộn bề, áp lực của cuộc sống. Vậy nhưng, không phải lúc nào đi thật xa cũng sẽ mang lại sự bình yên. Đôi khi, chỉ cần trở về bên gia đình, trò chuyện với ông bà, cha mẹ là đã tìm lại sự an nhiên ở bên trong.

Nơi nuôi dưỡng, trao truyền các giá trị văn hóa tốt đẹp: Đó chính là gia đình!

Các thành viên trong gia đình cùng nuôi dưỡng, trao truyền các giá trị văn hóa tốt đẹp. (Nguồn: ND)
(PLVN) - Gia đình là nơi mỗi con người được rèn luyện, phát triển theo hướng chân - thiện - mỹ, từ đó hình thành văn hóa gia đình. Sự tồn tại của mỗi cộng đồng, làng, nước phụ thuộc vào sự tồn tại, phát triển của gia đình, vì gia đình là nơi bảo tồn, lưu giữ, trao truyền các giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc.

Phiêu lưu trong thế giới nghệ thuật rùa biển

Nghệ sĩ điêu khắc Cao Thanh Thà có duyên với các dự án nghệ thuật cộng đồng hướng tới bảo vệ môi trường biển. (Nguồn: NVCC)
(PLVN) - Với tỷ lệ sống rất thấp 1/1000 của rùa biển, nghệ sĩ điêu khắc Cao Thanh Thà muốn thông qua hành trình phiêu lưu của rùa biển từ khi sinh ra đến khi được hòa mình vào đại dương, kêu gọi mọi người chung tay bảo vệ loài sinh vật có nguy cơ tuyệt chủng. Và tỷ lệ 1/1000 cũng là cái tứ để Cao Thanh Thà chọn tạo ra 1001 rùa biển bằng gốm cho triển lãm nghệ thuật đầu tiên của mình.

Hút hồn những rừng trúc đậm chất Việt

Hút hồn những rừng trúc đậm chất Việt
(PLVN) - Với những hàng trúc xanh mướt, cao chót vót, thẳng tắp như ngút tận trời cao, các rừng trúc với cảnh sắc thơ mộng đậm chất Việt đã khiến biết bao tín đồ đam mê khám phá yêu thích tìm đến. Những du khách trong và ngoài nước tới những rừng trúc để hòa mình vào không khí trong lành, yên tĩnh, nên thơ và cùng nhau “check in” những bức hình đẹp.

Mùa sen tháng 6 “đánh thức” giác quan

Gánh hoa sen đẹp ngỡ ngàng trên phố Hà Nội. (Ảnh: Tú Phạm)
(PLVN) - Dưới cái nắng nhiệt đới của tháng 6 khiến bao loài hoa e ngại, hoa sen lại càng tươi tắn, có lẽ vì là loài hoa tri kỷ của mùa hè, giống như hoa cúc của mùa thu hay hoa đào của mùa xuân. Nhiều người mong đến mùa hè để ngắm sen, không chỉ đơn thuần là chiêm ngưỡng hương sắc mà còn để nâng niu, thỏa mãn khứu giác, thậm chí là vị giác với những sản vật từ sen.

“Tứ đại mỹ nhân” màn ảnh Việt thời xưa

“Tứ đại mỹ nhân” màn ảnh Việt thời xưa
(PLVN) - Những năm 60 - 70, Việt Nam có rất nhiều nữ diễn viên nổi tiếng xinh đẹp, tài hoa. Trong đó bốn “ngọc nữ” được biết đến nhiều nhất là Thẩm Thúy Hằng, Kiều Chinh, Thanh Nga và Trà Giang. Họ đã trở thành biểu tượng khó phai mờ trong lòng công chúng bao thế hệ.

365 nguồn cảm hứng làm mát dịu trái tim

Ảnh: GTS
(PLVN) - Một năm có 365 ngày và với mỗi người trong chúng ta, 365 ngày đó có bao giờ vơi nhẹ. Bởi cuộc sống hiện đại luôn ngập tràn thách thức, căng thẳng và hối hả. Vì thế, một hạt mầm an lạc được gieo để giúp ta từng ngày nuôi dưỡng sự an nhiên, tĩnh lặng và hạnh phúc chân thật bên trong mình thật đáng quý biết bao.

Tia nắng

 Ảnh minh họa.
(PLVN) - Cô nhìn bóng nắng nhảy nhót bên ngoài khung cửa kính và tự cảm thấy nhói đau nơi bờ mắt khi ánh nắng chói chang của trưa hè bắt đầu thiêu đốt cô từng hồi. À thì ra không phải là ở bên trong nhà là đã được bảo vệ khỏi ánh nắng ngoài kia rồi sao, y hệt như cuộc sống, cứ tưởng chỉ cần đi bên lề niềm đau là sẽ không bị ảnh hưởng, nào ngờ chỉ một vệt hắt lại cũng đủ khiến đưa con người ta đến cảnh khốn cùng.

Hệ giá trị gia đình - Hạt nhân của hệ giá trị quốc gia

Từng bước đưa vào cuộc sống các chuẩn mực giá trị đạo đức, văn hóa con người Việt Nam. Ảnh tham gia cuộc thi Gia đình do Hội Nhiếp ảnh TP HCM tổ chức.
(PLVN) -  Nhà yêu nước Phan Bội Châu đã từng có câu: “Nước là cái nhà to” và “Nhà chính là nước nhỏ”. Gia đình có vai trò quyết định đối với sự tồn tại, vận động và phát triển của mỗi một con người, mỗi một xã hội, mỗi một quốc gia, dân tộc. Gia đình là nơi khởi nguồn sinh ra mỗi con người, không có gia đình để tái tạo ra con người thì xã hội không thể tồn tại và phát triển được. Vì thế, hệ giá trị gia đình chính là phần hồn cốt của gia đình, cũng chính là phần lõi của hệ giá trị quốc gia, dân tộc.

Bồ Đào Nha vào vòng 1/8

Bồ Đào Nha theo chân Đức, Tây Ban Nha vào vòng 1/8. Ảnh Euro
(PLVN) -Ronaldo và đồng đội đã có chiến thắng đậm để đưa Bồ Đào Nha vào vòng đấu loại trực tiếp.

"Quái vật" trỗi dậy

Romania đang có phong độ tốt và đó là lực cản của đội tuyển Bỉ. Ảnh Euro
(PLVN) - "Những con quỷ đỏ Bỉ" chắc chắn không muốn rời EURO quá sớm. Họ phải trỗi dậy để chứng minh sức mạnh của mình.