Tìm “lối đi” cho Làng nghề Việt

(PLO) - Việt Nam được mệnh danh là đất nước của làng nghề, đặc biệt có hàng nghìn làng nghề thủ công truyền thống, hội tụ tinh hoa văn hóa dân gian được bồi đắp theo bề dày lịch sử, sản sinh và lưu giữ những giá trị có hàm lượng văn hóa, tinh thần đặc sắc của dân tộc. Tuy nhiên, việc phát triển, lưu giữ các làng nghề hiện nay còn khá nhiều bất cập.

Hôm qua 20/4, tại Hà Nội, Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc (UBTƯMTTQ) Việt Nam, Bộ Công Thương, Hiệp hội Làng nghề Việt Nam đã tổ chức tọa đàm “Làng nghề Việt Nam: truyền thống, thực trạng và giải pháp phát triển trong thời kỳ hội nhập”. 

Tìm “lối đi” cho Làng nghề Việt ảnh 1
Ảnh minh họa 
Phát triển chưa bền vững

Theo thống kê của Bộ NN&PTNT, tính đến 31/12/2014, số làng nghề và làng có nghề nước ta là 5.096; số làng nghề truyền thống được công nhận theo tiêu chí làng nghề hiện nay của Chính phủ là 1.748, thu hút khoảng 10 triệu lao động. 

Có nhiều làng tồn tại từ 500 đến 1.000 năm lại đây, trở thành những làng nghề tiêu biểu, được cả nước và thế giới biết đến như lụa Vạn Phúc, tranh Đông Hồ, gốm sứ Bát Tràng, gốm Chu Đậu, gốm Bầu Trúc, gỗ Sơn Đồng, đúc đồng Ý Yên, mây tre Phú Vinh,  bạc mỹ nghệ Đồng Xâm, đồng Đại Bái, gỗ Đồng Kỵ, Vân Hà, đá Non Nước, đóng tàu thuyền Trung Kiên, thêu Quất Động, thổ cẩm Mai Châu, khảm trai Chuôn Ngọ, sơn mài Hạ Thái,… 

Số lao động được thu hút nhiều nhất là trong giai đoạn 2004 - 2005, với khoảng 13 triệu lao động; trong đó, có 35% là lao động thường xuyên, còn lại là lao động thời vụ và nông nhàn; thu nhập bình quân của lao động làng nghề thường cao hơn lao động nông nghiệp từ 2 đến 3 lần.

Tuy nhiên, theo ông Lưu Duy Dần - Chủ tịch Hiệp hội Làng nghề Việt Nam, hiện tại các Làng nghề đang đối mặt nhiều khó khăn, yếu kém như chất lượng, mẫu mã sản phẩm còn thấp; tiếp cận vay vốn; ứng dụng khoa học, công nghệ; nâng cao tay nghề; lại chịu nhiều thủ tục hành chính rườm rà; thị trường hạn hẹp; đội ngũ nghệ nhân, thợ giỏi làng nghề chưa được quan tâm bồi dưỡng, phát huy đúng mức; đội ngũ nghệ nhân, thợ giỏi làng nghề chưa được quan tâm bồi dưỡng, phát huy đúng mức; tình trạng ô nhiễm tại làng nghề nghiêm trọng, nhiều làng nghề vẫn phải sống chung với ô nhiễm, chịu nhiều bệnh tật, tuổi thọ giảm sút. 

Đến cuối năm 2015, khi Cộng đồng Kinh tế ASEAN (AEC) hình thành và nhiều hiệp định thương mại ký kết giữa nước ta với nhiều nước được thi hành, nhiều dòng thuế sẽ chỉ còn 0 - 5%,  hàng hóa nhiều nước tràn vào thì làng nghề sẽ chịu thêm sự cạnh tranh rất gay gắt nhiều hơn nữa. 

Cần sự vào cuộc quyết liệt và đồng bộ

Tại buổi tọa đàm, hầu hết các đại biểu đều kiến nghị: Nhà nước phải có chính sách khuyến khích, tạo điều kiện thuận lợi cho các nghề và làng nghề truyền thống phát triển bền vững như: Tiếp cận vốn tín dụng, giảm thiểu các thủ tục, tăng cường cho vay tín chấp, giảm lãi suất; đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ nhất là trong việc nâng cao sức cạnh tranh của sản phẩm làng nghề; thường xuyên đầu tư hiện đại hóa công nghệ, cải tiến đổi mới phương pháp sản xuất, trau dồi tay nghề cho người lao động; tập trung xử lý trước hết những cơ sở ô nhiễm nặng, tại những vùng rộng, những dòng sông liên quan nhiều địa phương, đẩy mạnh du lịch làng nghề...

Theo ông Nguyễn Tiến Nên - Chủ tịch UBND xã Phù Lãng, huyện Quế Võ (Bắc Ninh), khó khăn lớn nhất đối với Phù Lãng hiện nay đó là cơ chế thị trường đã làm sản phẩm gốm khó cạnh tranh được vì đặc tính của gốm Phù Lãng là sành nên rất nặng, thô nên người dân ngại sử dụng. Cùng với đầu ra tiêu thụ sản phẩm bị động, nhỏ lẻ, các hộ gia đình phải tự sản xuất và buôn bán hàng hóa chứ chưa có sự hỗ trợ từ phía tổ chức hoặc cơ quan nhà nước nào. 

Chính vì thế, các cấp, các ngành tạo điều kiện để phát triển làng nghề như: có cơ chế và chính sách ưu đãi cho người dân sản xuất gốm; tạo điều kiện mở rộng mặt bằng sản xuất cho các hộ dân làng nghề; đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng làng nghề, cụm-điểm công nghiệp để tạo quỹ đất đủ điều kiện đáp ứng mặt bằng cho dự án đầu tư thuận lợi, sản xuất ổn định.

Còn nghệ nhân Dương Bá Dũng, làng nghề Đúc đồng Ý Yên, Nam Định cho biết, chỉ tính riêng năm 2014, doanh thu từ hoạt động của làng nghề khá cao, đạt trên 200 tỷ đồng, nhưng nếu muốn Vạn Điểm phát triển bền vũng thì còn rất nhiều khó khăn cần tháo gỡ. Nhà nước, các cấp cần có chính sách ưu đãi về nguồn vốn vay lãi suất thấp, đơn giản về thủ tục hồ sơ, mức vốn vay để đáp ứng được nhu cầu về vốn; tạo điều kiện thuận lợi cho làng nghề được thuê mặt bằng dài hạn... 

Theo Chủ tịch UBTƯMTTQ Việt Nam Nguyễn Thiện Nhân, nếu không có chính sách của Nhà nước và sự nỗ lực của chính các làng nghề thì làng nghề không thể phát triển được, chỉ tồn tại như hiện nay với rất nhiều khó khăn cố hữu. 

Các làng nghề gắn với chiều dài lịch sử, tạo ra nhiều sản phẩm, tạo nhiều công ăn việc làm. Nhưng giá trị làng nghề không chỉ ở việc tạo ra việc làm, những giá trị kinh tế mà cao hơn là sản phẩm làng nghề gắn với những giá trị của người Việt từ văn hóa như ăn, mặc, tâm linh, sản xuất, nhà ở, văn hóa nghệ thuật.

Việc gìn giữ giá trị của văn hóa làng nghề là giữ lại những giá trị văn hóa của cả dân tộc. Cần nhận thức lại về giá trị của các làng nghề, nếu chỉ đơn thuần là tạo công ăn việc làm thì chỉ cần địa phương lo, nhưng đây là cả giá trị văn hóa dân tộc thì các cấp, các ngành cần chung tay gìn giữ.

Diệu Phạm
Cùng chuyên mục
Mô hình nuôi cá “sông trong ao” của gia đình anh Thiều Minh Thế, xã Xuân Lộc, huyện Thanh Thủy, tỉnh Phú Thọ.

Phú Thọ khắc phục khó khăn trong nuôi trồng thủy sản

(PLVN) -  Là địa phương có tiềm năng và lợi thế rất lớn trong phát triển thủy sản, tỉnh Phú Thọ đang dần hướng đến việc tập trung đầu tư thâm canh đối với việc nuôi trồng thủy sản. Tuy nhiên, hướng phát triển này vẫn còn khó khăn do nhiều nguyên nhân.

Đọc thêm

Những hợp tác thương mại tỷ USD giữa T&T Group và đối tác Hoa Kỳ

Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc chứng kiến bà Nguyễn Thị Thanh Bình, Phó Tổng Giám đốc T&T Group và ông John Wallington, Giám đốc Tài chính, Tập đoàn UPC Renewables (Hoa Kỳ) trao đổi MoU về phát triển năng lượng.
(PLVN) - Ngày 21/9/2021 (theo giờ Hoa Kỳ ), trong khuôn khổ chuyến công tác của Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc tại Hoa Kỳ , Tập đoàn T&T Group đã ký kết một loạt hợp đồng và biên bản ghi nhớ với các đối tác Mỹ để hợp tác đầu tư các dự án năng lượng tái tạo; thu mua nông sản và trở thành nhà phân phối độc quyền thương hiệu dược phẩm nổi tiếng hàng đầu nước Mỹ.

Bắc Ninh duy trì “vùng xanh” hút nhà đầu tư

Công nhân sản xuất linh kiện điện thoại di động tại Công ty CrucialTec Vina (KCN Yên Phong)
(PLVN) - Mặc dù chịu ảnh hưởng nặng nề từ đại dịch COVID-19, nhưng hơn 1 năm qua, Bắc Ninh vẫn luôn nỗ lực không ngừng vừa phòng dịch vừa phát triển kinh tế, thu hút các nhà đầu tư trong và ngoài nước.

Kỷ luật, miễn nhiệm Phó Cục trưởng Cục Thuế vi phạm quy định phòng chống dịch COVID-19

Kỷ luật, miễn nhiệm Phó Cục trưởng Cục Thuế vi phạm quy định phòng chống dịch COVID-19
(PLVN) - Nhận định vi phạm của ông Nguyễn Công Thành, Phó Cục trưởng Cục Thuế tỉnh Bình Định là nghiêm trọng, uy tín giảm sút, Tổng cục Thuế đã ban hành Quyết định thi hành kỷ luật cảnh cáo, đồng thời miễn nhiệm chức danh Phó Cục trưởng Cục Thuế tỉnh Bình Định đối với ông Nguyễn Công Thành.

Các dự án đường sắt đô thị TP HCM đề xuất tháo gỡ các khó khăn

 Một đoạn tuyến đường sắt đô thị số 1 (Bến Thành – Suối Tiên).
(PLVN) - Theo đề xuất của Ban Quản lý Đường sắt đô thị TP HCM, các chuyên gia đã có tiêm phòng đầy đủ 2 mũi vaccine tại nước sở tại (với xác nhận của nước sở tại) cùng với kết quả xét nghiệm âm tính còn hiệu lực, có thể xem xét rút ngắn thời gian cách ly tập trung trước khi thực hiện công việc của Dự án.

Cam Cao Phong giữ gìn thương thiệu, từng bước tiến ra thị trường thế giới

Cam Cao Phong sẽ lên sàn thương mại điện tử Postmart.vn của VNPost để tiếp cận khách hàng dễ dàng hơn
(PLVN) -  Hòa Bình được biết đến là một trong những vựa cam lớn nhất miền Bắc, chính quyền và người dân địa phương ngày càng chú trọng hơn trong việc xây dựng, khẳng định vững chắc thương hiệu của mình tại tỉnh nhà, cũng như trên toàn quốc. Mới đây, Hòa Bình đã xúc tiến việc đưa trái cam Cao Phong lên sàn thương mại điện tử nhằm kích cầu tiêu thụ trong thời gian tới.

Thăm dò, khai thác dầu khí đạt kết quả ấn tượng

Một công trình dầu khí trên biển của Vietsovpetro.
(PLVN) -  Trước việc giá dầu tương đối cao và ổn định so với dự báo hồi đầu năm, hai đơn vị của Tập đoàn Dầu khí Việt Nam (PVN) là Tổng Công ty Thăm dò Khai thác Dầu khí (PVEP) và Liên doanh Việt – Nga Vietsovpetro đã có kết quả kinh doanh ấn tượng.