Phật hiệu A Di Đà và Pháp môn Tịnh độ (kỳ 2)

0:00 / 0:00
0:00
(PLVN) - Điều thú vị khi chúng tôi dập các văn bia trong quá trình điền dã, khảo cứu về các vị thiền sư thì tất cả các văn bia còn lại của thời Lý nói chung đều có chữ mở đầu: A Di Đà Phật. Đây là danh hiệu của Phật A Di Đà, giáo chủ cõi tịnh độ. Việc thờ cúng Phật A Di Đà và Bồ Tát Quan Âm (hay còn gọi Phật Bà Quan Âm đã trở nên phổ biến ngay từ thời kỳ này.
(Hình minh họa). (Hình minh họa).

1. Tuổi nhỏ vào chùa tôi đã được dạy dỗ và lớn lên trong sinh hoạt đặc thù chốn thiền môn, lối sống mà tôi được hấp thu một cách tự nhiên từ thầy tổ. Có lần ngồi dò kinh thầy tôi bảo: “Chư Tổ sắp xếp buổi chiều tụng kinh Di Đà là các ngài ý thức về vô thường, biết tối đến nằm xuống còn trở dậy trên chính cái giường đó không? Nên trước khi đêm xuống, chìm vào giấc ngủ, chúng ta tụng kinh Di Đà, niệm danh hiệu của Ngài, là lỡ nếu có vô thường ập đến thì biết đường mà về với cõi Phật A Di Đà”.

Lớn lên, học thêm nhiều kinh điển khác nhưng tôi thấy hai buổi tụng kinh duy trì trong các ngôi chùa vẫn không thay đổi trên ba miền. Danh từ mà chư Tổ dùng cho buổi tụng kinh sáng tối là công phu: công phu khuya và công phu chiều. Phải ở chùa thực tập từ nhỏ và duy trì hai thời kinh khuya và tối mới thấy là một “công phu” thực sự của nếp sống nhà chùa.

3 giờ 15 phút sáng thức dậy, thỉnh chuông thức chúng. 3 giờ 30 phút thỉnh chuông Đại hồng. 4 giờ câu chung bảng để vào hồi chuông mõ bắt đầu cho công phu khuya bằng kinh Lăng Nghiêm.

Buổi chiều cũng vậy, 16 giờ 15 phút thỉnh chuông báo chúng trước 15 phút. 16 giờ 30 phút vào hồi chung bảng và câu chuông mõ để vào thời công phu chiều. Đây là nếp sống sinh hoạt đã ảnh hưởng sâu đậm vào lối sống tu tập của các ngôi chùa Việt Nam gần 1.000 năm qua. Trong chiều dài thời gian đó đủ để niềm tin về thế giới Tây phương cõi cực lạc của Phật A Di Đà thấm sâu trong tâm thức của người Phật tử Việt.

2. Dựa trên nguyên tắc tương tác âm siêu dương thái nên người Phật tử tìm cách tụng niệm siêu độ cho thân nhân khi qua đời. Mà cầu siêu thì phải “nhờ” Đức Di Đà tiếp dẫn. Trong phần lớn tâm thức mọi người học Phật thường nghĩ, cầu siêu là cầu về cõi Tịnh độ. Vì vậy mà giáo lý về Tịnh độ có cơ duyên dễ phổ cập vào quần chúng. Dân tộc Việt Nam vốn nặng về thờ cúng ông bà tổ tiên. Một dân tộc mà quanh năm lễ chạp nhất nhất đều phải có mâm cơm cúng tổ tiên ông bà nên ma chay giỗ kỵ là phải nhờ đến thầy hướng dẫn tụng niệm cầu siêu.

Phật hiệu A Di Đà và Pháp môn Tịnh độ (kỳ 2) ảnh 1

Đạo Phật là đạo hiếu, hiếu đạo đòi hỏi con cháu biết trả ơn mẹ cha bằng hướng dẫn tu tập. Hình thức hướng dẫn tu tập nhanh nhất và hiệu quả là giúp cho cha mẹ nắm lấy danh hiệu Phật A Di Đà để trì niệm cho tâm dễ đạt được tịnh niệm và chuyên chú. Khi chết thì lo cầu siêu tụng niệm, cầu vãng sinh về thế giới Tây phương. Sau khi mất, ta không cho chết là hết, vậy chúng sanh đó sẽ đi về đâu?

Niềm tin người bình dân rất đơn giản: Về với cõi Phật. Ai không muốn về đó chứ. Về đó rồi thì thế là người sống yên lòng. Mà muốn về với cõi Phật thì sống phải trì niệm danh Phật A Di Đà, thường cầu được “Đức Di Đà xoa đảnh thọ ký”. Thế là tin một cách chắc thực ta sẽ về với cõi giới phương Tây nơi Ngài Di Đà đang thuyết pháp độ sanh.

Trong kinh Phật đã nói đến có hẳn một thế giới cõi Phật như thế sẵn sàng tiếp đón chúng sanh ở cõi ta bà này. Người sống tu tập cũng với ước muốn mong được sanh về đó. Nên cầu siêu là cầu siêu sanh về đó. Tịnh độ cõi Phật Di Đà như thế phù hợp với nhu yếu tâm thức phần đông con người chúng ta.

Chính bởi vậy nên chúng ta hiểu vì sao vào thời mà đạo Phật thấm sâu vào lòng dân tộc như thời Lý – Trần, pháp môn tịnh độ và Phật hiệu A Di Đà trở thành một pháp tu phù hợp cho mọi căn cơ thể nhập được Phật đạo và khiến đạo Phật có thể lan rộng, thấm sâu trong đời sống của mọi tầng lớp xã hội. Chư Tổ sư Phật giáo Việt Nam phần lớn liễu ngộ nhờ tham thiền. Nhưng các ngài vẫn không thấy trở ngại khi truyền dạy niệm Phật, tu tập Tịnh độ cho mọi người.

Tịnh độ và mật giáo là hai yếu tố được thiền tông Việt Nam tiếp nhận. Trong đó, pháp môn niệm Phật dễ phổ cập đến quảng đại quần chúng. Tịnh độ được nhìn dưới con mắt bậc thiền sư đạt đạo: “Tự tánh Di Đà, duy tâm Tịnh độ”. Đây quả là nét đặc sắc của Phật giáo Việt Nam trong sự dung hợp Thiền-Tịnh-Mật.

Thiền làm cho tinh thần Phật giáo phóngkhoáng, khơi mở sự khám phá đến vô tận, không cố chấp giáo điều hạn hữu ở một hình tướng, một tư tưởng nào. Tịnh độ làm cho Phật giáo gần gũi dung dị, mang sắc thái bình dân dễ ngấm sâu và lan rộng vào đời chứa chan tình cảm. Và bên cạnh đó là yếu tố Mật giáo nhiều sự kỳ bí, huyền nhiệm.

3. Đạo Phật lấy nhận thức về khổ để làm động lực dấn thân hành đạo vừa là nuôi dưỡng tâm bồ đề trên đường đi đến quả vị giải thoát. Nên, nếu có một ý niệm về Tịnh độ được nhận thức như là sự xa lánh cuộc đời thì đó không còn là pháp tu của đạo Phật. Đạo Phật với tinh thần nhập thế, người Phật tử dấn thân đi vào cuộc đời để độ sinh. Vì vậy, phụng sự chúng sinh mang ý nghĩa cao đẹp nhất, đó là hành động cúng dường chư Phật.

Dùng tư tưởng duy tâm Tịnh độ hay Tự tánh Di Đà, con đường Phật giáo thể hiện qua pháp tu Tịnh độ đã thể hiện được vai trò tích cực trong công cuộc cứu độ chúng sanh. Đức Phật A Di Đà được biết là vị có nguồn ánh sáng vô tận và thọ mạng vô tận. Hai yếu tố này là nguồn cảm hứng vô bờ cho người tu tập.

Có một ứng xử trong văn hóa mà tôi được dạy từ khi bước chân vào chùa, đó là cách chắp tay lại để vái chào, niệm Nam mô A Di Đà Phật. Câu chào A Di Đà Phật là nét đẹp văn hóa thật đặc sắc và đậm đà chất Phật giáo Việt Nam. Sức lan tỏa của pháp môn Tịnh độ và hình ảnh đức Phật A Di Đà đã đi vào tâm thức người Việt Nam biểu hiện cả trong cách chào hỏi. Niệm Nam mô A Di Đà Phật là đã nói thật nhiều, nói hết tất cả những gì cần nói trong ý nghĩa sâu xa của Phật đạo.

Niệm Phật có công năng vô cùng to lớn, người niệm hồng danh lục tự “Nam Mô A Di Đà Phật” đến mức nhất tâm bất loạn có thể đạt tới cảnh giới giải thoát nơi tâm và khi thân mạng đã mãn được tiếp độ về Tây Phương. Bởi vậy đã có thơ rằng:

“Chữ Nam quy y để diệt tội.

Chữ Mô cải đổi tội lỗi xưa.

Chữ A Di dứt trừ tam đồ khổ.

Chữ Đà Phật diệt trừ 10 ác duyên”.

Câu niệm Phật với công năng diệu dụng: quy y Tam bảo, sám hối lỗi lầm, thấu triệt nhân duyên, đắc thành trí tuệ, đã trở thành một pháp môn rất cần thiết cho hành trình tu của người tu Tịnh Độ, và cũng là hành trình cho mọi đường tu.

(Bùi Trọng Tài, Tạp chí Nghiên cứu Phật học)

Thích Tâm Hiệp
Cùng chuyên mục
Đồng chí Lê Thị Thu Hồng - PBT TT Tỉnh ủy, Chủ tịch HĐND tỉnh phát biểu tại lễ ra quân.

170 tấn hàng nghĩa tình của Đảng Bộ, chính quyền và nhân dân Bắc Giang hướng về Miền Nam

(PLVN) - Ngày 27/7/2021, 170 tấn hàng hóa, nhu yếu phẩm và vật tư chống dịch do nhân dân Bắc Giang đóng góp sẽ lên đường vào miền Nam thân yêu. Những món quà không nhiều về vật chất nhưng nặng ân tình này không chỉ là lời cảm ơn của nhân dân Bắc Giang với sự giúp đỡ của cả nước trong lúc khó khăn, mà đó còn là trách nhiệm, nghĩa vụ của mỗi người Việt Nam trong lúc đại dịch hoành hành trên đất nước thân yêu này.

Đọc thêm

Thăng trầm “dòng nhựa trắng”

Một phân xưởng sơ chế mủ cao su tại Bình Phước.
(PLVN) - Về Bình Phước những ngày đầu tháng 7, chúng tôi cảm nhận được niềm vui trên những nông trường cao su đang vào mùa cạo mủ. Bà con nông dân trong vùng phấn khởi vì giá mủ rục rịch tăng và kỳ vọng lớn về một vụ mùa cho năng suất cao, sau nhiều năm thăng trầm cùng dòng nhựa trắng.

Hội Chữ thập đỏ tỉnh Bắc Giang hỗ trợ tích cực trong công tác phòng, chống dịch Covid 19

Hội Chữ thập đỏ tỉnh Bắc Giang hỗ trợ tích cực trong công tác phòng, chống dịch Covid 19
(PLVN) - Diễn biến phức tạp của dịch Covid-19 gây ảnh hưởng không nhỏ đến đời sống của người dân. Với tinh thần "Chữ thập đỏ - vì mọi người, ở mọi nơi", các cấp Hội Chữ thập đỏ trên địa bàn tỉnh Bắc Giang đã huy động, kêu gọi mọi nguồn lực tổng giá trị đạt trên 33 tỉ đồng để giúp đỡ, chia sẻ khó khăn cùng chính quyền và người dân tham gia phòng, chống dịch.

“Làng thông minh” - biểu tượng xanh của Bình Dương

“Làng thông minh” - biểu tượng xanh của Bình Dương
(PLVN) - Theo kế hoạch đến năm 2025, cùng với xây dựng nông thôn mới kiểu mẫu, tỉnh Bình Dương sẽ có “Làng thông minh” đầu tiên. Đây sẽ là nơi đáng sống, thân thiện môi trường thiên nhiên, vừa là nơi phát triển nông nghiệp thông minh, phát triển du lịch sinh thái, trở thành một biểu tượng xanh cho Bình Dương.

Khám phá núi lửa quy mô bậc nhất Đông Nam Á

Cụm núi lửa Nâm Kar thuộc Công viên Địa chất toàn cầu Đắk Nông (Ảnh Võ Anh Tú).
(PLVN) - Không chỉ gắn liền với không gian văn hoá Cồng chiêng Tây Nguyên, miền đất của những âm điệu, Đắk Nông còn có những ngọn núi lửa được đánh giá là di sản sống, vẫn còn khá nguyên vẹn, lưu giữ những nét đẹp hoang sơ với kết cấu độc đáo, được UNESCO xác lập kỷ lục về quy mô, độ dàilớn nhất Đông Nam Á.

Bát cơm quả trứng đưa người về bên kia núi

Bát cơm quả trứng đưa người về bên kia núi
(PLVN) - Quê tôi gọi bát cơm quả trứng cúng người vừa mất là: “cơm đặt đầu” nghĩa là bát cơm đặt phía trên đầu giường người vừa mất. Bát cơm đó có ý nghĩa vô cùng lớn lao, nên người Việt đã gìn giữ, duy trì qua nhiều ngàn năm không mất.

Những ngọn gió ngát hương…

Những ngọn gió ngát hương…
(PLVN) - Như là đất, là nước, là ánh mặt trời, là lá hoa và những ngọn gió thơm hương... cứ tự tại, an nhiên và cần mẫn dâng hiến cho đời. Lặng lẽ, khiêm cung nhưng cũng đầy kiêu hãnh.

Nét văn hóa đặc sắc trên từng sợi thổ cẩm S’Tiêng

Thổ cẩm S’Tiêng được làm hoàn toàn thủ công.
(PLVN) - Nghề dệt thổ cẩm từ lâu đã trở thành nét văn hoá không thể thiếu trong đời sống vật chất và tinh thần của người đồng bào S’Tiêng. Dệt thổ cẩm do người phụ nữ đảm nhiệm, ngoài việc phục vụ nhu cầu thiết yếu trong gia đình, còn là lễ vật cho những lễ hội truyền thống.

Bí ẩn đáng kinh ngạc bên trong tấm bản đồ cổ đại

Các mảnh sót lại của bản đồ Piri Reis thấy bờ biển miền Trung và Nam Mỹ.
(PLVN) - Châu Nam Cực từng có thời kỳ sông ngòi chằng chịt, cây cối rậm rạp, sa mạc lớn nhất thế giới Sahara từng là một vùng đất màu mỡ. Đây chỉ là số ít trong số rất nhiều đặc điểm đáng kinh ngạc của những tấm bản đồ cổ đại. Điều đó chứng tỏ các nhà thám hiểm cổ đại đã có một hệ thống bản đồ phức tạp, chi tiết và tinh vi, có độ chính xác rất cao nếu so với bản đồ chúng ta đang có ngày nay.

Kỳ thú về vùng đất mang tên "Đám lá tối trời" ở miền Tây Nam bộ

Rừng dừa nước ngày nay là hình ảnh quen thuộc trong hoạt động du lịch các tỉnh miền Tây Nam bộ.
(PLVN) - Tại vùng miền Tây Nam Bộ có địa danh mang tên khá kỳ lạ, mang đặc trưng xứ sở thuở xa xưa là Đám lá tối trời. Điều thú vị là ít nhất có 4 tỉnh có địa danh trên, trong đó nổi tiếng nhất là Đám lá tối trời ở vùng Gò Công Đông, Tiền Giang, nơi gắn liền với Anh hùng dân tộc Trương Định – thủ lĩnh phong trào chống Pháp thế kỷ XIX.

Biệt thự thương mại - Bất động sản hạng sang hội tụ tiêu chí vàng thỏa mãn thị hiếu nhà đầu tư khó tính

Biệt thự thương mại - Bất động sản hạng sang hội tụ tiêu chí vàng thỏa mãn thị hiếu nhà đầu tư khó tính
(PLVN) - Lựa chọn bất động sản khôn ngoan chưa bao giờ là việc dễ dàng. Bạn có thể lựa chọn dễ dàng theo ý thích, nhưng sẽ khó có thể đảm bảo bất động sản đó sẽ trở thành “của để dành”, là nơi mang lại “tài lộc dồi dào”, hay chỉ đơn giản là nơi tiếp thêm nguồn năng lượng tích cực cho bạn mỗi khi về nhà. Tuy nhiên, có một cách để bạn có thể không phải đau đầu, đó là chọn lựa những dự án đã đảm bảo đủ các tiêu chí cho ra đời những bất động sản “vàng”.