Nông dân hưởng lợi gì từ thu mua tạm trữ 4 triệu tấn lúa?

(PLO) - Hàng loạt ưu đãi của Nhà nước trong chương trình thu mua tạm trữ, kế hoạch xây dựng hệ thống kho chứa 4 triệu tấn lúa, gạo tại Đồng bằng sông Cửu Long là nhằm tới phòng vệ quyền lợi cho người nông dân, nhưng trên thực tế đối tượng này lại chưa thực sự được hưởng lợi từ chính sách này.
Kho chứa 4 triệu tấn chủ yếu làm chức năng trữ gạo cho doanh nghiệp thay vì trữ thóc cho nông dân? Kho chứa 4 triệu tấn chủ yếu làm chức năng trữ gạo cho doanh nghiệp thay vì trữ thóc cho nông dân?
Dân bán hết lúa, mua tạm trữ mới triển khai?
Khi nông dân trồng lúa bị thiệt thòi vì giá lúa xuống quá thấp, Chính phủ đã can thiệp trực tiếp vào thị trường thông qua các chương trình thu mua tạm trữ để tránh tình trạng giảm giá lúa quá sâu, nhất là những thời điểm được mùa thu hoạch. 

Theo chương trình thu mua tạm trữ, Chính phủ sẽ tiến hành hỗ trợ 100% lãi suất cho doanh nghiệp mua tạm trữ từ khi mua gạo vào đến khi bán ra (khoảng 3-4 tháng). Doanh nghiệp cũng được hỗ trợ vay vốn ưu đãi với lãi suất tối đa 7%/năm. 

Khối lượng thu mua mỗi đợt là khoảng 2 triệu tấn lúa (tương đương 1 triệu tấn gạo), được thực hiện trong khoảng 1 tháng để phục vụ dự trữ quốc gia, tạm trữ lưu thông (ngoài lượng dự trữ lưu thông của doanh nghiệp), phục vụ tiêu dùng và xuất khẩu. Ngoài ra, mức giá mà doanh nghiệp thực hiện thu mua không được thấp hơn giá thu mua lúa gạo tối thiểu. 

Tuy nhiên, theo TS. Nguyễn Đức Thành, Viện Nghiên cứu Kinh tế và Chính sách (VEPR), sau nhiều năm tiến hành các chương trình thu mua tạm trữ, hiệu quả chính sách này không rõ ràng.

“Mặc dù chính sách hướng đến hỗ trợ những người trồng lúa nhưng đối tượng được hưởng lợi trực tiếp là doanh nghiệp, tác động đến người sản xuất là gián tiếp, khó định lượng và không phải ai cũng được hưởng lợi. 

Phỏng vấn các nông dân ở huyện Cờ Đỏ, Cần Thơ cho thấy họ có nghe nói đến chương trình thu mua tạm trữ của Chính phủ, nhưng khi họ thu hoạch xong và bán lúa rồi mới thấy triển khai và không thấy ai đến thu mua theo chương trình này cả”- ông Thành cho biết.   

Không dành cho nông dân?
Ngoài chính sách thu mua tạm trữ, chính sách đi kèm với nó là xây dựng hệ thống kho chứa lúa, gạo cũng gây tranh cãi về quyền lợi người nông dân không được đảm bảo. 

Tìm hiểu của PLVN, đầu năm 2009, để tránh áp lực khi nông dân trồng lúa bị thiệt thòi vì giá lúa xuống quá thấp, để thực hiện hiệu quả chính sách thu mua tạm trữ, Chính phủ cũng chính thức phê duyệt kế hoạch xây dựng hệ thống kho chứa 4 triệu tấn lúa, gạo tại khu vực Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL).

Trong đó kho cũ có trữ lượng 1,5 triệu tấn và cần phải xây thêm 2,5 triệu tấn kho chứa mới. 

Theo TS. Thành, để đạt được mục tiêu này, Chính phủ thực hiện hai giải pháp. Thứ nhất, thiết lập điều kiện đối với doanh nghiệp xuất khẩu gạo phải có 1 kho chuyên dùng với sức chứa tối thiểu 5000 tấn lúa và có ít nhất 1 cơ sở xay xát lúa, gạo với công suất tối thiểu 10 tấn lúa/giờ. 

Thứ hai là, Chính phủ thực hiện việc hỗ trợ kinh phí cho các doanh nghiệp đầu tư vào kho chứa như miễn tiền thuê đất (theo Quyết định số 57 ngày 17/9/2010), hỗ trợ 20% kinh phí giải phóng mặt bằng, 30% kinh phí hoàn thiện kết cấu hạ tầng kỹ thuật ngoài hàng rào và được miễn thuế thu nhập doanh nghiệp trong 3 năm đầu đi vào hoạt động và giảm 50% trong 2 năm tiếp theo. 

Theo TS. Thành, về cơ bản mục tiêu này đã hoàn thành vượt mức nếu xét theo mục tiêu kho chứa cả lúa và gạo. Tuy nhiên, thống kê cho thấy đến năm 2013, hệ thống kho chứa của ĐBSCL vẫn chủ yếu là kho trữ gạo thay vì trữ lúa.

Cụ thể, tích lượng kho chứa lúa gạo cả nước đã đạt 5,38 triệu tấn. Trong đó, tích lượng kho chứa gạo chiếm phần áp đảo với 4,36 triệu tấn, tích lượng kho chứa lứa chỉ ở mức khiêm tốn 1,02 triệu tấn.   

“Điều này hàm ý rằng các doanh nghiệp thu mua và xuất khẩu gạo là tác nhân được hưởng lợi lớn nhất từ chính sách ưu đãi của Chính phủ, trong khi nông dân vẫn chưa thực sự được hưởng lợi từ chính sách này. Nông dân đa phần vẫn phải bán lúa trực tiếp cho thương lái ngay sau thu hoạch dẫn đến bị chèn ép giá cả trong giao thương”- chuyên gia Thành phân tích. 

Trong nghiên cứu “Thị trường lúa gạo Việt Nam cải cách để hội nhập: Cách tiếp cận cấu trúc thị trường”, Viện VEPR cho rằng, để chính sách xây dựng hệ thống kho tạm trữ lúa, gạo thực sự mang lại lợi ích cho người nông dân, Chính phủ chỉ nên hỗ trợ kinh phí cho các doanh nghiệp xây dựng kho trữ lúa có các hợp đồng liên kết với một số lượng hộ nông dân nhất định.

Theo đó các hộ nông dân có quyền tạm trữ lúa của mình tại kho của doanh nghiệp trong một khoảng thời gian nhất định thay vì phải bán ngay. 

Ngoài ra, Chính phủ cũng nên có chính sách hỗ trợ lãi suất cho các hợp tác xã nông nghiệp có nhu cầu vay tiền để xây kho lưu trữ thóc tạm trữ cho các xã viên của mình. Theo đó, chính sách này sẽ kết hợp với chính sách thu mua tạm trữ trong thời gian giá lúa giảm xuống dưới mức giá lúa sàn do Ủy ban Giá lúa gạo công bố. 
Hệ thống kho chứa 4 triệu tấn được xây dựng tại 52 địa điểm thuộc 13 tỉnh, thành phố, trong đó hệ thống kho tại các tỉnh: Cần Thơ, Long An, Tiền Giang, An Giang, Đồng Tháp, Kiên Giang chiếm 70% sức chứa; 30% còn lại là hệ thống kho thuộc các tỉnh: Bến Tre, Vĩnh Long, Trà Vinh, Hậu Giang, Sóc Trăng, Bạc Liêu, Cà Mau và TP Hồ Chí Minh. 
Phi Hùng
Cùng chuyên mục
Kênh Chợ Gạo giai đoạn II do PMU Đường thủy (Bộ GTVT) làm đại diện chủ đầu tư, dự kiến sẽ hoàn thành vào năm 2023

Về miền Tây xem kênh Chợ Gạo được 'rót' thêm ngàn tỷ

(PLVN) - Dự án kênh Chợ Gạo (Tiền Giang) đã được đầu tư giai đoạn I (phía Bắc của kênh), nay tiếp tục được Bộ GTVT đầu tư nâng cấp giai đoạn II, trị giá hơn 1.300 tỷ đồng. Đây là tuyến giao thông thủy huyết mạch nối liền vựa lúa, vựa thủy sản… ở Đồng bằng sông Cửu Long với trung tâm kinh tế TP.HCM và ngược lại.

Đọc thêm

Sẽ đưa tài sản ảo vào Luật Phòng, chống rửa tiền?

Một buổi tọa đàm về phòng, chống rửa tiền thông qua tài sản ảo.
(PLVN) - Ngân hàng nhà nước đang chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan nghiên cứu, đề xuất các nội dung sửa đổi Luật Phòng, chống rửa tiền 2012, một trong các vấn đề được bàn thảo là việc đưa tài sản ảo vào dự luật này như thế nào khi hiện nay chưa có quy định rõ ràng tài sản ảo, tiền ảo là tài sản.

Mục tiêu 'zero' tiền mặt ở Kho bạc

 Mục tiêu đến năm 2025, sẽ không còn giao dịch chi bằng tiền mặt qua hệ thống kho bạc.
(PLVN) - Theo Đề án phát triển thanh toán không dùng tiền mặt trong hệ thống Kho bạc Nhà nước, cơ quan này phấn đấu đến cuối năm 2025 không còn giao dịch chi bằng tiền mặt và sẽ giảm đến mức tối thiểu các giao dịch thu bằng tiền mặt.

Cổ phiếu tăng trần hoặc giảm sàn 5 phiên liên tiếp phải báo cáo

Ảnh minh họa
(PLVN) -Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) chỉ đạo các Sở Giao dịch chứng khoán (GDCK) về việc công bố thông tin đối với giao dịch tự doanh của công ty chứng khoán, và các thông tin liên quan đến công ty có ảnh hưởng đến biến động giá cổ phiếu đối với các mã trần/sàn 5 phiên liên tiếp.

Manh nha lưới điện thông minh ở miền núi Lai Châu

Đường dây truyền tải điện 500kV Sơn La - Lai Châu
(PLVN) -Dự án Tự động hóa lưới điện trung áp năm 2022 là chương trình trọng điểm của Tổng Công ty Điện lực miền Bắc (EVNNPC) vừa được Công ty Điện lực (PC) Lai Châu hoàn thành và đưa vào vận hành tại tỉnh này, với 4 mạch vòng trung áp (DMS).

Vận tải biển 'ăn nên làm ra'

Ảnh minh họa
(PLVN) - Sản lượng hàng hóa qua cảng biển tăng, cước phí vận tải biển tăng… là những nguyên nhân chủ yếu khiến doanh thu, lợi nhuận của các doanh nghiệp kinh doanh vận tải biển từ đầu năm đến nay “ăn nên làm ra”.

Thúc đẩy thương mại, đầu tư, du lịch Việt -Mỹ

Thủ tướng Phạm Minh Chính dự hội nghị xúc tiến thương mại, đầu tư, du lịch Việt Nam-Mỹvới chủ đề “Khám phá lại Việt Nam”. Ảnh: VGP
(PLVN) - Chiều 17/5 (theo giờ địa phương), tại San Francisco, Thủ tướng Phạm Minh Chính dự hội nghị xúc tiến thương mại, đầu tư, du lịch Việt Nam-Mỹ với chủ đề “Khám phá lại Việt Nam” (Rediscovering Viet Nam).

Mô hình nào để quản lý khối tài sản đường cao tốc 40 tỷ USD?

Ảnh minh họa
(PLVN) - Việc quản lý và kinh doanh đường bộ cao tốc gồm quản lý thu phí, quản lý giao thông, quản lý bảo trì và quản lý tài sản đường cao tốc. Nhưng hiện vẫn chưa có khung pháp lý hoàn chỉnh và bộ tiêu chuẩn kỹ thuật chuyên về quản lý, khai thác đường bộ cao tốc. 

Vì sao Vietnam Airlines 'xin' hoãn công bố báo cáo tài chính?

Ảnh minh họa
(PLVN) -Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) vừa có Công văn không chấp thuận đề nghị được hoãn công bố báo cáo tài chính quý I/2022 của Tổng công ty Hàng không Việt Nam (Vietnam Airlines) vì cho rằng, Vietnam Airlines đưa ra lý do không phù hợp.

Mỹ hỗ trợ Việt Nam tăng cường năng lực cạnh tranh khu vực tư nhân

Thủ tướng Phạm Minh Chính và Giám đốc Cơ quan phát triển quốc tế Mỹ (USAID) Samantha Power. Ảnh: VGP
(PLVN) - Thủ tướng Phạm Minh Chính và các thành viên đoàn cấp cao Việt Nam đã chứng kiến việc trao hai văn bản hợp tác giữa USAID và Bộ Kế hoạch và Đầu tư về Nâng cao năng lực cạnh tranh nền kinh tế và phát triển năng lực địa phương của Việt Nam đến năm 2028 với tổng giá trị ODA 100 triệu USD và Công bố thực hiện dự án tăng cường năng lực cạnh tranh khu vực tư nhân Việt Nam (IPS-C) đến năm 2025 với tổng giá trị ODA 36,3 triệu USD.

‘Tuổi’ 25 gia nhập ‘Câu lạc bộ’ 10.000 tỷ

Cầu Giấy là quận đầu tiên của Hà Nội có Khu CNTT tập trung, thu hút hàng trăm doanh nghiệp công nghệ như FPT, Viettel, Misa… vào hoạt động
(PLVN) - Nằm ở cửa ngõ phía Tây của Thủ đô Hà Nội, Cầu Giấy lúc từ “làng lên phố” thu ngân sách mới chỉ 2 con số. Nhưng sau 25 năm đơn vị hành chính quận Cầu Giấy ra đời và phát triển, Đảng bộ, chính quyền ở đây hạ quyết tâm sẽ gia nhập vào “Câu lạc bộ” 10.000 tỷ.

Nỗ lực cải thiện xếp hạng tín nhiệm quốc gia

Ảnh minh họa
(PLVN) - Bộ Tài chính vừa phối hợp cùng Ngân hàng Phát triển Châu Á (ADB) và các ngân hàng tư vấn, hỗ trợ cho Việt Nam về công tác xếp hạng tín nhiệm (XHTN) quốc gia tổ chức Hội nghị phổ biến “Đề án Cải thiện xếp hạng tín nhiệm quốc gia tới năm 2030”.