Nhà báo dự tòa phải xin phép trước

(PLO) - Nếu dự thảo Pháp lệnh xử lý các hành vi cản trở hoạt động tố tụng của TAND được thông qua thì ngoài điều kiện có Thẻ, nhà báo tác nghiệp tại Tòa còn phải xin phép và được sự đồng ý của Chánh án Tòa án nơi giải quyết vụ án hoặc Thẩm phán chủ tọa phiên tòa. Quy định này làm hạn chế quyền tác nghiệp đúng pháp luật của báo chí.
Ảnh minh họa Ảnh minh họa

Trước đó, PLVN đã có loạt bài phản ánh về những mâu thuẫn và bất cập tại các quy định trong dự thảo Pháp lệnh xử lý các hành vi cản trở hoạt động tố tụng của TAND, trong đó có quy định: các nhà báo, phóng viên khi khi âm, ghi hình tại phiên tòa phải được sự cho phép bằng văn bản của Chánh án Tòa án nơi giải quyết vụ án hoặc chủ tọa phiên tòa giải quyết vụ án. 

Mới đây, tại cuộc họp báo cáo thẩm tra dự thảo Pháp lệnh trên, Ủy ban Tư pháp của Quốc hội đã không tán thành nhiều quy định trong dự thảo này và cho rằng dự thảo hiện có nhiều điều khoản chưa phù hợp, trái với các quy định tại Luật Xử lý vi phạm hành chính, Luật Báo chí... Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã đề nghị cơ quan soạn thảo rà soát kỹ lưỡng các văn bản quy phạm pháp luật cũng như chỉnh sửa, bổ sung các nội dung tại dự thảo cho phù hợp các quy định hiện hành để trình vào dịp khác.

Thủ tục mang nặng cơ chế xin - cho

Thế nhưng, mới đây TANDTC lại đề xuất việc nhà báo tham dự phiên tòa phải được sự cho phép của Chánh án Tòa án nơi giải quyết vụ án hoặc Thẩm phán chủ tọa phiên tòa. Tại dự thảo Thông tư ban hành Nội quy phiên tòa, cơ quan này ghi: “Các nhà báo, phóng viên được tham dự phiên tòa để đưa tin, đưa hình khi được sự đồng ý của Chánh án Tòa án nơi giải quyết vụ án hoặc Thẩm phán chủ tọa phiên tòa nhưng phải xuất trình Thẻ nhà báo, Thẻ phóng viên cho Thư ký phiên tòa tại bàn thư ký chậm nhất là 15 phút, trước giờ khai mạc phiên tòa;... tuân thủ đúng các quy định của Luật báo chí và các văn bản hướng dẫn thi hành”. 

Không giống những cá nhân tham dự phiên tòa với tư cách người làm chứng, người bào chữa, thân nhân của bị cáo, người bị hại là những người có liên quan đến tố tụng... các nhà báo, phóng viên có mặt tại phiên tòa là để thực hiện nhiệm vụ chính trị - xã hội của mình. Họ hoạt động theo đặc thù nghề nghiệp đã được quy định tại Luật Báo chí và các văn bản hướng dẫn thi hành. Và một trong những quyền cơ bản của nhà báo khi tác nghiệp tại tòa là được quay phim,chụp ảnh, ghi âm... 

Cụ thể, Khoản 3 Điều 8 Nghị định số 51/2002/NĐ-CP của Chính phủ quy định chi tiết thi hành Luật Báo chí nêu rõ: “Được hoạt động nghiệp vụ lấy tin, chụp ảnh, quay phim, ghi âm tại các phiên tòa xét xử công khai, được dành chỗ ngồi riêng, được liên lạc trực tiếp với các thẩm phán, luật sư để lấy tin, phỏng vấn theo quy định của pháp luật”. 

Có thể nói, quy định này đã tạo ra một rào cản mang nặng thủ tục hành chính và cơ chế xin - cho, ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động tác nghiệp bình thường của báo chí.

Công dân không xin, nhà báo phải xin

Không chỉ đòi hỏi phải “được sự đồng ý của Chánh án Tòa án nơi giải quyết vụ án hoặc Thẩm phán chủ tọa phiên tòa”, dự thảo của TANDTC còn yêu cầu các nhà báo, phóng viên phải có thêm điều kiện: xuất trình Thẻ nhà báo, Thẻ phóng viên. 

Với ghi nhận của dự thảo, tất cả những phóng viên, nhà báo chưa có thẻ sẽ bị “cấm cửa” trước các phiên tòa. Điều này hoàn toàn trái với nguyên tắc xét xử công khai, mọi công dân đều có quyền tham dự mà không phải xuất trình một giấy tờ gì. Với quy định này có thể hiểu ngược lại là nhà báo là loại “công dân đặc biệt” bị hạn chế quyền tham dự phiên tòa.

Dự thảo chỉ quy định một phía về trách nhiệm trình giấy và có cả thời gian trước khi khai mạc 15 phút với nhà báo nhưng không có ghi nhận nào về trách nhiệm của Tòa trường hợp nào cho phép, trường hợp nào không. Nghĩa là “quan Tòa” có quyền đòi hỏi đội ngũ báo chí quá nhiều điều kiện trong khi bản thân mình lại không có nghĩa vụ và trách nhiệm tạo điều kiện thuận lợi cho báo chí tác nghiệp. 

Không chỉ vậy, TANDTC còn yêu cầu nhà báo, phóng viên phải “tuân thủ đúng các quy định của Luật báo chí và các văn bản hướng dẫn thi hành”. Thế thì một câu hỏi ngược lại: Tòa yêu cầu đội ngũ nhà báo phải tuân thủ các quy định trên, vậy sao Tòa lại không tiên phong tuân thủ pháp luật trước? Bởi về vấn đề này, Luật Báo chí đã quy định rõ: “không ai được cản trở nhà báo trong hoạt động nghề nghiệp đúng pháp luật”. 

Ông Hà Minh Huệ, Phó Chủ tịch Thường trực Hội Nhà báo Việt Nam đề xuất “Để tạo sự công bằng, giúp phóng viên, nhà báo thực hiện tốt nhiệm vụ chính trị thì TANDTC cũng nên có Điều khoản quy định mức phạt đối với những hành vi cản trở phóng viên tác nghiệp tại phiên tòa”.

Cho dự hay không tùy ngẫu hứng

Nhìn vào quy định này có thể dễ dàng nhận ra: TANDTC đang tự cho mình một đặc quyền, đó là quyền “đồng ý” hay “không đồng ý” cho các nhà báo, phóng viên được tham dự phiên tòa. Vậy trường hợp, vì có “ác cảm” với nhà báo hoặc phóng viên nào đó mà Chánh án hoặc chủ tọa cố ý gây khó dễ, không cho họ tham dự phiên tòa (không cần biết lý do) thì vị Chánh án hoặc thẩm phán này sẽ bị xử lý ra sao? 

Nhiều ý kiến cho rằng, với quy định này thì Tòa án đang “một mình một sân”, còn các nhà báo, phóng viên - những người cũng đang thi hành công vụ (bằng cách đưa tin, ghi âm, ghi hình...) bị đẩy vào thế hoàn toàn bị động, mặc dù họ tác nghiệp theo đúng Luật Báo chí. 

Việc hạn chế quyền tham dự và tác nghiệp trong phiên tòa sẽ không chỉ ảnh hưởng đến quyền tự do báo chí, mà ở mức độ nào đó sẽ ảnh hưởng đến tính minh bạch của tòa án và nguyên tắc xét xử công khai.

Vân Anh
Cùng chuyên mục

Đọc thêm

Không chỉ sóng, máy tính mà nối dài yêu thương, đùm bọc

Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính phát động Chương trình “Sóng và máy tính cho em”.
(PLVN) - Năm học mới trong đại dịch, học trực tuyến đã không còn là tạm thời. Mục tiêu của “Sóng và máy tính cho em” đặt ra, hết năm 2021, sóng internet sẽ phủ kín toàn quốc, 1 triệu học sinh, sinh viên khó khăn sẽ được trang cấp máy tính bảng. Sang năm 2022 - 2023, phấn đấu không còn học sinh, sinh viên nào thiếu thiết bị để học trực tuyến. Chưa hết, đó còn là ngôi trường được mở ra cho hàng ngàn trẻ em mất cha mẹ vì COVID-19…

Các địa phương thành lập Tổ công tác phục hồi sản xuất

 Các địa phương thành lập Tổ công tác phục hồi sản xuất
(PLVN) - Đó là một trong những chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính, Trưởng Ban Chỉ đạo Quốc gia phòng, chống dịch COVID-19 để dần thích ứng an toàn, linh hoạt, kiểm soát hiệu quả với COVID-19 để phục hồi, phát triển kinh tế phù hợp tình hình chống dịch.

Đoàn kết, đồng lòng, chiến thắng đại dịch: Niềm tin tất thắng

Điều tra xã hội học cho thấy, 97% tin tưởng Đảng và Nhà nước sẽ kiểm soát tốt dịch bệnh COVID-19 (Hình: Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc kiểm tra công tác phòng chống dịch tại huyện Hóc Môn, TP Hồ Chí Minh).
(PLVN) - Nhờ sự chỉ đạo quyết liệt, linh hoạt, hiệu quả của lãnh đạo Đảng, Nhà nước trong công tác phòng chống dịch bệnh đã tạo đồng thuận cao trong các tầng lớp nhân dân và sự đánh giá cao của bạn bè quốc tế. Điều đó tiếp thêm sức mạnh để chúng ta giữ vững niềm tin ở tinh thần Việt Nam, nhất định sớm kiểm soát và đẩy lùi dịch bệnh.

Điều chỉnh quy hoạch đất đai còn tùy tiện

Điều chỉnh quy hoạch đất đai còn tùy tiện
(PLVN) - Theo Chủ tịch Quốc hội, tới đây cần bổ sung đánh giá kỹ lưỡng hơn về việc thực hiện Quy hoạch sử dụng đất giai đoạn trước, nhất là những tồn tại, hạn chế, để khắc phục như việc điều chỉnh quy hoạch nhiều lần, có lúc còn tùy tiện.

Chủ động xét nghiệm tầm soát: Bài học từ kinh nghiệm chống dịch thành công của Bà Rịa – Vũng Tàu

Chủ động xét nghiệm tầm soát: Bài học từ kinh nghiệm chống dịch thành công của Bà Rịa – Vũng Tàu
(PLVN) - Những cách làm hay, bài học kinh nghiệm quý như ở Bà Rịa – Vũng Tàu cần được chia sẻ và lan toả để nỗ lực phòng chống dịch COVID-19 sớm gặt hái được thành quả rộng khắp, góp phần hiện thực hoá mục tiêu kép vừa đảm bảo sức khoẻ, tính mạng của nhân dân, vừa phát triển kinh tế - xã hội của đất nước...

Thủ tướng phê duyệt 256.685 biên chế công chức năm 2022

Ảnh minh họa
(PLVN) – Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính vừa ký Quyết định số 1575/QĐ-TTg phê duyệt biên chế công chức hưởng lương từ ngân sách nhà nước của các cơ quan hành chính nhà nước và biên chế của các Hội có tính chất đặc thù hoạt động trong phạm vi cả nước năm 2022.