Ngôi làng “sống khỏe” nhờ cây tre dại

Ông Đông bên những chiếc chõng tre mình mới làm ra.
Ông Đông bên những chiếc chõng tre mình mới làm ra.
(PLO) - “Làng chõng tre”, đó là tên gọi nói về những hộ làm nghề chõng, thang... ở xóm 6, xã Nghi Liên (TP Vinh, tỉnh Nghệ An). Đây là nghề truyền thống có từ xa xưa của ngôi làng nằm ven thành Vinh. Dù hiện nay, nghề làm chõng, thang bằng tre không sầm uất như lúc xưa nhưng đã giúp nhiều hộ dân “sống khỏe”, vươn lên khá giả.

Kỹ nghệ biến tre dại thành đồ thương phẩm 

Trong sân vườn rộng mát của gia đình, ông Lê Duy Đông (SN 1965) đang miệt mài vót những thanh tre đã chẻ ra sẵn. Cách đó không xa, bà Phương, vợ ông lúi húi quạt lò than. Khi lửa đã hừng hực, người đàn ông với vóc dáng rắn chắc vội đến “xử lý” những cây tre mới chặt về. “Vợ chồng tôi vừa kiếm được gần chục cây tre cật, gốc già, ruột lại đặc khá ưng ý. Chỉ tiếc là chúng lại bị cong nên phải đốt qua lửa để uốn cho thẳng. Mình chịu khó đốt, uốn, mất công một chút nhưng bù lại làm được cây chõng chắc chắn, bền”, ông Đông bật mí.

Vừa tiếp chuyện, ông tỉ mẩn hơ từng chỗ bị cong trên mỗi cây tre. Trong quá trình làm, hai tay ông xoay tròn thật nhanh để cây tre không bị cháy đen phần ngoài. Tiếp đến, ông nhanh chóng đặt xuống nền sân, một chân ghì chặt thân tre, hai tay ép mạnh và nắn cho phần tre cong được thẳng ra. Cứ như thế, cho đến khi những cây tre được thẳng đều tăm tắp cũng là lúc lưng áo ông ướt đẫm mồ hôi.

Lau vội khuôn mặt ướt đẫm mồ hôi, ông Đông tâm sự: “Nhiều người cứ nghĩ đây là nghề đơn giản, nhưng thực tế cũng lắm kỳ công. Để làm ra chiếc chõng tre, thang thông dụng, người thợ phải trải qua nhiều công đoạn. Quan trọng hơn cả, họ phải có con mắt nhìn tre riêng”.

Với một người lành nghề, chỉ cần nhìn vào gốc tre là biết cây nào tốt, có thể đem về làm thang. Yêu cầu đầu tiên là thân tre già, đủ chắc, ruột đặc và càng nhiều mắt càng tốt. Còn với những cây tre dùng để làm chõng, người thợ đòi hỏi độ thẳng, già, suôn.

Gần 40 năm trong nghề, cộng thêm việc học lõm kinh nghiệm từ cha ông nên các công đoạn lớn nhỏ, khó nhằn, ông Đông đều làm thoăn thoắt. Với ông, nghề làm chõng tre vất vả nhưng đem lại nhiều niềm vui. Có lẽ, bởi chiếc chõng tre là người bạn không thể thiếu từ thuở ông vịn tay chập chững tập những bước đi đầu tiên cho tới khi lớn ông trưởng thành, lập gia đình, sinh con, đẻ cái. 

Ông hồi tưởng, hồi đó nhà nghèo nên chẳng có giường, cả nhà đều ngủ trên chõng. Thậm chí, không có tiền mua võng cho con, cụ thân sinh của ông còn thiết kế một chiếc chõng nhỏ và treo 4 góc lên xà nhà. Sau đó buộc một dây vào song cửa sổ, mỗi khi nằm lên chõng chỉ cần kéo nhẹ dây là chõng có thể đu đưa qua lại. Cứ thế, ông Đông lớn lên theo từng nhịp chõng đưa. Đến năm 13 tuổi, ông đã có thể tự tay làm được chiếc chõng đầu tiên. Từ đó đến nay, người đàn ông này tiếp tục nối tiếp nghề truyền thống mà cha ông để lại. 

Ông Đông bật mí, học để biết làm chõng tre không khó, chỉ cần chăm chú học hỏi, xem người ta làm là có thể định hình được. Nhưng, để chiếc chõng tre làm ra đạt chuẩn, bền, đẹp vô cùng khó. Nó không chỉ đòi hỏi sự kiên nhẫn, bền bỉ mà còn phải có một chút năng khiếu, khéo tay mới ra được sản phẩm đẹp, bền. 

Còn đối với thang tre, sau khi đo đủ chiều dài phần thân, người thợ cưa thành từng đoạn chừng 20 - 30cm để làm nấc thang. Họ phải đục lỗ ngay trên mắt tre để hạn chế thang bị nứt, dẫn đến bị toạc dài. Thang tre có nhiều kích thước dài ngắn khác nhau, có loại chỉ 2 -3m dùng trong nhà, nhưng phổ biến nhất là 4 - 6m dùng trong ngành xây dựng.

Nghề làm chõng, thang tre có thể làm quanh năm, nhưng cao điểm nhất khoảng 7 tháng hè, bắt đầu từ tháng 4 đến tháng 10. Nhờ sự chăm chút từng sản phẩm nên hàng ông Đông làm ra tới đâu thì tiêu thụ hết tới đó. Bình quân mỗi ngày ông làm được khoảng 2 chiếc, mỗi cái có giá từ 200- 300 nghìn đồng.

Nếu khách đặt hàng làm chõng lớn thì mức giá có thể lên tới 1 triệu đồng. Những tháng không phải cao điểm, lượng tiêu thụ vẫn duy trì ổn định, phục vụ chủ yếu cho nhu cầu xông, hong của những gia đình có con nhỏ hoặc phục vụ cho những người già lúc bệnh nặng để tiện lau rửa. “Tôi làm nghề vừa để kiếm thêm thu nhập, vừa lưu giữ nghề truyền thống của cha ông”, ông Đông bộc bạch.

Bám nghề, đưa con vào đại học

Trong số gần 20 hộ gia đình làm nghề chõng tre, chị Hoàng Thị Thuận (SN 1969), là người phụ nữ duy nhất trong làng theo nghề và “sống khỏe” với nghề. Cách đây 11 năm, chồng chị mất vì tại nạn giao thông, để lại cho chị 3 đứa con đang tuổi ăn, tuổi học.

“Thú thật lúc trước, tôi không hề biết làm chõng hay thang tre. Trong gia đình, người đảm nhiệm công việc ấy là chồng, còn tôi chỉ việc đưa sản phẩm đi bán. Tuy nhiên, từ khi anh ấy mất đi, nhìn đống vật liệu ngổn ngang, trong khi kinh tế gia đình không biết dựa vào đâu, tôi bèn lần mò học nghề”, chị chia sẻ.

Từ một người chuyên đi học lỏm, đến nay, chị Thuận đã trở thành thợ lành nghề. Mỗi ngày, với sự trợ giúp thêm của các con, chị làm được 3 cái chõng tre. Nhờ nguồn thu nhập ấy đã giúp chị cất được căn nhà khang trang và nuôi các con ăn học; đến nay hai cô con gái đầu của chị đang theo học Trường Đại học Vinh, cậu út học cấp 2. “Những gia đình nông dân khác cố gắng 1 thì tôi phải nỗ lực 10. Nhiều khi tôi tự thầm trách hoàn cảnh, nhưng rồi nghĩ đến các con, nghề truyền thống đã nuôi sống gia đình, tôi lại có thêm nghị lực”, chị Thuận chia sẻ. 

Không chỉ riêng gia đình này mà nhiều hộ trong làng cũng làm giàu, đưa con cái vào đại học nhờ những cây tre. 3 người con của ông Đông cũng đã và đang theo học các trường đại học, cao đẳng. “Do đặc thù công việc nên tôi có thể làm việc bất cứ lúc nào. Cũng nhờ đó mà có điều kiện nuôi các con ăn học. Đó là thành quả lớn nhất của hai vợ chồng tôi”, lời ông Đông.

Với nhiều nơi, việc lưu giữ nghề truyền thống gặp khá nhiều khó khăn. Tuy nhiên, đối với những người dân nơi đây nghề làm chõng, thang tre vẫn được nhiều hộ lựa chọn gắn bó. Thậm chí, nhiều thế hệ, anh em trong một gia đình cùng nhau làm chõng và thường xuyên đổi mới mẫu mã, hình thức để có thể đáp ứng những yêu cầu ngày càng cao của khách hàng.

Với họ, việc giữ nghề không chỉ bởi cơm áo gạo tiền, mà còn là tình yêu nghề truyền thống đã lưu truyền qua hàng trăm năm.

Tin cùng chuyên mục

Nhu cầu thép cán nóng trong nước hiện được đánh giá là rất lớn. (Ảnh: Mai Long)

Đề xuất điều tra chống bán phá giá với thép cán nóng nhập khẩu: 8 doanh nghiệp ngành thép có đơn phản biện

(PLVN) - Tập thể 8 DN trong ngành thép gồm Cty CP Tập đoàn Hoa Sen, Cty CP Thép TVP, Cty CP Tôn Đông Á, Cty CP Thép Nam Kim, Cty Tôn Phương Nam, Cty CP Thép Bình Dương, Cty TNHH Sản xuất Lê Phan Gia Bình Dương, Cty CP Thép Việt Thành Long An (tổng sản lượng sản xuất tôn mạ ước tính chiếm 75% thị phần ngành tôn mạ tại Việt Nam) vừa gửi đơn phản biện đến Bộ Công Thương xung quanh đề xuất điều tra chống bán phá giá (CBPG) với sản phẩm thép cán nóng (HRC) nhập khẩu.

Đọc thêm

Tổng công ty 789 nhận huân chương lao động hạng nhì: Đánh dấu mốc son vàng hơn 03 thập kỷ xây dựng và phát triển

Thượng tướng Nguyễn Tân Cương trao Huân chương Lao động hạng Nhì tặng Tổng công ty 789 (Ảnh: Hoàng Thu)
(PLVN) - Ngày 19/7, tại Hà Nội, Tổng công ty 789, Bộ Quốc phòng tổ chức Lễ đón nhận Huân chương Lao động hạng Nhì và kỷ niệm 35 năm Ngày truyền thống (19-7-1989/19-7-2024). Thượng tướng Nguyễn Tân Cương, Ủy viên Trung ương Đảng, Ủy viên Thường vụ Quân ủy Trung ương, Tổng Tham mưu trưởng Quân đội nhân dân Việt Nam, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng dự và chỉ đạo.

EVNNPC bảo đảm cung ứng điện trong cao điểm nắng nóng

EVNNPC đưa vào vận hành công trình lưới điện trên địa bàn Vĩnh Phúc.
(PLVN) - Tổng Công ty Điện lực miền Bắc (EVNNPC) đã vận hành an toàn lưới điện, chủ động trong công tác ứng phó với diễn biến thời tiết, nhanh chóng khắc phục sự cố lưới điện do thiên tai gây ra; triển khai các giải pháp về quản lý nhu cầu phụ tải, bảo đảm công tác cung cấp điện mùa nắng nóng.

Tiếp tục tăng cường công tác thông tin, tuyên truyền, hỗ trợ người nộp thuế

Cục Thuế TP Hồ Chí Minh đưa vào hoạt động máy đánh giá công chức nhằm gia tăng chất lượng hỗ trợ người nộp thuế. Ảnh: Doãn Thiệu
(PLVN) -  Đảng ủy cơ quan Tổng cục Thuế vừa ban hành Nghị quyết số 30-NQ/ĐU về tăng cường công tác thông tin, tuyên truyền, hỗ trợ người nộp thuế thông qua việc đa dạng hình thức, phong phú về nội dung để người nộp thuế có thể dễ dàng tiếp cận thông tin và thực hiện tốt nghĩa vụ theo quy định của pháp luật thuế.

Theo dõi chặt chẽ tiến độ thu ngân sách

Ngành Thuế tiếp tục tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong thanh tra, kiểm tra thuế. (Ảnh: TCT)
(PLVN) - Thu ngân sách 6 tháng đầu năm 2024 do ngành Thuế quản lý đạt 58,2% so với dự toán pháp lệnh, vượt 15,3% so với cùng kỳ. Tuy nhiên, tiến độ thanh tra, kiểm tra mới đạt hơn 36% kế hoạch, chưa bằng 93% so với cùng kỳ...

'Cú hích' cho chuyển dịch năng lượng ở Việt Nam

Chuyển dịch năng lượng tại Việt Nam là một quá trình quan trọng và cần thiết trong bối cảnh các quốc gia đang đối mặt với nhiều thách thức về năng lượng và môi trường. (Ảnh: PV)
(PLVN) - Việt Nam đã có những bước đầu tiên thực hiện chuyển dịch năng lượng nhằm đáp ứng cam kết Net Zero vào năm 2050. Trong đó, việc thực hiện cơ chế mua bán điện trực tiếp được coi là chính sách cụ thể, tác động trực tiếp tới quá trình chuyển dịch năng lượng tại Việt Nam.

Thương hiệu, sản phẩm doanh nghiệp được lan tỏa

Thương hiệu, sản phẩm doanh nghiệp được lan tỏa
(PLVN) - Nhân dịp 39 năm Ngày Báo Pháp luật Việt Nam xuất bản số báo đầu tiên (10/7/1985 - 10/7/2024), nhiều ý kiến của doanh nghiệp tiếp tục khẳng định vai trò, vị thế của tờ báo là cơ quan ngôn luận của Bộ Tư pháp.

Ngành KH&ĐT cần chủ động kiến tạo, khai thác cơ hội mới cho phát triển đất nước

Ngành KH&ĐT cần chủ động kiến tạo, khai thác cơ hội mới cho phát triển đất nước
(PLVN) - Khẳng định tình hình kinh tế - xã hội 6 tháng đầu năm 2024 đạt được nhiều kết quả quan trọng, toàn diện, song Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư (KH&ĐT) Nguyễn Chí Dũng cho rằng 6 tháng tới là thời gian đặc biệt quan trọng đòi hỏi phải chủ động kiến tạo khai thác những thời cơ, cơ hội mới cho phát triển đất nước…

Trang trại xanh trên vùng 'đất lửa'

Khuôn viên trong trang trại được quy hoạch bài bản, vườn cây xanh mướt.
(PLVN) - Trong suy nghĩ của nhiều người, vùng núi Trà Sơn, huyện Can Lộc (Hà Tĩnh) là “tọa độ lửa” trong chiến tranh chống Mỹ, vùng khô cằn sỏi đá và chi chít những dấu vết của bom đạn. Ít ai ngờ rằng khoảng 10 năm trở lại đây trên vùng “đất lửa” này đã xuất hiện nhiều trang trại nông nghiệp xanh, mang hơi thở của công nghệ hiện đại.

Áo xanh tình nguyện trên công trường 500kV mạch 3

Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính thăm, động viên các thanh niên tình nguyện hỗ trợ triển khai đường điện 500kV mạch 3. (Ảnh: T.Ư Đoàn)
(PLVN) - Ngay sau khi Thủ tướng Chính phủ có công điện đề nghị các lực lượng, trong đó có lực lượng đoàn viên thanh niên ở các địa phương có đường dây 500kV mạch 3 đi qua, hỗ trợ việc triển khai dự án đường dây 500kV mạch 3 từ Quảng Trạch (Quảng Bình) đến Phố Nối (Hưng Yên), Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh đã phát động đợt thi đua cao điểm 30 ngày (từ 1/6 - 30/6) phối hợp với Tập đoàn Điện lực Việt Nam triển khai dự án.

'Tư lệnh' ngành Nông nghiệp: 'Diễn đàn là để kết nối, thị trường là để đi xa…'

Bộ trưởng Bộ NN&PTNT Lê Minh Hoan. (Ảnh: NNVN)
(PLVN) - Bộ trưởng Bộ NN&PTNT Lê Minh Hoan lưu ý, đến Diễn đàn là để kết nối chứ không phải để phát biểu và cần phải hiểu đúng khái niệm “Thị trường Khoa học Công nghệ”, bởi thị trường là có cung - cầu, có cạnh tranh, tạo động lực để làm ra sản phẩm tốt hơn, nếu chỉ dừng ở kết nối thì khó đi xa…

Chưa có gói tín dụng đặc thù tiếp sức cho sản phẩm OCOP

Tọa đàm “Tiếp sức sản phẩm OCOP vươn xa”.
(PLVN) - Dòng vốn ngân hàng đã và đang trở thành chất xúc tác quan trọng góp phần đưa sản phẩm OCOP ngày càng vươn xa, không chỉ ở thị trường trong nước mà còn xuất khẩu. Tuy nhiên vẫn còn nhiều bất cập cần tiếp tục tháo gỡ, trong đó có việc xem xét một gói tín dụng đặc thù cho các khách hàng triển khai các sản phẩm OCOP…

Pháp luật Việt Nam - Sẻ chia cùng doanh nghiệp

Ông Nguyễn Việt Dũng - Tổng Giám đốc Công ty TNHH Thương mại Dược phẩm Vera Sunshine.
(PLVN) - Sau gần 4 thập kỷ vun đắp và phát triển, Báo Pháp luật Việt Nam (PLVN) đã thể hiện rõ phương châm đồng hành, hỗ trợ, định hướng doanh nghiệp, góp phần xây dựng môi trường kinh doanh trong sạch và lành mạnh. Những nỗ lực và tâm huyết của nhiều thế hệ người làm báo PLVN đã được ghi nhận. Báo đang ngày càng được đón nhận với vai trò “người bạn đồng hành” uy tín, tin cậy, thân thiện của nhiều doanh nhân - doanh nghiệp Việt.