Cách mạng công nghiệp 4.0 – Được ...và mất

(PLO) - Cách mạng công nghiệp 4.0, hay Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, đang diễn ra tại nhiều nước phát triển và mang lại cơ hội để thay đổi bộ mặt các nền kinh tế, nhưng cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro khó lường.
Cách mạng công nghiệp 4.0 – Được ...và mất Tương tác thực tế ảo đưa đến nhiều ứng dụng

Trước Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, loài người đã chứng kiến 3 cuộc cách mạng khoa học kỹ thuật lớn: Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ nhất (từ năm 1784) xảy ra khi loài người phát minh động cơ hơi nước, tác động trực tiếp đến các ngành nghề như dệt may, chế tạo cơ khí, giao thông vận tải. Động cơ hơi nước được đưa vào ôtô, tàu hỏa, tàu thủy, mở ra một kỷ nguyên mới trong lịch sử nhân loại. 

Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ hai (từ năm 1870) ra đời khi loài người phát minh ra động cơ điện, mang lại cuộc sống văn minh, năng suất tăng nhiều lần so với động cơ hơi nước. 

Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ ba (từ năm 1969) xuất hiện khi con người phát minh ra bóng bán dẫn, điện tử, kết nối thế giới liên lạc được với nhau. Vệ tinh, máy bay, máy tính, điện thoại, Internet… là những công nghệ hiện nay chúng ta thụ hưởng là từ cuộc cách mạng này.

Bước nhảy vọt “không có tiền lệ lịch sử”

Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư diễn ra từ những năm 2000 gọi là cuộc cách mạng số, thông qua các công nghệ như Internet vạn vật (IoT), trí tuệ nhân tạo (AI), thực tế ảo (VR), tương tác thực tại ảo (AR), mạng xã hội, điện toán đám mây, di động, phân tích dữ liệu lớn (SMAC)... để chuyển hóa toàn bộ thế giới thực thành thế giới số.

Cụm từ “Công nghiệp 4.0” bắt đầu nổi lên từ năm 2013 trong một báo cáo của chính phủ Đức đề cập đến chiến lược công nghệ cao, điện toán hóa ngành sản xuất mà không cần sự tham gia của con người. Thủ tướng Đức Angela Merkel tiếp tục nhắc tới cụm từ này tại Diễn đàn Kinh tế thế giới ở Davos hồi tháng 1/2015. Hiện nay, Công nghiệp 4.0 đã vượt ra khỏi khuôn khổ dự án của Đức với sự tham gia của nhiều nước và trở thành một phần quan trọng của cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư.

Công nghệ đám mây đã trở nên rất phổ biến và tiện dụng

Cách mạng Công nghiệp 4.0 diễn ra trên ba lĩnh vực chính gồm công nghệ sinh học, kỹ thuật số và vật lý. Những yếu tố cốt lõi của kỹ thuật số trong Cách mạng Công nghiệp 4.0 sẽ là: Trí tuệ nhân tạo (AI), Vạn vật kết nối Internet (IoT) và dữ liệu lớn (Big data). 

Chủ tịch Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) Klaus Schwab nhận định: “Cách mạng Công nghiệp 4.0 kết hợp các công nghệ, làm mờ ranh giới giữa vật lý, kỹ thuật số và sinh học". Theo ông Schwab, tốc độ đột phá của Cách mạng Công nghiệp 4.0 hiện "không có tiền lệ lịch sử". Khi so sánh với các cuộc cách mạng công nghiệp trước đây, Cách mạng Công nghiệp 4.0 đang tiến triển nhanh hơn nhiều và đang tác động mạnh mẽ tới hầu hết ngành công nghiệp ở các quốc gia. 

Thành tựu đột phá

Cách mạng công nghiệp là khái niệm về cuộc cách mạng trong lĩnh vực sản xuất, xuất phát ở nước Anh trong thế kỷ XVIII, sau đó lan tỏa ra toàn cầu. Từ những phát minh thuở sơ khai như động cơ hơi nước cho đến những công nghệ hiện đại ngày nay như công nghệ xe tự lái hay robot lắp ráp tự động đều để lại dấu ấn đậm nét, những thay đổi mang tính đột phá đối với không chỉ nền sản xuất công nghiệp mà cả cuộc sống con người nói chung. 

Cũng giống như ba cuộc cách mạng trước, Cách mạng Công nghiệp 4.0 được kỳ vọng sẽ tiếp tục giải phóng con người khỏi dây chuyền sản xuất công nghiệp, đồng thời tạo đột phá bằng cách cung cấp cơ hội phát triển cho từng cá nhân lên tầm cao hơn, với sự hỗ trợ của nhiều loại thông tin, tri thức và công nghệ mới.

rên thực tế, không thể phủ nhận rằng Cách mạng Công nghiệp 4.0 đã mang lại những thành tựu đột phá trong lĩnh vực công nghệ thông tin, công nghệ sinh học và công nghệ số như điện toán đám mây, thiết bị di động thông minh… Cuộc cách mạng này có khả năng tự động hóa một số kỹ năng mà trước đây chỉ con người mới có thể làm, trang bị cho máy móc có khả năng của trí thông minh con người, ví dụ như khả năng lập luận, khả năng ngôn ngữ, khả năng tự học… 

Trí tuệ nhân tạo (AI) tạo ra lợi ích lớn nhất khi xử lý những khối dữ liệu lớn, xử lý ngôn ngữ và hình ảnh, điều mà thế hệ máy tính hiện nay không dễ dàng làm được. Hiện nay những ứng dụng công nghệ đang sử dụng AI có thể kể đến như ứng dụng dịch văn bản tự động hay dịch thuật qua giọng nói của Google và Facebook.

Cùng với tự động hóa cực độ, robot có trí tuệ nhân tạo có thể cùng tham gia vào quy trình sản xuất, phân tích các kết quả, đưa ra những quyết định phức tạp và thích nghi với các yếu tố môi trường. Trong khi đó, kết nối cực độ cho phép truyền dữ liệu nhanh hơn, xa hơn, tạo điều kiện phát triển những mô hình kinh doanh mới như Uber, Facebook, WhatsApp, Pinterest, Snapchat, Twitter và Instagram hay công nghệ xe tự lái đang được thử nghiệm rộng rãi trên toàn thế giới. 

Trí tuệ nhân tạo đã có thể cùng tham gia vào quy trình sản xuất, phân tích kết quả, đưa ra những quyết định phức tạp và thích nghi với các yếu tố môi trường

Sự cải tiến công nghệ cao, được coi là nền móng cho Cách mạng Công nghiệp 4.0, đang làm thay đổi nhiều lĩnh vực từ bán lẻ, chế tạo đến vận tải…, ngành công nghiệp dầu khí và điện truyền thống cũng không nằm ngoài xu thế chung này. So với những cuộc cách mạng công nghiệp trước đó, ngày nay, khả năng quản lý các hệ thống phức tạp ngày càng thông minh hơn, phân tích dữ liệu và tự động hóa đang một lần nữa làm thay đổi ngành công nghiệp, tăng năng suất và tính linh hoạt của các công ty năng lượng. 

Những thay đổi này được ghi nhận không chỉ ở các ngành công nghiệp sản xuất hàng hoá như ngành công nghiệp dầu khí mà còn thay đổi cách thức các công ty sản xuất và cung cấp điện. Một ngành công nghiệp điện mới đang nổi lên, đó là ngành công nghiệp điện phi tập trung, thân thiện với người tiêu dùng hơn và có thể tích hợp nhiều nguồn điện khác nhau vào các lưới điện có độ tin cậy cao. Trong các năm tới, những xu hướng này có khả năng sẽ góp phần giữ cho giá năng lượng rẻ và dồi dào, đáp ứng với các điều kiện thị trường và hiệu quả hơn bao giờ hết. 

“Không con đường nào trải đầy hoa hồng”

Đúng như câu nói “Không con đường thành công nào trải đầy hoa hồng”, các nhà phân tích đã chỉ ra một cách rõ nét nhất về những rủi ro mà nền kinh tế vĩ mô toàn cầu phải đối mặt trong kỷ nguyên số.

Cũng như các cuộc cách mạng công nghiệp khác, lỗ hổng về trình độ cũng như nguy cơ tụt hậu là những rủi ro lớn của lao động trong giai đoạn chuyển tiếp, bởi Cách mạng Công nghiệp 4.0 sẽ triệt tiêu lao động giản đơn và đòi hỏi nguồn nhân lực chất lượng cao.

Trong lĩnh vực việc làm, đối tượng chịu thiệt thòi nhất từ Cách mạng Công nghiệp 4.0 có lẽ là những lao động phụ trách những đầu việc có chuyên môn ở tầm trung như văn thư, dịch vụ khách hàng… trước sự “đổ bộ” của robot.

Đối với những lao động chuyên môn thấp hơn, tự động hóa sẽ tác động tiêu cực nhiều đến thị trường mới nổi ở Mỹ Latinh và Ấn Độ, vốn được hưởng lợi nhờ nguồn lao động giá rẻ, khi đánh mất lợi thế cạnh tranh này vào tay những chú robot thông minh, hơn là những nền kinh tế đã phát triển của Thụy Sỹ, Singapore và Vương quốc Anh.

Các công ty sử dụng nhiều lao động sẽ tính cách nâng cao lợi nhuận bằng việc thay thế những nhân công này với thế hệ robot thông minh có chi phí thấp hơn. Điều này sẽ dẫn đến hiện tượng phân cực trong lực lượng lao động và khoét sâu hơn nữa khoảng cách về thu nhập trong xã hội. 

Theo ước tính của Ngân hàng Thế giới (WB), tiến trình tự động hóa sẽ đe dọa 57% việc làm của 35 quốc gia thành viên Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD), con số này đối với hai nền kinh tế lớn nhất thế giới là Mỹ và Trung Quốc lần lượt là 47% và 77%. Trong khi nhiều công việc sẽ bị xóa bỏ hoặc chuyển đổi, đặc biệt là những công việc thủ công và thường nhật dễ thay thế, thì những công việc mới cần kỹ năng khác biệt sẽ phát triển.

Trí tuệ nhân tạo đã có thể cùng tham gia vào quy trình sản xuất, phân tích kết quả, đưa ra những quyết định phức tạp và thích nghi với các yếu tố môi trường

Do đó, khả năng ứng biến linh hoạt là vô cùng quan trọng trong kỷ nguyên Công nghiệp 4.0. Ở tầm cỡ quốc gia, hưởng lợi nhiều nhất sẽ là những nền kinh tế có khả năng linh hoạt cao. Trong khi đó, những nền kinh tế mới nổi với lao động tay nghề thấp và khả năng linh hoạt kém sẽ phải hứng chịu “cơn gió ngược” từ tự động hóa nhiều hơn so với những nước đã phát triển. 

Trong lĩnh vực năng lượng, sự chuyển đổi về công nghệ có thể gây bất ổn đối với các quốc gia có nền kinh tế phụ thuộc vào doanh thu từ các nguồn năng lượng truyền thống như Nga, các nhà sản xuất lớn của vịnh Ba Tư và Venezuela.. Bên cạnh đó, nhiên liệu hóa thạch giá rẻ cũng sẽ gây khó khăn nhiều hơn trong việc tiến hành cắt giảm sâu lượng khí thải cần thiết nhằm ngăn chặn tình trạng nóng lên toàn cầu.../.

Minh Trà - Hồng Thanh (tổng hợp)
Cùng chuyên mục

Đọc thêm

Dự án đường sắt đô thị Cát Linh - Hà Đông bước vào giai đoạn bàn giao

Dự án đường sắt đô thị Cát Linh - Hà Đông bước vào giai đoạn bàn giao
(PLVN) - Đại diện Công ty TNHH MTV Đường sắt Hà Nội (Hanoi Metro) cho biết, các cơ quan, đơn vị của thành phố Hà Nội và Bộ Giao thông Vận tải (GTVT) cùng tổng thầu đã và đang khẩn trương triển khai các công việc để sớm đưa dự án vào vận hành khai thác như ý kiến chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ.

Cty CP BOT Bắc Giang – Lạng Sơn: Chậm trễ đền bù thiệt hại cho hàng trăm hộ dân

Cty CP BOT Bắc Giang – Lạng Sơn: Chậm trễ đền bù thiệt hại cho hàng trăm hộ dân
(PLVN) - Dự án Đường cao tốc Bắc Giang - Lạng Sơn đoạn qua huyện Hữu Lũng (Lạng Sơn) đã được đưa vào sử dụng thu phí từ 18/2/2020. Tuy nhiên, đến nay chủ đầu tư dự án là Cty CP BOT Bắc Giang – Lạng Sơn vẫn chưa chi trả tiền đền bù thiệt hại cho các hộ dân có diện tích đất bị ngập úng, xô sạt không thể canh tác.
13 địa phương có dịch Covid-19: Gộp kỳ chi trả lương hưu, trợ cấp BHXH tháng 3 và 4

13 địa phương có dịch Covid-19: Gộp kỳ chi trả lương hưu, trợ cấp BHXH tháng 3 và 4

(PLVN) - Bảo hiểm xã hội Việt Nam (BHXH) vừa có văn bản đề nghị Tổng Công ty Bưu điện Việt Nam (BĐVN) và BHXH 13 tỉnh, thành phố (TP Hà Nội, TP Hồ Chí Minh, TP Hải Phòng, Hải Dương, Quảng Ninh, Gia Lai, Bắc Ninh, Bắc Giang, Hòa Bình, Hà Giang, Điện Biên, Bình Dương, Hưng Yên) thực hiện chi trả lương hưu, trợ cấp BHXH tháng 3 và tháng 4/2021 vào cùng một kỳ chi trả.

Dùng công nghệ 4.0 để theo dõi việc quản lý và chăm sóc cây xanh

Dùng công nghệ 4.0 để theo dõi việc quản lý và chăm sóc cây xanh
(PLVN) - Theo Bộ trưởng Bộ TN&MT Trần Hồng Hà, để hưởng ứng Chương trình trồng mới 1 tỷ cây xanh trong 5 năm tới, Bộ TN&MT đã xây dựng trình Thủ tướng Chính phủ Đề án phục hồi, phát triển hệ thống cây xanh nhằm ứng phó với tình trạng khẩn cấp về biến đổi khí hậu và ô nhiễm môi trường.

Việc nghĩa

Việc nghĩa
(PLVN) - Trong cơn hoạn nạn của đại dịch, nhiều hành động và việc làm nhân nghĩa được thể hiện. Thấy rõ nhất là sự chung tay của cả cộng đồng lớn và nhỏ, giúp đỡ và bao bọc nhau, không để đói rét và thiếu thốn với bất kỳ người nào. “Không để ai bị bỏ rơi lại phía sau” đã trở thành tâm thức của cộng đồng chứ không chỉ là khẩu hiệu.

Dành tối thiểu 500 tỷ đồng để mua vắc xin phòng ngừa Covid-19 và tiêm phòng

Dành tối thiểu 500 tỷ đồng để mua vắc xin phòng ngừa Covid-19 và tiêm phòng
(PLVN) - Ngày 24/2, tại cuộc họp của Thường trực Chính phủ với Ban Chỉ đạo quốc gia về phòng, chống Covid-19 và các địa phương trong toàn quốc, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ninh Nguyễn Thị Hạnh đã báo cáo: Quảng Ninh sẽ dành tối thiểu 500 tỷ đồng để mua vắc xin phòng ngừa Covid-19 và triển khai tiêm phòng cho toàn dân trên địa bàn tỉnh.
Doanh nghiệp vùng dịch “đỏ mắt” ngóng nguyên liệu

Doanh nghiệp vùng dịch “đỏ mắt” ngóng nguyên liệu

(PLVN) - Không chỉ tiêu thụ nông sản bị ách tắc do dịch Covid-19, nhiều doanh nghiệp khác trên địa bàn tỉnh Hải Dương cũng gặp nhiều khó khăn khi không được cung cấp linh kiện, nguyên liệu kịp thời cho công tác sản xuất. 

Người dân giám sát Cảnh sát giao thông ra sao cho đúng luật?

Người dân giám sát Cảnh sát giao thông ra sao cho đúng luật?
(PLVN) - Hiện có nhiều ý kiến trái chiều về việc một nhóm người dân lấy lý do “giám sát công vụ” để ghi hình và phát trực tiếp cảnh làm nhiệm vụ của Đội Cảnh sát giao thông Phú Lâm thuộc Phòng Cảnh sát giao thông đường bộ - đường sắt (PC08 - Công an TP HCM) vào sáng 22/2, tại khu vực gần Khu công nghiệp Vĩnh Lộc, quận Bình Tân. 
TP Hồ Chí Minh: Cân nhắc mở lại một số dịch vụ không thiết yếu

TP Hồ Chí Minh: Cân nhắc mở lại một số dịch vụ không thiết yếu

(PLVN) - Sáng 24/2, tại cuộc họp trực tuyến của Thường trực Chính phủ với Ban Chỉ đạo Quốc gia phòng, chống dịch Covid-19, Phó Chủ tịch UBND TP HCM Dương Anh Đức cho biết đã qua 14 ngày thành phố không ghi nhận ca bệnh trong cộng đồng. Toàn bộ địa điểm liên quan ca bệnh trên địa bàn TP HCM đã được dỡ phong tỏa.

Xu thế cúng dường online, cầu an trực tuyến

Xu thế cúng dường online, cầu an trực tuyến
(PLVN) - Tết Nguyên đán là dịp người dân có nhu cầu đi chùa lễ Phật, cầu bình an cho bản thân và gia đình. Đúng thời điểm này, dịch bệnh Covid-19 lại bùng phát khiến cho nhu cầu tín ngưỡng, tâm linh của người dân phần nào bị hạn chế. 

Nhiều người bị khởi tố về tội “Làm lây lan dịch bệnh truyền nhiễm”: Luật sư khẳng định có đủ căn cứ pháp lý

Nhiều người bị khởi tố về tội “Làm lây lan dịch bệnh truyền nhiễm”: Luật sư khẳng định có đủ căn cứ pháp lý
(PLVN) - Thời gian qua, một số người vi phạm về công tác phòng chống dịch bệnh Covid-19 như trốn khỏi nơi cách ly, khai báo không trung thực hoặc không khai báo để tránh cách ly… đã bị khởi tố điều tra. Theo luật sư, việc khởi tố các vụ việc trên là có căn cứ pháp luật và cần thiết.

Việt Nam quyết tâm thực hiện các cam kết quốc tế về biến đổi khí hậu

Việt Nam quyết tâm thực hiện các cam kết quốc tế về biến đổi khí hậu
(PLVN) - Ngày 23/2/2021, nhận lời mời của Thủ tướng Anh Boris Johnson, Chủ tịch luân phiên của Hội đồng Bảo an (HĐBA) Liên Hợp quốc (LHQ) trong tháng 2/2021, Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc đã tham dự và phát biểu tại phiên Thảo luận mở Cấp cao trực tuyến của Hội đồng Bảo an LHQ với chủ đề “Giải quyết các nguy cơ đối với hòa bình và an ninh quốc tế liên quan đến khí hậu”.

Báo điện tử Pháp luật Việt Nam

Giấy phép xuất bản số 303/GP-BTTTT ngày 8/5/2015

Cơ quan chủ quản: Bộ Tư pháp

Tổng biên tập: Tiến sỹ Đào Văn Hội

Phó TBT: Trần Đức Vinh

Tòa soạn: Số 42/29 Nguyễn Chí Thanh, phường Ngọc Khánh, quận Ba Đình, Hà Nội

E-mail: baodientuphapluat@gmail.com

Hotline: 0353.63.63.55

Liên hệ quảng cáo: 0971.741.666‬