Câu chuyện sách giáo khoa: Tại sao lỗ 40 tỉ vẫn chiết khấu 250 tỉ?

(PLO) - Vừa qua, Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, Thanh niên, Thiếu niên và Nhi đồng của Quốc hội (VHGDTNTN&NĐ) đã họp phiên toàn thể với nhiều nội dung quan trọng, trong đó có Báo cáo kết quả “Khảo sát một số nội dung trong việc thực hiện chính sách, pháp luật về xuất bản, in, phát hành sách giáo khoa giáo dục phổ thông giai đoạn 2012 – 2017”.
Câu chuyện sách giáo khoa: Tại sao lỗ 40 tỉ vẫn chiết khấu 250 tỉ? Theo nhiều chuyên gia giáo dục, nếu muốn thì sẽ phá được thế độc quyền SGK. (Ảnh minh họa)

“Vừa đá bóng, vừa thổi còi”?

Báo cáo của Ủy ban VHGDTNTN&NĐ, theo quy định của Luật Giáo dục, Bộ GD&ĐT có thẩm quyền tổ chức biên soạn, thẩm định, giao cho NXB Giáo dục Việt Nam tổ chức biên tập, xuất bản và phát hành sách giáo khoa giáo dục phổ thông (SGK GDPT). Thời gian qua, việc xuất bản SGK GDPT thực hiện theo quy trình: bản thảo sau khi được Bộ GD&ĐT thẩm định, phê duyệt, sẽ giao cho Nhà xuất bản Giáo dục (NXBGD) tổ chức xuất bản, in và phát hành.

Qua khảo sát cho thấy dư luận rất băn khoăn cho rằng việc Bộ GD&ĐT vừa tổ chức biên soạn, vừa tổ chức thẩm định, phê duyệt, chỉ đạo việc xuất bản, in và phát hành SGK đã tạo ra thế độc quyền khép kín trong tất cả các khâu của quy trình từ biên soạn đến phát hành.

Ủy ban VHGDTNTN&NĐ nhận định, việc Bộ GD&ĐT tổ chức biên soạn, phê duyệt, xuất bản SGK không phù hợp với Luật Xuất bản 2012 và xu hướng phổ biến trên thế giới hiện nay là cơ quan quản lý nhà nước không tham gia biên soạn, xuất bản mà chỉ tổ chức kiểm duyệt, thẩm định SGK.

Ngoài ra, Ủy ban VHGDTNTN&NĐ cho rằng, hoạt động in, phát hành SGK GDPT những năm qua còn tồn tại một số hạn chế như: việc in SGK GDPT chỉ được đấu thầu rộng rãi sau khi đã trừ sản lượng giao cho các đơn vị in nội bộ của NXBGD và những tên sách có số lượng in thấp.

Bên cạnh đó, tình trạng in lậu, in nối bản SGK GDPT ngày càng lan rộng, tinh vi và phức tạp, gây khó khăn cho các cơ quan quản lý nhà nước và người sử dụng trong phân biệt thật, giả, phát hiện vi phạm; ảnh hưởng đến quyền, lợi ích hợp pháp của các tác giả, của nhà xuất bản và người tiêu dùng. SGK GDPT in lậu có chất lượng kém như hình ảnh bị mờ, chữ mất nét, không có các nội dung chỉnh sửa, bổ sung, gây khó khăn cho học sinh trong quá trình học.

Đặc biệt, hệ thống phát hành SGK GDPT còn cồng kềnh, quy trình phát hành chưa thật hợp lý do phải trải qua nhiều khâu trung gian làm tăng chi phí vận chuyển, các chi phí trung gian khác. Mức chi chiết khấu phát hành SGK GDPT khoảng 250 tỷ đồng/năm (tương đương với 25% doanh thu hàng năm 1.000 tỷ đồng) là khá cao, chưa thật phù hợp với cơ cấu giá thành, ảnh hưởng lớn đến việc chi trả của học sinh, giáo viên, lợi nhuận của các cơ sở in và các tổ chức, cá nhân liên quan khác.

Trong nhiều năm qua, tình trạng phần lớn SGK chỉ sử dụng một lần dẫn đến việc SGK thay mới với số lượng rất lớn hàng năm (NXBGD in, phát hành khoảng 100 triệu bản, doanh thu gần 1.000 tỷ đồng/năm), gây lãng phí ngân sách nhà nước, tăng chi trả của người dân, gây bức xúc dư luận xã hội.

Sách công nghệ giáo dục cao gấp 4 lần 

Bên cạnh đó, đối với việc in, phát hành bộ sách VNEN (theo chương trình giáo dục thử nghiệm mới) và tài liệu Tiếng Việt lớp 1 công nghệ giáo dục cũng để nảy sinh nhiều bất cập. Cụ thể, giá bán 1 bộ sách VNEN cao gấp 4 lần giá 1 bộ SGK GDPT 2000 đối với sách lớp 3 và lớp 4; gấp 3 lần đối với các lớp 5, 6 và 7. Ngoài ra, do sách VNEN còn thiếu một số môn nên học sinh học sách VNEN ngoài việc phải chi số tiền rất cao cho bộ sách hướng dẫn học còn phải chi thêm tiền mua các môn còn thiếu SGK GDPT 2000 làm tăng gánh nặng chi phí của phụ học sinh và giáo viên. 

Tuy là sách thí điểm nhưng hàng năm sản lượng in ấn, phát hành sách VNEN và sách Tiếng Việt lớp 1 CNGD tăng đột biến. Năm 2017 sản lượng in, phát hành tài liệu tiếng Việt lớp 1 CNGD là hơn 5,3 triệu bản (khoảng 5% SGK GDPT 2000), tăng gần 13 lần so với năm 2012; sách VNEN là hơn 10,7 triệu bản (khoảng 10% SGK GDPT 2000), tăng gấp 5 lần so với năm 2014.

Đặc biệt, doanh thu từ sách VNEN năm 2017, nếu tính theo sản lượng phát hành và giá bán, đạt khoảng hơn 300 tỷ đồng/năm, tương đương 1/3 doanh thu từ SGK 2000. Chiết khấu từ phát hành VNEN nếu tính theo chiết khấu phát hành đối với SGK 2000 là 25% giá bìa mỗi năm khá lớn, hơn 70 tỷ đồng.

Theo giải trình gửi Ủy ban VHGDTNTN&NĐ về việc thực hiện chính sách, pháp luật về xuất bản, in, phát hành SGK GDPT giai đoạn 2012-2017, Bộ GD&ĐT đã lý giải: Việc xuất bản, phát hành SGK lỗ 40 tỷ/năm vì giá bán giữ nguyên từ năm 2011. Trong khi đó, thị trường có nhiều thay đổi, giá nguyên vật liệu tăng.

Với chương trình GDPT hiện hành, Bộ GD&ĐT giao cho NXBGD tổ chức bản thảo, biên tập, thiết kế, minh họa, đăng ký xuất bản, in và phát hành SGK. Từ đó đến nay, việc in SGK do NXBGD tổ chức thực hiện thông qua hình thức đấu thầu rộng rãi để lựa chọn các nhà in có đủ năng lực để bảo đảm chất lượng, tiến độ, giá thành hợp lý. Việc phát hành SGK được thông qua các công ty sách - thiết bị trường học địa phương và một số đối tác phát hành.

Theo Bộ GD&ĐT, do tính chất đặc thù của việc xuất bản, phát hành SGK nên NXBGD không được tự quyết định giá bìa SGK. Theo quy định hiện hành, SGK là mặt hàng được quản lý giá bởi Bộ Tài chính. Việc NXB Giáo dục Việt Nam tổ chức đấu thầu để lựa chọn các công ty in, phát hành SGK nhằm đảm bảo cho SGK không bị lỗ hoặc lỗ ít trong bối cảnh giá nguyên vật liệu, nhân công tăng theo giá cả thị trường nhưng giá sách không thay đổi.

Lý giải về việc sách VNEN có giá đắt hơn, Bộ GD&ĐT cho biết sách VNEN có số trang nhiều hơn SGK thông thường, được in 4 màu, khổ sách 19x27cm, chủng loại giấy in tốt hơn, nên có giá cao hơn SGK thông thường khoảng 1,5-1,6 lần. Giá sách Hướng dẫn học theo mô hình VNEN cũng do Bộ Tài chính quản lý như đối với SGK. 

Theo Ủy ban VHGDTNTN&NĐ, đến nay, thêm 5 NXB được cấp phép có chức năng xuất bản SGK. Đó là NXB Đại học Sư phạm Hà Nội, NXB Đại học Sư phạm TP.HCM, NXB Đại học Sư phạm Hà Nội, NXB Đại học Vinh và NXB Đại học Huế. Thời điểm này, 5 NXB trên chưa tham gia vào thị trường xuất bản SGK. Xu hướng chung là các NXB này sẽ tham gia hoạt động theo mô hình công ty mẹ - công ty con.
Nguyễn Mỹ
Cùng chuyên mục
Thấy gì khi điểm sàn Y, Dược, Sư phạm tăng cao hơn năm 2019?

Thấy gì khi điểm sàn Y, Dược, Sư phạm tăng cao hơn năm 2019?

(PLVN) - Theo thông tin từ Bộ GD&ĐT, Hội đồng tư vấn xác định ngưỡng đảm bảo chất lượng đầu vào trình độ đại học đối với các ngành sức khỏe có chứng chỉ, hành nghề năm 2020 và ngành Sư phạm đã thảo luận, phân tích dữ liệu, xác định và thống nhất ngưỡng đảm bảo chất lượng đầu vào…

Đọc thêm

Phi đội bay mất tích và những bí ẩn chưa lời đáp liên quan đến Tam giác quỷ Bermuda (Kỳ 1)

Phi đội bay mất tích và những bí ẩn chưa lời đáp liên quan đến Tam giác quỷ Bermuda (Kỳ 1)
(PLVN) - Vùng tam giác Bermuda là cụm từ được nghiên cứu viên Wilson Gardi nêu ra vào năm 1964 dùng để hình dung một vùng lãnh hải hình tam giác trên biển Đại Tây Dương mà 3 đỉnh của nó là Puerto Rico, Panama và Miami. Từ thập kỷ 40 đến nay, đã có hàng chục hạm tàu và mấy chục chiếc máy bay bị mất tích ở đây. 

Gỡ bỏ điểm cách ly y tế cuối cùng tại Hải Dương

 Gỡ bỏ điểm cách ly y tế cuối cùng tại Hải Dương
(PLVN) - Bệnh viện Đa khoa Hòa Bình và bệnh viện Đa khoa tỉnh Hải Dương là hai điểm cuối cùng trên địa bàn tỉnh được gỡ bỏ khu vực cách ly. Như vậy, đến nay Hải Dương không còn điểm cách ly y tế nào liên quan đến bệnh nhân Covid-19.

Tỷ giá USD ngày 19/9: Đồng USD không ngừng tăng

Tỷ giá USD ngày 19/9: Đồng USD không ngừng tăng
(PLVN) -Tỷ giá ngoại tệ hôm nay -19/9, đồng USD trên thị trường thế giới tiếp tục duy trì đà tăng, sau khi Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) có những nhận định tích cực về nền kinh tế Mỹ và thông báo duy trì mức lãi suất ở mức thấp kỷ lục (gần bằng 0%).

Quả sung nghĩa tình

Quả sung nghĩa tình
(PLVN) - Rất nhiều vẻ bình dị làng quê thắp lên trong tâm hồn trống tênh của tôi. Ồ lạ thế, chỉ xa quê mấy năm mà đã thấy biết bao bụi bặm bao phủ lấy hồn mình. Phải mất cả một ngày hồi ức, để những lấm láp bình dị quê hương “refresh” lại. Lúc đó, những kỷ niệm lại ùa về, từ từ, nguyên vẹn.

Ngôi đền thiêng ở vùng đất cổ quê hương Đức Thánh Trần

Ngôi đền thiêng ở vùng đất cổ quê hương Đức Thánh Trần
(PLVN) - Về cuộc đời huyền thoại của Hưng Đạo Vương Trần Quốc Tuấn, dân gian có câu thành ngữ: “Sinh Kiếp Bạc, thác Trần Thương, quê hương Bảo Lộc”. Trong hàng ngàn ngôi đền thờ Đức Thánh Trần trên khắp nước Việt, có đền Bảo Lộc (Nam Định) ở chính mảnh đất quê hương Ngài. 

Gian nan công cuộc xóa bỏ niềm tin bệnh hoạn về việc “cưỡng hiếp trinh nữ có thể chữa HIV”

Gian nan công cuộc xóa bỏ niềm tin bệnh hoạn về việc “cưỡng hiếp trinh nữ có thể chữa HIV”
(PLVN) - Ở nhiều quốc gia châu Phi điển hình như Cộng Hòa Nam Phi, Cộng hòa Malawi... từ lâu đã tồn tại hủ tục tảo hôn, bắt cóc những em gái bắt ép trở thành vợ cũng những người đàn ông mà họ không hề có tình yêu. Thậm chí tập tục này đã lệnh lạc đi xa hơn khi có những kẻ bệnh hoạn luôn tin rằng quan hệ tình dục với trinh nữ có thẻ chữa khỏi căn bệnh thế kỷ. 
Hữu Lũng, Lạng Sơn: Chi nhánh Văn phòng Đăng ký đất đai bị phản ánh gây khó dễ cho công dân

Hữu Lũng, Lạng Sơn: Chi nhánh Văn phòng Đăng ký đất đai bị phản ánh gây khó dễ cho công dân

(PLVN) - Chi nhánh Văn phòng Đăng ký đất đai (VPĐKĐĐ) huyện Hữu Lũng  hướng dẫn người dân làm thủ tục chuyển đổi mục đích sử dụng đất và khẳng định hồ sơ đủ điều kiện tách thửa. Thế nhưng khi người dân làm xong thủ tục thì Chi nhánh này lại trả hồ sơ từ chối việc tách thửa. Cách giải quyết “bất nhất” khiến người dân cho rằng đã thiệt hại cả về vật chất, công sức, thời gian.

Báo điện tử Pháp luật Việt Nam

Giấy phép xuất bản số 303/GP-BTTTT ngày 8/5/2015

Cơ quan chủ quản: Bộ Tư pháp

Tổng biên tập: Tiến sỹ Đào Văn Hội

Phó TBT: Trần Đức Vinh

Tòa soạn: Số 42/29 Nguyễn Chí Thanh, phường Ngọc Khánh, quận Ba Đình, Hà Nội

E-mail: baodientuphapluat@gmail.com

Hotline: 0353.63.63.55

Liên hệ quảng cáo: 0971.741.666‬