Củng cố thanh tra để “đối phó” việc trốn đóng bảo hiểm

(PLO) - Tình trạng nợ đóng, trốn đóng bảo hiểm (xã hội, y tế, thất nghiệp) diễn ra nhiều năm và chưa có xu hướng giảm, ngày càng phức tạp và trầm trọng. Đến năm 2016, các DN vẫn còn nợ 3,3% số tiền bảo hiểm (BH) phải thu, trong đó có nhiều doanh nghiệp (DN) có số nợ đến hàng trăm tỉ đồng.
Ảnh minh họa Ảnh minh họa

Hội thảo “Tăng cường công tác thanh tra - kiểm tra bảo hiểm xã hội tại Việt Nam” do Bảo hiểm xã hội (BHXH) Việt Nam phối hợp với Tổ chức Lao động quốc tế (ILO) tại Việt Nam tổ chức sáng qua (31/3) ở Hà Nội là để giải pháp “đối phó” triệt để tình trạng này nhằm duy trì tính bền vững cho hoạt động BH.

Năng lực thanh tra “đuối” so với khối lượng công việc

Ông Chang Hee Lee - Giám đốc ILO Việt Nam cho rằng, tình trạng trốn tránh trách nhiệm BHXH, với nhiều hình thức khác nhau như không đăng ký số lượng lao động được đóng BH, không ký hợp đồng lao động, đăng ký mức nộp BH với mức lương thấp hơn thu nhập thực tế… còn phổ biến là điều không chấp nhận được vì “việc đơn vị sử dụng lao động chậm đóng, không đóng BH cho người lao động (NLĐ) ảnh hưởng đến mức độ BH mà NLĐ được hưởng”. 

Do đó, thanh tra chuyên ngành đóng BHXH, bảo hiểm y tế (BHYT), bảo hiểm thất nghiệp (BHTN) chính thức hoạt động từ 1/6/2016 được kỳ vọng là giải pháp tốt nhất để xử lý nợ đọng BHXH của DN và bảo vệ quyền lợi chính đáng cho NLĐ. BHXH VN luôn xác định, “thanh kiểm tra là phương thức của quản lý, không chỉ là phát hiện, thu hồi số tiền BH còn nợ mà quan trọng là nâng cao công tác bảo đảm quyền an sinh xã hội” cho NLĐ, người hưu trí và các đối tượng hưởng trợ cấp xã hội khác.

Nhưng sau gần 1 năm thanh tra chuyên ngành đóng BH đi vào hoạt động, ông Đào Việt Ánh- Phó Tổng Giám đốc BHXH Việt Nam cho biết, hiệu quả công tác thanh, kiểm tra chưa cao, chưa tạo được sự chuyển biến trong ý thức chấp hành pháp luật về BH của DN. Cùng với đó, chế tài xử phạt dù nâng lên song chưa vẫn đủ mạnh để tác động đến hành vi của các DN.

Theo đánh giá của ILO, cán bộ thanh, kiểm tra đóng vai trò quan trọng trong xác định cũng như báo cáo, giải quyết tranh chấp liên quan đến tuân thủ quy định về BHXH nhưng lực lượng thanh, kiểm tra lao động của Việt Nam còn mỏng, mới chỉ đáp ứng 1/5 nhu cầu của công tác này. Chất lượng cán bộ thanh tra trong lĩnh vực này cũng “còn vấn đề” khi chỉ 1/10 cán bộ được đào tạo bài bản và là thanh tra viên chính nên năng lực thanh, kiểm tra thường “đuối” so với khối lượng công việc mà lực lượng thanh, kiểm tra phải đảm đương. 

Thanh tra không phải chỉ để xử phạt

Đó là mong muốn của các DN và cũng là chia sẻ của các chuyên gia ILO nhằm tăng hiệu quả hoạt động thanh, kiểm tra đóng BH. Ông Paguman Singh - Chuyên gia của ILO lưu ý, “nhiều người nghe đến thanh, kiểm tra là nghĩ ngay đến xử phạt, chế tài, nhưng nhìn vào trách nhiệm của lực lượng này thì không phải”. Thực tế, theo phân tích của ông Paguman Singh, chức năng rất quan trọng của công tác thanh, kiểm tra là hỗ trợ, đảm bảo tính tuân thủ trong việc đóng BH, chứ không đơn thuần là thực thi pháp luật hay “chăm chăm soi lỗi” của DN.

Vì thế, “cán bộ thanh, kiểm tra phải kiểm tra, giám sát cẩn trọng, kỹ lưỡng trước khi đưa ra kết luận, đề xuất định hướng chính sách, quy trình phù hợp cho cấp cơ sở. Qua thanh, kiểm tra để cung cấp thông tin hỗ trợ NLĐ hiểu được quy định pháp luật, kịp thời phản ánh những bất cập của pháp luật trong thực tiễn áp dụng để cơ quan có thẩm quyền điều chỉnh” – chuyên gia này gợi ý. 

Để đảm bảo tính tuân thủ, ông Paguman Singh cho rằng, cần “thanh tra đi, thanh tra lại như trẻ con học bài”. Bên cạnh đó còn phải có thanh tra khảo sát về khả năng tuân thủ đối với các DN mới thành lập, thanh tra chuyên đề khi DN tuân thủ không tốt... để hướng dẫn, hỗ trợ, tiến tới cải thiện việc thực thi các quy định về đóng BH. Ông Nguyễn Tiến Tùng - Chánh Thanh tra Bộ LĐTB&XH cho biết thêm, trong hoạt động thanh tra lĩnh vực BH, tinh thần không phải cứ lỗi là phạt mà chủ yếu răn đe. Chỉ phạt khi DN chây ỳ, “nói mãi không thực hiện”, chứ không phải gây khó khăn cho DN. 

Một vấn đề nữa mà thanh tra BH phải “đối phó” được chuyên gia ILO chia sẻ là “gian lận BH” như thanh toán BH sai đối tượng, sai định mức… Như ở Mỹ mỗi năm, gian lận BH lên đến 3 tỉ USD nên chuyên gia này khẳng định “thanh tra BH cần nhiều kỹ năng hơn những kỹ năng thông thường”… 

 Thà nộp phạt còn hơn vay ngân hàng để đóng BH

BHXH Việt Nam áp dụng hình thức xử phạt hành chính là tính lãi nhưng lại thấp hơn lãi suất ngân hàng. Nếu DN vay ngân hàng để đóng BH thì phải chịu mức lãi suất 18%, trong khi lãi chậm nộp BH thì chỉ 12%. Nên đa số chủ DN chọn giải pháp “thông minh” là chịu phạt chậm nộp BH. 

Ngoài ra, theo quy định, đối với những hành vi có mức phạt cao hơn 50 triệu đồng (mức quy định thuộc thẩm quyền của Giám đốc BHXH tỉnh) thì chuyển Chánh Thanh tra Bộ LĐTB&XH. Song nếu chuyển như vậy thì không đủ thời hiệu để xử phạt khiến BHXH Việt Nam “không có thực quyền” trong thanh tra, xử lý vi phạm.

Vì thế, ông Nguyễn Tiến Tùng đề nghị nghiên cứu các quy định này cho phù hợp, tạo thuận lợi cho cơ quan BHXH khi tiến hành thanh tra, xử lý tình trạng nợ đọng BH kéo dài.

Mỹ Hạnh
Cùng chuyên mục

Đọc thêm

Hiệu quả thiết thực trong học tập và làm theo Bác

Trung tướng Trịnh Văn Quyết thăm hỏi, tặng quà các thương binh, bệnh binh đang được chăm sóc tại Trung tâm Điều dưỡng Người có công tỉnh Phú Thọ.
(PLVN) -  Những năm qua, việc học tập và làm theo Bác đã thấm sâu vào trong nhận thức, tư tưởng, hành động, trở thành việc làm thường xuyên, tự giác của mỗi cán bộ, chiến sĩ quân đội. Toàn quân có nhiều mô hình mới, cách làm sáng tạo, mang lại hiệu quả thiết thực trong học tập và làm theo Bác, nhất là ở cấp cơ sở.

Chương trình giáo dục phổ thông mới: Thầy cô cũng học để không “thua” trò

Các thầy cô không ngừng học để không “tụt hậu” về công nghệ.
(PLVN) -  Năm học mới này, Chương trình giáo dục phổ thông (GDPT) mới sẽ triển khai ở các lớp 1, 2, 3 với Tiểu học; 6,7 với THCS và lớp 10 với THPT. Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD-ĐT) đã thông qua Chương trình Phát triển các trường sư phạm để nâng cao năng lực đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý cơ sở GDPT. Hiện 60/63 Sở đã triển khai bồi dưỡng trên hệ thống học tập trực tuyến.

Làm gì khi con “nghiện” mạng xã hội?

Nhiều trẻ “nghiện” mạng xã hội, theo dõi những clip không hợp lứa tuổi. (Ảnh minh họa)
(PLVN) -  Trẻ con “mê”, thậm chí “nghiện” các ứng dụng giải trí mạng xã hội là thực tế trong nhiều gia đình. Để “cai” cho con, phụ huynh cần đến nhiều kĩ năng, trong đó quan trọng là thấu hiểu con.

Chủ tịch ủy ban Olympic Philippines trao giải cho các VĐV xuất sắc môn Quần vợt SEA Games 31

Ngài Abraham Tolentino NG, Chủ tịch ủy ban Olympic quốc gia Philippines chụp ảnh lưu niệm cùng Chủ tịch Tập đoàn Hanaka Mẫn Ngọc Anh.
(PLVN) - Chủ tịch ủy ban Olympic Philippines Bộ trưởng Bộ Thanh niên và Thể thao Indonesia , ông Denny Abdi, Đại sứ Indonesia tại Việt Nam đến thăm, cổ vũ cho các vận động viên tại sân Quần vợt Hanaka Paris Ocean Park, thành phố Từ Sơn, diễn ra các trận chung kết và trao giải dung đơn nữ, đôi nam, đôi nam nữ môn Quần vợt SEA Games 31 .

Thí sinh là F0 được thi vào lớp 10 tại TP HCM

Ảnh minh hoạ
(PLVN) - Theo hướng dẫn mới của Sở GD&ĐT TP HCM, thí sinh F0 có nguyện vọng tham dự kỳ thi phải có đơn xin dự thi của thí sinh và ký xác nhận đồng ý của phụ huynh học sinh hoặc người giám hộ.

Khi cha mẹ giật mình…

Cha mẹ đặt quá nhiều kỳ vọng khiến trẻ bị áp lực.
(PLVN) - Chỉ cần gõ dòng chữ “học sinh tự tử vì áp lực” trên thanh tìm kiếm mạng xã hội sẽ có gần 800.000 kết quả được đưa ra trong chưa đầy 1 giây, khiến nhiều phụ huynh giật mình. Họ đâu biết đang vô tình đặt áp lực lên vai con trẻ bằng những kỳ vọng về điểm số, thành tích.

Gắn kết cộng đồng bằng những việc làm tử tế

Phát động Tháng Nhân đạo quốc gia năm 2022.
(PLVN) - Tháng Nhân đạo được Hội Chữ thập Đỏ Việt Nam triển khai từ năm 2018, qua 4 năm triển khai đã huy động được hơn 1.500 tỷ đồng, vượt 144% so với bình quân giá trị hoạt động các tháng trong năm, trợ giúp trên 3,3 triệu lượt người nghèo và người có hoàn cảnh khó khăn. Tháng Nhân đạo năm 2022 bắt đầu từ ngày 1-31/5, với chủ đề “Gắn kết cộng đồng - Lan tỏa hành động nhân ái”.