Còn thiếu minh bạch, TKV còn gánh hệ lụy

(PLO) - Theo một số chuyên gia kinh tế, nếu minh bạch thông tin khai khoáng, Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (TKV) đã không tồn đọng tới 11 triệu tấn than (tương đương 12.000 tỷ đồng) như bây giờ.
Sáu tháng đầu năm 2016, doanh thu bán hàng, cung cấp dịch vụ của TKV sụt giảm hơn 3.000 tỷ đồng so với cùng kỳ 2015 Sáu tháng đầu năm 2016, doanh thu bán hàng, cung cấp dịch vụ của TKV sụt giảm hơn 3.000 tỷ đồng so với cùng kỳ 2015

Trong khi đó, việc tham gia Sáng kiến Minh bạch Công nghiệp Khai khoáng (EITI) lại đang bị Bộ Công Thương “câu giờ” sau gần 10 năm được Chính phủ giao trách nhiệm. Tại sao Bộ quản lý lĩnh vực này lại chậm trễ như vậy và sự chậm trễ đó có phải là một trong những yếu tố góp phần làm cho kho than tồn của TKV ngày một đầy lên?

“Đục nước béo cò”?

TS Nguyễn Thành Sơn, nguyên Trưởng Ban Chiến lược TKV cho biết, lẽ ra Việt Nam phải tham gia EITI từ 10 năm về trước, giờ tham gia đã là quá muộn. Theo vị này, nếu tham gia từ thập kỷ trước, thì có thể chúng ta đã đẩy lùi được thời gian phải nhập khẩu một số loại khoáng sản, trong đó có than, đến sau năm 2020 hoặc hơn nữa. Thế nhưng, vì không minh bạch nên Việt Nam đã phải nhập than từ năm 2013 và có xu hướng mỗi năm nhập một nhiều. “Nghịch lý là chúng ta có nhiều than nhưng lại phải nhập khẩu than”, ông Sơn nói.

Theo TS Nguyễn Thành Sơn, nguyên nhân Việt Nam chưa gia nhập EITI vì một số cơ quan quản lý muốn được “đục nước béo cò”? “Tức là cơ quan quản lý nhiều khi muốn tạo ra một môi trường lờ mờ để dễ quản lý hơn”, lời ông Sơn. Do đó, rào cản lớn nhất để tham gia EITI hay không là ở quyết tâm từ phía cơ quan quản lý chứ không phải ở bản thân ngành Khoáng sản.

“Ví dụ như TKV, cũng vì không minh bạch trong các khâu sản xuất, mà hiện đang tồn đọng lại khoảng 11 triệu tấn than, nhưng chủ yếu là than xấu, không bán đi đâu được; còn than tốt thì người ta đã lấy đi gần hết rồi”, TS Sơn nói. “Hiện nay, có rất nhiều loại tiêu chuẩn và phân loại, với hơn 100 loại than. Bất kỳ hòn đá nào ở Quảng Ninh nhặt lên cũng là than rồi, nhưng việc nhập nhằng giữa quá nhiều loại than như vậy cũng là một hình thức không minh bạch với người tiêu dùng, dẫn đến tiêu cực, gian lận có thể xảy ra”, vẫn lời ông Sơn.

Xung quanh vấn đề này, ông Đậu Tuấn Anh (Phòng Công nghiệp và Thương mại Việt Nam - VCCI) nói, cách đây 5 năm, VCCI đã tiến hành nghiên cứu về EITI đối với các doanh nghiệp trong và ngoài nước đang đầu tư, khai thác về khoáng sản.

Kết quả cho thấy, các doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt là các doanh nghiệp lớn, kinh doanh nghiêm túc thì đều cho rằng Việt Nam nên tham gia EITI. “Nhiều doanh nghiệp lớn muốn công khai, minh bạch thì tại sao Chính phủ lại không tạo điều kiện thực hiện?”, ông Tuấn Anh nói và cho rằng đây là một nghịch lý.

Trách nhiệm ở Bộ Công Thương?

Cũng theo vị đại diện VCCI, việc Việt Nam đến nay lưỡng lự chưa tham gia EITI có thể là do chúng ta đã chọn sai đầu mối thực hiện là Bộ Công Thương. Theo đó, việc nghiên cứu, xem xét Việt Nam có tham gia EITI hay không đang được giao Bộ Công Thương phụ trách. Tuy nhiên, dưới Bộ này có nhiều doanh nghiệp, tập đoàn Nhà nước. 

“Rõ ràng khi hành xử, Bộ Công Thương không chỉ cân nhắc dưới tư cách là cơ quan quản lý nhà nước mà còn dưới góc nhìn của một nhà đầu tư, một ông chủ của tập đoàn lớn. Nên khi minh bạch trong khai khoáng, có thể ảnh hưởng đến quan hệ vốn giữa Bộ Công Thương và các tập đoàn, tổng công ty”, ông Đậu Anh Tuấn nói và đề xuất nên xem xét phương án chuyển đầu mối cho Ủy ban Tài chính Ngân sách của Quốc hội hoặc Bộ Tài chính hay Bộ Tài nguyên và Môi trường để thực hiện nghiên cứu việc tham gia EITI.

Bà Trần Thanh Thủy (Đại diện tổ chức Liên minh Khoáng sản) cho biết, việc tham gia minh bạch khai thác khoáng sản được giao cho Bộ Công Thương chủ trì, nhưng thực ra là do một vụ, thậm chí là một cán bộ phụ trách. Nguồn lực hạn chế và chưa được quan tâm đúng mức là một trong những nguyên nhân khiến quá trình xem xét thực hiện EITI bị chậm trễ. 

Còn nhớ, tại phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 7/2016, Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc phát biểu chỉ đạo: “Phải khai thác sử dụng tài nguyên khoáng sản hiệu quả hơn, minh bạch hơn, trách nhiệm hơn. Nhiều nước tham gia Sáng kiến Minh bạch ngành công nghiệp khai khoáng giúp các nước giàu tài nguyên tăng thu được hàng trăm triệu USD. Yêu cầu Bộ Công Thương sớm báo cáo về khả năng của Việt Nam tham gia sáng kiến này”.

Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo là vậy, thế nhưng mới đây tại một buổi tọa đàm bàn về việc có nên tham gia EITI hay không, đại diện Bộ Công Thương lại nêu quan điểm: Minh bạch trong khai thác khoáng sản là cần thiết nhưng không nhất thiết phải tham gia EITI. Còn tại buổi tọa đàm diễn ra hôm 12/9 cũng liên quan đến chủ đề này, Ban Tổ chức lại tiếp tục mời đại diện Bộ Công Thương nhưng không thấy ai ở Bộ này tới dự. 

Minh bạch khai khoáng - “chuẩn bị” tới bao giờ?

Để làm rõ hơn thông tin cũng như biện pháp để giải quyết việc tồn đọng 11 triệu tấn than hiện nay của TKV, phóng viên đã liên lạc với ông Nguyễn Khắc Thọ, Phó Tổng Cục trưởng Tổng cục Năng lượng (Bộ Công Thương), người phụ trách lĩnh vực than. Tuy nhiên, ông này cho biết, muốn trả lời việc này thì phóng viên phải có công văn và được phê duyệt của Tổng Cục trưởng thì mới trả lời. 

Trong khi đó, ông Cao Quốc Hưng, Thứ trưởng Bộ Công Thương, người phụ trách ngành Than của Bộ này cho rằng: “Việc tham gia EITI nên có thời gian chuẩn bị”. 

Bộ Công Thương nên chính thức có phản hồi về vấn đề này để giải đáp những thắc của dư luận và công luận về lộ trình minh bạch hoạt động khai khoáng cũng như câu chuyện 11 triệu tấn than tồn chưa có “lối thoát” của TKV.

Minh Hữu
Cùng chuyên mục
Công trình khai thác dầu khí trên biển của PVEP

Từ những món nợ ngàn tỷ tới tài khoản ‘rủng rỉnh’ tỷ USD

(PLVN) - Tổng công ty Thăm dò và Khai thác dầu khí (PVEP) đã chính thức bước sang “tuổi” 15, với một chỗ đứng vững chắc trong ngành Năng lượng. Hành trình xây dựng thương hiệu và phát triển doanh nghiệp này đan xen nhiều khó khăn, thuận lợi như thử thách tinh thần lao động dầu khí nhất là với những người “đứng mũi chịu sào” ở đây.

Đọc thêm

Chuyển đổi số công tác hậu cần quân đội

ÔngTrần Duy Giang, Chủ nhiệm Tổng cục Hậu cần và Chủ tịch Tập đoàn Viettel Tào Đức Thắng ký kết hợp tác về chuyển đổi số.
(PLVN) -Tổng cục Hậu cần (Bộ Quốc phòng) và Tập đoàn Công nghiệp - Viễn thông Quân đội (Viettel) vừa ký kết chương trình phối hợp thực hiện chuyển đổi số công tác hậu cần quân đội giai đoạn 2022- 2025, định hướng đến năm 2030.

HNX bắt đầu công bố dữ liệu tự doanh chứng khoán

HNX bắt đầu công bố dữ liệu tự doanh chứng khoán
(PLVN) -Thực hiện công văn số 2828/UBCK-VP ngày 16/5/2022 của Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) về việc công bố thông tin đối với giao dịch tự doanh, Sở Giao dịch chứng khoán Hà Nội (HNX) đã thực hiện công bố thông tin dữ liệu giao dịch tự doanh trên trang thông tin điện tử của Sở này, bắt đầu từ ngày 20/5/2022.

Cần nhân rộng mô hình 'chuyển nhượng quyền thu phí' cao tốc

Cao tốc TP Hồ Chí Minh – Trung Lương là tuyến đường bộ cao tốc đầu tiên áp dụng hình thức “chuyển nhượng quyền thu phí”
(PLVN) - TS Lê Đỗ Mười - Viện trưởng Viện Chiến lược và Phát triển Giao thông vận tải - cho rằng, cần học hỏi kinh nghiệm của một số nước có hạ tầng giao thông phát triển như Nhật Bản, Trung Quốc… để nước ta quản lý, khai thác hiệu quả khối tài sản đường cao tốc hơn 40 tỷ USD.

Về miền Tây xem kênh Chợ Gạo được 'rót' thêm ngàn tỷ

Kênh Chợ Gạo giai đoạn II do PMU Đường thủy (Bộ GTVT) làm đại diện chủ đầu tư, dự kiến sẽ hoàn thành vào năm 2023
(PLVN) - Dự án kênh Chợ Gạo (Tiền Giang) đã được đầu tư giai đoạn I (phía Bắc của kênh), nay tiếp tục được Bộ GTVT đầu tư nâng cấp giai đoạn II, trị giá hơn 1.300 tỷ đồng. Đây là tuyến giao thông thủy huyết mạch nối liền vựa lúa, vựa thủy sản… ở Đồng bằng sông Cửu Long với trung tâm kinh tế TP.HCM và ngược lại.

Nhiều nước ngừng xuất nông sản, Việt Nam ảnh hưởng thế nào?

Việc nhiều nước cấm xuất khẩu lúa mì sẽ ảnh hưởng đến ngành chế biến thực phẩm, thức ăn chăn nuôi của Việt Nam.
(PLVN) - Nhiều dự báo cho thấy, thị trường toàn thế giới đang đối mặt với cuộc khủng hoảng về giá do nhiều mặt hàng thiết yếu, nông sản là nguyên liệu sản xuất đã bị nhiều quốc gia cấm xuất khẩu. Thị trường Việt Nam bị tác động ra sao sau các lệnh cấm này?

Quy hoạch điện VIII: Đã 'chốt' nhưng vẫn còn... chỉnh

Chính phủ yêu cầu Bộ Công Thương làm rõ tính khả thi, hiệu quả trong phát triển hệ thống lưu trữ năng lượng đối với điện mặt trời tới năm 2030
(PLVN) - Mặc dù Hội đồng thẩm định đã quyết định "chốt" Quy hoạch điện VIII tại cuộc họp thẩm định trước kỳ nghỉ lễ 30/4/2022, nhưng mới đây Văn phòng Chính phủ tiếp tục có văn bản đề nghị Bộ Công Thương làm rõ hơn các vấn đề trong Quy hoạch điện VIII 

Sẽ đưa tài sản ảo vào Luật Phòng, chống rửa tiền?

Một buổi tọa đàm về phòng, chống rửa tiền thông qua tài sản ảo.
(PLVN) - Ngân hàng nhà nước đang chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan nghiên cứu, đề xuất các nội dung sửa đổi Luật Phòng, chống rửa tiền 2012, một trong các vấn đề được bàn thảo là việc đưa tài sản ảo vào dự luật này như thế nào khi hiện nay chưa có quy định rõ ràng tài sản ảo, tiền ảo là tài sản.

Mục tiêu 'zero' tiền mặt ở Kho bạc

 Mục tiêu đến năm 2025, sẽ không còn giao dịch chi bằng tiền mặt qua hệ thống kho bạc.
(PLVN) - Theo Đề án phát triển thanh toán không dùng tiền mặt trong hệ thống Kho bạc Nhà nước, cơ quan này phấn đấu đến cuối năm 2025 không còn giao dịch chi bằng tiền mặt và sẽ giảm đến mức tối thiểu các giao dịch thu bằng tiền mặt.

Cổ phiếu tăng trần hoặc giảm sàn 5 phiên liên tiếp phải báo cáo

Ảnh minh họa
(PLVN) -Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) chỉ đạo các Sở Giao dịch chứng khoán (GDCK) về việc công bố thông tin đối với giao dịch tự doanh của công ty chứng khoán, và các thông tin liên quan đến công ty có ảnh hưởng đến biến động giá cổ phiếu đối với các mã trần/sàn 5 phiên liên tiếp.

Manh nha lưới điện thông minh ở miền núi Lai Châu

Đường dây truyền tải điện 500kV Sơn La - Lai Châu
(PLVN) -Dự án Tự động hóa lưới điện trung áp năm 2022 là chương trình trọng điểm của Tổng Công ty Điện lực miền Bắc (EVNNPC) vừa được Công ty Điện lực (PC) Lai Châu hoàn thành và đưa vào vận hành tại tỉnh này, với 4 mạch vòng trung áp (DMS).

Vận tải biển 'ăn nên làm ra'

Ảnh minh họa
(PLVN) - Sản lượng hàng hóa qua cảng biển tăng, cước phí vận tải biển tăng… là những nguyên nhân chủ yếu khiến doanh thu, lợi nhuận của các doanh nghiệp kinh doanh vận tải biển từ đầu năm đến nay “ăn nên làm ra”.

Thúc đẩy thương mại, đầu tư, du lịch Việt -Mỹ

Thủ tướng Phạm Minh Chính dự hội nghị xúc tiến thương mại, đầu tư, du lịch Việt Nam-Mỹvới chủ đề “Khám phá lại Việt Nam”. Ảnh: VGP
(PLVN) - Chiều 17/5 (theo giờ địa phương), tại San Francisco, Thủ tướng Phạm Minh Chính dự hội nghị xúc tiến thương mại, đầu tư, du lịch Việt Nam-Mỹ với chủ đề “Khám phá lại Việt Nam” (Rediscovering Viet Nam).