Còn thiếu minh bạch, TKV còn gánh hệ lụy

(PLO) - Theo một số chuyên gia kinh tế, nếu minh bạch thông tin khai khoáng, Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (TKV) đã không tồn đọng tới 11 triệu tấn than (tương đương 12.000 tỷ đồng) như bây giờ.
Sáu tháng đầu năm 2016, doanh thu bán hàng, cung cấp dịch vụ của TKV sụt giảm hơn 3.000 tỷ đồng so với cùng kỳ 2015 Sáu tháng đầu năm 2016, doanh thu bán hàng, cung cấp dịch vụ của TKV sụt giảm hơn 3.000 tỷ đồng so với cùng kỳ 2015

Trong khi đó, việc tham gia Sáng kiến Minh bạch Công nghiệp Khai khoáng (EITI) lại đang bị Bộ Công Thương “câu giờ” sau gần 10 năm được Chính phủ giao trách nhiệm. Tại sao Bộ quản lý lĩnh vực này lại chậm trễ như vậy và sự chậm trễ đó có phải là một trong những yếu tố góp phần làm cho kho than tồn của TKV ngày một đầy lên?

“Đục nước béo cò”?

TS Nguyễn Thành Sơn, nguyên Trưởng Ban Chiến lược TKV cho biết, lẽ ra Việt Nam phải tham gia EITI từ 10 năm về trước, giờ tham gia đã là quá muộn. Theo vị này, nếu tham gia từ thập kỷ trước, thì có thể chúng ta đã đẩy lùi được thời gian phải nhập khẩu một số loại khoáng sản, trong đó có than, đến sau năm 2020 hoặc hơn nữa. Thế nhưng, vì không minh bạch nên Việt Nam đã phải nhập than từ năm 2013 và có xu hướng mỗi năm nhập một nhiều. “Nghịch lý là chúng ta có nhiều than nhưng lại phải nhập khẩu than”, ông Sơn nói.

Theo TS Nguyễn Thành Sơn, nguyên nhân Việt Nam chưa gia nhập EITI vì một số cơ quan quản lý muốn được “đục nước béo cò”? “Tức là cơ quan quản lý nhiều khi muốn tạo ra một môi trường lờ mờ để dễ quản lý hơn”, lời ông Sơn. Do đó, rào cản lớn nhất để tham gia EITI hay không là ở quyết tâm từ phía cơ quan quản lý chứ không phải ở bản thân ngành Khoáng sản.

“Ví dụ như TKV, cũng vì không minh bạch trong các khâu sản xuất, mà hiện đang tồn đọng lại khoảng 11 triệu tấn than, nhưng chủ yếu là than xấu, không bán đi đâu được; còn than tốt thì người ta đã lấy đi gần hết rồi”, TS Sơn nói. “Hiện nay, có rất nhiều loại tiêu chuẩn và phân loại, với hơn 100 loại than. Bất kỳ hòn đá nào ở Quảng Ninh nhặt lên cũng là than rồi, nhưng việc nhập nhằng giữa quá nhiều loại than như vậy cũng là một hình thức không minh bạch với người tiêu dùng, dẫn đến tiêu cực, gian lận có thể xảy ra”, vẫn lời ông Sơn.

Xung quanh vấn đề này, ông Đậu Tuấn Anh (Phòng Công nghiệp và Thương mại Việt Nam - VCCI) nói, cách đây 5 năm, VCCI đã tiến hành nghiên cứu về EITI đối với các doanh nghiệp trong và ngoài nước đang đầu tư, khai thác về khoáng sản.

Kết quả cho thấy, các doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt là các doanh nghiệp lớn, kinh doanh nghiêm túc thì đều cho rằng Việt Nam nên tham gia EITI. “Nhiều doanh nghiệp lớn muốn công khai, minh bạch thì tại sao Chính phủ lại không tạo điều kiện thực hiện?”, ông Tuấn Anh nói và cho rằng đây là một nghịch lý.

Trách nhiệm ở Bộ Công Thương?

Cũng theo vị đại diện VCCI, việc Việt Nam đến nay lưỡng lự chưa tham gia EITI có thể là do chúng ta đã chọn sai đầu mối thực hiện là Bộ Công Thương. Theo đó, việc nghiên cứu, xem xét Việt Nam có tham gia EITI hay không đang được giao Bộ Công Thương phụ trách. Tuy nhiên, dưới Bộ này có nhiều doanh nghiệp, tập đoàn Nhà nước. 

“Rõ ràng khi hành xử, Bộ Công Thương không chỉ cân nhắc dưới tư cách là cơ quan quản lý nhà nước mà còn dưới góc nhìn của một nhà đầu tư, một ông chủ của tập đoàn lớn. Nên khi minh bạch trong khai khoáng, có thể ảnh hưởng đến quan hệ vốn giữa Bộ Công Thương và các tập đoàn, tổng công ty”, ông Đậu Anh Tuấn nói và đề xuất nên xem xét phương án chuyển đầu mối cho Ủy ban Tài chính Ngân sách của Quốc hội hoặc Bộ Tài chính hay Bộ Tài nguyên và Môi trường để thực hiện nghiên cứu việc tham gia EITI.

Bà Trần Thanh Thủy (Đại diện tổ chức Liên minh Khoáng sản) cho biết, việc tham gia minh bạch khai thác khoáng sản được giao cho Bộ Công Thương chủ trì, nhưng thực ra là do một vụ, thậm chí là một cán bộ phụ trách. Nguồn lực hạn chế và chưa được quan tâm đúng mức là một trong những nguyên nhân khiến quá trình xem xét thực hiện EITI bị chậm trễ. 

Còn nhớ, tại phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 7/2016, Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc phát biểu chỉ đạo: “Phải khai thác sử dụng tài nguyên khoáng sản hiệu quả hơn, minh bạch hơn, trách nhiệm hơn. Nhiều nước tham gia Sáng kiến Minh bạch ngành công nghiệp khai khoáng giúp các nước giàu tài nguyên tăng thu được hàng trăm triệu USD. Yêu cầu Bộ Công Thương sớm báo cáo về khả năng của Việt Nam tham gia sáng kiến này”.

Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo là vậy, thế nhưng mới đây tại một buổi tọa đàm bàn về việc có nên tham gia EITI hay không, đại diện Bộ Công Thương lại nêu quan điểm: Minh bạch trong khai thác khoáng sản là cần thiết nhưng không nhất thiết phải tham gia EITI. Còn tại buổi tọa đàm diễn ra hôm 12/9 cũng liên quan đến chủ đề này, Ban Tổ chức lại tiếp tục mời đại diện Bộ Công Thương nhưng không thấy ai ở Bộ này tới dự. 

Minh bạch khai khoáng - “chuẩn bị” tới bao giờ?

Để làm rõ hơn thông tin cũng như biện pháp để giải quyết việc tồn đọng 11 triệu tấn than hiện nay của TKV, phóng viên đã liên lạc với ông Nguyễn Khắc Thọ, Phó Tổng Cục trưởng Tổng cục Năng lượng (Bộ Công Thương), người phụ trách lĩnh vực than. Tuy nhiên, ông này cho biết, muốn trả lời việc này thì phóng viên phải có công văn và được phê duyệt của Tổng Cục trưởng thì mới trả lời. 

Trong khi đó, ông Cao Quốc Hưng, Thứ trưởng Bộ Công Thương, người phụ trách ngành Than của Bộ này cho rằng: “Việc tham gia EITI nên có thời gian chuẩn bị”. 

Bộ Công Thương nên chính thức có phản hồi về vấn đề này để giải đáp những thắc của dư luận và công luận về lộ trình minh bạch hoạt động khai khoáng cũng như câu chuyện 11 triệu tấn than tồn chưa có “lối thoát” của TKV.

Minh Hữu
Cùng chuyên mục

Đọc thêm

Doanh nghiệp dầu khí hưởng ứng chương trình “1 triệu sáng kiến” của Tổng LĐLĐ Việt Nam

Ông Ngô Khánh Xạ - Phó Tổng Giám đốc PVEP, Chủ tịch Hội đồng Sáng kiến PVEP và ông Kiều Ngọc Anh - Chủ tịch Công đoàn PVEP ký kết giao ước thi đua.
(PLVN) -Tổng công ty Thăm dò và Khái thác dầu khí (PVEP) vừa tổ chức Lễ phát động phong trào thi đua “Góp sáng kiến – Hiến ý tưởng” nhằm thúc đẩy phong trào lao động sáng tạo, giải pháp hữu ích để nâng cao hiệu quả quản lý, tăng năng suất lao động, tiết kiệm chi phí góp phần hoàn thành kế hoạch sản xuất kinh doanh giai đoạn 2022-2023 trong toàn PVEP.

Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ gặp gỡ các lãnh đạo của Prudential

Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ gặp gỡ lãnh đạo Tập đoàn Prudential.
(PLVN) -Trong khuôn khổ chuyến thăm chính thức Vương quốc Anh ngày 29/6 (theo giờ địa phương), tại thủ đô London, Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ và Đoàn đại biểu cấp cao của Việt Nam đã có cuộc gặp gỡ với Tập đoàn Prudential nhằm trao đổi về các vấn đề ưu tiên của Chính phủ Việt Nam, và đề cập vai trò của các tập đoàn bảo hiểm như Prudential trong việc hỗ trợ tăng cường các vấn đề tài chính toàn diện cho người dân Việt Nam.

Bất ngờ hiểu biết của doanh nghiệp về FTA

Các hiệp định thương mại tự do Việt Nam đã tham gia
(PLVN) - Bộ Công Thương thực hiện khảo sát 1.650 doanh nghiệp tư nhân về mức độ nhận biết các hiệp định thương mại tự do (FTA). Kết quả cho thấy mức độ nhận biết về các FTA của cộng đồng doanh nghiệp rất khiêm tốn.

Tin vào triển vọng của thị trường chứng khoán

Ảnh minh họa
(PLVN) -  Đi cùng với hướng phục hồi của điểm số, thị trường chứng khoán Việt Nam bắt đầu đón nhận sự trở lại của khối nhà đầu tư nước ngoài, thể hiện niềm tin trở lại vào triển vọng của thị trường.

Đầu tuần, Bộ trưởng nghe Hiệp hội 'kêu khó'

Bộ trưởng Bộ KH&ĐT Nguyễn Chí Dũng
(PLVN) - Gần 20 Hiệp hội các ngành hàng đã được Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Nguyễn Chí Dũng mời đến để chia sẻ về những khó khăn, vướng mắc. Ông cho biết, Bộ muốn tiếp cận theo hướng chủ động nhận diện, kịp thời điều chỉnh chính sách để vượt qua thách thức.

Bao giờ Vietnam Airlines mới hoàn tiền cho khách hàng?

Ảnh minh họa
(PLVN) - Từ dịp Tết năm 2020, nhiều người mua vé máy bay của hãng bay Vietnam Airlines nhưng sau đó không thể bay do ảnh hưởng của dịch COVID-19. Điều đáng nói, đến thời điểm này, Vietnam Airlines vẫn chưa hoàn trả lại tiền cho nhiều khách hàng.

Doanh nghiệp Nhật Bản chia sẻ bí quyết chọn 'đất lành'

Toyota đầu từ vào tỉnh Vĩnh Phúc từ năm 1996
(PLVN) - Chia sẻ tại Hội nghị “Vĩnh Phúc trong kết nối, hợp tác và phát triển Việt Nam – Nhật Bản”, các doanh nghiệp Nhật Bản đều đánh giá cao nỗ lực cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh của Vĩnh Phúc, nhất là trong bối cảnh 2 năm chịu tác động của dịch COVID-19…

Sếp Điện lực lý giải 'vì sao DN bán điện khuyên khách hàng... tiết kiệm điện?'

Phó Tổng Giám đốc EVNNPC Lê Văn Trang

(PLVN) - Vào những thời điểm nắng nóng cực đoan, việc cung ứng điện ở miền Bắc sẽ phải đối mặt với rất nhiều khó khăn, bởi hệ thống điện miền Bắc có thể sẽ thiếu hụt công suất đỉnh vào các khung giờ cao điểm: trưa từ 12h00 - 15h00, tối từ 21h00 - 24h00. Phóng viên đã trao đổi với ông Lê Văn Trang - Phó Tổng Giám đốc Tổng công ty Điện lực miền Bắc (EVNNPC) về việc cung ứng điện mùa hè.

Cơ quan Nhà nước 'nhầm vai' trong các Hợp đồng BOT?

Ảnh minh họa

(PLVN) - Bản chất của phương thức đối tác công - tư (PPP) là Nhà nước và nhà đầu tư cùng ký hợp đồng để xây dựng công trình giao thông, cung cấp dịch vụ cho người dân. Thế nhưng trên thực tế, cơ quan nhà nước có thẩm quyền trong các dự án PPP luôn nghĩ rằng mình có quyền quản lý và nhà đầu tư là đối tượng bị quản lý?

Nhiều lợi thế trong chuyển dịch năng lượng ở Việt Nam

Trong Quy hoạch điện VIII, Bộ Công Thương đã phát triển hệ thống điện Việt Nam theo hướng xanh, bền vững, phù hợp cam kết tại COP26
(PLVN) -Để đạt được mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050, việc đầu tiên cần làm là chuyển dịch năng lượng. Nhiều chuyên gia am tường về năng lượng trong, ngoài nước đều cho rằng, Việt Nam có nhiều lợi thế về vấn đề này.

Ngân hàng nói gì khi tỷ giá USD/VND tăng 2% so với cuối năm 2021?

Ngân hàng nói gì khi tỷ giá USD/VND tăng 2% so với cuối năm 2021?
(PLVN) -Theo đại diện Ngân hàng nhà nước (NHNN), mức tăng này là phù hợp với điều kiện, diễn biến thị trường trong và ngoài nước, phù hợp với mục tiêu xuyên suốt của điều hành chính sách tiền tệ (CSTT) là góp phần ổn định thị trường tiền tệ, kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát.

Báo chí là lựa chọn số một khi doanh nghiệp muốn chuyển tải thông điệp

Báo chí là lựa chọn số một khi doanh nghiệp muốn chuyển tải thông điệp
(PLVN) -  Trong bối cảnh công nghệ truyền tin đang phát triển nhanh, mạnh như hiện nay, các doanh nghiệp (DN) đã lựa chọn thêm cho mình những cách thức mới để lan tỏa thông tin như phát triển trang Facebook định danh, những trang Youtube chính thức (official)... Thế nhưng khi được hỏi, phần lớn đều khẳng định giá trị, vai trò của báo chí trong chuyển tải thông điệp của DN. Vì đó là kênh truyền thông uy tín, khó có phương tiện nào thay thế được.