Có nên bỏ quy định “sở hữu toàn dân”?

Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hà Hùng Cường cùng các Thứ trưởng chủ trì nghe báo cáo rà soát Dự thảo Bộ luật Dân sự (sửa đổi)
Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hà Hùng Cường cùng các Thứ trưởng chủ trì nghe báo cáo rà soát Dự thảo Bộ luật Dân sự (sửa đổi)
(PLO) - Chúng ta đang nhầm lẫn giữa chế độ sở hữu và hình thức sở hữu? Có nên bỏ quy định về sở hữu toàn dân trong Dự thảo Bộ luật Dân sự (sửa đổi)… là vấn đề được nhiều chuyên gia quan tâm thảo luận tại cuộc họp do Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hà Hùng Cường cùng các Thứ trưởng chủ trì để nghe báo cáo rà soát Dự thảo Bộ luật Dân sự (sửa đổi) được tổ chức ngày hôm qua (26/2). 
Không thể trái Hiến pháp? 
Ông Dương Đăng Huệ, Vụ trưởng Vụ Pháp luật Dân sự kinh tế, Bộ Tư pháp cho biết, Bộ luật Dân sự (BLDS) hiện hành quy định 6 hình thức sở hữu, gồm: Sở hữu nhà nước; sở hữu tập thể; sở hữu tư nhân; sở hữu chung; sở hữu của tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội; sở hữu của tổ chức chính trị xã hội - nghề nghiệp, sở hữu của tổ chức xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp. Sau rất nhiều cuộc rà soát, Dự thảo Bộ luật quy định ba hình thức sở hữu, gồm: sở hữu toàn dân, sở hữu riêng và sở hữu chung. 
Cũng theo Vụ trưởng Vụ Pháp luật Dân sự kinh tế, vấn đề này hiện có hai loại ý kiến. Loại ý kiến thứ nhất nhất trí với quy định của Dự thảo Bộ luật vì Điều 53 Hiến pháp đã quy định về sở hữu toàn dân và BLDS cần ghi nhận hình thức sở hữu toàn dân để phù hợp với Hiến pháp. Ý kiến này cũng cho rằng đối tượng của sở hữu toàn dân là những tài sản có giá trị lớn, là tư liệu sản xuất chủ yếu của đất nước, do đó sở hữu toàn dân là hình thức sở hữu rất quan trọng cả về mặt kinh tế và chính trị. 
Vì vậy, sở hữu toàn dân cần được coi là một hình thức sở hữu độc lập. Những người ủng hộ quan điểm thứ nhất cũng cho rằng cơ chế thực hiện quyền chiếm hữu, sử dụng, định đoạt đối với tài sản thuộc hình thức sở hữu toàn dân có nhiều điểm đặc thù so với các hình thức sở hữu khác do chỉ có Nhà nước mới có quyền chiếm hữu, sử dụng, định đoạt tài sản thuộc sở hữu toàn dân và có chế độ pháp lý riêng cho Nhà nước thực hiện quyền này, do vậy cần quy định hình thức sở hữu toàn dân trong BLDS. 
Ông Nguyễn Văn Cương, Phó Viện trưởng Viện Khoa học pháp lý cho biết, “sở hữu toàn dân” là câu chuyện đặc thù của Việt Nam nên có học tập kinh nghiệm của quốc tế cũng rất khó. Tuy nhiên, nếu nói sở hữu toàn dân gây ra sự mù mờ về chủ sở hữu là không đúng vì trên thực tế có một số quyền không thể thực hiện đồng nhất với quyền sở hữu nhà nước được như quyền hưởng lợi từ tài sản thuộc sở hữu toàn dân, quyền kiểm tra giám sát đối với tài sản thuộc sở hữu toàn dân... 
Ông Cương khẳng định, trong trường hợp Nhà nước được ủy quyền để thực hiện quyền sở hữu toàn dân thì không bao giờ quyền của người được ủy quyền lại rộng hơn và trùng khớp với quyền của người chủ sở hữu. Do đó, quy định về sở hữu toàn dân vẫn cần được giữ. 
Chúng ta đang nhầm lẫn!
Là người theo quan điểm cho rằng cần bỏ quy định “sở hữu toàn dân”, ông Nguyễn Xuân Thu, Phó Giám đốc Học viện Tư pháp khẳng định: “Về hình thức sở hữu, có vấn đề là chúng ta đang nhầm lẫn giữa chế độ sở hữu và hình thức sở hữu”. 
Theo đó, sở hữu toàn dân được quy định trong Hiến pháp (Điều 53) nên được hiểu là chế độ sở hữu. Trong một quan hệ pháp luật dân sự cụ thể, cần xác định chủ thể là ai, cá nhân hay tổ chức nào có quyền và có nghĩa vụ dân sự. Trong sở hữu toàn dân thì không tồn tại chủ thể là toàn dân mà chỉ Nhà nước mới có quyền chiếm hữu, sử dụng, định đoạt tài sản công (với tư cách đại diện toàn dân). Do đó, nên hiểu sở hữu toàn dân là chế độ sở hữu, còn hình thức sở hữu là sở hữu nhà nước.
Cùng quan điểm, bà Nguyễn Thị Kim Thoa, Vụ trưởng Vụ Pháp luật Hình sự - Hành chính, Bộ Tư pháp cho rằng: “Nếu chúng ta vẫn đặt vấn đề sở hữu toàn dân, tôi e rằng rất khó”. Theo Vụ trưởng Vụ Pháp luật Hình sự - Hành chính, quy định về sở hữu toàn dân ở một góc độ nào đó sẽ giúp luật không trái với Hiến pháp nhưng thực tế không có một cái gọi là sở hữu toàn dân với tư cách là người đại diện chủ sở hữu mà chỉ có sở hữu riêng, sở hữu chung và sở hữu nhà nước. 
Ông Nguyễn Văn Lâm, Phó Cục trưởng Cục Kiểm soát thủ tục hành chính, Bộ Tư pháp thì mạnh dạn đề nghị bỏ hẳn khái niệm “sở hữu toàn dân” ra khỏi Dự thảo BLDS (sửa đổi) vì đó là một quy định “an toàn cho người xây dựng luật nhưng lại vô nghĩa cho xã hội”. 
Theo báo cáo rà soát bước đầu quá trình góp ý Dự thảo BLDS (sửa đổi) của Bộ Tư pháp, tuy có rất ít ý kiến góp ý cho các quy định về hình thức sở hữu nhưng đây lại là một nội dung rất quan trọng tại Dự thảo BLDS (sửa đổi) và các ý kiến góp ý cũng chưa thống nhất được quan điểm về vấn đề này. 

Tin cùng chuyên mục

Quang cảnh hội thảo.

Nâng cao hiệu quả hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp nhỏ và vừa

(PLVN) - Ngày 22/7, tại TP Nha Trang (tỉnh Khánh Hòa), Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật (Bộ Tư pháp) phối hợp với Sở Tư pháp tỉnh Khánh Hòa tổ chức Hội thảo “Nâng cao hiệu quả hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) theo yêu cầu của Nghị quyết số 66 /NQ-CP”.

Đọc thêm

Hải Phòng: Tập trung tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật cho viên chức, người lao động, sinh viên nhà trường

Đoàn công tác của Bộ Giáo dục và Đào tạo kiểm tra công tác PBGDPL tại trường Đại học Hải Phòng.
(PLVN) - Ngày 19/7, Đoàn công tác của Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) do ông Nguyễn Văn Phúc – Thứ Trưởng Bộ GD&ĐT làm trưởng đoàn khảo sát, kiểm tra công tác phổ biến, giáo dục pháp luật (PBGDPL); việc thực hiện các quy định tại Nghị định số 84/2020/NĐ-CP và Nghị định số 143/2013/NĐ-CP tại trường Đại học Hải Phòng.

Trao Kỷ niệm chương “Vì sự nghiệp Tư pháp” cho Trưởng đại diện UNICEF tại Việt Nam

Quang cảnh buổi tiếp
(PLVN) -Sáng 18/6, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Khánh Ngọc đã tiếp và trao tặng kỷ niệm chương “Vì sự nghiệp Tư pháp” cho bà Rana Flowers, Trưởng đại diện Quỹ Nhi đồng Liên hợp quốc (UNICEF) tại Việt Nam nhằm thể hiện sự đánh giá cao đối với những đóng góp của bà Trưởng đại diện trong thời gian qua.

Lâm Đồng: Hội thi “Duyên dáng Thi hành án” năm 2024

Lâm Đồng: Hội thi “Duyên dáng Thi hành án” năm 2024
(PLVN) - Vừa qua, Cục Thi hành án dân sự (THADS) tỉnh Lâm Đồng tổ chức Hội thi “Duyên dáng Thi hành án” năm 2024 với sự tham gia của 21 thí sinh đại diện cho hơn 200 công chức, người lao động đến từ Chi cục THADS các huyện, thành phố và các Phòng thuộc Cục. Đây là một trong những hoạt động trọng tâm Kỷ niệm 78 năm Ngày truyền thống THADS (19/7/1946 - 19/7/2024).

Thư chúc mừng của Phó Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Lê Thành Long nhân kỷ niệm 78 năm Ngày Truyền thống THADS

Phó Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Lê Thành Long
(PLVN) -Nhân kỷ niệm 78 năm Ngày Truyền thống Thi hành án dân sự (19/7/1946-19/7/2024), Phó Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Lê Thành Long đã có Thư chúc mừng gửi các thế hệ lãnh đạo, công chức, viên chức, người lao động đã và đang công tác trong Hệ thống Thi hành án dân sự. Báo PLVN trân trọng giới thiệu toàn văn thư của Phó Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Tư pháp.

Bạc Liêu: Nâng cao nghiệp vụ thi hành pháp luật về xử lý vi phạm hành chính

Bạc Liêu: Nâng cao nghiệp vụ thi hành pháp luật về xử lý vi phạm hành chính
(PLVN) - Từ ngày 18 - 19/7, Sở Tư pháp tỉnh Bạc Liêu chủ trì, phối hợp với Cục Quản lý xử lý vi phạm hành chính và Theo dõi thi hành pháp luật (Bộ Tư pháp) tổ chức lớp bồi dưỡng nghiệp vụ thi hành pháp luật về xử lý vi phạm hành chính bằng hình thức trực tiếp kết hợp với trực tuyến đến các xã, phường, thị trấn trên địa bàn tỉnh.

Cục THADS Kiên Giang thông tin nguyên nhân nhiều bản án chưa thi hành

Ông Nguyễn Văn Vũ - Cục trưởng Cục Thi hành án dân sự (THADS) tỉnh Kiên Giang trả lời chất vấn.

(PLVN) -  Sáng 18/7, tại Kỳ họp 24 HĐND tỉnh Kiên Giang, ông Nguyễn Văn Vũ - Cục trưởng Cục Thi hành án dân sự (THADS) tỉnh Kiên Giang trả lời chất vấn của đại biểu Nguyễn Thị Hồng Phượng (đơn vị huyện Kiên Lương) về thực trạng nhiều bản án hành chính chưa thi hành xong, kéo dài, có bản án từ năm 2016, 2017, 2018.

Gỡ rào cản pháp lý để thúc đẩy kinh tế phát triển

Gỡ rào cản pháp lý để thúc đẩy kinh tế phát triển
(PLVN) - Ngày 18/7, Ban Chỉ đạo rà soát, xử lý vướng mắc trong hệ thống văn bản quy phạm pháp luật (VBQPPL) tổ chức Hội nghị thảo luận, cho ý kiến về các bất cập, vướng mắc pháp lý và đề xuất xây dựng luật nhằm thúc đẩy tăng trưởng, kiểm soát lạm phát và ổn định kinh tế vĩ mô. Thứ trưởng Bộ Tư pháp Trần Tiến Dũng chủ trì Hội nghị.

Tiếp tục vun đắp quan hệ hợp tác hữu nghị truyền thống trong lĩnh vực pháp luật và tư pháp giữa Việt Nam và Cu-ba

Tiếp tục vun đắp quan hệ hợp tác hữu nghị truyền thống trong lĩnh vực pháp luật và tư pháp giữa Việt Nam và Cu-ba
(PLVN) -Thực hiện Kế hoạch hoạt động đối ngoại cấp Bộ năm 2024 của Bộ Tư pháp và Chương trình hợp tác năm 2024-2025 giữa Bộ Tư pháp Việt Nam và Bộ Tư pháp Cu-ba, Đoàn công tác của Bộ Tư pháp do Thứ trưởng Đặng Hoàng Oanh làm Trưởng đoàn đã có chuyến thăm và làm việc tại Cu-ba từ ngày 16-18/7/2024.