Có nên bỏ quy định “sở hữu toàn dân”?

Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hà Hùng Cường cùng các Thứ trưởng chủ trì nghe báo cáo rà soát Dự thảo Bộ luật Dân sự (sửa đổi)
Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hà Hùng Cường cùng các Thứ trưởng chủ trì nghe báo cáo rà soát Dự thảo Bộ luật Dân sự (sửa đổi)
(PLO) - Chúng ta đang nhầm lẫn giữa chế độ sở hữu và hình thức sở hữu? Có nên bỏ quy định về sở hữu toàn dân trong Dự thảo Bộ luật Dân sự (sửa đổi)… là vấn đề được nhiều chuyên gia quan tâm thảo luận tại cuộc họp do Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hà Hùng Cường cùng các Thứ trưởng chủ trì để nghe báo cáo rà soát Dự thảo Bộ luật Dân sự (sửa đổi) được tổ chức ngày hôm qua (26/2). 
Không thể trái Hiến pháp? 
Ông Dương Đăng Huệ, Vụ trưởng Vụ Pháp luật Dân sự kinh tế, Bộ Tư pháp cho biết, Bộ luật Dân sự (BLDS) hiện hành quy định 6 hình thức sở hữu, gồm: Sở hữu nhà nước; sở hữu tập thể; sở hữu tư nhân; sở hữu chung; sở hữu của tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội; sở hữu của tổ chức chính trị xã hội - nghề nghiệp, sở hữu của tổ chức xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp. Sau rất nhiều cuộc rà soát, Dự thảo Bộ luật quy định ba hình thức sở hữu, gồm: sở hữu toàn dân, sở hữu riêng và sở hữu chung. 
Cũng theo Vụ trưởng Vụ Pháp luật Dân sự kinh tế, vấn đề này hiện có hai loại ý kiến. Loại ý kiến thứ nhất nhất trí với quy định của Dự thảo Bộ luật vì Điều 53 Hiến pháp đã quy định về sở hữu toàn dân và BLDS cần ghi nhận hình thức sở hữu toàn dân để phù hợp với Hiến pháp. Ý kiến này cũng cho rằng đối tượng của sở hữu toàn dân là những tài sản có giá trị lớn, là tư liệu sản xuất chủ yếu của đất nước, do đó sở hữu toàn dân là hình thức sở hữu rất quan trọng cả về mặt kinh tế và chính trị. 
Vì vậy, sở hữu toàn dân cần được coi là một hình thức sở hữu độc lập. Những người ủng hộ quan điểm thứ nhất cũng cho rằng cơ chế thực hiện quyền chiếm hữu, sử dụng, định đoạt đối với tài sản thuộc hình thức sở hữu toàn dân có nhiều điểm đặc thù so với các hình thức sở hữu khác do chỉ có Nhà nước mới có quyền chiếm hữu, sử dụng, định đoạt tài sản thuộc sở hữu toàn dân và có chế độ pháp lý riêng cho Nhà nước thực hiện quyền này, do vậy cần quy định hình thức sở hữu toàn dân trong BLDS. 
Ông Nguyễn Văn Cương, Phó Viện trưởng Viện Khoa học pháp lý cho biết, “sở hữu toàn dân” là câu chuyện đặc thù của Việt Nam nên có học tập kinh nghiệm của quốc tế cũng rất khó. Tuy nhiên, nếu nói sở hữu toàn dân gây ra sự mù mờ về chủ sở hữu là không đúng vì trên thực tế có một số quyền không thể thực hiện đồng nhất với quyền sở hữu nhà nước được như quyền hưởng lợi từ tài sản thuộc sở hữu toàn dân, quyền kiểm tra giám sát đối với tài sản thuộc sở hữu toàn dân... 
Ông Cương khẳng định, trong trường hợp Nhà nước được ủy quyền để thực hiện quyền sở hữu toàn dân thì không bao giờ quyền của người được ủy quyền lại rộng hơn và trùng khớp với quyền của người chủ sở hữu. Do đó, quy định về sở hữu toàn dân vẫn cần được giữ. 
Chúng ta đang nhầm lẫn!
Là người theo quan điểm cho rằng cần bỏ quy định “sở hữu toàn dân”, ông Nguyễn Xuân Thu, Phó Giám đốc Học viện Tư pháp khẳng định: “Về hình thức sở hữu, có vấn đề là chúng ta đang nhầm lẫn giữa chế độ sở hữu và hình thức sở hữu”. 
Theo đó, sở hữu toàn dân được quy định trong Hiến pháp (Điều 53) nên được hiểu là chế độ sở hữu. Trong một quan hệ pháp luật dân sự cụ thể, cần xác định chủ thể là ai, cá nhân hay tổ chức nào có quyền và có nghĩa vụ dân sự. Trong sở hữu toàn dân thì không tồn tại chủ thể là toàn dân mà chỉ Nhà nước mới có quyền chiếm hữu, sử dụng, định đoạt tài sản công (với tư cách đại diện toàn dân). Do đó, nên hiểu sở hữu toàn dân là chế độ sở hữu, còn hình thức sở hữu là sở hữu nhà nước.
Cùng quan điểm, bà Nguyễn Thị Kim Thoa, Vụ trưởng Vụ Pháp luật Hình sự - Hành chính, Bộ Tư pháp cho rằng: “Nếu chúng ta vẫn đặt vấn đề sở hữu toàn dân, tôi e rằng rất khó”. Theo Vụ trưởng Vụ Pháp luật Hình sự - Hành chính, quy định về sở hữu toàn dân ở một góc độ nào đó sẽ giúp luật không trái với Hiến pháp nhưng thực tế không có một cái gọi là sở hữu toàn dân với tư cách là người đại diện chủ sở hữu mà chỉ có sở hữu riêng, sở hữu chung và sở hữu nhà nước. 
Ông Nguyễn Văn Lâm, Phó Cục trưởng Cục Kiểm soát thủ tục hành chính, Bộ Tư pháp thì mạnh dạn đề nghị bỏ hẳn khái niệm “sở hữu toàn dân” ra khỏi Dự thảo BLDS (sửa đổi) vì đó là một quy định “an toàn cho người xây dựng luật nhưng lại vô nghĩa cho xã hội”. 
Theo báo cáo rà soát bước đầu quá trình góp ý Dự thảo BLDS (sửa đổi) của Bộ Tư pháp, tuy có rất ít ý kiến góp ý cho các quy định về hình thức sở hữu nhưng đây lại là một nội dung rất quan trọng tại Dự thảo BLDS (sửa đổi) và các ý kiến góp ý cũng chưa thống nhất được quan điểm về vấn đề này. 

Đọc thêm

Hội thảo tham vấn về rào cản trong tiếp cận và sử dụng trợ giúp pháp lý

Hội thảo tham vấn dự thảo báo cáo nghiên cứu các rào cản về tiếp cận và sử dụng TGPL của người dân
(PLVN) - Ngày 18/6, tại tỉnh Sơn La, Cục Trợ giúp pháp lý (TGPL) - Bộ Tư pháp đã tổ chức Chương trình hội thảo tham vấn dự thảo báo cáo nghiên cứu các rào cản về tiếp cận và sử dụng TGPL của người dân. Với sự tham dự của đại Trung tâm Trợ giúp pháp lý các tỉnh Sơn La, Yên Bái, Điện Biên, Lai Châu, Phú Thọ.

Tọa đàm chào mừng kỷ niệm 99 năm ngày báo chí cách mạng

Tọa đàm chào mừng kỷ niệm 99 năm ngày báo chí cách mạng
(PLVN) - Chào mừng kỷ niệm 99 năm Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam (21/6/1925 - 21/6/2024), hôm qua (18/06), Đoàn Thanh niên Bộ Tư pháp đã phối hợp cùng Báo Pháp luật Việt Nam tổ chức tạo đàm với 2 chuyên đề: Nâng cao nhận thức của đoàn viên thanh niên về các vấn đề an ninh đối ngoại và Văn hóa ứng xử trên không gian mạng.

An Giang: Nhiều mô hình hay, cách làm mới của Tư pháp Châu Phú

An Giang: Nhiều mô hình hay, cách làm mới của Tư pháp Châu Phú
(PLVN) -  Ngoài những công việc “truyền thống” được giao, Tư pháp Châu Phú (tỉnh An Giang) luôn nỗ lực hoàn thành những công việc được lãnh đạo địa phương giao. Từ đó khẳng định vị thế và tầm quan trọng của công tác tư pháp đối với sự phát triển kinh tế xã hội địa phương. Đặc biệt, ngành tư pháp Châu Phú luôn có cách làm hay, mô hình mới, nâng cao hiệu quả công tác.

T.P Hồ Chí Minh: Thi hành án dân sự tập trung giải quyết những vụ việc tồn đọng kéo dài

T.P Hồ Chí Minh: Thi hành án dân sự tập trung giải quyết những vụ việc tồn đọng kéo dài
(PLVN) -Sáng 18.6, Đoàn giám sát Hội đồng nhân dân TP.HCM do đồng chí Phạm Quỳnh Anh, Trưởng Ban pháp chế Hội đồng nhân dân Thành phố làm Trưởng đoàn có buổi làm việc với Cục THADS Thành phố về tình hình, kết quả hoạt động công tác THADS và công tác giải quyết đơn thư khiếu nại, tố cáo thuộc lĩnh vực THADS trên địa bàn Thành phố.

Tập huấn nghiệp vụ kiểm tra đăng ký bảo đảm tài sản đất đai tại TP Hồ Chí Minh

Hội nghị bồi dưỡng, tập huấn nghiệp vụ kiểm tra công tác đăng ký biện pháp bảo đảm bằng quyền sử dụng đất, tài sản gắn liền với đất diễn ra tại TP Hồ Chí Minh trong 2 ngày 17-18/6
(PLVN) -  Ngày 17/6/2024, tại TP Hồ Chí Minh đã diễn ra Hội nghị “Bồi dưỡng, tập huấn nghiệp vụ kiểm tra công tác đăng ký biện pháp bảo đảm bằng quyền sử dụng đất, tài sản gắn liền với đất” do Bộ Tư pháp phối hợp Bộ Tài nguyên và Môi trường cùng sự hỗ trợ của Tổ chức hợp tác quốc tế Đức tại Việt Nam (Dự án GIZ) tổ chức.

Ninh Bình đã phát triển du lịch trở thành kinh tế mũi nhọn

Trưởng Ban Nội chính Trung ương Phan Đình Trạc ghi nhận nhiều kết quả mà tỉnh Ninh Bình đạt được trong thời gian qua. (Ảnh: Đặng Phước)
(PLVN) - Trưởng Ban Nội chính Trung ương ghi nhận cơ cấu ngành kinh tế của Ninh Bình chuyển dịch theo hướng tích cực; phát triển du lịch trở thành kinh tế mũi nhọn; chuyển đổi mô hình phát triển từ “nâu” sang “xanh”, phát triển kinh tế di sản...

TAND tối cao đạt nhiều kết quả tích cực trong chuyển đổi số

Chán án TAND tối cao Nguyễn Hòa Bình phát biểu khai mạc tại Hội nghị.
(PLVN) - Chiều 16/6, Ủy Ban Quốc gia về chuyển đổi số phối hợp với TAND tối cao tổ chức Hội nghị giới thiệu mô hình chuyển đổi số thành công cấp bộ, ngành. Thủ tướng Chính phủ, Chủ tịch Ủy Ban Quốc gia về chuyển đổi số Phạm Minh Chính dự và phát biểu chỉ đạo tại Hội nghị.

Phòng Công chứng số 1 tỉnh Khánh Hòa: Thượng tôn pháp luật, tất cả vì lợi ích khách hàng

Phòng Công chứng số 1 tỉnh Khánh Hòa xây dựng “thương hiệu” bằng sự nhiệt tình, chu đáo, chặt chẽ pháp lý.
(PLVN) - “Chúng tôi luôn lấy sự nhiệt tình, chu đáo, đảm bảo chặt chẽ pháp lý để xây dựng, giữ vững niềm tin của khách hàng dành cho đơn vị - một “thương hiệu” đã trở thành truyền thống và khẳng định vị thế của mình trong suốt những năm qua” , Phó trưởng phòng phụ trách Phòng Công chứng số 1 tỉnh Khánh Hòa cho biết.

Báo chí luôn đồng hành, sát cánh cùng lực lượng công an nhân dân

Báo chí luôn đồng hành, sát cánh cùng lực lượng công an nhân dân
(PLVN) - Nhân dịp kỷ niệm 99 năm Ngày báo chí cách mạng Việt Nam (21/6/1925 – 21/6/2024), ngày 14/6, tại Hà Nội, Bộ Công an tổ chức gặp mặt lãnh đạo cơ quan chỉ đạo, quản lý báo chí và lãnh đạo cơ quan báo chí. Đồng chí Thượng tướng Lương Tam Quang, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bí thư Đảng ủy Công an trung ương, Bộ trưởng Bộ Công an chủ trì buổi gặp mặt.