Cần hình sự hóa một số hành vi để phòng chống tham nhũng

(PLO) -  Thời gian qua, công tác phòng, chống tham nhũng dù đã đạt được nhiều kết quả tích cực, quan trọng song vẫn còn nhiều bất cập, trong đó có bất cập từ thể chế pháp luật hiện hành.
Giang Kim Đạt và đại án tham nhũng tại Vinashine. (Ảnh minh họa) Giang Kim Đạt và đại án tham nhũng tại Vinashine. (Ảnh minh họa)

Bộ luật Hình sự: Góp phần đấu tranh phòng chống tham nhũng

Bộ luật Hình sự (BLHS) quy định 7 tội danh về tham nhũng (từ Điều 353 đến Điều 359), bao gồm tội tham ô tài sản; tội nhận hối lộ; tội lạm dụng chức vụ, quyền hạn chiếm đoạt tài sản; tội lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ; tội lạm quyền trong khi thi hành công vụ; tội lợi dụng chức vụ, quyền hạn gây ảnh hưởng đối với người khác để trục lợi; tội giả mạo trong công tác. Ngoài ra, BLHS còn quy định một số tội phạm hoặc tình tiết định khung tăng nặng hình phạt ở một số tội phạm khác để thể hiện đầy đủ các hành vi tham nhũng được quy định trong Luật Phòng chống tham nhũng.

Ngoài tội phạm và hình phạt đối với các tội phạm tham nhũng, BLHS cũng quy định đầy đủ các biện pháp tư pháp được áp dụng trong xử lý tội phạm nói chung, tội phạm tham nhũng nói riêng. Cùng với Luật Phòng, chống tham nhũng, những quy định về tội phạm tham nhũng trong BLHS góp phần quan trọng vào công tác đấu tranh phòng, chống tham nhũng; khắc phục những bất cập trong quá trình đấu tranh với tội phạm này trong thời gian qua.

Tuy nhiên, theo PGS.TS Trần Văn Độ, nguyên Phó Chánh án TANDTC, BLHS còn thiếu những tội phạm mà trong đó tham nhũng “ẩn nấp” như tội làm giàu bất chính, tội nhận quà biếu có giá trị lớn. Pháp luật quy định tài sản bị tịch thu gồm tài sản tham nhũng và tài sản có nguồn gốc từ tham nhũng gây ra một số khó khăn trong thực tiễn khi phải chứng minh nguồn gốc tài sản tham nhũng. Trong bối cảnh tham nhũng ngày càng tinh vi, phức tạp, tài sản tham nhũng thường được đối tượng phạm tội tẩu tán ra nước ngoài, chuyển đổi hình thức sở hữu để được “tẩy rửa” nguồn gốc hợp pháp. Ngoài ra, hình phạt tiền, tịch thu tài sản đối với tội phạm tham nhũng chỉ mang tính tùy nghi mà không bắt buộc; cho nên thực tiễn rất ít được áp dụng.

Bên cạnh đó, cũng theo PGS.TS Trần Văn Độ, mặc dù BLHS 2015 có quy định người tham ô, nhận hối lộ bị kết án tử hình mà nộp lại 3/4 tài sản tham nhũng thì được chuyển sang tù chung thân và quy định này đã có hiệu lực từ đầu năm 2016 nhưng chưa có người bị kết án nào thực hiện điều này để hưởng sự khoan hồng của pháp luật. Việc tương trợ tư pháp trong giải quyết các vụ án tham nhũng có yếu tố nước ngoài còn gặp nhiều khó khăn, thời gian thường bị kéo dài nên ảnh hưởng đến kết quả xử lý tội phạm tham nhũng.

Cần bổ sung thêm một số tội phạm

PGS.TS Trần Văn Độ đề nghị tiếp tục hoàn thiện BLHS nghiên cứu theo hướng, hình sự hóa hành vi làm giàu bất hợp pháp, vì BLHS chưa có quy định tội danh hành vi làm giàu bất hợp pháp. Hình sự hóa hành vi này để có thể phòng chống các tội tham nhũng và rửa tiền nhằm thu hồi tài sản tham nhũng. Tuy nhiên, cũng cần lường trước một số khó khăn khi bổ sung tội danh này trong BLHS , bởi nếu luật hóa ngay sẽ có thể “bất khả thi” với đòi hỏi các công chức, viên chức phải chứng minh nguồn gốc thu nhập của họ, các nguyên nhân như thiếu công cụ pháp lý và hành chính để thực hiện việc kiểm soát tài sản của người có chức vụ, quyền hạn. Hầu hết các giao dịch ở Việt Nam đã và đang được thực hiện không qua hệ thống ngân hàng. Ngoài ra, cần bổ sung trách nhiệm hình sự của pháp nhân đối với tội phạm tham nhũng.

Ông Nguyễn Đình Quyền, Viện trưởng Viện Nghiên cứu lập pháp cũng cho rằng cần bổ sung các tội phạm liên quan đến tài sản bất minh vào BLHS. Trên cơ sở đó khởi tố với người có tài sản mà không chứng minh được nguồn gốc và hình phạt đầu tiên với người đó phải là tịch thu tài sản. Đây là biện pháp trước mắt tôi cho là rất khả dĩ, là giải pháp hữu hiệu khi ta chưa kiểm soát được tài sản. Kiểm soát tài sản không những chống tham nhũng mà còn chống rửa tiền, chống trốn thuế, gian lận thương mại, tín dụng đen. 

Chung quan điểm, đại diện Cục Phòng, chống rửa tiền, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam phân tích, BLHS 2015 đã tiếp tục chỉnh sửa các điều luật về rửa tiền nhằm phù hợp với tình hình thực tiễn và chuẩn mực quốc tế có liên quan. Thời gian qua, các cơ quan điều tra, truy tố, xét xử của Việt Nam chủ yếu tập trung vào việc điều tra, truy tố, xét xử tội phạm tiền thân của tội rửa tiền, do đó phải đến đầu năm 2017 Việt Nam mới khởi tố, xét xử thành công 1 vụ án với tội danh rửa tiền.

Trên thực tế một số hành vi cấu thành tội rửa tiền đã được xử lý theo điều khoản về tội chứa chấp hoặc tiêu thụ tài sản do người khác phạm tội mà có, mà không xét xử theo tội rửa tiền. Đại diện này cũng đề nghị, nghiên cứu việc hình sự hóa hành vi làm giàu bất hợp pháp để tăng hiệu quả chế tài xử lý tham nhũng. Bên cạnh đó, cần nghiên cứu thành lập đơn vị điều tra chuyên trách tại Bộ Công an và đảm bảo đủ nguồn lực về nhân lực, tài chính, kỹ thuật cho đơn vị này thực hiện nhiệm vụ điều tra các hoạt động rửa tiền và các tội danh khác liên quan đến rửa tiền. 

Việt Hòa
Cùng chuyên mục
Ảnh minh họa

“Giới hạn” của di chúc theo quy định pháp luật

(PLVN) -  Di chúc được hiểu là sự thể hiện ý chí của cá nhân nhằm chuyển tài sản của mình cho người khác sau khi chết. Một người có quyền lập di chúc để lại tài sản của mình sau khi chết cho người khác. Tuy nhiên, pháp luật cũng có những hạn chế trong một số trường hợp cụ thể.

Đọc thêm

Đừng để xảy ra tai nạn mới thay đổi

Va chạm giao thông giữa xe công nông đi ngược chiều và xe buýt.
(PLVN) -  Dù nhiều vụ tai nạn thương tâm đã xảy ra nhưng hiện tượng phương tiện giao thông đi ngược chiều trên các tuyến đường nội đô và quốc lộ vẫn phổ biến tại khắp các tỉnh, thành. Tình trạng này bao giờ mới thay đổi?

Cây xăng “găm hàng, chờ lên giá” sẽ bị xử phạt như thế nào?

Ảnh minh họa
(PLVN) -  Bạn đọc Nguyễn Hải Tùng (trú tại huyện Trùng Khánh, tỉnh Cao Bằng) hỏi: Thời gian vừa qua, giá xăng dầu đã tăng giá nhiều lần do ảnh hưởng của giá xăng dầu thế giới. Lợi dụng tình hình đó, nhiều cửa hàng xăng dầu đã treo biển hết hàng để đóng cửa, găm hàng chờ lên giá nhằm trục lợi. Xin hỏi, hành vi này nếu bị phát hiện sẽ bị xử lý ra sao?

Người cai nghiện ma túy bắt buộc được trả tiền công khi lao động tự nguyện

Ảnh minh họa
(PLVN) - Bộ Tài chính đang lấy ý kiến góp ý đối với Dự thảo Thông tư quy định việc quản lý và sử dụng kinh phí sự nghiệp từ ngân sách nhà nước thực hiện chế độ áp dụng biện pháp đưa vào cơ sở cai nghiện ma túy bắt buộc; công tác cai nghiện ma tùy tự nguyện tại gia đình, cộng đồng, cơ sở cai nghiện ma túy và quản lý sau cai nghiện ma túy.

Bình Dương: Chú trọng tăng nhanh, bền vững người tham gia bảo hiểm

Ông Nguyễn Thế Mạnh - Tổng Giám đốc BHXH Việt Nam phát biểu chỉ đạo tại buổi làm việc.
(PLVN) -  Sau 2 năm bị ảnh hưởng nặng nề từ đại dịch COVID-19, từ đầu năm đến nay, thị trường lao động trên địa bàn tỉnh Bình Dương đã dần phục hồi, số người lao động quay lại làm việc, có việc làm đã tăng lên, tạo thuận lợi cho việc thực hiện chính sách bảo hiểm xã hội (BHXH), bảo hiểm y tế (BHYT), bảo hiểm thất nghiệp.

Hơn 75.600 người tham gia BHXH tự nguyện, BHYT hộ gia đình trong một ngày

Hơn 600 đoàn với 9.029 ô tô và xe gắn máy được sử dụng tham gia các tuyến đường trên toàn quốc.
(PLVN) -  Chỉ trong một ngày ra quân toàn quốc hưởng ứng Tháng vận động triển khai bảo hiểm xã hội (BHXH) toàn dân, ngành BHXH Việt Nam và Bưu điện Việt Nam đã phát triển được 22.306 người tham gia BHXH tự nguyện, 53.308 người tham gia bảo hiểm y tế (BHYT) hộ gia đình. Đây là con số vượt xa mục tiêu ban đầu, thể hiện ý nghĩa quan trọng của chính sách an sinh xã hội này.

Đề xuất tiêu chuẩn bổ nhiệm Hội đồng quản lý đơn vị sự nghiệp công lập lĩnh vực văn hóa

Ảnh minh họa
(PLVN) - Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (VHTTDL) đang dự thảo Thông tư quy định tiêu chuẩn, điều kiện bổ nhiệm, miễn nhiệm các thành viên Hội đồng quản lý, Chủ tịch Hội đồng quản lý trong đơn vị sự nghiệp công lập thuộc lĩnh vực văn hóa, gia đình, thể thao và du lịch để lấy ý kiến đóng góp của các cơ quan, tổ chức, cá nhân.

Đồng bộ hành lang pháp lý về giao dịch điện tử

Ảnh minh họa
(PLVN) -  Bộ Thông tin và Truyền thông đang lấy ý kiến hoàn thiện dự thảo Luật Giao dịch điện tử (sửa đổi) nhằm đáp ứng được yêu cầu thực tiễn phát triển kinh tế - xã hội, thúc đẩy chuyển đổi số, xã hội số, bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ với các quy định pháp luật có liên quan.

“Đụng đâu, sai đó”

Ảnh minh họa
(PLVN) - Tưởng rằng sau khi cơ quan chức năng khởi tố, bắt giam hàng chục đối tượng tại hàng loạt tỉnh, thành liên quan sai phạm trong mua sắm vật tư xét nghiệm phòng chống dịch COVID-19; thì số đối tượng “trong vòng ngắm” đã không còn nhiều.

“Lửa thử vàng, gian nan thử sức”

Ảnh minh họa.
(PLVN) - Quy định số 65-QĐ/TW ngày 28/4/2022 của Bộ Chính trị về luân chuyển cán bộ (LCCB) vừa được ban hành được dư luận rất quan tâm. Cán bộ, đảng viên, nhân dân đồng tình, ủng hộ các quyết sách của Đảng.

Bảo hiểm xã hội tự nguyện: Tích lũy khi trẻ, vui khỏe khi già

Cán bộ BHXH tỉnh Đắk Nông tuyên truyền chính sách BHXH tự nguyện cho người dân trên địa bàn.
(PLVN) -  Với mức tham gia chỉ vài trăm nghìn đồng/tháng, khi đủ điều kiện theo quy định, người tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện sẽ được nhận lương hưu hàng tháng góp phần ổn định cuộc sống khi về già; đồng thời được cấp thẻ bảo hiểm y tế miễn phí trong suốt thời gian nhận lương hưu để chăm sóc sức khỏe.

Cách mạng công nghiệp lần thứ tư: Sử dụng kinh phí nâng cao kỹ năng nguồn nhân lực như thế nào?

Ảnh minh họa
(PLVN) - Bộ Tài chính đang lấy ý kiến rộng rãi đối với Dự thảo Thông tư quy định nội dung và mức chỉ thực hiện một số hoạt động của Chương trình “Đào tạo, đào tạo lại nâng cao kỹ năng nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu của cuộc cách mạng công hiệp lần thứ tư" được Thủ tướng Chính phủ ban hành tại Quyết định số 1446/QĐ-TTg ngày 30/8/2021.