Bộ Tư pháp đề xuất đổi mới căn bản quy trình xây dựng, ban hành VBQPPL

(PLO) - Ông Nguyễn Hồng Tuyến, Vụ trưởng Vụ Các vấn đề chung về xây dựng pháp luật, Bộ Tư pháp cho biết, tại Dự thảo Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật (VBQPPL), Bộ Tư pháp đang đề xuất một giải pháp đổi mới căn bản quy trình xây dựng, ban hành VBQPPL. 
Người dân rất quan tâm tới các quy định của pháp luật tác động đến cuộc sống hàng ngày của họ Người dân rất quan tâm tới các quy định của pháp luật tác động đến cuộc sống hàng ngày của họ

Đó là tách quy trình xem xét, phân tích, đánh giá chính sách làm một quy trình riêng và được phê duyệt trước quy trình soạn thảo, thông qua dự thảo VBQPPL. Liệu giải pháp này có thực sự là một “đột phá”? 

Phải bảo vệ chính sách trong suốt quá trình

Nhằm bảo đảm chất lượng của các chính sách trong dự án luật, pháp lệnh, Dự thảo Luật quy định cụ thể, chặt chẽ hơn so với Luật hiện hành về kiểm soát chất lượng của chính sách thông qua hoạt động lấy ý kiến, thẩm định, thẩm tra. 

Cụ thể: Dự thảo Luật quy định trách nhiệm của cơ quan lập đề nghị trong việc đăng tải đề nghị xây dựng luật, pháp lệnh trên Cổng thông tin điện tử của cơ quan mình để lấy ý kiến cơ quan, tổ chức hữu quan và đối tượng chịu sự tác động trực tiếp của các chính sách, trong đó nêu những vấn đề cần xin ý kiến phù hợp với từng đối tượng lấy ý kiến; tổ chức họp báo để giới thiệu về các chính sách cơ bản trong dự án luật, pháp lệnh và định hướng cụ thể hóa các chính sách đó trong dự thảo luật, pháp lệnh. 

Các chủ thể trình dự án, dự thảo văn bản có trách nhiệm tiếp thu, giải trình, bảo vệ chính sách trong suốt quá trình thảo luận, thông qua dự án, dự thảo văn bản; chịu trách nhiệm liên tục về các chính sách do mình đề xuất, nếu chưa được cơ quan có thẩm quyền thông qua chấp thuận thì phải tiếp tục chỉnh lý, hoàn thiện và trình lại theo đúng quy trình luật định.

Ông Nguyễn Hồng Tuyến khẳng định: “Ưu điểm lớn của quy trình mới là khâu xây dựng, đánh giá, phê duyệt chính sách trước khi bắt đầu soạn thảo văn bản được chú trọng và được kiểm soát chặt chẽ với trách nhiệm rõ ràng của Quốc hội và các cơ quan trình dự án luật, pháp lệnh, qua đó góp phần nâng cao chất lượng của luật, pháp lệnh và tránh lãng phí về thời gian, nguồn lực cho hoạt động soạn thảo văn bản”. 

Xây dựng nghị định cũng phải có báo cáo đánh giá tác động

Đối với quy trình xây dựng chính sách của nghị định, Dự thảo Luật quy định rõ đề nghị xây dựng nghị định phải dựa trên kết quả nghiên cứu, tổng kết lý luận và thực tiễn; yêu cầu quản lý, điều hành của Chính phủ; đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước; cam kết trong các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên hoặc  đã có kế hoạch trở thành thành viên. 

Đồng thời, Dự thảo Luật yêu cầu các Bộ, cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ có trách nhiệm gửi hồ sơ đề nghị xây dựng nghị định đến các Bộ có liên quan để lấy ý kiến về tính hợp lý của nguồn tài chính dự kiến, tính hợp lý của nguồn nhân lực dự kiến, tác động đối với môi trường, sự tương thích với điều ước quốc tế có liên quan mà Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên hoặc đã có kế hoạch trở thành thành viên.

Khác với Luật năm 2008, Dự thảo Luật quy định hồ sơ đề nghị xây dựng nghị định bao gồm tờ trình, báo cáo đánh giá tác động từng định hướng chính sách, báo cáo tổng kết việc thi hành pháp luật hoặc đánh giá thực trạng các vấn đề liên quan đến chính sách. Đề nghị xây dựng nghị định phải được Hội đồng Tư vấn chính sách của Chính phủ thẩm định trước khi trình Chính phủ thông qua. Việc Chính phủ xem xét, thông qua đề nghị xây dựng nghị định chính là xem xét, thông qua từng chính sách trong nghị định. Đây sẽ là cơ sở để các cơ quan tiến hành soạn thảo dự thảo nghị định.

Làm rõ phạm vi tác động của nghị quyết của HĐND 

Tương tự như quy trình xây dựng chính sách trong luật, pháp lệnh và nghị định, đề nghị xây dựng nghị quyết của HĐND cấp tỉnh cũng phải nêu rõ sự cần thiết ban hành nghị quyết; đối tượng, phạm vi tác động của văn bản; nội dung chính của nghị quyết; thời gian dự kiến đề nghị HĐND xem xét, thông qua; dự kiến nguồn lực, điều kiện bảo đảm cho việc thi hành nghị quyết. 

Để đề xuất được các chính sách trong nghị quyết, ngoài việc tổng kết thi hành pháp luật liên quan đến nghị quyết, Dự thảo Luật yêu cầu cơ quan đề nghị phải đánh giá tác động từng chính sách trong đề nghị xây dựng nghị quyết. Nội dung của báo cáo đánh giá tác động phải nêu các chính sách cơ bản; mục tiêu, các giải pháp đối với từng vấn đề; chi phí, lợi ích của các giải pháp; so sánh chi phí, lợi ích của các giải pháp; sự lựa chọn giải pháp của cơ quan, tổ chức và lý do lựa chọn. Đây là điểm mới của Dự thảo Luật so với Luật Ban hành VBQPPL của HĐND và UBND năm 2004.

Việc tách quy trình xem xét, phân tích, đánh giá chính sách làm một quy trình riêng và được phê duyệt trước quy trình soạn thảo, thông qua dự thảo VBQPPL được tin tưởng là một giải pháp đột phá nhằm khắc phục tình trạng “ngồi phòng điều hòa làm luật”, làm xuất hiện không ít văn bản “từ trên trời rơi xuống” khiến người dân phải “dở khóc, dở cười”.

Bỏ quy định về Chương trình xây dựng luật, pháp lệnh trong cả  nhiệm kỳ

Ông Nguyễn Hồng Tuyến cho biết, khác với Luật năm 2008, Dự thảo Luật Ban hành VBQPPL đã bỏ quy định về Chương trình xây dựng luật, pháp lệnh trong cả nhiệm kỳ. Thực tiễn cho thấy Chương trình này thường xuyên bị điều chỉnh do sự thay đổi của tình hình kinh tế - xã hội. Vì vậy, Chương trình dài hạn 5 năm không nên mang tính bắt buộc mà nên mang tính định hướng căn cứ vào Nghị quyết của Đại hội Đảng và Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm. Đầu nhiệm kỳ, Quốc hội sẽ quyết định về định hướng xây dựng luật, pháp lệnh trong cả nhiệm kỳ do Chính phủ, các cơ quan của Quốc hội chuẩn bị, trình Quốc hội quyết định. 

Quang Minh
Cùng chuyên mục

Đọc thêm

Thượng tôn pháp luật phải trở thành chuẩn mực ứng xử phổ biến trong xã hội

Thứ trưởng Bộ Tư pháp Phan Chí Hiếu phát biểu tham luận tại hội nghị.

(PLVN) - Phát biểu tham luận tại Hội nghị toàn quốc các cơ quan nội chính triển khai Nghị quyết Đại hội lần thứ XIII của Đảng, diễn ra sáng nay (15/9), Thứ trưởng Bộ Tư pháp Phan Chí Hiếu cho biết, công tác xây dựng và thi hành pháp luật có vai trò quan trọng trong việc thể chế hóa và tổ chức thực hiện các chủ trương, đường lối của Đảng.

Thừa Thiên Huế: Thi hành xong một số vụ việc phức tạp

Thừa Thiên Huế: Thi hành xong một số vụ việc phức tạp
(PLVN) -Trong tháng 8/2021, Các cơ quan Thi hành án dân sự 2 cấp trên địa bàn tỉnh Thừa Thiên Huế đã chủ động đề ra các giải pháp đồng bộ và có chất lượng nhằm hoàn thành chỉ tiêu, nhiệm vụ được giao. Một số vụ việc phức tạp đã được tập trung giải quyết dứt điểm.

Cần bổ sung chuẩn mực đạo đức Chấp hành viên phù hợp đặc thù công việc

Cần bổ sung chuẩn mực đạo đức Chấp hành viên phù hợp đặc thù công việc
(PLVN) -Thời gian qua, việc triển khai thực hiện “Chuẩn mực đạo đức Chấp hành viên” theo Quyết định số 51/2002/QĐ-BTP của Bộ trưởng Bộ Tư pháp đã được các cơ quan THADS đặc biệt quan tâm, coi trọng và chỉ đạo thực hiện nghiêm trong toàn hệ thống. Song, sau gần 20 năm, văn bản này đã dần bộc lộ những tồn tại.

Lồng ghép vấn đề giới trong công tác xây dựng văn bản và phổ biến pháp luật

Lồng ghép vấn đề giới trong công tác xây dựng văn bản và phổ biến pháp luật
(PLVN) -Chiều 14/9, Ban Vì sự tiến bộ của phụ nữ (VSTBPN) ngành Tư pháp, Bộ Tư pháp đã phối hợp tổ chức trực tuyến Chương trình Tập huấn thử nghiệm “Tài liệu hướng dẫn lồng ghép vấn đề giới trong công tác xây dựng văn bản quy phạm pháp luật và phổ biến, giáo dục pháp luật dành cho các cơ quan tư pháp địa phương”.

Nhiều địa phương vướng mắc trong khai sinh điện tử

Ảnh minh họa
(PLVN) - Qua theo dõi của Bộ Tư pháp và phản ánh từ các địa phương, việc tiếp nhận số định danh cá nhân cho các dữ liệu khai sinh được cập nhật vào Phần mềm đăng ký khai sinh điện tử đã phát sinh một số vướng mắc, khiến nhiều địa phương vẫn phải cấp Giấy khai sinh chưa có số định danh cá nhân.

Cục Thi hành án dân sự Vĩnh Phúc tặng học bổng cho học sinh nghèo vượt khó

Đồng chí Nguyễn Thị Kim Yến – Cục trưởng Cục THADS tỉnh cùng Ông Nguyễn Minh Phương trao học bổng cho các học sinh có hoàn cảnh khó khăn, vượt khó.
(PLVN) -Hưởng ứng phong trào thi đua “Ngành Tư pháp, chung sức góp phần xây dựng nông thôn mới”; “Chung tay vì người nghèo - Không để ai, bị bỏ lại phía sau”, sáng 13/9/2021, Cục THADS tỉnh đã phối hợp với Trường THPT Chuyên Vĩnh Phúc, Công ty cổ phần Đầu tư và phát triển Mỹ Việt tổ chức tặng 25 xuất học bổng cho các em học sinh có hoàn cảnh khó khăn, vượt khó.

Hiệu quả từ những buổi diễn án trực tuyến

Hiệu quả từ những buổi diễn án trực tuyến
(PLVN) -Trong các ngày 11,12/9/2021, Khoa Đào tạo chung nguồn thẩm phán, kiểm sát viên, luật sư đã tổ chức cho các lớp đào tạo chung nguồn thẩm phán, kiểm sát viên, luật sư khóa 4 thực hiện các buổi diễn án trực tuyến

Trưởng Ban Tuyên giáo Lâm Hà (Lâm Đồng) Nguyễn Văn Tình: Luôn tròn vai “gác cửa” mặt trận tư tưởng

 Ông Nguyễn Văn Tình chủ trì cuộc họp về công tác tuyên truyền trên địa bàn.
(PLVN) - Là người “gác cửa” trên mặt trận tư tưởng, ông Nguyễn Văn Tình, Trưởng ban Tuyên giáo, kiêm Giám đốc Trung tâm Bồi dưỡng chính trị huyện Lâm Hà (Lâm Đồng) đặc biệt ưu tiên công tác điều tra dư luận để giải quyết kịp thời các tồn tại, bất cập, tránh phát sinh các “điểm nóng” tại địa phương. Với những cách làm hay, sáng tạo, ông Tình vinh dự được Thủ tướng tặng bằng khen.