Bí ẩn chưa có lời giải về những hang quan tài treo ở Mộc Châu

0:00 / 0:00
0:00
(PLVN) - Theo một thống kê chưa đầy đủ, tại xã Suối Bàng của huyện Mộc Châu có tới hàng chục động hang Ma. Sở dĩ gọi là hang Ma bởi vì trong hang có rất nhiều quan tài người mất được treo lên vách đá.
Những ngôi mộ thuyền được an táng trong các hang động có vị trí hiểm trở tại Suối Bàng. Những ngôi mộ thuyền được an táng trong các hang động có vị trí hiểm trở tại Suối Bàng.

Những mộ này có niên đại di cốt cách đây cả nghìn năm, ẩn chứa nhiều bí ẩn về văn hóa tín ngưỡng của những tộc người tại vùng đất Mộc Châu xưa.

Vùng đất không có nghĩa địa

Nằm bên hồ Sông Đà thuộc tỉnh Sơn La, Suối Bàng là một xã vùng sâu từ lâu đã nổi tiếng với những cảnh đẹp hoang sơ hết sức kỳ vĩ. Không chỉ vậy, ngày nay nơi đây còn hấp dẫn khách du lịch ưa mạo hiểm, khám phá khi tới thăm những khu mộ hang cheo leo trên những vách đá nổi tiếng nhất Việt Nam.

Người dân bản địa ngày nay vẫn thuộc lòng câu chuyện truyền thuyết về một vùng đất Suối Bàng xưa - vùng đất không có nghĩa địa. Chuyện rằng, ngày xưa gia đình nọ chỉ có hai mẹ con yêu thương nhau hết mực. Người mẹ tuổi gần đất xa trời, người con trai không muốn mất mẹ, nên nghĩ cách cõng mẹ lặng lẽ rời bỏ bản cũ lang bạt tìm nơi bất tử. Nhưng đến chỗ nào chàng trai cũng thấy có khu nghĩa địa ở cuối bản, nghĩa là bản nào cũng có người chết.

Thế rồi cứ đi mãi, đi mãi chàng trai cũng đến một bản mà không thấy có nghĩa địa ở đâu cả. Anh con trai khấp khởi xin được làm dân của bản này, nhưng sau đó mới biết tập tục người chết ở đây sẽ được an táng vào các quan tài bằng nguyên một cây gỗ đã được đục rỗng ruột rồi bằng cách nào đó mà... treo lên các vách đá.

Bí ẩn chưa có lời giải về những hang quan tài treo ở Mộc Châu ảnh 1Một phần hài cốt tại một hang ma tại Suối Bàng.

Theo đó, những cỗ quan tài được để trong các hang động thuộc dãy núi xung quanh khu vực Suối Bàng được đồng bào địa phương gọi là “Ma Lang Chánh” với nghĩa là “Núi hang ma cổ”. Các nhà khảo cổ học trong nước đã từng tiến hành những cuộc khảo sát chuyên môn trên những dẫy núi tại khu vực trung tâm xã và trải dài đến tận bờ sông Đà vào những năm 2007, 2009, 2010 và gần đây nhất là năm 2013.

Qua những đợt khảo sát, các nhà khoa học đã phát hiện thêm một số hang nữa có chứa quan tài cổ. Nhưng những cỗ quan tài này đều có chung đặc điểm, tương đồng, phân bố xung quanh nơi con người cư trú, khoảng cách giữa các hang từ 3 đến 4km. Hiện trên khu vực núi non xã Suối Bàng có gần 80 hang có các quan tài cổ, mỗi hang có từ 15 đến 35 cỗ quan tài bằng gỗ.

Những cỗ quan tài cổ này này bao giờ cũng được treo ở trên vách núi, hiểm trở, dựng đứng, ngay bên dòng nước sông hoặc suối. Vì thế, những điểm có hang mộ mang yếu tố phong thủy vừa hài hòa âm dương, vừa mang ý nghĩa nhân bản. Ngoài xã Suối Bàng có hang mộ cổ, người ta phát hiện còn 5 xã là Tân Lập, Quy Hướng, Quang Minh, Liên Hòa, Xuân Nha (Mộc Châu). Mộ hang là loại hình hết sức độc đáo ở Sơn La nói riêng và ở Việt Nam nói chung.

Bí ẩn chưa có lời giải về những hang quan tài treo ở Mộc Châu ảnh 2Mộ táng trong hang Tạng Mè.

Chủ nhân mộ thuyền Suối Bàng là ai?

Theo lời kể của một thầy Mo của bản kể lại huyền tích mở đất của người Thái ở thung lũng Suối Bàng như sau: Khi xưa người Xá cổ (có thể là người Khơ Mú bây giờ) đã thi bắn tên với người Thái để xem ai là chủ nhân vùng đất linh thiêng này. Do đó, nếu mũi tên của bên nào bắn cắm vào vách đá nghĩa là thần núi, thần đất thuận cho ở, còn bên nào thua phải đi khỏi mảnh đất này. Họ đã đứng ở núi Cắm tên, xã Mường Sang bây giờ bắn tên về Suối Bàng.

Người Xá dùng tên có bịt đồng ở đầu mũi tên nên bắn vào vách đá thì bị nảy ra, còn người Thái lấy sáp ong dính vào đầu mũi tên nên khi bắn vào vách đá, mũi tên đã dính lại. Từ đó, người Thái được ở lại trên mảnh đất này, còn người Xá phải ra đi. Giữ đúng lời giao đấu là không được sinh sống hay săn bắn, trồng trọt nơi đây nữa. Khi chết, người Xá không dám chôn cất người chết trên đất của người Thái đành đưa vào những thân gỗ to, khoét bỏ ruột để đưa người chết vào trong rồi dấu trên các vách đá cheo leo.

Trong hệ thống hang ma ở Suối Bàng thì có hang Tạng Mè là nổi tiếng nhất. Đây là hang động có một mái đá lớn, cao khoảng 12 m, rộng 17 m, sâu 16 m, cách bản Nà Lồi khoảng 2,5 km về phía đông. Hang được phát hiện bên trong gồm 30 mộ được táng quan tài làm bằng gỗ đinh thối – một loại gỗ tốt, không mối mọt, chịu được mưa nắng. Kết quả nghiên cứu phân tích các-bon C-14 thì những mộ này có niên đại di cốt cách đây 1240 năm.

Quan tài được trang trí những hoa văn họa tiết rất cầu kỳ và hai đầu đều được đục hình đuôi én. Trong lòng quan tài, phần đặt đầu người chết được khoét hình lòng bát.

Bí ẩn chưa có lời giải về những hang quan tài treo ở Mộc Châu ảnh 3Những chiếc quan tài được khoét sâu như lòng thuyền.

Sở dĩ những quan tài này được gọi là mộ thuyền bởi chúng đều được tạo từ một thân gỗ nguyên cây. Những người thợ đã xẻ dọc thân một cây gỗ có đường kính tầm hơn 1m rồi dùng đục khoét sâu vào mỗi bên chừng 0,30mm. Mỗi nửa này có thể trở thành một thân thuyền độc mộc.

Trong khu vực hang mộ Tạng Mè còn có hang Nà Lồi, chứa 36 mộ gỗ, hang Khoang Tuống chứa 7 mộ gỗ. Các quan tài mộ gỗ đều được bổ đôi, bên trong khoét lòng máng, hai đầu chế tác mấu chốt hình “đầu thuyền đuôi én”. Một số quan tài trong hang còn có hình răng cưa (sóng nước). Khu vực các hang mộ táng gỗ được bao bọc bởi dãy núi đá vôi hiểm trở thuộc xã Suối Bàng, với nhiều suối nhỏ, rừng rậm nằm ngay sát bờ con sông Đà.

Đáng chú ý, thắc mắc lớn nhất của những du khách đã đặt chân tới đây là câu hỏi, người xưa đã làm thế nào để đưa được những khối gỗ nặng 400 - 500 kg lên độ cao cả ngàn mét để an táng cho người chết?

Theo những người dân nơi đây và nhiều nhà khoa học, giả thuyết đầu tiên được đặt ra là người được an táng dạng này thường là những quan lang hoặc những người có chức sắc trong bộ lạc người Xá thời ấy. Khi chết, họ sẽ được khiêng, rước lên các động đá. Và các dân phu cũng sẽ dùng cưa, rìu để hạ những cây gỗ gần đấy để an táng cho các vị này. Tuy nhiên, trên địa bàn Suối Bàng lại không có một dấu hiệu nào thể hiện nơi đây từng có loài cây này sinh trưởng.

Giả thuyết thứ hai là người Xá đã dùng thuyền chở gỗ đinh thối từ các khu vực khác, tập kết tại khu bến phà Vạn Yên (nay thuộc xã Tân Phong, Phù Yên, Sơn La) rồi lại chuyển tiếp tới bến đò Lồi. Từ đó sẽ được chuyển tới các động hang ma. Dù đã có nhiều giả thuyết đặt ra xung quanh vấn đề này nhưng chưa một ai có thể đưa ra được đáp án thỏa đáng.

Chỉ biết rằng, qua nghiên cứu, lối mộ táng trong thân gỗ, là một phong tục của tộc người cổ xuất phát từ điều kiện tự nhiên và mong muốn chết được an toàn, siêu thoát. Khu di tích hang mộ Tạng Mè có giá trị lịch sử văn hóa tín ngưỡng và tư liệu về nhân chủng học của tộc người cổ đang cần tiếp tục được nghiên cứu một cách kỹ lưỡng.

Đáng báo động, những hang mộ đã bị khai quật ở Suối Bàng hiện nay hầu như đều đã có bàn tay của kẻ săn lùng cổ vật. Những hang mộ trên thường nằm rải rác ở trên các núi đá cao, dốc, lại ở rất xa khu dân cư nên việc triển khai các phương án bảo vệ là rất khó khăn. Tới thời điểm này việc giữ gìn những mộ thuyền trên có sự đóng góp rất tích cực của lực lượng Công an xã. Do đó, để bảo vệ tốt nhất những di sản vô giá này thì cần có sự vào cuộc, đầu tư của nhiều lực lượng chứng năng, có chuyên môn.

Châu Doanh
Cùng chuyên mục
Thơ Thiền Việt Nam (Bài 15): Ni sư Diệu Nhân với bài kệ Thị tịch lay động thân tâm

Thơ Thiền Việt Nam (Bài 15): Ni sư Diệu Nhân với bài kệ Thị tịch lay động thân tâm

(PLVN) - Ni sư Diệu Nhân là nữ thiền sư đầu tiên ở thế hệ thứ XVII, là Ni sư hy hữu của dòng Thiền dân tộc Nam phương do Tổ sư Tỳ Ni Đa Lưu Chi sáng lập. Trong sự nghiệp tu hành của mình, Ni sư chỉ lưu lại một bài kệ thị tịch nhưng đủ gây chấn động mãnh liệt nơi nội tâm, thức tỉnh chúng ta trên dòng sinh tử.

Đọc thêm

Cầu Thăng Long và cầu Vũ Hán khác nhau thế nào?

Cầu chính Thăng Long bằng thép vượt sông mùa nước.
(PLVN) - Sau khi loạt bài Chuyện cũ cầu Thăng Long đăng tải trên báo và được các bạn đọc quan tâm, trong số ấy nhiều bạn đọc cũng muốn biết về sự giống hay khác nhau giữa cầu Thăng Long của Việt Nam và cầu Vũ Hán của Trung Quốc vì “nghe nói Trung Quốc khi viện trợ xây dựng cầu Thăng Long họ đã dựa vào mẫu cầu Vũ Hán…”

Người dân Nam Định vui mừng chờ cầu phao Ninh Cường “thay áo”

Người dân Nam Định vui mừng chờ cầu phao Ninh Cường “thay áo”
(PLVN) - Ước mơ cây cầu cứng vượt sông Ninh Cơ của người dân Nam Định đã trở thành hiện thực khi mới đây Thủ tướng Chính phủ đã ký Quyết định số 22/QĐ — TTg phê duyệt chủ trương đầu tư Dự án xây dựng cầu Ninh Cường vượt sông Ninh Cơ trên quốc lộ 37B, sử dụng vốn vay của Chính phủ Hàn Quốc.

Chỉ cần bạn sống tốt, mọi việc sẽ tự chuyển hóa

Chỉ cần bạn sống tốt, mọi việc sẽ tự chuyển hóa
(PLVN) - Ngạn ngữ nói rằng: chỉ cần anh lương thiện, tử tế, trời xanh tự khắc an bài. Thực tế đúng là vậy, tuy nhiên giản dị và vô cùng ấm áp: chỉ khi nào bạn biết thương mình trọn vẹn, thì mới có thể hiểu, thấu cảm và thương người một cách rộng dài và sâu lắng.

Những áng thơ trên vách đá biên cương Tổ quốc của vua Lê Thái Tổ

Bia ma nhai ngự chế được tìm thấy khắc trên đỉnh núi PhJa Tém ở Cao Bằng.
(PLVN) - Sinh thời, vua Lê Thái Tổ ít làm thơ nhưng đã để lại cho hậu thế 3 bài thơ tuyệt tác đều khắc trên vách đá. Văn bia là một di sản văn hóa quý báu, đã được Thủ tướng Chính phủ công nhận là bảo vật quốc gia, và là một minh chứng hùng hồn, khẳng định mốc son lịch sử đấu tranh giành và giữ độc lập dân tộc, bảo vệ chủ quyền lãnh thổ quốc gia nơi biên cương.

Đầu Xuân lễ đền Rồng – đền Nước, mong một năm tươi tốt, an lành

Toàn cảnh Khu di tích đền Rồng - đền Nước.
(PLVN) - Tọa lạc tại thôn Nghĩa Đụng, xã Hà Long (Hà Trung, Thanh Hóa) một vùng đất cổ địa linh nhân kiệt, cụm di tích đền Rồng – đền Nước là một địa chỉ văn hóa tâm linh nổi tiếng linh thiêng với tín ngưỡng thờ Mẫu, được người dân và du khách gần xa chiêm bái, nhất là mỗi dịp Tết đến Xuân về.

Những kỷ vật nhỏ gắn với cây cầu lớn Thăng Long

Hình huy hiệu “Cầu Thăng Long- Cầu hữu nghị”.
(PLVN) - Trong qua trình làm việc tại công trình xây dựng cầu Thăng Long, dù thời gian chỉ 6 -7 năm của cả giai đoạn Liên Xô giúp xây dựng tới khi hoàn thành cây cầu, lúc ấy tôi cũng mới chỉ là “cậu thanh niên” mới tốt nghiệp từ Liên Xô về làm việc ở đây.

Lời của tâm nguyện đúc chuông đại hồng

Lời của tâm nguyện đúc chuông đại hồng
(PLVN) - Chúng ta đang ở vào thời gian, mà tất cả được đo lường bằng vận tốc công nghệ cao nhất, công nghệ 4.0. Thời gian như vậy, thì không gian? Không gian Việt, may mắn, vẫn còn điểm canh bởi "tiếng chày nện sương". Đó là tiếng chuông sớm khuya trong ngôi chùa.

Say đắm cung đường tuần tra biên giới Bình Liêu

Say đắm cung đường tuần tra biên giới Bình Liêu
(PLVN) - Bình Liêu không chỉ nổi tiếng với các sắc màu văn hóa như Lễ hội hoa sở, Phiên chợ tình Bình Liêu, các địa danh hấp dẫn như “sống lưng khủng long” hay núi Cao Xiêm cao nhất Quảng Ninh... mà còn mê hoặc du khách bằng những con đường tuần tra biên giới đẹp hư ảo như những thước phim...

Du lịch Ninh Bình thích ứng an toàn với dịch COVID-19

Du lịch Ninh Bình thích ứng an toàn với dịch COVID-19
(PLVN) - Nhằm phục hồi và phát triển hoạt động du lịch sau thời gian dài "đóng băng" do ảnh hưởng của dịch COVID-19, tỉnh Ninh Bình đã bắt đầu triển khai những biện pháp để thích ứng an toàn, linh hoạt, kiểm soát hiệu quả dịch bệnh.

Quảng Ngãi: Nỗ lực phục hồi và phát triển kinh tế

Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ngãi Đặng Văn Minh phát biểu tại Kỳ họp thứ 6, HĐND tỉnh khóa XIII, nhiệm kỳ 2021 – 2026.
(PLVN) - Tại phiên bế mạc Kỳ họp thứ 6, HĐND tỉnh khóa XIII vừa diễn ra, Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ngãi Đặng Văn Minh đã có bài phát biểu làm rõ thêm một số kết quả đạt được, những vấn đề còn tồn tại trong năm 2021. Đồng thời, đề ra các nhiệm vụ, giải pháp chỉ đạo, điều hành của UBND tỉnh để phục hồi, phát triển kinh tế, đảm bảo an sinh năm 2022.

Năm 2022: Du lịch Việt đón vận hội mới

Du lịch sinh thái Cần Giờ (TP HCM) tri ân Đoàn bác sĩ, điều dưỡng chống dịch trong dịp "mở cửa" trở lại.
(PLVN) - 2021 là một năm vắng lặng của ngành du lịch trong nước. Nhưng, những người làm du lịch không hề “ngủ quên” khi đã tận dụng thời gian này để có sự chuẩn bị tốt nhất, tạo đà cho sự bứt phá vào năm 2022.