Báo Pháp luật Việt Nam mở chuyên mục “Góp ý dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi)”

(PLO) - Thực hiện Kế hoạch của Chính phủ về việc tổ chức lấy ý kiến nhân dân đối với Dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi) và chỉ đạo của Bộ trưởng Bộ Tư pháp về việc mở chuyên trang, chuyên mục để phản ánh, đưa tin, đăng tải kịp thời các ý kiến đóng góp, những sáng kiến, đề xuất của nhân dân về việc sửa đổi Bộ luật Hình sự, bắt đầu từ hôm nay (31/7), Báo Pháp luật Việt Nam mở chuyên mục “Góp ý Dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi)” để giới thiệu những vấn đề lớn sẽ được sửa đổi tại Bộ luật Hình sự; đăng tải ý kiến góp ý của các chuyên gia, các nhà làm luật, các cơ quan quản lý... và nhân dân đối với Dự thảo Bộ luật quan trọng này. 
Ảnh minh họa Ảnh minh họa
Mọi tin, bài viết cho chuyên mục xin gửi theo địa chỉ: Ban Nội chính, Báo Pháp luật Việt Nam, 42/29 Nguyễn Chí Thanh, Ba Đình, Hà Nội. Email: thoisuphapluatvn@gmail.com. Trân trọng giới thiệu cùng bạn đọc. 
“Thận trọng cần thiết” với việc quy trách nhiệm hình sự pháp nhân
Pháp nhân vi phạm pháp luật có phải chịu trách nhiệm hình sự hay không? Nếu pháp nhân phải chịu trách nhiệm hình sự, cơ chế nào đủ mạnh để quy định này được thực thi hiệu quả… là một trong những nội dung thu hút nhiều sự quan tâm của các nhà làm luật khi thảo luật về Dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi). 
Thời điểm đã chín?
Bộ luật Hình sự (BLHS) hiện hành chỉ quy định trách nhiệm hình sự (TNHS) đối với cá nhân, không quy định TNHS đối với pháp nhân. Tuy nhiên, thực tiễn thời gian qua cho thấy, nhiều tổ chức, doanh nghiệp (pháp nhân) vì nhiều lý do khác nhau đã thực hiện nhiều hành vi vi phạm pháp luật nghiêm trọng, đặc biệt là trong lĩnh vực kinh tế như đầu cơ, trốn thuế, kinh doanh trái phép, buôn lậu hoặc vi phạm các quy định về hoạt động ngân hàng, chứng khoán, bảo vệ môi trường, bảo hộ lao động. 
Theo Báo cáo đánh giá tác động của Bộ Tư pháp, TNHS của pháp nhân không phải là vấn đề mới mà đã được ghi nhận trong pháp luật hình sự quốc gia cũng như các văn bản pháp luật quốc tế. Ở nước ta, vấn đề TNHS của pháp nhân đã được đưa ra thảo luận và nghiên cứu chính thức trong quá trình xây dựng BLHS năm 1999. 
Tuy nhiên, tại thời điểm này, vấn đề TNHS của pháp nhân chưa được nghiên cứu sâu về mặt lý luận và thực tiễn, do vậy, vấn đề này vẫn tiếp tục được nghiên cứu. Năm 2009, khi sửa đổi, bổ sung một số điều của BLHS, vấn đề TNHS của pháp nhân một lần nữa được đưa ra nghiên cứu, thảo luận để quy định bổ sung vào BLHS. 
Nhưng do đây là lần sửa đổi, bổ sung một số điều của BLHS, chỉ tập trung sửa đổi, bổ sung một số vấn đề thật sự cấp bách, bức xúc nhất của thực tiễn tại thời điểm đó để tháo gỡ một số khó khăn, vướng mắc lớn trong công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm nên vấn đề TNHS của pháp nhân được thống nhất để lại tiếp tục nghiên cứu kỹ lưỡng cả về mặt lý luận và thực tiễn cho lần sửa đổi, bổ sung cơ bản, toàn diện BLHS.
Trước tình hình vi phạm ngày càng nghiêm trọng của các loại hình pháp nhân này, Nhà nước ta đã áp dụng các chế tài xử phạt vi phạm hành chính (VPHC) và chế tài dân sự để buộc các pháp nhân vi phạm phải chịu phạt và bồi thường thiệt hại do hành vi vi phạm gây ra. Tuy nhiên, thực tiễn áp dụng các biện pháp này cho thấy đã và đang bộc lộ nhiều bất cập. Cụ thể, chế tài xử phạt VPHC trong Luật Xử lý VPHC vừa thiếu tính răn đe lại vừa không đầy đủ. 
Theo đó, Luật Xử lý VPHC cho phép các cơ quan chức năng áp dụng phạt tối đa đối với pháp nhân, doanh nghiệp có hành vi vi phạm nặng nhất không vượt quá hai tỷ đồng. Còn đối với một số lĩnh vực cụ thể như: lĩnh vực kinh doanh bảo hiểm thì mức phạt tối đa không quá 300 triệu đồng; lĩnh vực bảo hiểm xã hội không quá 150 triệu đồng hay lĩnh vực thương mại không quá 200 triệu đồng. 
Với mức phạt này, nhiều doanh nghiệp pháp nhân, nhất là pháp nhân là các doanh nghiệp có quy mô lớn như: các tập đoàn kinh tế, công ty liên doanh, các công ty đa quốc gia, các hãng vận tải biển quốc tế có thể chấp nhận nộp phạt để tiếp tục vi phạm.
Mặt khác, mặc dù thủ tục xử phạt VPHC  có ưu điểm là nhanh, kịp thời ổn định trật tự trong quản lý nhưng lại thiếu tính chuyên nghiệp nên tiềm ẩn nguy cơ việc xử phạt vi phạm pháp nhân không tương xứng với mức độ hậu quả đã gây ra, làm giảm tác dụng răn đe, phòng ngừa. Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng, thời điểm sửa đổi BLHS lần này là lúc phù hợp để bổ sung chế định TNHS của pháp nhân. 
Tuy nhiên, quan điểm này cũng gặp phải không ít ý kiến phản đối vì cho rằng chúng ta đã có các chế tài hành chính, dân sự để xử lý các pháp nhân vi phạm. Ngoài ra, việc áp dụng chế tài hình sự đối với pháp nhân sẽ ảnh hưởng đến quyền lợi của người lao động. 
Phạt tiền cao hơn, chế tài nghiêm khắc hơn
Dự thảo BLHS (sửa đổi) lần này đã bổ sung vào Chương XI  “Những quy định đối với pháp nhân là các tổ chức kinh tế phạm tội” với một hệ thống các chế tài tương đối đa dạng và nghiêm khắc hơn các chế tài XPHC. Theo đó, mức phạt tiền hình sự sẽ cao hơn mức phạt tiền hành chính áp dụng đối với pháp nhân. 
Dự thảo Bộ luật cũng quy định một số chế tài không có trong cơ chế xử phạt VPHC đối với pháp nhân như: tước quyền sử dụng giấy phép vĩnh viễn hoặc đình chỉ hoạt động vĩnh viễn; cấm kinh doanh, cấm hoạt động trong một số lĩnh vực nhất định; cấm huy động vốn. Đây là những biện pháp mạnh nhằm xử lý nghiêm, đồng thời ngăn ngừa khả năng pháp nhân tái phạm.
Về phạm vi TNHS của pháp nhân, Dự thảo BLHS sửa đổi mới chỉ giới hạn phạm vi TNHS của pháp nhân đối với 15 tội danh thuộc nhóm tội phạm về kinh tế, môi trường, tham nhũng và tội rửa tiền, tài trợ khủng bố. 
Bộ Tư pháp cho biết: “Kinh nghiệm quốc tế cho thấy hầu hết các nước lần đầu quy định TNHS của pháp nhân đều thể hiện “sự thận trọng cần thiết” bằng cách khoanh vùng một số tội danh mà pháp nhân thường hay vi phạm (tính phổ biến), có mức độ nguy hiểm nhất định và dễ chứng minh trên thực tế. Việc Dự thảo Bộ luật thể hiện phương án quy định về TNHS của pháp nhân đối với 15 tội danh là thể hiện sự thận trọng cần thiết đối với một vấn đề phức tạp này”. 
Mặc dù vậy, Bộ Tư pháp cũng nhận định việc quy định TNHS của pháp nhân trong BLHS (sửa đổi) là vấn đề mới trong chính sách hình sự của Nhà nước ta, động chạm trực tiếp đến lợi ích các doanh nghiệp, đến cuộc sống của người lao động, đến những vấn đề lý luận đã tồn tại rất lâu trong đời sống chính trị, pháp lý ở Việt Nam nên còn có nhiều ý kiến khác nhau, thậm chí là trái chiều. 
Bên cạnh đó, việc quy định TNHS của pháp nhân đặt ra yêu cầu cần phải sửa đổi một số văn bản pháp luật quan trọng như: BLHS, Bộ luật Tố tụng hình sự, Luật Thi hành án Hình sự, Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự… tác động đến hoạt động của nhiều Bộ, ngành như Bộ Công an, VKSNDTC, TANDTC nên cần có những nghiên cứu bài bản để tạo sự đồng thuận cao của các Bộ, ngành cũng như toàn xã hội. 
Theo thống kê của Bộ Tư pháp, vấn đề TNHS của pháp nhân đã được ghi nhận trong pháp luật hình sự của nhiều nước. Qua nghiên cứu, hiện nay trên thế giới có 119 nước quy định TNHS đối với pháp nhân (Nhật Bản, Trung Quốc, Anh, Pháp, Mỹ, Canada, Australia, Hà Lan, Bồ Đào Nha, Phần Lan, Vương quốc Bỉ, Thụy Sĩ, Tây Ban Nha, Slovakia, Hungari, Lavia, Estonia, Croatia,…), trong đó, khu vực ASEAN có 06 nước (Xin-ga-po, Ma-lai-xia, Thái Lan, Phi-li-pin, In-đô-nê-xia và Cam-pu-chia). Đặc biệt,Trung Quốc là nước có nhiều nét tương đồng về truyền thống lập pháp với nước ta cũng đã có quy định TNHS đối với pháp nhân.
Đức Nam
Cùng chuyên mục
Tiếp tục hoàn thiện nhiệm vụ rà soát văn bản quy phạm pháp luật theo chuyên đề, lĩnh vực

Tiếp tục hoàn thiện nhiệm vụ rà soát văn bản quy phạm pháp luật theo chuyên đề, lĩnh vực

(PLVN) - Chiều 1/7, Phó Cục trưởng Cục Kiểm tra văn bản quy phạm pháp luật (VBQPPL) Nguyễn Duy Thắng đã chủ trì cuộc họp trao đổi về tình hình thực hiện nhiệm vụ rà soát VBQPPL theo chuyên đề, lĩnh vực của Tổ công tác của Thủ tướng Chính phủ về rà soát VBQPPL và tình hình xử lý kết quả rà soát VBQPPL của các bộ, cơ quan ngang bộ.

Đọc thêm

Bộ Tư pháp Việt Nam và Bộ Tư pháp Vương quốc Anh ký Ý định thư hợp tác

Trước sự chứng kiến của Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ, Bộ trưởng Tư pháp Việt Nam Lê Thành Long và Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Tư pháp Vương quốc Anh Dominic Raab đã tiến hành ký Ý định thư về ký mới Biên bản Ghi nhớ hợp tác trong lĩnh vực vực pháp luật và tư pháp giữa Chính phủ CHXHCN Việt Nam và Chính phủ Vương quốc liên hiệp Anh và Bắc Ai len
(PLVN) -Trong khuôn khổ chuyến thăm chính thức Vương quốc liên hiệp Anh và Bắc Ai-len (Vương quốc Anh), vào ngày 30/6/2022, trước sự chứng kiến của Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ, Bộ trưởng Tư pháp Việt Nam Lê Thành Long và Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Tư pháp Vương quốc Anh Dominic Raab đã tiến hành ký Ý định thư về ký mới Biên bản Ghi nhớ hợp tác trong lĩnh vực vực pháp luật và tư pháp giữa Chính phủ CHXHCN Việt Nam và Chính phủ Vương quốc liên hiệp Anh và Bắc Ai len (Ý định thư hợp tác).

Sóc Trăng bồi dưỡng kiến thức pháp luật cho doanh nghiệp nhỏ và vừa năm 2022

Sóc Trăng bồi dưỡng kiến thức pháp luật cho doanh nghiệp nhỏ và vừa năm 2022
(PLVN) -  Sở Tư pháp tỉnh Sóc Trăng vừa tổ chức Hội nghị bồi dưỡng kiến thức pháp luật cho doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn tỉnh Sóc Trăng. Dự và chủ trì hội nghị có bà Phạm Thị Minh Huệ - Phó Giám đốc Sở Tư pháp tỉnh Sóc Trăng và trên 250 đại biểu là đại diện các doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn tỉnh Sóc Trăng.

Sơn La: Tập huấn nghiệp vụ cho công chức tư pháp

Sở Tư pháp Sơn La tập huấn nghiệp vụ cho công chức tư pháp trên địa bàn.
(PLVN) - Trong 4 ngày (từ ngày 27 - 30/6), Sở Tư pháp tỉnh Sơn La đã tổ chức Hội nghị tập huấn nghiệp vụ hộ tịch, chứng thực, nuôi con nuôi, xử lý vi phạm hành chính và chuẩn tiếp cận pháp luật năm 2022, cho hơn 200 công chức phòng tư pháp các huyện, thành phố và công chức tư pháp - hộ tịch các xã, phường, thị trấn trên địa bàn tỉnh. 

Nữ cán bộ hơn hai mươi năm đồng hành với ngành Tư pháp

Nữ cán bộ hơn hai mươi năm đồng hành với ngành Tư pháp
(PLVN) - Về nhận công tác trong ngành Tư pháp tại phường Cửa Bắc (TP Nam Định, tỉnh Nam Định) từ năm 1998, đến nay đã 24 năm, cũng là chừng ấy thời gian chị Vũ Hồng Anh miệt mài, gắn bó và hết mình với công việc mang nhiều trọng trách này,

Trao bằng tiến sỹ danh dự cho GS. Masanori Aikyo - Chủ tịch Trường Đại học Aichi Nhật Bản

Trao bằng tiến sỹ danh dự cho GS. Masanori Aikyo - Chủ tịch Trường Đại học Aichi Nhật Bản
(PLVN) -  Việc trao bằng tiến sỹ danh dự cho GS. Masanori Aikyo thể hiện sự ghi nhận của Trường Đại học Luật Hà Nội đối với những đóng góp tích cực của GS. Masanori Aikyo trong việc thúc đẩy mối quan hệ hợp tác hữu nghị giữa Nhật Bản và Việt Nam nói chung và giữa Trường Đại học Luật Hà Nội với các trường đại học của Nhật Bản nói riêng.

Lai Châu: Nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác hòa giải ở cơ sở

Hội nghị tập huấn nghiệp vụ công tác hòa giải cơ sở năm 2022
(PLVN) -  Thực hiện Đề án "Nâng cao năng lực đội ngũ hòa giải viên ở cơ sở giai đoạn 2019 - 2022" của Chính phủ, vừa qua, Sở Tư pháp tỉnh Lai Châu đã phối hợp với UBND huyện Mường Tè tổ chức Hội nghị tập huấn nghiệp vụ công tác hòa giải cơ sở cho các hòa giải viên trên địa bàn huyện Mường Tè.

Đấu giá biển số xe ô tô: Mức khởi điểm từ 20 triệu đồng/biển số

Biển số xe đẹp hay không còn phụ thuộc vào quan niệm của mỗi người. (Ảnh minh họa)
(PLVN) - Trước thực tế xã hội rất nhiều người có nhu cầu sở hữu “biển số đẹp” nhưng còn vướng mắc liên quan đến một số quy định pháp luật, Chính phủ đang xây dựng để trình Quốc hội dự thảo Nghị quyết về thí điểm cấp quyền lựa chọn sử dụng biển số ô tô thông qua đấu giá.

Sơn La: Doanh nghiệp cần chủ động hơn trong tiếp cận pháp lý

Ảnh minh họa
(PLVN) -  Theo Sở Tư pháp tỉnh Sơn La, một trong những yếu tố ảnh hưởng đến kết quả hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp trên địa bàn đến từ việc bản thân doanh nghiệp chưa có sự phối hợp đề xuất, kiến nghị những nội dung cụ thể cần hỗ trợ gắn với đặc thù, yêu cầu, lĩnh vực kinh doanh.