Chuyên gia pháp lý nói về vụ tranh chấp quyền sở hữu trí tuệ giữa Công ty CP Tuần Châu Hà Nội và đạo diễn Việt Tú

(PLVN) - Trước làn sóng dư luận về vụ kiện, Báo PLVN đã có cuộc phỏng vấn Luật sư Nguyễn Thị Quỳnh Anh – Giám đốc Công ty Luật TNHH InvestPro Hà Nội, Phó Chủ tịch Liên đoàn Luật sư Việt Nam, để làm sáng tỏ các vấn đè pháp lý của vụ tranh chấp quyền sở hữu trí tuệ đình đám này.   
Chuyên gia pháp lý nói về vụ tranh chấp quyền sở hữu trí tuệ giữa Công ty CP Tuần Châu Hà Nội và đạo diễn Việt Tú

*Thưa Luật sư Nguyễn Thị Quỳnh Anh, bà đánh giá thế nào về căn cứ pháp lý trong vụ án Công ty CP Tuần Châu Hà Nội khởi kiện, yêu cầu tòa án buộc Công ty CP Đầu tư Tổng hợp truyền thông DS do đạo diễn Nguyễn Việt Tú là Tổng giám đốc chuyển giao quyền chủ sở hữu, quyền tác giả với “Kịch bản vở diễn thực cảnh Ngày xưa (Thuở ấy xứ Đoài)”?

Luật sư Nguyễn Thị Quỳnh Anh - Phó Chủ tịch Liên đoàn Luật sư Việt Nam, Giám đốc Công ty Luật InvestPro Hà Nội

- Sau khi nghiên cứu hồ sơ vụ án, tôi thấy rằng vụ việc tranh chấp giữa Công ty CP Tuần Châu Hà Nội (Cty Tuần Châu) và Công ty CP Đầu tư Tổng hợp truyền thông DS (Cty DS) là tranh chấp quyền sở hữu tác phẩm giữa một bên là tổ chức đầu tư kinh phí để sáng tạo tác phẩm và một bên là tác giả sáng tác.

Điều đặc biệt trong vụ án này là đối tượng tranh chấp thuộc loại hình nghệ thuật Biểu diễn thực cảnh - một loại hình nghệ thuật sân khấu đặc biệt và phải đầu tư công phu, phức tạp. Trong loại hình nghệ thuật này, cá nhân nghệ sĩ khó có thể tự mình sáng tạo được mà thiếu đi sự hỗ trợ của các doanh nghiệp với nguồn lực vật chất mạnh mẽ. 

Trong vụ việc này, sẽ không ai thắc mắc về quyền nhân thân của Việt Tú với tư cách là tác giả “Kịch bản vở diễn thực cảnh Ngày xưa (Thuở ấy xứ Đoài)”. Nhưng nếu Việt Tú đã được vinh danh tinh thần với những đứa con tinh thần đó, thì quyền công bố, sở hữu, khai thác, định đoạt tác phẩm đương nhiên phải thuộc về doanh nghiệp đã đầu tư vật chất hỗ trợ cho việc sáng tạo. 

Cụ thể, theo khoản 3 điều 19, điều 20 Luật Sở hữu trí tuệ, Cty Tuần Châu có quyền “Công bố tác phẩm hoặc cho phép người khác công bố tác phẩm” trong nhóm các quyền nhân thân. Luật Sở hữu trí tuệ cũng đã quy định rõ về quyền nhân thân và quyền tài sản đối với các tác phẩm, hai quyền này khác nhau và không thể đánh đồng. Trong vụ án  này, Cty Tuần Châu không hề đòi hỏi những gì thuộc về quyền nhân thân của tác giả; họ chỉ đòi lại những gì thuộc về quyền sở hữu hợp pháp của họ (quyền tài sản) đã được pháp luật ghi nhận. 

*Bà đánh giá thế nào về việc đạo diễn Nguyễn Việt Tú xin và được cấp chứng nhận quyền chủ sở hữu tác phẩm của “Kịch bản vở diễn thực cảnh Ngày xưa (Thuở ấy xứ Đoài)” cho Công ty DS của mình? 

-Trước hết cần nói rõ, Giấy chứng nhận quyền tác giả do Cục Bản quyền tác giả cấp hoàn toàn không phải là căn cứ phát sinh quyền tác giả, quyền sở hữu tác phẩm. Các quyền này mặc nhiên được phát sinh kể từ khi tác phẩm được sáng tạo ra dưới các hình thức vật chất nhất định theo quy định pháp luật. 

Diễn biến vụ án thể hiện, đạo diễn Việt Tú trình bày trước tòa rằng, do liên lạc một số lần với Cty Tuần Châu để đăng ký quyền tác giả, không thấy phía Cty Tuần Châu trả lời nên đã tự ý đi đăng ký quyền chủ sở hữu, quyền tác giả “Kịch bản vở diễn thực cảnh Ngày xưa” lên Cục Bản quyền Tác giả cho Cty DS của mình. Hành động này cho thấy: bản thân Việt Tú cũng hiểu rằng quyền sở hữu thuộc về Cty Tuần Châu nên mới liên lạc với Cty Tuần Châu để cùng đi đăng ký. Đến thời điểm này, chưa có bất kỳ tài liệu hoặc thông báo chính thức nào của cho thấy Cty Tuần Châu từ bỏ quyền sở hữu tác phẩm của chủ sở hữu. 

Về phía Cục Bản quyền tác giả Văn học nghệ thuật, Cục này chỉ có trách nhiệm tiếp nhận, xét duyệt và cấp Giấy chứng nhận quyền tác giả mà không thể biết được hoạt động sáng tạo thực tế cũng như việc hỗ trợ vật chất cho sự sáng tạo. Các tác giả phải tự kê khai trung thực và chịu trách nhiệm về sự kê khai trong Tờ khai đăng ký quyền tác giả. 

Tài liệu trong hồ sơ vụ án thể hiện: Cty Tuần Châu đã thanh toán đầy đủ các khoản theo hợp đồng ký kết với đạo diễn Việt Tú nhưng đạo diễn này vẫn không chịu bàn giao các kịch bản nghệ thuật.

*Việc đạo diễn Việt Tú quảng cáo, quảng bá “Kịch bản vở diễn thực cảnh Ngày xưa (Thuở ấy xứ Đoài)” với tư cách là chủ quyền sở hữu và quyền tác giả sẽ gây ra hệ quả gì, thưa luật sư?

-Theo hợp đồng đã ký kết và theo quy định pháp luật, Cty Tuần Châu đã đầu tư kinh phí cho việc sáng tạo tác phẩm “Kịch bản vở diễn thực cảnh Ngày xưa” nên họ là chủ sở hữu duy nhất của tác phẩm này. Cty Tuần Châu nắm trong tay quyền quyền công bố tác phẩm và các quyền khai thác, sử dụng tác phẩm này. 

Một thực cảnh trong vở diễn Ngày xưa (Thuở ấy xứ Đoài) mà Cty Tuần Châu Hà Nội đang kiện Cty CP DS đòi quyền sở hữu trí tuệ

Như vậy, hoàn toàn không có tranh chấp gì về việc Nguyễn Việt Tú nắm giữ các quyền nhân thân thuộc Điều 19 Luật Sở hữu trí tuệ, trừ quyền công bố tác phẩm tại Khoản 3 Điều 19. Nhưng rõ ràng khi đạo diễn này tự ý đăng quảng cáo, quảng bá, giới thiệu, trả lời phỏng vấn liên quan đến việc sử dụng “Kịch bản vở diễn thực cảnh Ngày xưa” với tư cách là chủ quyền sở hữu quyền tác giả là việc làm có dụng ý xấu, cố ý gây tổn hại đến uy tin và quyền lợi của Cty CP Tuần Châu Hà Nội. Tôi cho rằng phía Cty Tuần Châu hoàn toàn có thể kiện ngược lại Việt Tú để đòi bồi thường thiệt hại tương ứng.

*Bà đánh giá thế nào về văn bản thẩm định của Hội nghệ sĩ sân khấu gửi Tòa án nhân dân, trong đó đánh giá vở “Tinh hoa Bắc Bộ” không phải tác phẩm độc lập và là tác phẩm phái sinh từ “Ngày xưa” (tức Thuở ấy xứ Đoài)?

-Phải khẳng định ngay rằng việc khởi kiện đòi quyền sở hữu đối với vở “Ngày xưa” không liên quan gì đến vở “Tinh hoa Bắc Bộ”. Việc tranh chấp về sự sáng tạo giữa 2 kịch bản này nên thuộc về một vụ kiện khác. Thêm nữa, với các căn cứ pháp lý vững chắc như tôi đã phân tích, khả năng rất cao là Tòa án sẽ ra phán quyết theo hướng có lợi cho Cty Tuần Châu. Lúc đó, họ hoàn toàn nắm trong tay quyền sở hữu cả “Tinh hoa Bắc Bộ” và cả “Ngày xưa”, trong đó có các quyền công bố, biểu diễn, sao chép và cả quyền làm tác phẩm phái sinh. Thế nên tôi đánh giá việc thẩm định tính độc lập và sự phái sinh giữa vở “Tinh hoa Bắc Bộ” và “Ngày xưa” là không có tính thực tiễn và không có nhiều ý nghĩa trong vụ việc này.

Bên cạnh đó, Hội đồng thẩm định đã dựa trên video quay lại vở diễn “Ngày xưa”, video quay lại vở diễn “Tinh Hoa Bắc Bộ”, làm lộ bí mật kinh doanh, vi phạm bản quyền của cả hai vở diễn, và ngoài ra vở “Tinh Hoa Bắc Bộ” đã có biển cấm ghi chụp hình tại sân khấu là tình tiết mang tính hài hước. Tự bản thân hành vi tự ý quay video vở diễn “Tinh Hoa Bắc Bộ” dù đã có biển cấm ghi chụp hình tại sân khấu đã nói lên sự khuất tất và trái phép của hành động này. Không thể viện dẫn tính cao đẹp của mục đích để biện minh cho sự trái phép của phương pháp. 

Để đánh giá sâu hơn, thì theo như tôi được biết, Hội nghệ sĩ Sân khấu Việt Nam không có trong tay kịch bản chi tiết và cảnh quay chi tiết, cụ thể của tác phẩm “Tinh Hoa Bắc Bộ”. Họ chỉ có một số cảnh quay trái phép không toàn diện, rõ nét của vở diễn này. Vì vậy, việc kết luận vở “Tinh hoa Bắc Bộ” không phải là tác phẩm độc lập, mà là phái sinh từ vở “Ngày xưa” thì e rằng khó lòng chính xác và sẽ thiếu tính thuyết phục. 

Nói kỹ hơn, việc Hội nghệ sĩ sân khấu mới chỉ dựa trên một số các yếu tố về sân khấu, về diễn viên, về khai thác chất liệu dân gian của Bắc Bộ và vùng đất Sài Sơn để kết luận “Tinh Hoa Bắc Bộ” là vở diễn “Phái sinh” từ “Ngày xưa” thì có lẽ là hơi vội vàng. Xin lưu ý là pháp luật quyền tác giả không thừa nhận và bảo hộ cho các ý tưởng, trừ khi các ý tưởng đó được thể hiện dưới dạng các vật chất cụ thể.

Về bối cảnh sân khấu, đây là các yếu tố đã có từ trước thuộc quyền quản lý của Cty Tuần Châu. Khi đặt hàng cho Việt Tú sáng tạo thì phải trên nền tảng bối cảnh này. Tiếp đó, khi Cty Tuần Châu đặt sáng tạo các kịch bản khác thay thế (vì sự đổ vỡ hợp tác với Việt Tú) thì việc vẫn sử dụng các bối cảnh này là đương nhiên, không lẽ họ phải mua quyền sử dụng đất tại khu vực khác để có khung cảnh khác hay sao? Còn về các yếu tố về trang phục, truyền thống, con người, văn hóa, thẩm mỹ, thi ca... là các yếu tố chung, không thể và không bao giờ là sản phẩm sáng tạo của riêng ai cả. Bất cứ ai cũng có thể khai thác, vận dụng để sáng tạo ra tác phẩm riêng và chẳng ai có quyền nói rằng đó là tác phẩm phái sinh từ tác phẩm khác. Quyền tác giả chỉ được công nhận khi phải đảm bảo yếu tố sáng tạo, cá biệt  hóa mà người khác không thể sáng tạo ra. Không lẽ một nhà nhiếp ảnh đã chụp cảnh người phụ nữ Việt Nam với áo dài truyền thống thì sau này không ai được quyền chụp những người phụ nữ trong áo dài truyền thống hay sao? 

* Luật sư đánh giá thế nào về vai trò của các doanh nghiệp đầu tư đối với hoạt động sáng tác của các tác giả?  

-Với các thông tin trên báo đài và từ nhiều tác giả nổi tiếng như NSND Trần Bình và Nhà thơ Trần Nhuận Minh, từ những năm 2007, ông Đào Hồng Tuyển – ông chủ của doanh nghiệp Tuần Châu đã từng đưa nhiều đoàn đạo diễn, (có cả Nguyễn Việt Tú) sang Trung Quốc để học hỏi, nghiên cứu loại hình nghệ thuật sân khấu thực cảnh, với mong muốn áp dụng vào Việt Nam. Đây là biểu hiện đầu tiên của vai trò quan trọng của các doanh nghiệp đối với hoạt động sáng tác. 

Trong thời đại mà hoạt động sáng tạo có sự gắn bó mật thiết với công nghệ, thiết bị kỹ thuật thì nguồn lực tài chính đã đóng vai trò vô cùng quan trọng đối với sự sáng tạo nghệ thuật. Thấu hiểu điều này, Nhà nước Việt Nam cũng như các quốc gia khác trên thế giới ghi nhận và bảo vệ quyền lợi cho các doanh nghiệp, các Mạnh Thường Quân trong sáng tác nghệ thuật. Trong vụ án này, việc Nhà nước thừa nhận và bảo vệ quyền sở hữu hợp pháp đối với tác phẩm “Ngày xưa” là điều phù hợp. 

*Bà đánh giá gì về môi trường văn hóa nghệ thuật từ vụ kiện này, thưa luật sư Nguyễn Thị Quỳnh Anh?

-Tôi mong rằng, vụ án sẽ có kết thúc êm đẹp giữa các tác giả và chủ sở hữu tác phẩm, mong các nghệ sỹ và các doanh nghiệp đầu tư có thể nhìn rõ hơn về quyền và lợi ích của mỗi bên trong việc hợp tác. Mỗi bên đều có vai trò của mình trong hoạt động sáng tạo nghệ thuật. Bất cứ quan điểm nào coi nhẹ, hạ thấp vai trò của tác giả hay nhà đầu tư đều là sai lầm. Các chuyên gia cần có sự đánh giá khách quan, toàn diện để cùng tạo dư luận chung đúng đắn, tôi cho rằng trong trường hợp này báo chí cần phát huy vai trò vai trò định hướng dư luận của mình. 

-Trân trọng cảm ơn Luật sư! 

 

 

Lưu Quỳnh

Ý kiến bạn đọc

Ý kiến của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng. Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

Cùng chuyên mục

Dừng dự án đầu tư của doanh nghiệp vì “dư luận”, pháp luật đặt ở đâu?

Dừng dự án đầu tư của doanh nghiệp vì “dư luận”, pháp luật đặt ở đâu?

(PLVN) - Còn 2 ngày nữa Hội nghị phản biện dự án bất động sản và bến du thuyền Đà Nẵng sẽ được tổ chức. Đây không phải là lần đầu, công cụ dư luận được lãnh đạo TP Đà Nẵng sử dụng để đi đến các quyết định dừng dự án của nhà đầu tư. Nhưng lần này, cách sử dụng công cụ dư luận này liệu có phát huy tác dụng làm cơ sở để ra quyết định dừng dự án, hay sẽ phản tác dụng mà làm lộ rõ cách điều hành thiếu thượng tôn pháp luật của lãnh đạo chính quyền địa phương này.

Đọc thêm

Cuộc sống mới trên vùng khó Bố Trạch

Cuộc sống mới trên vùng khó Bố Trạch
(PLVN) - Những năm qua, Ngân hàng Chính sách xã hội (NHCSXH) huyện Bố Trạch (Quảng Bình) đã tạo mọi điều kiện thuận lợi giúp nhiều hộ gia đình được tiếp cận với các nguồn vốn vay chính sách, trong đó có chương trình tín dụng đối với hộ gia đình sản xuất kinh doanh (SXKD) tại vùng khó khăn (VKK).

Du lịch kết hợp hội nghị, hội thảo (MICE): Tiềm năng đang bị bỏ ngỏ?

Du lịch kết hợp hội nghị, hội thảo (MICE): Tiềm năng đang bị bỏ ngỏ?
(PLVN) - Với lợi thế bãi biển trải dài và nhiều thắng cảnh, cơ sở vật chất hiện đại,… Việt Nam có nhiều tiềm năng phát triển du lịch MICE (du lịch kết hợp hội nghị, hội thảo). Để đáp ứng nguồn khách chuyên nghiệp, có khả năng chi trả cao từ loại hình này, yêu cầu cải thiện cơ chế quản lý, cơ sở hạ tầng, chất lượng dịch vụ trở thành bài toán cấp thiết.
BOT T2 trên quốc lộ 91 chưa “hạ nhiệt”

BOT T2 trên quốc lộ 91 chưa “hạ nhiệt”

(PLVN) - Cứ vài chục phút trạm BOT T2 (khu vực Thới Hòa, phường Thới Thuận, quận Thốt Nốt, TP Cần Thơ) lại kẹt xe phải xả trạm. Không khí xung quanh thật ồn ào vì xe cộ đông đúc, tiếng còi xe inh ỏi. Mỗi lần xả trạm lại có người hiếu kì reo hò, vỗ tay. Thỉnh thoảng lại có người to tiếng cự cãi lẫn nhau vì kẹt xe, rồi lại xả trạm…

Vợ chồng thầy giáo nấu cơm miễn phí cho học trò vùng cao

Vợ chồng thầy giáo nấu cơm miễn phí cho học trò vùng cao
(PLVN) - Nhiều lần chứng kiến cảnh học sinh đến trường với cái bụng rỗng, thầy Lương Văn Bá đã bàn với vợ mở quán ăn sáng miễn phí, phục vụ những học sinh có hoàn cảnh khó khăn. Từ đó đến nay, căn nhà nhỏ của cặp giáo viên này là địa điểm ăn sáng cho hàng trăm học sinh nghèo ở vùng cao xứ Nghệ.

'Ruby máu' - một thông điệp bảo vệ tài nguyên, môi trường

'Ruby máu' - một thông điệp bảo vệ tài nguyên, môi trường
(PLVN) - Đường dây buôn bán trái phép đá quý, những sự rò rỉ đá quí không qua kiểm duyệt cơ quan nhà nước, buôn lậu đá quý ra nước ngoài và thủ thuật tẩu tán đá quý của những nhà thầu, các băng đảng để thu lợi nhuận phi pháp đã làm cho tài nguyên quốc gia rò rỉ và nhỏ máu. Từ thực tế này, bộ phim truyền hình “Ruby máu” (đang được phát sóng vào lúc 21h00, từ thứ 2 đến thứ 7 hàng tuần trên kênh ANTV) thực sự là một thông điệp về bảo vệ tài nguyên môi trường.

TP HCM giao đất cho chủ đầu tư xây mới chung cư Cô Giang

TP HCM giao đất cho chủ đầu tư xây mới chung cư Cô Giang
(PLVN) - Liên quan đến tiến độ thực hiện chương trình cải tạo chung cư cũ, mới đây UBND TP Hồ Chí Minh đã thống nhất với đề xuất của Sở Tài nguyên và Môi trường Thành phố về việc giao đất cho Công ty cổ phần Phát triển Đất Việt để thực hiện dự án chung cư Cô Giang tại phường Cô Giang, quận 1.

Tận mắt 'siêu dự án' của Công ty địa ốc Alibaba: Bãi đất xác xơ được 'nổ' “dự án vươn tầm thế giới”

Tận mắt 'siêu dự án' của Công ty địa ốc Alibaba: Bãi đất xác xơ được 'nổ' “dự án vươn tầm thế giới”
(PLVN) - Sau TP HCM, huyện Long Thành (Đồng Nai), thị xã Phú Mỹ (Bà Rịa - Vũng Tàu), mới đây huyện Xuân Lộc (Đồng Nai) tiếp tục cảnh báo về dự án “ma” của Công ty cổ phần địa ốc Alibaba. Trước thông tin trên về dự án trên, PV đã tìm tới xã Xuân Hưng (huyện Xuân Lộc) để tìm hiểu về dự án được giới thiệu có tên Ali Mega Xuân Lộc của Công ty Alibaba. 

Sao lại giảm nhẹ trong khi cần tăng nặng?

Sao lại giảm nhẹ trong khi cần tăng nặng?
(PLVN) - Bị can Nguyễn Hữu Linh bị truy tố ra tòa vì hành vi dâm ô với trẻ em không chỉ là thể hiện sự nghiêm minh của pháp luật, “quân pháp bất vị thân” mà còn là kết quả của sự đồng thuận xã hội, quyết không để những kẻ đồi bại lọt lưới, không chỉ đơn thuần là pháp luật mà còn chứa đựng nhiều yếu tố đạo lý ở đây.

Góp ý dự thảo Luật Biên phòng Việt Nam: Cần xây dựng nền biên phòng phát huy sức mạnh toàn dân

Góp ý dự thảo Luật Biên phòng Việt Nam: Cần xây dựng nền biên phòng phát huy sức mạnh toàn dân
(PLVN) - Luật Biên phòng Việt Nam được xây dựng với mục đích phát huy sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị, tổ chức, cá nhân, xây dựng nền biên phòng (BP) toàn dân và thế trận BP toàn dân vững mạnh, ổn định lâu dài trong nền quốc phòng toàn dân và thế trận quốc phòng toàn dân gắn với thế trận an ninh nhân dân vững chắc. 

Đáng ghét cái sự 'hợm'

Đáng ghét cái sự 'hợm'
(PLVN) - Lời lẽ và cách xưng hô của một thanh niên Việt kiều dẫn chó đi dạo với các ông già bảo vệ chung cư biểu hiện một thứ văn hóa hợm hĩnh mà cụ thể ở đây là hợm của, hợm tiền và hợm... cả chó nữa. Chúng tôi không dẫn ra thái độ và ngôn ngữ của anh chàng này vì nó quá phản cảm, gây bức xúc cho những người đọc bài này một lần nữa.

Nguy hại khó lường của tôm hùm đất

Nguy hại khó lường của tôm hùm đất
(PLVN) - Tôm hùm nước ngọt (còn có tên tôm hùm đất) là loài xâm thực nguy hại đã được cảnh báo nhưng thời gian gần đây, việc buôn bán loài này diễn ra rầm rộ, khiến Bộ NN&PTNN phải cảnh báo mức độ nguy hại của nó.

Kỷ niệm 15 năm đường bay thẳng Việt - Nga: Cầu nối thúc đẩy hợp tác song phương

Kỷ niệm 15 năm đường bay thẳng Việt - Nga: Cầu nối thúc đẩy hợp tác song phương
(PLVN) - Thị trường Nga luôn đứng trong top 10 thị trường có lưu lượng khách du lịch đến Việt Nam lớn nhất. Theo dự báo, Việt Nam sẽ đón một triệu khách du lịch Nga vào năm 2020… Đây hứa hẹn sẽ là thị trường tiềm năng trong phát triển du lịch, nhất là trong bối cảnh đường bay thẳng Việt Nam - Nga vừa chính thức kỷ niệm 15 năm khai thác.

Mở rộng các hành vi có thể bị xét xử tội Dâm ô

Mở rộng các hành vi có thể bị xét xử tội Dâm ô
(PLVN) - Trong Dự thảo Nghị quyết hướng dẫn một số điều của Bộ luật Hình sự quy định về các tội xâm hại tình dục trẻ em, khái niệm dâm ô mới đã được mở rộng với nhiều hành vi cụ thể được liệt kê.

31.1°C

Hà Nội

SJC Hà Nội

Mua vào 36.520

Bán ra 36.520

VNIndex

3.41 0.37%