Pho tượng Phật Chăm Pa cổ và đẹp nhất Đông Nam Á

(PLVN) - Pho tượng Phật Đồng Dương đang được lưu giữ tại Bảo tàng Lịch sử Việt Nam tại TP.HCM được đánh giá cổ nhất và đẹp nhất Đông Nam Á. Tượng phật Đồng Dương là một tác phẩm tiêu biểu, đánh dấu kỹ thuật đúc đồng tinh xảo cùng nghệ thuật tạo hình ấn tượng của nền văn hóa Chăm-pa.
Pho tượng Phật Chăm Pa cổ và đẹp nhất Đông Nam Á Bức tượng Phật Đồng Dương được đánh giá là cổ và đẹp nhất Đông Nam Á.

Cách đây 109 năm, Tượng Phật Đồng Dương tạc hình Đức Phật Thích Ca Mâu Ni được tìm thấy bởi nhà khảo cổ học người Pháp Henri Parmentier vào tháng 4/1911 tại Phật viện Đồng Dương thuộc làng Đồng Dương, xã Bình Định, huyện Thăng Bình, tỉnh Quảng Nam.

32 vẻ đẹp tượng Phật Đồng Dương

“Tượng Phật Đồng Dương ngoài giá trị về mặt tạo hình nghệ thuật còn thể hiện được nhiều diệu tướng trong số 32 tướng tốt và 80 vẻ đẹp tùy hảo của Đức Phật được ghi trong bộ Luận đại trí độ. Đó là điều đọng lại đầy xúc động trong tâm cảm chúng tôi khi đứng trước pho tượng Phật Đồng Dương được tạo tác từ hơn 1.000 năm trước...”, Sa môn Huệ Thiện nhận định. 

Tượng Phật Đồng Dương nặng 120kg, cao 119 cm, chỗ rộng nhất 38 cm, chỗ dày nhất 38 cm, đứng trên một bệ tròn hai tầng có tạc hình các cánh sen bao quanh. Phần trên của bệ là khối bán cầu ở thế ngửa lên. Phần dưới bệ lớn hơn, cũng hình tròn như miệng chuông úp xuống.

Toàn thân tượng và bệ đều được đúc bằng đồng và gắn chặt với nhau bởi những chiếc mộng đặt dưới lòng đôi bàn chân bằng phẳng. Đôi bàn chân này của tượng thể hiện tướng tốt đầu tiên trong “tam thập nhị tướng” (32 tướng) của Phật là chấm sát đất và khít khao với mặt phẳng của đất đến nỗi “cây kim cũng không thể lọt qua”. Từ chân tượng trở lên, thể hiện diệu tướng thứ 17 của Phật là: hai tay, hai chân, hai mắt và giữa cổ (có khắc 3 ngấn chìm) gộp lại thành “7 chỗ đầy đặn”. Vai bên phải để trần thể hiện tướng thứ 21: tròn và đẹp. 

Tượng Phật Đồng Dương.  

Gương mặt tượng thể hiện tướng thứ 25 bởi hai má phẳng, rộng như sư tử chúa. Trong kinh Phật có ghi chép rằng: khi Phật mở miệng thuyết pháp ví như tiếng “sư tử hống” làm tắt tất cả âm thanh của mọi loài trong rừng. Đôi mắt của tượng được ví như cánh hoa sen xanh, không nhắm hẳn lại mà mở ra nhìn thể hiện diệu tướng thứ 29. Vòng tròn được khắc giữa trán tượng trưng cho tướng thứ 32 mang tên “bạch hào”, tức tướng lông trắng xóa và trong sạch như bọt nước đứng yên trên ngọn triều cường. 

Đáng lưu ý, các nghệ sĩ Chăm Pa đã thể hiện một tướng hết sức tôn nghiêm nằm ở vị trí cao nhất của tượng Phật Đồng Dương là tướng “nhục kế” trên đỉnh đầu với một cục u nổi lên giữa búi tóc cuộn quanh. 

Sa môn Huệ Thiện từng chia sẻ rằng: “Tướng này có hình một khối thịt tức là “nhục”, nổi cao lên như một búi tóc tức là “kế”, gọi là “nhục kế”, được tựu thành và xuất hiện trên đỉnh đầu Phật do nhân duyên bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định và khai mở trí huệ trong nhiều kiếp. Hào quang của Phật Thích ca đã phóng xuất từ đỉnh đầu đó trước khi đọc thần chú Lăng Nghiêm. Ngoài tượng Đồng Dương này, các tượng Phật khác thể hiện diệu tướng “nhục kế” theo nhiều cách khác nhau. Chẳng hạn căn cứ vào kinh Quán Phật tam muội để khảm thêm lên tượng một viên đá quý màu hồng, hoặc tô hồng ở khoảng không có tóc ở trước đảnh đầu, hoặc đặt một viên kim cương to tròn đa sắc để biểu hiện tướng ấy”.

Đôi bàn chân này của tượng thể hiện tướng tốt đầu tiên trong “tam thập nhị tướng”  (ảnh: Báo Kiến thức).  

Nếu nhìn từ trước mặt tượng và để tâm quan sát sẽ thấy toàn thân tượng Đồng Dương thể hiện vẻ đẹp của một loạt ba diệu tướng khác, gồm tướng thứ 14 và 15: thân kim sắc (ánh sắc vàng) có sức tỏa hào quang minh tịnh. Cùng với đó, tướng thứ 16 với làn da mịn trơn bóng như hoa sen buổi sớm, dầu cho cuồng phong thổi mạnh khiến núi đá lăn lóc va chạm vào nhau vỡ nát thành bụi thì không một hạt bụi nào có thể dính được vào thân kim sắc ấy.

Khi được phát hiện, các nhà khảo cổ học ở Trường Viễn Đông Bác Cổ và Hội Nghiên cứu Đông Dương đã đánh giá tượng Phật Đồng Dương là một trong những pho tượng Phật cổ nhất, thuộc hàng đẹp nhất ở khắp cả vùng Đông Nam Á thời bấy giờ. 

Tượng từng trưng bày ở nhiều nước. Trong triển lãm cổ vật Đông Nam Á ở Pháp, tượng được mua bảo hiểm 5 triệu USD. Đây là mức bảo hiểm cao nhất cho một pho tượng của Việt Nam trưng bày tại nước ngoài.

Vương triều Phật giáo

Theo nghiên cứu, Phật giáo du nhập vào Vương quốc Chămpa rất sớm, vào khoảng những thế kỷ đầu công nguyên. Phật viện Đồng Dương là một trong những tu viện Phật giáo của vương quốc Chămpa, thuộc vào hàng tu viện lớn nhất ở khu vực Đông Nam Á dưới triều đại vua Indravarman II. 

Theo nội dung tấm bia tìm thấy tại Đồng Dương, năm 875 vua Indravarman II đã cho xây một tu viện phật giáo và đền thờ một vị Bồ tát bảo hộ cho vương triều là Laksmindra Lôkesvara Svabhayada. Tính chất phật giáo đại thừa được thể hiện rõ qua nội dung bi ký cũng như các tác phẩm điêu khắc ở Đồng Dương.

Dưới triều đại của Indravarman II, kinh đô của vương quốc Cham Pa lại được dời từ vùng Panduranga trở ra vùng Amaravati. Văn bia này cho biết tên kinh đô mới là Indrapura, theo một số nhà nghiên cứu thì điểm xây dựng kinh đô Indrapura là khu vực làng Đồng Dương ngày nay.

Tàn tích còn sót lại của Phật viện Đồng Dương.  

Năm 1902, H.Parmentier đã khai quật di tích Đồng Dương, ông đã tìm thấy khu kiến trúc chính của thánh địa cùng với nhiều tác phẩm điêu khắc quý giá. Theo khảo tả của H.Parmentier, toàn bộ khu đền thờ chính và các thác nằm lân cận phân bố trên một trục từ Tây sang Đông, dài 1.300m. Khu đền thờ chính nằm trong một khu vực hình chữ nhật dài 326m, rộng 155m, chung quanh có tường gạch bao bọc, từ khu đền chính có một con đường dài khoảng 760m, chạy về phía đông đến một thung lũng hình chữ nhật.

Khu đền thờ chính gồm có ba nhóm kiến trúc kéo dài theo trục Đông Tây, các nhóm này được phân cách nhau bởi những bờ tường xây bằng gạch. Nhóm phía Đông, chỉ còn lại dấu vết nền móng của khu nhà dài mà các nhà nghiên cứu cho là khu viện phật giáo (Vihara). Ngôi nhà dài này có mặt bằng hình chữ nhật với hai hàng cột song song theo trục Đông Tây, mỗi hàng có 08 cột xây bằng gạch, mái nhà có bộ khung gỗ và lợp ngói. 

Ở đây có một bệ thờ lớn bằng sa thạch được chạm trỗ nhiều hình người và hoa văn rất tinh tế. Phía trên bệ thờ là một tượng Phật Thích Ca rất lớn  ngồi trên ghế, hai bàn tay để trên đầu gối, kiểu giống như vua Cham Pa ngồi trên ngai vàng.Trong khu vực này còn tìm thấy một số tượng Dharmapala (những vị thần bảo vệ giáo luật của đạo phật). Trên những bệ đá cạnh hai hàng cột gạch.

Ở cụm trung tâm chỉ còn lại dấu vết các chân tường, các bật thềm của một ngôi nhà dài theo trục Đông Tây. Ngôi nhà này có tường gạch không dài lắm, cửa ra vào nằm ở hai đầu hồi, trên hai vách tường có nhiều cửa sổ. Ngôi nhà này cũng được lợp bằng ngói. Ở đây có 04 pho tượng Hộ Pháp (Dvarapala) khá lớn, cao khoảng 02m, các nhà nghiên cứu cho rằng đó là những tác phẩm gây ấn tượng mạnh trong nghệ thuật điêu khắc Cham Pa.

Về nhóm phía Tây gồm các đền thờ chính và các tháp phụ chung quanh, đền thờ này thuộc loại tháp truyền thống của kiến trúc Cham Pa. Đền thờ với mặt bằng hình tứ giác, cửa ra vào ở hướng Đông, phía trước có tiền sảnh khá dài. Các mặt tường có trụ áp tường được chạm những dãi hoa văn bằng lá cách điệu rậm rịt và xoắn xít như dạng vết sâu bò, đó là loại hoa văn đặc trưng của phong cách Đồng Dương.

Ngoài sự chú ý của bức tượng nói trên, công trình khai quật khu trung tâm Phật viện Đồng Dương của nhà nghiên cứu Parmentier cũng cho chúng ta khái quát rõ hơn về mô hình xây dựng và diện tích xa xưa của Phật viện này. 

Sự hùng vĩ trang nghiêm của một quần thể kiến trúc điêu khắc như đưa chúng ta lạc vào một thế giới nghệ thuật cùng với thiên hướng tâm linh đã được đánh giá là độc đáo vào hạng bậc nhất của Chămpa và Đông Nam Á, cũng như một nguồn di sản văn hóa hết sức lớn lao của Phật giáo.

Tiểu Vũ / Xa lộ pháp luật
Ý kiến bạn đọc

Ý kiến của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng. Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

Cùng chuyên mục
Thay đổi triều chính ở Mỹ

Thay đổi triều chính ở Mỹ

(PLVN) - Ngày 20/1 vừa qua, cái gì phải đến sau cuộc bầu cử tổng thống ở nước Mỹ thì cũng đã, đến tân Tổng thống Joe Biden và tân Phó Tổng thống Kamala Harris (đều thuộc Đảng Dân chủ) chính thức tuyên thệ nhậm chức. Thời kỳ cầm quyền của Tổng thống Donald Trump chấm dứt và nước Mỹ lại một lần thay đổi triều chính.

Đọc thêm

Truy bắt 'nữ quái' trốn nã đặc biệt nguy hiểm

Truy bắt 'nữ quái' trốn nã đặc biệt nguy hiểm
(PLVN) - Phòng Cảnh sát hình sự Công an tỉnh Đồng Nai phối hợp với Đoàn đặc nhiệm phòng chống tội phạm ma túy số 4 thuộc Bộ Tư lệnh Cảnh sát biển mới bắt giữ Nguyễn Thị Lan, đối tượng truy nã đặc biệt nguy hiểm theo quyết định truy nã của Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Đồng Nai.

Đổi thời, luật lấn lệ

Đổi thời, luật lấn lệ
(PLVN) - Việc nước Anh ra khỏi EU (Brexit) trên danh nghĩa đã kết thúc từ đầy năm 2020 và trên thực tế cơ bản cũng đã xong ngay trước khi năm mới 2021 bắt đầu. Nhưng như thế không có nghĩa là giữa hai bên đã hết sạch mọi chuyện lằng nhằng với nhau mà gốc rễ ở thời nước Anh còn là thành viên EU. 

Đòn nặng trong quan hệ Mỹ - Trung

Đòn nặng trong quan hệ Mỹ - Trung
(PLVN) - Giới quan sát nhận định, thời ông Trump cầm quyền, Mỹ đã có sự điều chỉnh chính sách và chiến lược rất cơ bản theo hướng cứng rắn và xung khắc với Trung Quốc đồng thời trên nhiều phương diện. Mọi dấu hiệu đều cho thấy phía Mỹ sẽ không giảm bớt mức độ xung khắc và đối đầu quyết liệt với Trung Quốc ở thời ông Biden trị vì nước Mỹ. Nhất là sau khi hai bên vừa mới nặng tay tung đòn nhằm vào nhau. 
Thay đổi triều chính ở Mỹ

Thay đổi triều chính ở Mỹ

(PLVN) - Ngày 20/1 vừa qua, cái gì phải đến sau cuộc bầu cử tổng thống ở nước Mỹ thì cũng đã, đến tân Tổng thống Joe Biden và tân Phó Tổng thống Kamala Harris (đều thuộc Đảng Dân chủ) chính thức tuyên thệ nhậm chức. Thời kỳ cầm quyền của Tổng thống Donald Trump chấm dứt và nước Mỹ lại một lần thay đổi triều chính.

Mời đón đọc Pháp luật Chuyên đề Xuân Tân Sửu

Mời đón đọc Pháp luật Chuyên đề Xuân Tân Sửu
(PLVN) - Nội dung hấp dẫn được trình bày đẹp và sang trọng, Pháp luật Chuyên đề số đặc biệt Xuân Tân Sửu là món quà tinh thần đặc sắc như một lời tri ân gửi tới quý độc giả đã tin yêu, thủy chung đồng hành cùng chúng tôi suốt một “năm Covid” đầy khó khăn, thử thách...

Đảng Cộng sản Việt Nam là đại diện thực sự của toàn thể dân tộc Việt Nam

Đảng Cộng sản Việt Nam là đại diện thực sự của toàn thể dân tộc Việt Nam
(PLVN) - Ông Pallab Sengupta - Ủy viên Bộ Chính trị, Trưởng Ban Quốc tế Đảng Cộng sản Ấn Độ khẳng định song song với việc đẩy mạnh phát triển kinh tế và xã hội, Đảng Cộng sản Việt Nam sẽ tăng cường tiềm lực quốc phòng để đối phó với bất cứ mối đe dọa bên ngoài nào, giữ vững độc lập chủ quyền của đất nước.
Quảng Ninh phát hiện bãi cọc gỗ, nghi là “đại bản doanh chỉ huy trận Bạch Đằng đánh bại quân Nguyên Mông”

Quảng Ninh phát hiện bãi cọc gỗ, nghi là “đại bản doanh chỉ huy trận Bạch Đằng đánh bại quân Nguyên Mông”

(PLVN) - Trên diện tích gần 300m2 vừa được khai quật cuối năm 2020, đầu năm 2021, trong quá trình khai quật khảo cổ tại di tích Thiên Long Uyển, thuộc thôn Đức Sơn, xã Yên Đức, TX Đông Triều (Quảng Ninh), các nhà khoa học đã tiếp tục phát hiện một số cột, cọc gỗ tại khu vực đầm cách đó không xa.

Công an tỉnh Quảng Bình quyết liệt đấu tranh với tội phạm vi phạm về vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ và pháo

Công an tỉnh Quảng Bình quyết liệt đấu tranh với tội phạm vi phạm về vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ và pháo
(PLVN) - Với việc thực hiện hiệu quả, đồng bộ nhiều giải pháp linh hoạt trong công tác vận động thu hồi và đấu tranh với tội phạm vi phạm pháp luật về vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ và pháo, Công an tỉnh Quảng Bình đã từng bước nâng cao ý thức, nhận thức và hành động của nhân dân, đặc biệt là trong công tác phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm này.
Nhân dân đóng góp nhiều ý kiến thực hiện “ý chí, khát vọng phát triển đất nước”

Nhân dân đóng góp nhiều ý kiến thực hiện “ý chí, khát vọng phát triển đất nước”

(PLVN) - Trong quá trình tổ chức lấy ý kiến góp ý vào dự thảo văn kiện trình Đại hội XIII của Đảng, nhân dân quan tâm và đóng góp nhiều ý kiến xác đáng cho các giải pháp thực hiện “ý chí, khát vọng phát triển đất nước”, tạo sự đồng lòng, chung sức của toàn Đảng, toàn dân xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong giai đoạn phát triển mới.

Cà Mau phấn đấu đi đầu về lĩnh vực phát triển kinh tế biển gắn với phát triển du lịch

Cà Mau phấn đấu đi đầu về lĩnh vực phát triển kinh tế biển gắn với phát triển du lịch
(PLVN) - UBND tỉnh Cà Mau và Công ty Cổ phần Tập đoàn T&T đang thảo luận và tiến tới việc ký kết hợp tác chiến lược để đưa Cà Mau trở thành một trong những địa phương đi đầu về lĩnh vực phát triển kinh tế biển gắn với phát triển du lịch, thương mại dịch vụ và năng lượng tái tạo; nâng cao năng lực và tạo cơ hội cho nhân dân trong vùng tham gia phát triển kinh tế, giữ gìn và phát triển nền văn hóa địa phương và nâng cao chất lượng cuộc sống.

Đà Nẵng thu hút du lịch MICE dịp đầu năm mới

Đà Nẵng thu hút du lịch MICE dịp đầu năm mới
(PLVN) - Nối tiếp các hoạt động thu hút khách du lịch MICE (là loại hình du lịch kết hợp hội nghị, hội thảo, triển lãm, tổ chức sự kiện, du lịch khen thưởng của các công ty cho nhân viên, đối tác) đến Đà Nẵng trong năm 2021, Sở Du lịch TP Đà Nẵng tổ chức đón đoàn khách du lịch gồm 700 nhân viên từ Công ty TNHH R&B Hà Nội do Công ty Cổ phẩn Du lịch Danasea và Công ty TNHH Dịch vụ và Du lịch Phố Việt khai thác.

Quảng Ngãi sẽ "mạnh tay" với những dự án đầu tư về nông nghiệp kiểu "để không"

Quảng Ngãi sẽ "mạnh tay" với những dự án đầu tư về nông nghiệp kiểu "để không"
(PLVN) - Những năm gần đây, tỉnh Quảng Ngãi “nở rộ” các dự án đầu tư về nông nghiệp, dịch vụ với những báo cáo được xem là “cú huých” về phát triển kinh tế cho các địa phương. Thế nhưng, thực tế sau khi được cấp phép, không ít dự án chỉ triển khai dang dở rồi … để đó, gây ảnh hưởng đời sống và bức xúc dư luận.

Báo điện tử Pháp luật Việt Nam

Giấy phép xuất bản số 303/GP-BTTTT ngày 8/5/2015

Cơ quan chủ quản: Bộ Tư pháp

Tổng biên tập: Tiến sỹ Đào Văn Hội

Phó TBT: Trần Đức Vinh

Tòa soạn: Số 42/29 Nguyễn Chí Thanh, phường Ngọc Khánh, quận Ba Đình, Hà Nội

E-mail: baodientuphapluat@gmail.com

Hotline: 0353.63.63.55

Liên hệ quảng cáo: 0971.741.666‬