Đến “bảo tàng” xương cá ông lớn nhất Việt Nam, chiêm ngưỡng bộ cốt cá ông lớn nhất Đông Nam Á

(PLVN) - Những ngày này, người dân vạn Thủy Tú (ở lạc ở đường Ngư Ông, phường Đức Thắng, TP.Phan Thiết, tỉnh Bình Thuận) đang rất phấn khởi khi Lễ hội Cầu ngư ở vạn Thủy Tú vừa được đưa vào danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.
Đến “bảo tàng” xương cá ông lớn nhất Việt Nam, chiêm ngưỡng bộ cốt cá ông lớn nhất Đông Nam Á

Nơi lưu giữ bộ cốt cá ông lớn nhất Đông Nam Á

Theo các bậc cao niên ở phường Đức Thắng, những ngư dân thuở xa xưa đi đánh cá, gặp nạn trên biển đã được cá voi (còn gọi là cá heo) che chở, cứu sống và đưa vào bờ. Từ đó, loài cá này được gọi tôn kính là cá ông hay thần Nam Hải. Dọc bờ biển ở khu vực miền Trung có hàng trăm lăng vạn hàng trăm năm tuổi. Nơi nào có lăng vạn thì nơi ấy là những vùng đất có duyên lành được cá ông lụy (chết) bờ, nghỉ ngơi.

Đối với dân vùng biển, cá ông lụy vào đâu thì ở đó may mắn, cả năm được mùa, ra khơi vào lộng bình yên. Do đó, từ bao đời nay tục thờ cá ông không chỉ được xem là sự tôn kính thần linh mà còn gắn liền với sự hưng thịnh của cả làng.

Vạn Thủy Tú được xây dựng năm 1762 gắn với tín ngưỡng ngư nghiệp ra đời sớm nhất ở Bình Thuận. Đây được xem là vạn gốc và là trung tâm sinh hoạt văn hóa tinh thần và tâm linh của loại hình tín ngưỡng thờ cá voi trên địa bàn tỉnh Bình Thuận.

Truyền thuyết dân gian địa phương kể lại, sau khi xây xong vạn Thủy Tú, trời nổi bão giông mấy ngày đêm, mưa mù mịt không ngớt hạt. Sau 3 ngày, mây tạnh trời quang, có một số ghe, tàu của ngư dân đánh cá bị kẹt ngoài khơi được cá ông cứu giúp. Riêng cá ông thì đã tử nạn vì kiệt sức khi kè cập, đưa tàu, ghe của ngư dân vào bờ an toàn.

Sau khi chết, cá ông trôi dạt vào bờ phía trước vạn, ngư dân trong vùng được huy động để đưa vào mai táng trong khuôn viên của vạn Thủy Tú. Vì cá ông quá lớn, dài 22m, nặng 65 tấn nên phải đến 2 ngày sau mới đưa được vào bờ để mai táng.

Vạn Thuỷ Tú là ngôi vạn được xây dựng lâu đời với kiến trúc khá đặc biệt. Hương án chính giữa vạn thờ Nam Hải Cự Tộc Ngọc Lân tôn thần; bên trái thờ Thuỷ Long thánh phi nương nương tôn thần; bên phải thờ Thái hiệu tiên sư tôn thần. Phía sau là phòng lưu trữ bảo tồn hơn 100 bộ cốt cá ông, gần một nửa trong số đó có niên đại từ 100 - 150 năm. Nơi đây được xem là “bảo tàng” xương cá ông lớn nhất Việt Nam.

Phía hữu vạn Thủy Tú là doi đất rộng để mai táng cá ông, gọi là Ngọc Lân Thánh Địa. Sau 3 năm, cốt của cá ông được bốc, rửa sạch và nhập tẩm trong vạn theo nghi thức trang trọng.

Năm 2003, bộ cốt cá ông dài 22m, nặng 65 tấn được viện Hải Dương học Nha Trang (tỉnh Khánh Hòa) phục chế và bảo quản tại vạn. Đây được xem là bộ cốt cá ông lớn nhất Việt Nam và cả vùng Đông Nam Á vẫn còn nguyên vẹn đến nay.

 Năm 2003, bộ cốt ông lớn nhất Đông Nam Á được phục chế và bảo quản tại vạn Thủy Tú.

Vạn Thủy Tú nổi tiếng khắp trong và ngoài nước bởi những nét độc đáo hiếm có, lưu giữ nhiều hiện vật có giá trị lịch sử, văn hóa liên quan đến việc hình thành và phát triển nghề biển Bình Thuận nói riêng và vùng Nam Trung bộ nói chung. Nơi thờ này có 24 sắc phong quý của các vị vua triều Nguyễn.

Ngoài ra, vạn còn có các di sản văn hóa Hán - Nôm, các hoành phi. Đặc biệt, vạn đang gìn giữ chiếc chuông đồng quý đúc vào năm Nhâm Thân 1872, thân chuông có dòng chữ “Tự Đức nhị thập ngũ niên - Xuân quý giáo đáng - Thuỷ Tú vạn - Bổn vạn đồng ký”. Năm 1996, vạn Thủy Tú được Nhà nước xếp hạng Di tích lịch sử cấp quốc gia.

Lễ hội của cư dân miền biển

Đối với cư dân vùng biển Nam Trung bộ nói chung và tỉnh Bình Thuận nói riêng, Lễ hội Cầu ngư là hoạt động văn hóa dân gian, tín ngưỡng tâm linh gắn liền công việc, sinh hoạt của ngư dân. Ở vạn Thủy Tú cũng vậy, Lễ hội Cầu ngư ra đời gắn với sự hình thành ngôi vạn và tín ngưỡng thờ cá ông của ngư dân nơi đây.

Đây là lễ hội mang tính chất cầu mùa gắn với hoạt động kinh tế biển; thể hiện tấm lòng biết ơn của ngư dân đối với cá ông đã phù trợ, giúp đỡ ngư dân bình an trong những lần gặp hiểm nguy trên biển cũng như giúp đỡ ngư dân có một mùa biển bội thu.

 Đoàn rước ông về cổng chính vạn Thủy Tú trong Lễ hội Cầu ngư chính mùa.

Và, những ngày này, cùng với không khí nô nức chuẩn bị đón Tết Nguyên đán cổ truyền, người dân tỉnh Bình Thuận còn rất vui mừng khi Lễ hội Cầu ngư ở vạn Thủy Tú vừa được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đưa vào danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

Theo các bậc cao niên ở phường Đức Thắng, hàng năm ở vạn Thủy Tú diễn ra nhiều kỳ tế lễ chính như: Lễ hội Tế xuân đầu năm, Lễ hội Cầu ngư đầu mùa, Lễ hội Cầu ngư chính mùa và Lễ hội Cầu ngư cuối mùa. Trong đó, Lễ hội Cầu ngư chính mùa (từ ngày 19 - 22/6 âm lịch) là quan trọng nhất. Đây là hoạt động nhằm tưởng nhớ ơn đức của cá ông, mong cho trời yên biển lặng, mưa thuận gió hòa, ra khơi được bội thu để người dân ấm no.

Lễ hội Cầu ngư ở vạn Thủy Tú có các nghi lễ quan trọng như: nghệ sắc, Nghinh Ông Sanh, thỉnh Thập điện và cầu siêu cho chư vị hương linh, phóng đăng, khai xá thuyền rồng, thỉnh chư vị thủy thần và thỉnh chư vị tiền hiền, cầu quốc thái dân an, khai đàn chẩn tế âm linh, thả thuyền rồng trên biển, tế tiền hiền, chánh lễ tế thần Nam Hải, nghệ sắc hoàn mãn.

Bên cạnh phần lễ, Lễ hội Cầu ngư ở vạn Thủy Tú còn có phần hội diễn ra bên ngoài và trên biển như: hát bội, chèo bả trạo, đua thuyền trên sông Cà Ty, các trò chơi dân gian... Những hoạt động vui chơi cộng đồng này thu hút sự quan tâm, cổ vũ của đông đảo người dân và du khách, tạo không khí vui tươi và thú vị.

Các nhà nghiên cứu cho rằng, Lễ hội Cầu ngư ở vạn Thủy Tú có cấu trúc, diễn trình phong phú và hấp dẫn, chứa đựng nhiều nghi lễ, yếu tố văn hóa gắn với môi trường sinh kế của ngư dân, cũng như tích hợp một số giá trị văn hóa của các tín ngưỡng, tôn giáo khác. Đó là sự diễn ra đan xen giữa các nghi lễ mang đậm sắc thái tín ngưỡng thờ cúng cá ông với một số nghi lễ của Phật giáo, đình làng và văn hóa của người Hoa.

Lễ hội Cầu ngư ở vạn Thủy Tú nói riêng và ở khu vực Nam Trung bộ nói chung là một hình thái sinh hoạt văn hóa cộng đồng rất đặc biệt của ngư dân miền biển. Với nhiều loại hình nghệ thuật được ra đời và kết hợp với nhau tạo nên nét văn hóa đặc thù, không bị mất đi nét truyền thống. Đây sẽ là một trong những trải nghiệm cực kỳ lý thú nếu du khách chọn đúng thời điểm để tham quan và tham gia những lễ hội như thế này.

Hàng năm, vạn Thủy Tú đón khoảng 30.000 lượt khách đến tham quan và chiêm bái, góp phần tạo sự chuyển biến tích cực trong đời sống xã hội của làng chài. Ngư dân bắt đầu biết tận dụng lợi thế từ sản phẩm của các lễ hội để phát triển du lịch văn hóa, đem lại cuộc sống sung túc hơn.

Những năm qua, Lễ hội Cầu ngư ở vạn Thủy Tú đã được địa phương chọn là lễ hội truyền thống phục vụ phát triển du lịch với việc đáo lệ 2 năm tổ chức một lần. Và nay, Lễ hội Cầu ngư ở đây được đưa vào danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia sẽ vừa thuận lợi hơn trong việc bảo tồn, phát huy các giá trị văn hoá truyền thống, vừa tạo thêm những nét thú vị hấp dẫn du khách khi đến du lịch tại tỉnh Bình Thuận.

Nhuận Oanh / Xa lộ pháp luật
Ý kiến bạn đọc

Ý kiến của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng. Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

Cùng chuyên mục
Ấn tượng của các chiến sĩ Gìn giữ Hòa bình Việt Nam về những ánh mắt trẻ thơ gặp tại Nam Sudan

Ấn tượng của các chiến sĩ Gìn giữ Hòa bình Việt Nam về những ánh mắt trẻ thơ gặp tại Nam Sudan

(PLVN) - Trung tá Lương Trường Vinh trúng tuyển vị trí Sĩ quan Kế hoạch của Cục hoạt động hòa bình Liên Hợp quốc tại New York (Mỹ). Những nhiệm kỳ thực hiện công việc của một Quan sát viên quân sự (Sĩ quan liên lạc) ở Nam Sudan đã cho anh nhiều kinh nghiệm bổ ích, nhưng có những điều mà anh không thể quên, đó là ánh mắt của những đứa trẻ vô tình gặp trên đường...

Đọc thêm

Phú Thọ: Quy hoạch treo “giam lỏng” quyền sử dụng đất của gần 100 hộ dân suốt 17 năm

Phú Thọ: Quy hoạch treo “giam lỏng” quyền sử dụng đất của gần 100 hộ dân suốt 17 năm
(PLVN) - Trong suốt 17 năm qua, hàng trăm hộ dân thuộc khu 3b, khu 4, khu 6 xã Chu Hóa như bị “giam lỏng” do vướng quy hoạch treo liên quan đến Quyết định số 3797/QĐ-UB của UBND tỉnh Phú Thọ về việc thu hồi và giao đất xây dựng tuyến đường số 2 và giải cây xanh cách ly – Thuộc dự án rừng quốc gia Đền Hùng.

Nam Từ Liêm (Hà Nội): Phát hoảng vì công trình xây dưng “khủng” có nhiều dấu hiệu vi phạm

Nam Từ Liêm (Hà Nội): Phát hoảng vì công trình xây dưng “khủng” có nhiều dấu hiệu vi phạm
(PLVN) - Mặc dù công trình xây dựng số nhà 34 và số nhà 16 thuộc phố Miếu Đầm, Mễ Trì, quận Nam Từ Liêm xây dựng có dấu hiệu sai phạm lớn, gây mất an toàn cho người tham gia giao thông và có dấu hiệu vi phạm về môi trường đô thị, khiến người dân vô bức xúc, nhưng Chủ tịch UBND phường Mễ Trì và Tổ cán bộ quản lý trật tự xây dựng lại né cung cấp thông tin.
Hoàn tiền 80% trên app IBG chỉ là chiêu trò đánh lừa người dùng?

Hoàn tiền 80% trên app IBG chỉ là chiêu trò đánh lừa người dùng?

(PLVN) - Không có chuyện về khoản siêu lợi nhuận khi nộp tiền để tham gia vào app IBG như mợi người nghĩ, mà đó chỉ là chiêu trò đánh lừa về mặt nhận thức của con người. Để được hoàn tiền (hoàn điểm 80%) thì ít nhất mất khoảng 10 năm. Đó là khẳng định của đại diện Công ty IBG Việt Nam khi làm việc với Báo Pháp luật Việt Nam trước những lùm xùm cho rằng app IBG có dấu hiệu lừa đảo như một số app mà Bộ Công an vừa cảnh báo.

Công an thành phố Hà Tĩnh hết mình vượt lũ cứu dân

Công an thành phố Hà Tĩnh hết mình vượt lũ cứu dân

(PLVN) - Thiếu tá Nguyễn Quốc Hùng – Trưởng Công an thành phố Hà Tĩnh cho rằng, xả thân, không ngại hiểm nguy giúp người dân trong thiên tai, bão lũ, vừa là nhiệm vụ, vừa là “mệnh lệnh từ trái tim” của những người chiến sỹ công an nhân dân.

Be Group đạt giải thưởng “Kinh doanh xuất sắc châu Á” (APEA) 2020

Be Group đạt giải thưởng “Kinh doanh xuất sắc châu Á” (APEA) 2020
(PLVN) - Công ty CP Be Group, đơn vị sở hữu và phát triển ứng dụng gọi xe Be vừa nhận được giải thưởng “Kinh doanh xuất sắc châu Á” (Asia Pacific Enterprise Awards - APEA), hạng mục “Fast enterprise - DN tăng trưởng nhanh”. Đây là một trong những số ít DN Việt Nam nhận giải thưởng uy tín này từ tổ chức phi chính phủ Enterprise Asia. 

Hướng dẫn xử lý nước và vệ sinh môi trường trong mùa bão lụt

Hướng dẫn xử lý nước và vệ sinh môi trường trong mùa bão lụt
(PLVN) - Mới đây Cục Quản lý môi trường y tế (Bộ Y tế) đã có công văn đề nghị các bệnh viện công lập trực thuộc Bộ Y tế khẩn trương thực hiện một số biện pháp để đảm bảo cung cấp nước sạch, vệ sinh môi trường, quản lý chất thải y tế trong các cơ sở y tế trong mùa mưa bão.
Giấu ma túy trong gói băng vệ sinh

Giấu ma túy trong gói băng vệ sinh

(PLVN) - Được Phúc nhờ đổi ma túy kém chất lượng để lấy “hàng chuẩn”, Hồng đồng ý. Khi Hồng đang cầm gói băng vệ sinh có chứa ma túy di chuyển trên đường thì bị bắt. 

Top 6 câu trả lời cấm kỵ khi đi phỏng vấn xin việc

Top 6 câu trả lời cấm kỵ khi đi phỏng vấn xin việc
(PLVN) - Trước khi đi phỏng vấn xin việc, các ứng viên thường chuẩn bị rất chu đáo, bởi chỉ một chút sơ suất nhỏ cũng có thể khiến các bạn “mất điểm” hoàn toàn trong mắt nhà tuyển dụng. Đặc biệt, có những câu trả lời đối với ứng viên thì hoàn toàn bình thường nhưng lại gây ra cảm giác khó chịu cho nhà tuyển dụng. 
Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh Cà Mau lần thứ XVI họp phiên trù bị

Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh Cà Mau lần thứ XVI họp phiên trù bị

(PLVN) - Sáng nay (26/10), Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh Cà Mau lần thứ XVI (nhiệm kỳ 2020 - 2025) đã tiến hành phiên trù bị tại Trung tâm Hội nghị tỉnh (đường Lê Duẩn, Phường 9, TP Cà Mau). Đến dự có đại diện các Ban Đảng Trung ương và 351 đại biểu đại diện cho gần 48.516 đảng viên trong Đảng bộ.

Bắn súng chỉ thiên, bắt bác sĩ buôn ma túy đá

Bắn súng chỉ thiên, bắt bác sĩ buôn ma túy đá
(PLVN) - Tu Lỳ cõng 5 kg ma túy, băng rừng từ Lào vào địa bàn giáp biên giới xã Phúc Sơn, huyện Anh Sơn (tỉnh Nghệ An) để giao dịch. Sau một loạt đạn bắn chỉ thiên của lực lượng Công an, đối tượng Tu Lỳ bị bắt giữ.
Đêm mai (27/10), bão số 9 ảnh hưởng trực tiếp khu vực Trung và Nam Trung Bộ

Đêm mai (27/10), bão số 9 ảnh hưởng trực tiếp khu vực Trung và Nam Trung Bộ

(PLVN) - Hoàn lưu bão số 9 sẽ gây mưa lớn trên diện rộng. Theo Trung tâm dự báo khí tượng thuỷ văn quốc gia, khi đổ bộ vào đất liền mức độ tàn phá của cơn bão MOLAVE có thể tương đương hoặc mạnh hơn bão số 12 năm 2017 đã đổ bộ vào các tỉnh từ Bình Định đến Ninh Thuận, gây thiệt hại nặng nề. 

Báo điện tử Pháp luật Việt Nam

Giấy phép xuất bản số 303/GP-BTTTT ngày 8/5/2015

Cơ quan chủ quản: Bộ Tư pháp

Tổng biên tập: Tiến sỹ Đào Văn Hội

Phó TBT: Trần Đức Vinh

Tòa soạn: Số 42/29 Nguyễn Chí Thanh, phường Ngọc Khánh, quận Ba Đình, Hà Nội

E-mail: baodientuphapluat@gmail.com

Hotline: 0353.63.63.55

Liên hệ quảng cáo: 0971.741.666‬