Vị tướng trung dũng tự thiêu để xin chết thay cho lương dân và binh lính

0:00 / 0:00
0:00
(PLVN) - Võ Tánh hay Võ Tính ( ? – 1801) cùng với Đỗ Thanh Nhơn và Châu Văn Tiếp được người đời xưng tụng là Gia Định tam hùng. Ông là một danh tướng tài ba, đóng góp nhiều công lao thậm chí cống hiến cả tính mạng mình để chúa Nguyễn giành thắng lợi quyết định trước nhà Tây Sơn.
Cổng vào Khu Lăng mộ Võ Tánh ngày nay tại quận Phú Nhuận, TP HCM. Cổng vào Khu Lăng mộ Võ Tánh ngày nay tại quận Phú Nhuận, TP HCM.

Cậu bé mê học võ thành bậc danh tướng

Võ Tánh sinh tại làng Phước Tỉnh (huyện Phước An, phủ Phước Tuy, thuộc dinh Trấn Biên, Biên Hòa) sau dời về Bình Dương, Gia Định. Lớn lên trong cảnh chiến tranh Tây Sơn – chúa Nguyễn, Võ Tánh được cho đi học chữ nhưng lại thích học võ. Lớn lên Võ Tánh giàu lòng nghĩa hiệp, lại biết võ nghệ, thường đứng ra tập hợp trai tráng chống lại bọn cướp, bảo vệ thôn làng.

Vì không chịu thần phục nhà Tây Sơn, từ năm 1783 đến năm 1788, ông cùng người anh trai tập hợp lực lượng nổi dậy tại thôn Vườn Trầu (Hóc Môn), tự xưng là Nghĩa quân Kiến Hòa (sử gọi là Kiến Hòa Đạo), giương ngọn cờ Khổng Tước Nguyên Võ (Khổng Tước Nguyên là tên chữ của Gò Công), sau trấn giữ cả vùng Gò Công, quân số bấy giờ đã hơn một vạn.

Nghe tiếng Võ Tánh, Nguyễn Lữ cho người tới chiêu dụ nhưng ông cự tuyệt. Được nhiều người ủng hộ, Võ Tánh tiếp tục chiêu mộ quân binh, mua sắm khí giới, xưng là tướng quân, vừa chống lại bọn cướp bóc lẫn quân Tây Sơn. Khi Nguyễn Ánh ở Thái Lan trở về, nghe tiếng Võ Tánh liền sai sứ giả đem hậu lễ tới triệu. Võ Tánh vốn xem Nguyễn Ánh là chính thống của chúa Nguyễn phương Nam nên sau kéo quân đến ra mắt.

Năm 1788, nhận lời mời của Chúa Nguyễn, Võ Tánh dẫn quân đến Nước Xoáy (Sa Đéc) hội binh, được phong là Tiên phong Dinh Khâm sai Chưởng cơ và được Nguyễn Ánh gả cho công chúa Ngọc Du. Từ đây phò mã Võ Tánh giúp chúa Nguyễn lập được nhiều chiến công hiển hách, uy danh lừng lẫy đứng đầu Tam hùng ở Gia Định.

Năm 1790, Võ Tánh tiến đánh thành Diên Khánh, chiếm được phủ thành, đánh bại tướng Tây Sơn là Đào Văn Hồ. Năm 1793, Võ Tánh được thăng chức Khâm sai Quán soái hậu quân Dinh, Bình Tây tham thắng Tướng quân hộ giá. Khi trấn thủ thành Diên Khánh, Võ Tánh dùng mưu đuổi quân Tây Sơn đến vây thành vào năm 1794. Sau đó ông được phong tước Quận công kiêm lãnh chức Đại tướng quân.

Vốn là một người tài năng lại giỏi binh nghiệp nên Võ Tánh liên tiếp lập nhiều chiến công. Năm 1797, ông theo Nguyễn Ánh ra đánh vùng Quảng Nam, Quảng Ngãi và giành chiến thắng trước quân Tây Sơn. Năm 1799, ông lại theo chúa Nguyễn tiến đánh Quy Nhơn, nhiều lần đánh bại quân Tây Sơn, chiếm được thành Quy Nhơn (còn gọi thành Hoàng Đế, nay thuộc thị xã An Nhơn, Bình Định).

Với tài năng và những chiến công to lớn trong cuộc chiến với nhà Tây Sơn, Võ Tánh được nhiều người xem là nhân vật số một trong Gia Định tam hùng. Nguyễn Ánh đã không tiếc lời khen ngợi ông rằng: “Một vị tướng vĩ đại sánh ngang với các anh hùng huyền thoại. Đó là tài sản quý báu của quốc gia”. Khi Võ Tánh tuẫn tiết, chúa Nguyễn đã sánh ông với các anh hùng huyền thoại như Trương Tuần, Hứa Viễn…

Xin chết thay cho dân và lính

Sau khi nắm được thành Quy Nhơn, chúa Nguyễn bấy giờ đổi tên thành là thành Bình Định giao cho Võ Tánh và Lễ bộ Thượng thư Ngô Tùng Châu trấn giữ. Năm 1800, sau khi đại quân chúa Nguyễn rút về Gia Định, đại quân Tây Sơn dưới quyền chỉ huy của Thái phó Trần Quang Diệu và tướng Võ Văn Dũng từ Phú Xuân tiến đến bao vây thành Bình Định.

Quân Tây Sơn đắp lũy chung quanh thành và chia quân bao vây bốn mặt, bố trí thủy quân phòng giữ cửa Thị Nại. Năm 1801, chúa Nguyễn Ánh cùng Lê Văn Duyệt và Võ Di Nguy đem đại binh ra tìm cách giải vây cho Bình Định. Quân Nguyễn đã đánh tan thủy quân Tây Sơn tại cửa Thị Nại, đây được xem là trận thủy chiến lớn nhất trong cuộc chiến tranh Nguyễn – Tây Sơn.

Vị tướng trung dũng tự thiêu để xin chết thay cho lương dân và binh lính ảnh 1 Mộ danh tướng Võ Tánh trong thành Hoàng Đế, nay thuộc xã Nhơn Hậu, thị xã An Nhơn, Bình Định.

Sau trận thủy chiến đại bại, tàu thuyền bị đốt cháy gần hết, tướng Võ Văn Dũng đem tàn quân hợp với Thái phó Trần Quang Diệu để vây chặt thành Bình Định, chia quân trấn giữ các đường tiến đến thành. Chúa Nguyễn tiến quân nhiều lần vẫn không giải vây được thành Bình Định, lúc này trong thành lương thực đã gần cạn kiệt.

Trước tình thế đó, Nguyễn Ánh gửi mật tín lệnh cho Võ Tánh rời thành và rút lui, cốt để cứu ái tướng và đại binh. Võ Tánh cho rằng mọi lối thoát đều đã bị chặn nên nếu rút quân cũng khó thoát khỏi giao chiến ác liệt nên mật thư cho Nguyễn Ánh, khuyên chúa Nguyễn rằng lúc này quân Tây Sơn đang đóng ở Bình Định, lực lượng ở Phú Xuân rất mỏng, chính là thời cơ để chiếm lấy Phú Xuân.

“Nếu cái chết của thần mà đổi lại được thành Phú Xuân, thần cũng cam lòng và thần tin rằng việc đó sẽ tốt hơn rất nhiều so với việc cứu mạng thần”, thư Võ Tánh viết. Nguyễn Ánh đọc xong xúc động càng không muốn hi sinh ái tướng của mình. Bấy giờ các cận thần thuyết phục chúa Nguyễn nên vì đại cục mà thực hiện theo lời đề nghị của Võ Tánh.

Chúa Nguyễn sau đó để lại lực lượng nhỏ để đối phó quân Tây Sơn, tăng cường cho đội quân của Võ Tánh khi cần thiết, đồng thời lệnh cho lực lượng thủy binh và bộ binh tiến về hướng Phú Xuân. Bấy giờ, thành Bình Định sau hơn một năm bị bao vây đã rơi vào cảnh hết lương thực, thiếu thốn đủ thứ, quân sĩ phải giết voi, ngựa mà ăn. Có người khuyên Võ Tánh nên rời thành nhưng ông gạt đi, quyết sống chết giữ thành.

Một hôm Ngô Tùng Châu đến vấn kế, Võ Tánh khi đó đã nói với vị phó tướng của mình rằng: “Tôi làm chủ tướng, nghĩa không thể cùng sống với giặc. Ông là văn thần, quân địch tất không hại đâu, nên tính cách tự toàn”. Ngô Tùng Châu cười đáp rằng: “Cứ gì văn hay võ, lòng trung cũng là một thôi. Tướng quân biết chết theo nạn nước, Châu này không biết làm tôi chết với trung sao?”.

Vị phó tướng trở về mặc mũ áo, hướng về cửa khuyết bái vọng rồi uống thuốc độc mà chết. Võ Tánh ngậm ngùi than rằng: “Ngô quân đã hơn ta một nước rồi!”. Sau khi khâm liệm tống táng phó tướng xong ông gửi thư cho tướng Trần Quang Diệu và Võ Văn Dũng rằng: “Tướng quân nghĩa phải chết là việc của ta, quân sĩ không có tội gì, không nên giết hại”.

Rồi ông nói với quân sĩ: “Ta rồi cũng sẽ chết nhưng để giặc không nhìn thấy mặt ta, ta muốn phóng hỏa tự thiêu”. Ông sau đó ra lệnh cho binh lính chất củi và thuốc súng nơi lầu bát giác, rồi mặc triều phục bước lên. Các tướng sĩ cúi rạp người xuống đất kêu khóc, ông vẫy cho họ lui ra xa rồi phóng hỏa đốt. Bấy giờ tiếng khóc của quân sĩ vang thành, đó là ngày 27 tháng 5 năm Tân Dậu, tức vào ngày 7 tháng 7 năm 1801.

Sách “Đại Nam thực lục” ghi chép về cái chết của Võ Tánh: “Trần Quang Diệu dẫn quân vào thành, trông thấy, chảy nước mắt, lấy lễ mà chôn cất. Tướng sĩ trong thành, không giết hại ai cả”. Chúa Nguyễn sau khi chiếm Phú Xuân đã lập tức gửi quân cứu viện Bình Định. Tuy nhiên, quân Nguyễn vừa tới Quảng Ngãi thì được tin thành Bình Định thất thủ.

Chúa lệnh cho Tổng trấn thành Gia Định coi sóc gia đình của Võ Tánh và truy tặng ông là Dực Vận công thần Thái úy Quốc công. Bài vị Võ Tánh được đặc cách thờ tại Thế Miếu nơi chỉ dành riêng cho hoàng tộc. Vì không đưa được thi hài Võ Tánh về Gia Định chôn cất, năm 1801 Nguyễn Ánh đã cho làm một hình nhân bằng sáp để mai táng. Ngôi mộ gió Võ Tánh ngày nay nằm ẩn sâu trong con hẻm 19 Hồ Văn Huê (phường 9, quận Phú Nhuận, TP HCM).

Xót thương vị dũng tướng chọn cái chết cho riêng mình để người dân và tướng sĩ dưới quyền được bình yên, người dân Bình Định đã lưu truyền câu hát: Ngó lên ngọn tháp Cánh Tiên – Cảm thương quan Hậu thủ thiềng (thành) ba năm! Còn tại ngôi mộ ông ở quận Phú Nhuận hàng trăm năm qua người dân vẫn truyền tụng những chuyện linh thiêng.

Chính vì tấm lòng với binh lính và thường dân vô tội, mà người đời kính thương Võ Tánh, thờ ông ở nhiều nơi từ miền Trung tới miền Nam.

Gia Nguyễn
Cùng chuyên mục

Đọc thêm

Khám phá những ngôi chùa kỳ lạ ở Thái Lan (Kỳ 9): Tượng Phật khổng lồ trên vách núi và vị thánh sống của nhân dân Thái Lan

Tranh tượng Phật Thích Ca Mâu Ni tạc vào vách đá ở Thái Lan.
(PLVN) - Năm 1996, núi đá Khao Chi Chan được xẻ đôi để tạc tượng Phật Thích Ca khổng lồ dát vàng ngồi thiền định. Với ý nghĩa “tỏa sáng rực rỡ và soi sáng cho tất cả”, tượng Phật là công trình tâm linh độc đáo kỷ niệm 50 năm ngày Quốc vương Bhumibol Adulyadej lên ngôi.

Trúc Lâm tự - Linh thiêng nơi an nghỉ của đức Thánh Côn Nhạc Đại vương

Lăng mộ ngài Côn Nhạc Đại vương trong khuôn viên chùa Trúc Lâm - Hạ Hòa,
(PLVN) - Tọa lạc tại xã Ấm Hạ, huyện Hạ Hòa, tỉnh Phú Thọ, chùa Trúc Lâm là một điểm đến tâm linh được nhân dân xa gần thành tâm chiêm bái. Đây cũng là nơi an nghỉ của ngài Côn Nhạc Đại vương – một bậc anh hùng hào kiệt thời Hùng Vương có công với nước, khi mất được nhân dân tôn vinh như một vị thánh.

Biết ơn vô thường

Biết ơn vô thường
(PLVN) - Trong cuộc sống này, bởi có vô thường mà nỗi buồn hôm nay có thể ngày mai sẽ chuyển hóa thành bản lĩnh, thành hiểu biết, thành yêu thương. Vô thường là để ta ý thức về cuộc sống hiện tại một cách sâu sắc hơn...

Chuyện của trà (Kỳ 2): Thời cổ đại, Trung Quốc không dùng trà để giải khát

Theo nghiên cứu khoa học, trà có nhiều tác dụng tốt tới trí não.
(PLVN) - Ngày nay, hầu hết mọi người chỉ biết đến trà là một loại thức uống, mục đích dùng để giải khát. Nhưng ngược dòng lịch sử về cách đây 18 thế kỷ, tại Trung Quốc trà ban đầu được sử dụng như một vị thuốc chữa bệnh, vị đắng của trà từng khiến nhiều người ốm phải dùng các loại gia vị khác nhau để có thể uống.

Ngân vang hào khí Bạch Đằng Giang

Cổng vào Khu di tích lịch sử Bạch Đằng Giang tại thị trấn Minh Đức, huyện Thủy Nguyên, TP Hải Phòng.
(PLVN) - Khu di tích lịch sử Bạch Đằng Giang là quần thể kiến trúc tâm linh mang giá trị lịch sử, văn hóa gắn liền với những trận thủy chiến bên dòng sông Bạch Đằng lưu truyển sử sách với những chiến công oanh liệt của Đức vương Ngô Quyền, vua Lê Đại Hành, Hưng Đạo đại vương Trần Quốc Tuấn.

Ký ức Việt Nam (kỳ 12): Chợ làng

Một phiên chợ làng (ảnh tư liệu).
(PLVN) - Chợ làng là một thiết chế công đặc thù của nền văn hóa kinh tế tập thể vô danh. Cùng với đình, chùa thì chợ là không gian di động và là một trong những không gian công quan trọng nhất của nền văn hóa đám đông làng xã Việt Nam cổ xưa. 

Bụt trong con sinh chưa?

Bụt trong con sinh chưa?
(PLVN) - Tháng Tư là mùa Bụt sinh, mùa sen nở. Trong tâm mỗi chúng ta đều có một đức Phật. Cũng giống như trong một cái đầm hay một cái ao, nếu biết gieo vào và ươm mầm, nhất định ta sẽ trồng được những đóa sen thơm.

Kết nối niềm hạnh phúc

Bàn tay tặng hoa hồng bao giờ cũng phảng phất hương thơm (ảnh minh họa).
(PLVN) - Khoa học đã chứng minh rằng: “Khi một cá nhân hạnh phúc hoặc khi mang đến niềm vui cho người khác, niềm vui sẽ quay trở lại bản thân ta và đến cả nhiều người khác nữa. Nó có thể lan tỏa từ người này sang người khác, kể cả những người không quen biết”.

Nhà thơ Du Phong: Đừng bao giờ để tình yêu cũ kỹ

 Nhà thơ Du Phong (Ảnh internet).
(PLVN) - Viết về thơ tình, hầu như nhà thơ nào cũng có viết. Nhưng để tạo ra được dấu ấn riêng, được nhiều người thuộc, nhắc nhớ thì ít người làm được như Xuân Diệu, Hàn Mặc Tử, Nguyễn Bính. Đó là những nhà thơ đã khuấy động một thời trên văn đàn Việt Nam. Hiện nay, tiếp nối dòng chảy thơ tình, có nhà thơ Du Phong.

Truyền thuyết về hộ tướng của cá Ông ở lăng ông Thủy Tướng Cần Giờ

Lăng Ông Thủy Tướng ở Cần Giờ với tuổi đời hơn 200 năm.
(PLVN) - Cư dân vạn chài Cần Giờ (TP Hồ Chí Minh) tin rằng, cá Ông là một loài vật linh thiêng, luôn cứu giúp cho những con thuyền gặp phải sóng to gió lớn, giúp dân chài lưới tai qua, nạn khỏi. Điều đặc biệt ở đây là, họ còn có quan niệm về sự tồn tại của các loài vật được cho là hộ vệ cá Ông.

Nhà đầu tư Nhật Bản tin tưởng Việt Nam vẫn là “bến đỗ” an toàn

Nhà đầu tư Nhật Bản tin tưởng Việt Nam vẫn là “bến đỗ” an toàn
(PLVN) - Tổ chức xúc tiến thương mại Nhật Bản (JETRO) vừa công bố báo cáo khảo sát từ 4.600 doanh nghiệp (DN) Nhật hoạt động tại gần 20 thị trường châu Á - Thái Bình Dương, trong đó có 700 DN ở Việt Nam. Kết quả khảo sát cho thấy tuy nền kinh tế có một năm bị ảnh hưởng nghiêm trọng bởi bùng phát dịch Covid-19 đợt 4, song tỷ lệ DN Nhật tại Việt Nam muốn mở rộng đầu tư kinh doanh vượt xa đến 10 điểm so với các nước trong khối ASEAN .

Cách chữa bệnh theo "tám kinh, tám vĩ" của người xưa

Thời nào, thầy thuốc cũng rất quan trọng với con người. (Ảnh minh hoạ, nguồn internet).
(PLVN) - Nếu như ngày nay chúng ta coi "lương y như từ mẫu", "thầy thuốc như mẹ hiền" thì trong "Vũ trung tùy bút" của Phạm Đình Hổ, người thời xưa tôn kính các bậc danh y cũng như vậy. Bởi thời nào cũng thế, các bậc danh y, lương y, thần y hành nghề là để cứu người...