Cỏ mực - Loài rau lương huyết

(PLO) - Cỏ mực có tên khoa học là Eclipta alba Hassk thuộc họ Cúc Asteraceae. Gọi là “mực” vì vò nát có nước chảy ra như mực đen.
 
Cỏ mực - Loài rau lương huyết

Đây là cây thuốc quen thuộc, chủ trị xuất huyết, nội tạng, viêm gan mạn...

Mô tả cây

Cỏ mực có tên khoa học là Eclipta alba Hassk thuộc họ Cúc Asteraceae. Gọi là “mực” vì vò nát có nước chảy ra như mực đen. Gọi là “rau” vì mầm non của nó cũng được dùng như một loại rau. Do có màu đen nên cây rau này cũng được chú ý trong nhóm thức ăn, thuốc màu đen với nhiều triển vọng cho những công dụng quý như để chống lão hóa.

Cỏ mực từ lâu có trong kho tàng Nam dược thần hiệu. Cây mọc hoang khắp nơi và ở đâu người ta cũng biết dùng để cầm máu. Thu hái từ tháng 2 đến tháng 8, phơi khô trong râm mát (âm can) bảo quản cẩn thận để dùng khi không có cây tươi. Cách dùng đơn giản tươi hay khô và không phải bào chế gì cả. Theo kinh nghiệm dùng cây có hoa tốt hơn.

Cỏ mực tính lạnh, vị ngọt chua, không độc. Có tác dụng lương huyết (mát huyết) chỉ huyết, thanh can nhiệt, dưỡng thận âm, làm đen râu tóc. Chủ trị xuất huyết nội tạng (chảy máu dạ dày, ỉa đái ra máu, thổ huyết do lao, rong kinh) chữa kiết lỵ, viêm gan mạn, chấn thương sưng tấy lở loét mẩn ngứa (uống trong, rửa ngoài). Thần nông bản thảo nói: “Là thuốc cầm máu nổi tiếng…”.

Đường bản thảo nói: “Rau mặc chủ huyết lỵ, người bị chảy máu dữ dội. Dùng nó đắp và bôi nước lên đầu tóc sẽ mọc lại nhanh chóng”. Điền nam bản thảo nói: “Rau mặc làm chắc răng, đen tóc chữa khỏi 9 loại trĩ”. Bản kinh cách đây 2.000 năm nói: “Máu chảy không cầm đắp rau mặc cầm ngay”. Kỵ dùng khi có âm hư không có nhiệt, tỳ vị hư hàn, ỉa chảy. Ngày nay được dùng nhiều trong điều trị sốt xuất huyết muỗi truyền, ung thư (cancer) và nhiều bệnh khác.

Thành phần hóa học trong cỏ mực có tinh dầu, tannin, chất đắng (glucozit caroten và ancaloit tên ecliptin có tài liệu nói là nicotin) 1959 Govindachari TR và CS chiết được từ cỏ mực chất wedelolacton là một cumarin lacton (trong cây sài đất cũng có chất này) 1972 K.K Bharagava tách được demetylwedelolacton và một flavonozit.

Về tác dụng dược lý: Viện Dược liệu và bộ môn Dược lý Đại học Y Hà Nội (1961) đã nghiên cứu tác dụng cầm máu và độc tính của cỏ mực cho biết: nước sắc cỏ mực khô thí nghiệm trên khỉ thấy giảm thời gian Quick rõ rệt, có nghĩa rằng cỏ mực làm tăng tỉ lệ prorombin toàn phần. Cỏ mực cũng giống vitamin K chống lại tác dụng của dicumarin (thuốc chống đông). Đối với hiệu quả cầm máu ở tử cung là do 2 tác dụng tăng prothrombin đồng thời tăng trưởng lực tử cung, nén thành tử cung. Cỏ mực không gây giãn mạch, không hạ huyết áp, có thể gây sảy thai. Về độc tính thử trên chuột nhắt trắng với liều 5 - 80 lần liều vẫn quen dùng trên lâm sàng của Đông y, chưa thấy xuất hiện độc tính.

Một số bài thuốc dùng cỏ mực cầm máu từ xưa

Chảy máu mũi đêm ngày không dứt: cỏ mực giã nát đắp giữa mỏ ác và trên trán là khỏi (Nam dược thần hiệu).

Chữa thổ huyết và chảy máu cam: dùng cỏ mực cả cành và lá tươi giã lấy nước, chế thêm nước tiểu (của nhi đồng thì tốt hơn) để uống.

Ỉa ra máu: cỏ mực nướng trên miếng ngói sạch cho khô, tán bột. Mỗi lần dùng 2 chỉ (8g) với nước cơm (gia tàng kinh nghiêm phương).

Đái ra máu: cỏ mực, mã đề 2 vị bằng nhau giã lấy nước ngày uống 3 chén lúc đói (Y học chân truyền). Cháo cỏ mực nấu cháo cỏ mực 100g với 3 lát gừng (cỏ mực lọc lấy 400ml nước nấu cháo).

Trĩ ra máu: một nắm cỏ mực để nguyên rễ giã nhuyễn như bùn, cho vào 1 chén rượu nóng thành dịch đặc vừa uống trong, vừa đắp bã ngoài (Bảo thọ đường phương).

Chảy máu dạ dày hành tá tràng: rau mặc 50g, bạch cập 25g, đại táo 4 quả, cam thảo 15g sắc uống, ngày 1 thang chia làm 2 lần.

Vết đứt chém nhỏ chảy máu: một nắm cỏ mực sạch nhai vò hoặc giã nhuyễn đắp lên vết thương.

Chữa trị một số bệnh người lớn

Chữa râu tóc bạc sớm:

Cao cỏ mực: cỏ mực với lượng tùy dùng, rửa sạch nấu cô đặc thành cao rồi cho nước gừng, mật ong với lượng vừa phải, cô lại lần nữa. Cho vào lọ khi dùng lấy 1 - 2 thìa canh hòa nước đun sôi còn ấm hoặc cho ít rượu gạo để uống. Ngày 2 lần cao này có tác dụng bổ can thận, ích tinh huyết.

Viên cỏ mực: cỏ mực 1 - 2kg cho vào nước ép lấy dịch đặc trộn với bột nữ trinh tử đã được chế sẵn như sau: nữ trinh tử 300 - 1.000g ngâm rượu 1 ngày, bóc vỏ, rang khô tán bột. Viên hoàn bằng mật ong. Mỗi lần uống 10g. Ngày uống 3 lần với rượu gạo hâm nóng. Hoàn này bổ can thận, xanh đen râu tóc, khỏi đau lưng gối. (Không nhầm Nữ trinh tử với Trinh nữ tử (hạt mắc cỡ, xấu hổ).

Ngoài 2 công thức đơn giản giới thiệu trên còn nhiều công thức kết hợp cỏ mực với nhiều vị khác như câu kỷ tử, thỏ ty tử, ngũ vị tử, bách tử nhân, hà thủ ô, quả dâu chín… cho nhiều tác dụng hơn.

Chữa di mộng tinh (do tâm thận nóng): cỏ mực sấy khô tán bột. Uống ngày 8g với nước cơm hoặc sắc cỏ mực để uống ngày 30g.

Chữa trị một số bệnh phụ nữ, trẻ em

Chữa rong kinh: nếu nhẹ lấy cỏ mực tươi giã vắt lấy nước cốt uống hoặc cỏ mực khô sắc nước uống. Nếu huyết ra nhiều cần phối hợp thêm lá trắc bá diệp, hoặc cây huyết dụ…

Trẻ tưa lưỡi: cỏ mực tươi 4g, lá hẹ tươi 2g giã nhuyễn lấy nước cốt hòa mật ong chấm lên lưỡi cách 2 giờ 1 lần.

Trẻ hay cáu gắt, nổi khùng cắn cấu, đêm ngủ không yên (do tích trệ, khí nhiệt, can hỏa bốc): cỏ mực 20g (dưới 3 tuổi dùng 12g) thêm 2 - 3 quả táo mật. Nấu với 3 bát nước cho đến khi còn 1 bát. Chia 3 lần uống.

Trong điều trị ung thư

Cỏ mực đã được dùng để chữa ung thư các loại (phối hợp với những vị khác): K dạ dày, K tử cung, K xương, K bạch huyết, K họng. Trong đó chữa K họng chỉ dùng một vị cỏ mực 50g vắt nước uống tươi hàng ngày hoặc sắc nước uống.

Theo BS. Phó Thuần Hương/ SKĐS
Cùng chuyên mục

Đọc thêm

“Mạnh tay” xử lý nạn bẫy bắt chim trời

“Mạnh tay” xử lý nạn bẫy bắt chim trời
(PLVN) - Trước vấn nạn săn bắt, tận diệt chim trời hàng chục năm nay, Cục Bảo tồn thiên nhiên và Đa dạng sinh học đang hoàn thiện dự thảo Chỉ thị của Thủ tướng Chính phủ về tăng cường quản lý các loài chim hoang dã di cư tại Việt Nam.

Kêu gọi 1,5 triệu suất quà hỗ trợ người nghèo, nạn nhân chất độc da cam

Kêu gọi 1,5 triệu suất quà hỗ trợ người nghèo, nạn nhân chất độc da cam
(PLVN) - Tối nay, 16/1, tại Nhà hát Quân đội (Hà Nội), Trung ương Hội Chữ thập đỏ Việt Nam sẽ tổ chức Chương trình “Sức mạnh nhân đạo” nhằm kêu gọi sự chung tay góp sức của các tổ chức, cá nhân để chăm lo cho người nghèo và nạn nhân chất độc da cam, thông qua chiến dịch nhắn tin “Tết vì người nghèo và nạn nhân chất độc da cam”.
Thành lập Hội đồng Y khoa quốc gia

Thành lập Hội đồng Y khoa quốc gia

(PLVN) - Chiều 15/1, tại Văn phòng Chính phủ, Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam đã chủ trì Lễ  Trao Quyết định thành lập Hội đồng Y khoa quốc gia và Quyết định bổ nhiệm lãnh đạo Hội đồng Y khoa quốc gia.

Quân đội sẵn sàng các phương án bảo vệ tuyệt đối an toàn Đại hội XIII

Quân đội sẵn sàng các phương án bảo vệ tuyệt đối an toàn Đại hội XIII
(PLVN) - Những ngày qua, lãnh đạo Bộ Quốc phòng (BQP), Tổng cục Chính trị (TCCT), Bộ Tổng Tham mưu (BTTM) liên tục kiểm tra công tác sẵn sàng chiến đấu (SSCĐ), bảo vệ Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng và chuẩn bị đón Tết nguyên đán 2021 tại nhiều đơn vị trong toàn quốc. Các đơn vị đã chủ động xây dựng kế hoạch, phối hợp với các lực lượng huấn luyện, diễn tập các tình huống bảo vệ tuyệt đối an toàn Đại hội XIII của Đảng.

Quy định mới về thiết kế mẫu tiền Việt Nam

Quy định mới về thiết kế mẫu tiền Việt Nam
(PLVN) - Ngân hàng Nhà nước vừa ban hành Thông tư 24/2020/TT-NHNN sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư 37/2014/TT-NHNN quy định việc thiết kế mẫu tiền, chế bản và quản lý in, đúc tiền Việt Nam. 

Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân: Bảo đảm đúng pháp luật

Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân: Bảo đảm đúng pháp luật
(PLVN) - Để cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XV và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2021 - 2026 được tổ chức dân chủ, bình đẳng, đúng pháp luật, an toàn, tiết kiệm và thực sự là ngày hội của toàn dân...,Thủ tướng Chính phủ đã có Chỉ thị yêu cầu Bộ, ngành và các địa phương triển khai một loạt nhiệm vụ cụ thể.
Ăn chơi mạo danh “công du”

Ăn chơi mạo danh “công du”

(PLVN) - Phải đến khi Công an TP HCM hoàn tất kết luận điều tra vụ án Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản Nhà nước gây thất thoát lãng phí với Tề Trí Dũng (nguyên Chủ tịch HĐQT Cty Sadeco - Cty con của IPC) và 19 đồng phạm, dư luận mới hiểu tường tận những đối tượng này đã “đốt tiền của công” vào các chuyến ăn chơi như thế nào.

Giới trẻ Việt với tinh thần khởi nghiệp

Giới trẻ Việt với tinh thần khởi nghiệp
(PLVN) - Kết quả khảo sát 1.200 thanh thiếu niên cho thấy 72% bạn trẻ tin rằng Việt Nam trong 15 năm tới sẽ tốt đẹp hơn Việt Nam trước năm 2019, 37% dự định sẽ tự kinh doanh. 

Việt Nam thành công trên vai trò “kép” trong đối ngoại

Việt Nam thành công trên vai trò “kép” trong đối ngoại
(PLVN) - Ngày 15/1, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Nguyễn Quốc Dũng đã có buổi gặp gỡ thường niên với phóng viên, trợ lý các văn phòng báo chí quốc tế thường trú và tùy viên văn hóa, báo chí, đại diện các cơ quan đại diện nước ngoài tại Việt Nam nhân dịp năm mới 2021.
Nội các Hà Lan từ chức

Nội các Hà Lan từ chức

(PLVN) - Ngày 15/1, Thủ tướng Hà Lan Mark Rutte thông báo nội các của ông đã quyết định từ chức, đồng thời nhận trách nhiệm quản lý yếu kém các chương trình trợ cấp cho trẻ em trong nhiều năm qua gây thiệt hại kinh tế cho hàng nghìn hộ gia đình.

Báo điện tử Pháp luật Việt Nam

Giấy phép xuất bản số 303/GP-BTTTT ngày 8/5/2015

Cơ quan chủ quản: Bộ Tư pháp

Tổng biên tập: Tiến sỹ Đào Văn Hội

Phó TBT: Trần Đức Vinh

Tòa soạn: Số 42/29 Nguyễn Chí Thanh, phường Ngọc Khánh, quận Ba Đình, Hà Nội

E-mail: baodientuphapluat@gmail.com

Hotline: 0353.63.63.55

Liên hệ quảng cáo: 0971.741.666‬