Sao kê tài khoản có phải là kênh hữu hiệu để minh bạch hoạt động từ thiện?

0:00 / 0:00
0:00
(PLVN) - Thời gian gần đây, các nghệ sĩ đã liên tục thực hiện việc sao kê từ thiện theo yêu cầu của cộng đồng mạng. Tuy nhiên, sao kê tài khoản có phải là biện pháp hữu hiệu để minh bạch việc kêu gọi từ thiện. PLVN đã có cuộc trò chuyện với Luật sư Phan Thị Lam Hồng - Giám đốc Công ty Luật TNHH Đông Hà Nội để hiểu rõ hơn về vấn đề này.
Hoạt động thiện nguyện diễn ra ở nhiều vùng miền Hoạt động thiện nguyện diễn ra ở nhiều vùng miền

Có nhiều cách để minh bạch số tiền làm thiện nguyện

Luật sư đánh giá như thế nào về việc các nghệ sĩ kêu gọi từ thiện hiện đang bị cộng đồng mạng yêu cầu minh bạch số tiền kêu gọi từ thiện? Các nghệ sĩ nói riêng, cá nhân kêu gọi từ thiện nói chung có nghĩa vụ phải minh bạch hay không?

- Hiện tại chưa có hành lang pháp lý quy định về vấn đề kêu gọi từ thiện của cá nhân nhưng theo quy định tại khoản 1 Điều 2 Nghị định số 64/2008/NĐ-CP quy định về công khai tiền, hàng cứu trợ (Nghị định 64) Nhà nước khuyến khích, tôn vinh và tạo điều kiện thuận lợi để các cá nhân tổ chức vận động đóng góp từ thiện.

Theo quy định khoản 1 Điều 14 Nghị định này thì mới chỉ quy định trách nhiệm công khai các khoản huy động đóng góp của Uỷ ban Trung ương mặt trận Tổ quốc (MTTQ) Việt Nam; Hội Chữ thập đỏ Việt Nam; cơ quan thông tin đại chúng của Trung ương, địa phương; Uỷ ban MTTQ Việt Nam và Hội Chữ thập đỏ các cấp ở địa phương; Các Quỹ xã hội, quỹ từ thiện...

Tuy nhiên, theo quan điểm của tôi, việc các nghệ sỹ đứng ra kêu gọi sự ủng hộ của các mạnh thường quân, sử dụng số tiền ủng hộ của các mạnh thường quân thì các nghệ sỹ nên công khai minh bạch các khoản ủng hộ, sử dụng đúng mục đích kêu gọi ủng hộ.

Theo Luật sư, để minh bạch những khoản kêu gọi từ thiện, những cá nhân kêu gọi đóng góp làm từ thiện nên làm những việc gì?

- Hoạt động từ thiện là hoạt động mang nhiều ý nghĩa góp phần hỗ trợ những hoàn cảnh khó khăn, tuy nhiên đây cũng là một hoạt động khá nhạy cảm nên có nhiều kẽ hở khiến cho kẻ xấu lợi dụng để trục lợi từ hoạt động này và cũng sẽ dễ gây hiểu nhầm nếu như không tiến hành một cách khách quan và rõ ràng.

Theo quan điểm của tôi, để minh bạch hoạt động từ thiện của mình, các cá nhân kêu gọi từ thiện cần nêu rõ mục đích kêu gọi ủng hộ, đối tượng được ủng hộ, thời gian bắt đầu nhận ủng hộ và thời điểm kết thúc việc nhận ủng hộ; Các cá nhân nên lập một tài khoản riêng để nhận tiền ủng hộ để tránh nhầm lẫn trong quá trình thực hiện; Quan trọng nhất, các khoản chi phí liên quan đến số tiền nhận ủng hộ cần có chứng từ chi mua, ghi rõ nội dung các khoản chi phí phát sinh.

Bên cạnh đó, các cá nhân cần liên hệ với cơ quan chính quyền, phối hợp chặt chẽ với cơ quan chính quyền trong suốt quá trình thực hiện chương trình từ thiện, lấy xác nhận của cơ quan chính quyền về các hạng mục từ thiện; ngay sau khi kết thúc chương trình từ thiện, cá nhân cần công khai các khoản thu - chi, thông báo dừng tiếp nhận ủng hộ, mục đích sử dụng số tiền còn thừa của chương trình (nếu có).

Cần sớm ban hành hành lang pháp lý về hoạt động từ thiện của cá nhân

Sao kê tài khoản có phải là kênh hữu hiệu để minh bạch hoạt động từ thiện? ảnh 1

Luật sư Phan Thị Lam Hồng

Để không xảy ra hiện tượng “yêu cầu sao kê” hiện đang rất mạnh trên cộng đồng mạng, những người có tấm lòng thiện nguyện có nên chuyển hướng gửi đóng góp của mình đến các quỹ, các tổ chức chính thức hay không, thưa Luật sư?

- Thứ nhất, theo quy định tại Nghị định 93/2019/NĐ-CP của Chính phủ về tổ chức, hoạt động của quỹ xã hội, quỹ từ thiện (sau đây gọi chung là Quỹ) thì ở Việt Nam hiện nay, pháp luật công nhận 02 hình thức Quỹ.

Quỹ là tổ chức phi chính phủ do cá nhân, tổ chức thành lập; có mục đích tổ chức, hoạt động nhằm mục đích hỗ trợ, khuyến khích phát triển văn hóa, giáo dục, y tế, thể dục, thể thao, khoa học, công nghệ, cộng đồng và từ thiện, nhân đạo, không vì mục tiêu lợi nhuận và được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp giấy phép thành lập và công nhận điều lệ.

Trong quá trình hoạt động, quỹ chịu sự thanh tra, kiểm tra, giám sát của cơ quan nhà nước, các tổ chức, cá nhân tài trợ và cộng đồng. Mặt khác, hàng năm quỹ có trách nhiệm báo cáo về tình hình tổ chức, hoạt động và báo cáo tài chính, công khai các khoản đóng góp trên phương tiện thông tin đại chúng.

Do đó, những người có tấm lòng thiện nguyện nên chuyển hướng gửi đóng góp của mình đến các Quỹ để có thể dễ dàng kiểm soát, giám sát việc sử dụng các khoản tài trợ của Quỹ.

Sao kê tài khoản có phải là kênh hữu hiệu để minh bạch hoạt động từ thiện? ảnh 2

Những người có tấm lòng thiện nguyện nên gửi đóng góp của mình đến các Quỹ

Thứ hai, bên cạnh hoạt động của các Quỹ từ thiện, trên thực tế trong những năm qua hoạt động từ thiện của cá nhân diễn ra ngày càng phổ biến, đặc biệt là những nghệ sỹ - người có sức ảnh hưởng trong xã hội đã nhận được nguồn ủng hộ rất lớn từ người hâm mộ, đồng nghiệp và cộng đồng các cá nhân trong và ngoài nước.

Nhiều nghệ sĩ, cá nhân đã vận động, quyên góp được hàng chục, thậm chí hàng trăm tỷ đồng, giúp đỡ được nhiều trường hợp hoàn cảnh khó khăn, thiệt hại nặng nề bởi thiên tai, góp phần giảm bớt gánh nặng cho Nhà nước từ đó góp phần ổn định đời sống, trật tự xã hội.

Tuy nhiên, do pháp luật hiện hành chưa có các quy định điều chỉnh cụ thể, hướng dẫn thống nhất về vấn đề này nên đã xảy ra tình trạng hoạt động từ thiện của các cá nhân diễn ra tự phát, dẫn đến việc một số kẻ xấu đã lợi dụng việc kêu gọi từ thiện để vụ lợi cá nhân.

Ngoài ra, cũng do “vàng thau lẫn lộn” nên nhiều nghệ sĩ, cá nhân có tâm, có tầm, làm từ thiện bằng cái tâm của mình, muốn phần nào giúp đỡ các cảnh đời éo le, khó khăn trong xã hội phải chịu vạ lây và bị đánh đồng với các trường hợp lừa đảo, ăn chặn tiền từ thiện.

Trên thực tế, ngày 26/5/2021, Bộ Tài chính đã có Tờ trình số 92/TTr-BTC trình Chính phủ ban hành nghị định về vận động, tiếp nhận, phân phối và sử dụng các nguồn đóng góp tự nguyện hỗ trợ khắc phục khó khăn do thiên tai, dịch bệnh, sự cố; hỗ trợ bệnh nhân mắc bệnh hiểm nghèo (thay thế Nghị định số 64) và văn bản số 8919/BTC-NSNN ngày 10/8/2021 giải trình về đối tượng áp dụng của dự thảo nghị định, theo ý kiến chỉ đạo của Phó Thủ tướng Lê Minh Khái.

Tại Thông báo số 222/TB-VPCP ngày 23/8/2021 của Văn phòng Chính phủ, Phó Thủ tướng Lê Minh Khái giao Bộ Tài chính hoàn thiện dự thảo nghị định theo hướng khuyến khích tổ chức, cá nhân và toàn xã hội tham gia vận động, tiếp nhận, phân phối nguồn đóng góp tự nguyện; cần có quy định cụ thể để triển khai thực hiện chặt chẽ, có hiệu quả, đáp ứng mục đích, ý nghĩa và yêu cầu quản lý nhà nước.

Do đó, theo quan điểm của cá nhân tôi, các cơ quan Nhà nước có thẩm quyền cần sớm xây dựng ban hành quy định hướng dẫn về hoạt động kêu gọi từ thiện của các cá nhân, trong đó quy định rõ trách nhiệm công khai, minh bạch việc sử dụng tiền từ thiện và chế tài xử lý đối với hành vi vi phạm.

Đây là cách duy nhất để có thể phát huy được sức mạnh của cộng đồng (qua hình thức đóng góp của cá nhân). Đồng thời để ngăn ngừa trường hợp một số cá nhân lợi dụng hoạt động từ thiện để trục lợi cá nhân.

Các quỹ từ thiện phải báo cáo tài chính hàng năm

Thực tế hiện người dân đang có tâm lý không tin tưởng các quỹ, tổ chức... Vậy pháp luật có những quy định gì nếu các tổ chức, quỹ này sử dụng không đúng số tiền đã quyên góp được, thưa Luật sư?

- Tùy tính chất, mức độ hành vi vi phạm, trường hợp các tổ chức, quỹ từ thiện sử dụng không đúng số tiền nhận quyên góp, các tổ chức, quỹ từ thiện, cá nhân có liên quan có thể bị xử lý như bị đình chỉ hoạt động 6 tháng (theo quy định tại khoản 1 Điều 40 Nghị định 93/2019/NĐ-CP) nếu sử dụng sai các khoản tài trợ hoặc không thực hiện đầy đủ chế độ báo cáo về tình hình tổ chức, hoạt động và báo cáo tài chính hàng năm; Hoặc đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền có văn bản đôn đốc nhưng quá thời hạn 30 ngày làm việc kể từ khi nhận được văn bản đôn đốc quỹ vẫn không khắc phục…

Quỹ sẽ bị giải thể nếu không báo cáo về tổ chức, hoạt động và tài chính theo quy định hoặc không công khai báo cáo tài chính, báo cáo quyết toán quỹ và kết luận của kiểm toán (nếu có) trong 02 năm liên tục; Tư lợi, gian dối về tài chính trong quá trình thành lập quỹ và quỹ hoạt động…

Ngoài ra, trường hợp các cá nhân của quỹ từ thiện có hành vi gian dối để chiếm đoạt tiền quyên góp từ thiện của các mạnh thường quân thì tùy tính chất, mức độ mà các cá nhân này có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về một trong các tội như tội Lừa đảo chiếm đoạt tài sảnquy định Điều 174 Bộ luật Hình sự năm 2015; Tội Lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản theo quy định tại Điều 175 Bộ luật Hình sự năm 2015 (được sửa đổi bởi Khoản 35 Điều 1 Luật sửa đổi Bộ luật Hình sự 2017

Như vậy, có thể thấy pháp luật đã quy định về các chế tài xử lý đối với hành vi vi phạm quy định pháp luật, sử dụng sai mục đích tiền từ thiện của các tổ chức, Qũy từ thiện. Việc này sẽ phần nào tạo niềm tin để các mạnh thường quân tiến hành ủng hộ qua các tổ chức, Quỹ từ thiện.

Cảm ơn Luật sư!

Nhật Thu
Cùng chuyên mục

Đọc thêm

Thực hiện quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất: Tăng cường kỷ luật, kỷ cương

Ảnh minh họa
(PLVN) - Tại Nghị quyết số 39/2021/QH15 về Quy hoạch sử dụng đất quốc gia thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050, Kế hoạch sử dụng đất quốc gia 5 năm 2021-2025, Quốc hội yêu cầu tăng cường kỷ luật, kỷ cương trong việc thực hiện quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, đẩy mạnh kiểm tra, thanh tra, giám sát, xử lý tình trạng lãng phí đất đai, đất được giao, cho thuê nhưng chậm đưa vào sử dụng.

Vẫn là 'mệnh lệnh'

COVID-19 vẫn là “bóng ma” ám ảnh thế giới.
(PLVN) - COVID-19 vẫn là “bóng ma” ám ảnh thế giới. Sản xuất bằng được vaccine và thuốc trong nước để trị bệnh cứu người là yêu cầu cấp bách. Tuy nhiên, phải bảo đảm an toàn, khoa học, hiệu quả và bảo đảm công khai, minh bạch, chống mọi tiêu cực, sách nhiễu, lợi ích nhóm...

Một số chính sách mới sẽ có hiệu lực từ tháng 12

 Công chức, viên chức không phải bồi dưỡng ngoại ngữ, tin học.
(PLVN) - Bắt đầu từ tháng 12/2021, một số chính sách mới sẽ bắt đầu có hiệu lực như: Giảm 50% lệ phí trước bạ đối với ô tô sản xuất trong nước; Công chức, viên chức không phải bồi dưỡng ngoại ngữ, tin học; Cho phép doanh nghiệp sản xuất, lắp ráp xe ô tô chủ động lựa chọn kỳ xét ưu đãi thuế 6 tháng hoặc 12 tháng…

Băn khoăn từ khoản hỗ trợ… 2.000đ

Giấy mời đi nhận 2.000 đồng.
Câu chuyện một hộ dân tại Quảng Nam được chính quyền địa phương hỗ trợ khoản tiền… 2.000đ khiến nhiều người băn khoăn, không biết nên buồn hay nên vui?

Làm mới các giá trị

Tục ngữ “Tiên học lễ, hậu học văn” thuộc về giá trị văn hóa của dân tộc.
(PLVN) - Trên nhiều giao diện báo chí, mạng xã hội và dư luận nói chung đang có nhiều phản ứng gay gắt, trái chiều trước đề xuất bỏ khẩu hiệu “Tiên học lễ, hậu học văn” của một vị giáo sư. Cũng dễ hiểu, bởi tục ngữ này không đơn thuần là một triết lý về giáo dục mà còn là nét văn hóa đẹp của dân tộc.

Sử dụng tiền do ngân hàng chuyển nhầm có phạm luật?

Ảnh minh họa
(PLVN) -  Việc ngân hàng chuyển nhầm tiền hoặc cá nhân khác chuyển nhầm tiền vào tài khoản của một cá nhân khác không phải chuyện hiếm gặp. Vậy trong trường hợp này, người nhận tiền chuyển nhầm cần phải làm gì và họ có được quyền sử dụng số tiền đó không?

Sức mạnh văn hóa

Hội nghị Văn hóa toàn quốc triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng XIII diễn ra sáng qua (24/11) tại Hà Nội.
(PLVN) - Bài phát biểu của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng chỉ đạo Hội nghị Văn hóa toàn quốc triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng XIII diễn ra sáng qua (24/11) tại Hà Nội; thực sự khiến mỗi người Việt Nam cần phải suy ngẫm nhìn lại chính mình, và trăn trở cần chung tay làm gì.

Phụ cấp chống dịch COVID-19 tối đa 450.000đồng/người/ngày

Phụ cấp chống dịch COVID-19 tối đa 450.000đồng/người/ngày
(PLVN) - Trước tình hình dịch bệnh COVID-19 đang diễn biến phức tạp đe dọa đến sức khỏe, tính mạng nhân dân, Chính phủ vừa mới ban hành Nghị quyết số 145/NQ-CP quyết nghị điều chỉnh, sửa đổi, bổ sung một số nội dung về chế độ, chính sách trong phòng, chống dịch COVID-19. 

Cần coi trọng văn hóa ứng xử

Văn hóa là chìa khóa của sự phát triển bền vững, vừa là mục tiêu, vừa là phương tiện xây dựng xã hội văn minh, hiện đại và thịnh vượng.
(PLVN) - Nhưng không phải bây giờ, mà từ rất lâu, khi Nhà nước dân chủ nhân dân chưa ra đời thì vào năm 1943, cương lĩnh văn hóa đầu tiên của Đảng “Đề cương văn hóa Việt Nam” đã là một văn bản mang ý nghĩa lịch sử, chủ trương xây dựng một nền văn hóa tiến bộ, nhân văn và dân chủ.

Văn hóa luôn soi đường

 Chung sức đồng lòng, đó là giá trị về văn hóa.
(PLVN) - Hội nghị Văn hóa toàn quốc 2021được kỳ vọng sẽ khơi dậy khát vọng của toàn dân tộc, mở ra bước ngoặt mới trong vấn đề chấn hưng và phát triển văn hóa, con người Việt Nam...

Lấy lại niềm tin cho hoạt động từ thiện bằng sự minh bạch

Ảnh minh họa
(PLVN) - Minh bạch trong hoạt động từ thiện ngày càng được xã hội quan tâm, nhất là trong thời gian qua, những vụ "lùm xùm" về sự không rõ ràng của một số cá nhân đã khiến cho niềm tin dành cho hoạt động tốt đẹp này bị ảnh hưởng. Việc Bộ Tài chính đề xuất một loạt chế tài để quản lý hoạt động này một cách chặt chẽ và minh bạch được dư luận đồng tình và đánh giá cao.

Hơn 700.000 người rút BHXH một lần: Nỗi lo khi tuổi già không được hưởng lương hưu

Rút BHXH một lần, NLĐ sẽ không được hưởng lương hưu khi về già.
(PLVN) -  Sau khi nhận bảo hiểm xã hội (BHXH) một lần, người lao động (NLĐ) sẽ không còn cơ hội được hưởng lương hưu và được cấp thẻ bảo hiểm y tế (BHYT) miễn phí trong suốt thời gian hưởng lương hưu để đảm bảo cuộc sống và sức khỏe khi về già - độ tuổi dễ gặp bất trắc về sức khỏe, nhất là trong bối cảnh tiềm ẩn nhiều rủi ro, dịch bệnh như hiện nay.