Quy chuẩn nào cho hoạt động từ thiện?

Hoạt động từ thiện xuất phát từ cái tâm, song cũng cần sự quản lý của nhà nước để người dân thực sự yên tâm khi góp quỹ từ thiện.Ảnh minh họa
Hoạt động từ thiện xuất phát từ cái tâm, song cũng cần sự quản lý của nhà nước để người dân thực sự yên tâm khi góp quỹ từ thiện.Ảnh minh họa
(PLO) - Gần đây dư luận trong nước liên tiếp dậy sóng với các vấn đề liên quan đến hoạt động từ thiện, nổi trội hơn cả là vụ việc một xã nghèo tại Nghệ An từ chối nhận quà và gây khó dễ cho đoàn từ thiện đến cứu trợ, cũng như lùm xùm xung quanh việc một MC nổi tiếng bị tố dùng số tiền quyên góp cho hoạt động từ thiện để chi tiêu cho cá nhân. 

Qua những câu chuyện trên, dư luận không khỏi băn khoăn về việc làm thế nào để thực hiện nghĩa cử cao đẹp “lá lành đùm lá rách” được minh bạch cũng như được thực hiện đúng với quy định của pháp luật.

Từ thiện – nghề “siêu” thu nhập

Việt Nam vẫn là một nước đang trong thời kì phát triển, sự phân hóa về kinh tế được thể hiện rõ rệt qua các vùng miền. Hầu hết, các tỉnh có địa hình khó khăn, vùng núi cao ở phía Bắc và các tỉnh miền Trung luôn có điều kiện kinh tế kém hơn so với các tỉnh và vùng khác của đất nước. Cùng với đó, yếu tố thiên nhiên như mưa bão, lũ lụt xảy ra hàng năm, khiến các vùng khó khăn chịu thêm thiệt hại nặng nề về người và tài sản. Việc hoạt động từ thiện của cá nhân hay tổ chức luôn là một nghĩa cử cao đẹp, giúp đồng bào nơi đây vượt qua những khó khăn thể hiện tinh thần tương thân, tương ái của dân tộc ta.

Tuy nhiên, thực trạng đáng lên án hiện nay là bên cạnh một số tổ chức, cá nhân hoạt động từ thiện với đúng ý nghĩa... còn có một số đối tượng lợi dụng lòng hảo tâm của mọi người, công tác cứu trợ, từ thiện để trục lợi bản thân, làm những việc trái quy định của pháp luật. Thậm chí, từ thiện đang có xu hướng biến tướng thành một “nghề” mang lại siêu thu nhập. Điều này làm cho nhiều người tỏ ra có cái nhìn tiêu cực đối với việc từ thiện, đã có không ít ồn ào tai tiếng xung quanh vấn đề này.

Hầu hết tại Việt Nam, tổ chức từ thiện đều do cá nhân tự lập cho nên tính minh bạch, công khai vẫn chưa kiểm soát được. Họ hoàn toàn không có bất kỳ hoạt động kiểm toán nào để cung cấp thông tin chính xác đến các thành viên, những nhà hảo tâm tham gia góp tiền. Thông thường khi thấy kêu gọi từ thiện là mọi người gửi tiền, chuyển khoản vào tài khoản của người đứng lên kêu gọi giúp đỡ, mặc dù chưa biết rõ nguồn gốc thông tin đó có chính xác không. Để rồi khi phát hiện ra có trường hợp gian dối, bị lợi dụng lòng tốt thì nhiều người tỏ ra  có cái nhìn tiêu cực đối với việc từ thiện. 

Vấn nạn lừa đảo bằng cách kêu gọi từ thiện, ủng hộ trên mạng xã hội ngày càng nở rộ. Hầu hết các đối tượng lừa đảo thường đăng tin về một vài trường hợp đáng thương, những hoàn cảnh khó khăn sau đó kêu gọi sự ủng hộ, nhiều người tin tưởng và chuyển tiền vào tài khoản của các đối tượng này. Nhưng thay vì chuyển số tiền cho người cần hỗ trợ, các đối tượng ẵm luôn số tiền kêu gọi được. Đến khi mọi chuyện vỡ lở thì mọi người mới đi tố cáo hành vi của các đối tượng trên thì sự việc đã quá muộn. Các địa chỉ, số điện thoại chúng cung cấp cũng “bốc hơi” theo số tiền của các nhà hảo tâm dành cho những hoàn cảnh khó khăn. Những người “hành nghề từ thiện” này quanh năm chỉ đi xin tiền, xin quà từ những người khác chứ không hề rút tiền túi của mình để làm từ thiện, sống trên lòng hảo tâm của người khác nên cuộc sống sung túc, đi xe sang, điện thoại xịn.  

Nhờ từ thiện “đánh bóng” tên tuổi

Ngoài những hành vi ăn chặn tiền từ thiện, hiện tượng lợi dụng hoạt động từ thiện để “đánh bóng” tên tuổi, coi việc hoạt động từ thiện là một công cụ quảng bá cho người nổi tiếng hoặc cá nhân, doanh nghiệp. Nhiều “sao” mỗi lần làm từ thiện là phải tiếp thị ầm ĩ trên các phương tiện truyền thông dù phần quà mang đi là những thùng mì, bánh, sữa hết hạn, thậm chí là những bộ quần áo đã cũ như giẻ rách. Thực tế có những đơn vị doanh nghiệp tham gia các buổi đấu giá từ thiện trên truyền hình, các đơn vị doanh nghiệp này hứa hẹn sẽ quyên góp một khoản tiền để làm từ thiện, với điều kiện tên của doanh nghiệp sẽ được nêu trong chương trình truyền hình. Thế nhưng, sau khi kết thúc chương trình, số tiền họ hứa quyên góp thì “mất dạng”.

Cùng với sự thiếu minh bạch trong thu, chi của các tổ chức từ thiện tự phát hiện nay, chúng ta còn gặp phải một vấn đề đó là việc mọi người đem tiền đi cho một cách quá dễ dãi mà không quản lý, theo dõi sát sao số tiền đó. Điều này góp phần làm cho một bộ phận người nghèo ý chí lao động và sức sống bị giảm xuống, kéo theo sự trì trệ lâu dài về mặt ý thức lao động của xã hội. Chính quyền một tỉnh miền núi phía Bắc đã phải khuyến cáo khách du lịch không nên cho tiền trẻ em ở đó, cũng như cấm không cho trẻ em ở độ tuổi đi học bán hàng rong tại khu du lịch, vì làm như thế các em sẽ bỏ học và lợi dụng, lừa gạt lòng tốt của khách du lịch. Từ các hoạt động từ thiện dễ dãi đó của cộng đồng, vô tình biến những người lương thiện nghèo khổ thành những người vi phạm pháp luật mà họ không hề hay biết.

Nhìn chung tại Việt Nam, những tổ chức từ thiện tự phát có quy chế và tầm hoạt động chiến lược vẫn chỉ đếm trên đầu ngón tay. Trong khi đó, hoạt động của các tổ chức từ thiện quốc tế thường rất rộng, luôn chú trọng đầu tư vào các giải pháp căn cơ và tận gốc. Các tổ chức từ thiện quốc tế thường tập trung nghiên cứu triển khai các dự án đào tạo nghề nghiệp, phát triển công ăn việc làm, tạo chiếc “cần câu” xung quanh môi trường sống của người được giúp đỡ đem lại những hiệu quả to lớn cho cộng đồng. Hầu hết các hoạt động từ thiện ở nước ta hiện nay chỉ tập trung vào phần “ngọn” thông qua việc quyên góp, ủng hộ vào các trường hợp cụ thể, cá biệt mà không chú trọng đến phần “gốc”. Các chương trình xóa đói giảm nghèo, phát triển bền vững cần được đẩy mạnh và nhân rộng hơn nữa để có hiệu quả mang tính vĩ mô, tránh tình trạng hoạt động từ thiện mang tính ban phát như hiện nay.

Luật sư Bùi Thế Vinh (Trưởng Văn phòng Luật Thái Minh, Đoàn Luật sư TP Hà Nội): “Theo quy định hiện hành, việc cá nhân tự nguyện đứng ra ủng hộ và kêu gọi người khác tham gia quyên góp, ủng hộ và thực hiện từ thiện hoàn toàn không vi phạm pháp luật. Không có quy định pháp luật nào cấm việc cá nhân hay tổ chức đứng ra làm từ thiện. Pháp luật chỉ truy cứu trách nhiệm các hành vi vi phạm quy định tại Điều 3 Nghị định 64/2008/NĐ-CP ngày 14/5/2008 của Chính phủ. Theo đó, các hành vi bị nghiêm cấm là: Cản trở hoặc ép buộc tổ chức, cá nhân tham gia hoạt động cứu trợ nhân đạo; Báo cáo sai sự thật, gian lận, chiếm đoạt, sử dụng trái phép tiền, hàng do các tổ chức, cá nhân trong nước, ngoài nước ủng hộ, đóng góp; Lợi dụng hoạt động cứu trợ để vụ lợi.  Ngoài ra, theo quy định tại điểm d khoản 2 Điều 5 Thông tư 72/2008/BTC hướng dẫn thực hiện Nghị định 64/2008/CP thì cá nhân, tổ chức, đoàn cứu trợ có quyền cứu trợ trực tiếp mà không phải thông qua cơ quan nhà nước”.

Tin cùng chuyên mục

Bị tai nạn khi đang thử việc thì có được hưởng chế độ tai nạn lao động không?

Bị tai nạn khi đang thử việc thì có được hưởng chế độ tai nạn lao động không?

(PLVN) - Bạn Bích Hồng (Khánh Hòa) hỏi: Tôi đang thử việc chưa được 2 tháng tại một công ty về lĩnh vực xây dựng, đang trong giờ làm việc thì tôi bị ngã tại công trình xây dựng. Từ trước đến nay tôi chưa từng tham gia bảo hiểm xã hội. Xin hỏi, trong thời gian thử việc thì tôi có được hưởng chế độ tai nạn lao động không? Nếu được thì tôi được công ty chi trả những khoản nào?

Đọc thêm

Bản án giám đốc thẩm vụ tranh chấp thừa kế ở Biên Hoà - Đồng Nai: 18 tháng vẫn chưa được xử sơ thẩm lại!

Bản án giám đốc thẩm vụ tranh chấp thừa kế ở Biên Hoà - Đồng Nai: 18 tháng vẫn chưa được xử sơ thẩm lại!
(PLVN) -  Năm 2019, TAND TP Biên Hòa (tỉnh Đồng Nai) tiếp nhận một vụ án hi hữu khi hai chị em kiện mẹ ruột về vấn đề tranh chấp về thừa kế tài sản... Sau nhiều cấp xét xử, TAND tối cao đã quyết định trả hồ sơ vụ án cho TAND TP Biên Hòa xét xử lại theo thủ tục sơ thẩm. Tuy nhiên, sau 18 tháng, vụ việc vẫn chưa được đưa ra xét xử lại, khiến các đương sự chờ đợi trong vô vọng. 

Sự việc 30,7m2 đất trong sổ đỏ bị thu hồi không bồi thường: UBND huyện Thanh Hà (Hải Dương) nêu quan điểm

Mảnh đất và ngôi nhà ông Vũ đang ở. (Ảnh trong bài: Hoàng Giang)
(PLVN) - Báo Pháp luật Việt Nam mới đây nhận được đơn của ông Hoàng Văn Vũ (SN 1968, ngụ thôn Bá Nha, xã Thanh Quang, huyện Thanh Hà, tỉnh Hải Dương) phản ánh gia đình ông có mảnh đất 337m2 đất ở nông thôn. Cuối 2023, khi thi công dự án cải tạo, nâng cấp đường tỉnh (ĐT) 390 đoạn từ cầu Hợp Thanh đến cầu Quang Thanh, gia đình ông bị thu hồi 130,8m2 và tài sản bị thu hồi là toàn bộ ngôi nhà đang ở, các công trình phụ trợ…

Nghi án hủy hoại tài sản tại vùng biển Hà Tĩnh: Bộ đội Biên phòng tỉnh chỉ đạo điều tra, xác minh, làm rõ

Hai bè mảng tự chế trong sự việc. (Ảnh: Bạn đọc cung cấp)
(PLVN) - Trả lời phản ánh về nghi án hủy hoại tài sản, cố ý gây thương tích tại vùng biển xã Xuân Yên, huyện Nghi Xuân theo đơn thư công dân, Bộ Chỉ huy Bộ đội Biên phòng (BĐBP) tỉnh Hà Tĩnh cho biết, vụ việc phải xác minh các tình tiết liên quan, có nhiều tình tiết phức tạp, cần phải điều tra xác minh, thu thập chứng cứ.

Có hủy được giấy khai sinh bị cấp sai?

Luật sư Đoàn Trung Hiếu.
(PLVN) - Bạn Bùi Dương (Thái Nguyên) hỏi: Trước đây bố mẹ tôi đi đăng ký khai sinh cho tôi ở xã A là họ Đỗ, sau đó không rõ nguyên nhân gì mà lại tiếp tục đăng ký khai sinh ở xã B mang tên họ Bùi (họ Bùi là đúng theo tên họ của bố và mẹ tôi), do vậy mà tôi có đến 2 giấy khai sinh. Giờ tôi muốn giữ lại giấy khai sinh họ Bùi thì có hủy được giấy khai sinh họ Đỗ đã được đăng ký trước đó hay không? Thủ tục thực hiện như thế nào?

Bạn đọc cho rằng bị chiếm đoạt tài sản thông qua thẻ tín dụng: Trả lời của Ngân hàng VPBank

Bạn đọc cho rằng bị chiếm đoạt tài sản thông qua thẻ tín dụng: Trả lời của Ngân hàng VPBank
(PLVN) - Báo PLVN mới nhận được văn bản phản hồi từ phía Ngân hàng Việt Nam Thịnh Vượng (VPBank) liên quan đến đơn của ông Hoàng Đức Thiện (trú tại thôn Tràng An, huyện Bình Lục, tỉnh Hà Nam) phản ánh về dấu hiệu lừa đảo, chiếm đoạt tài sản thông qua hình thức nhờ mở thẻ tín dụng. Đơn của ông Thiện được Báo PLVN chuyển đến VPBank.

Gửi di chúc cho người quen giữ được không?

Luật sư Hoàng Tuấn Vũ (Công ty Luật TNHH Tuệ Anh) - Đoàn Luật sư TP Hà Nội.
(PLVN) - Bạn Trần Tuyết (Hà Nội) hỏi: Bà tôi đã lập di chúc, nhưng chúng tôi là con, cháu thì không muốn bác tôi giữ mà muốn bà gửi cho một người quen của gia đình. Xin hỏi, bà tôi có thể gửi di chúc cho người khác giữ được không? Người nhận giữ di chúc phải làm gì khi bà tôi qua đời? Nếu như người giữ di chúc mà làm mất thì phải xử lý như thế nào?

Bản án từ năm 1983 bị cho rằng có tình tiết chưa hợp lý: TAND tối cao trả lời

Bản án từ năm 1983 bị cho rằng có tình tiết chưa hợp lý: TAND tối cao trả lời
(PLVN) - Báo PLVN vừa nhận được Công văn 43/TANDTC-GĐKTIII của TAND tối cao trả lời phản ánh của ông Ngô Tiến Nguyên trong vụ án hôn nhân gia đình (HN&GĐ) dẫn tới việc 13 năm ông Nguyên không được cấp sổ đỏ; do Báo PLVN chuyển đến. Theo đó, vụ án HN&GĐ nêu trong công văn đã được giải quyết tại bản án sơ, phúc thẩm và đã được TAND tối cao xem xét lại theo thủ tục giám đốc thẩm, tái thẩm.

Báo tin giả đến công an có bị xử phạt không?

Báo tin giả đến công an có bị xử phạt không?
(PLVN) - Việc báo tin giả hoặc trình báo thông tin sai sự thật đến các cơ quan, lực lượng chức năng đều là hành vi vi phạm pháp luật, có thể bị xử lý hành chính và thậm chí là bị xử lý hình sự.

Diễn biến sự việc đề xuất tặng công trình vi phạm cho Hải Dương: Một số sở, ngành nêu quan điểm “không tiếp nhận”

Công trình xây dựng vi phạm tại BVYHCT tỉnh Hải Dương. (Ảnh: Hoàng Giang)
(PLVN) - Theo báo cáo mới đây của Sở TN&MT tỉnh Hải Dương, sau khi được UBND tỉnh giao tham mưu xử lý nội dung Cty TNHH MTV Đại Sơn đề nghị tặng lại Bệnh viện Y học cổ truyền (BVYHCT) Hải Dương toàn bộ tài sản là công trình xây dựng vi phạm mà Cty đã xây dựng trên diện tích đất của bệnh viện; Sở TN&MT đã có công văn gửi các sở, ngành liên quan đề nghị cho quan điểm về nội dung trên.