Người phụ nữ dân tộc Tày mang khát vọng đưa thổ cẩm vươn ra biển lớn

Chị Nông Thị Thược vừa ngồi dệt vải vừa nghe hát Then qua chiếc điện thoại.
Chị Nông Thị Thược vừa ngồi dệt vải vừa nghe hát Then qua chiếc điện thoại.
(PLO) - Dưới bàn tay chị, những tấm thổ cẩm tuyệt sắc, thể hiện những nét tinh tế, sự hài hòa của một tâm hồn nghệ thuật. Người phụ nữ này còn nuôi khát vọng đưa nghề truyền thống của đồng bào dân tộc mình vươn xa, đua tài cùng thế giới. 

Tinh hoa thổ cẩm dân tộc Tày

Chị Nông Thị Thược (SN 1961, trú tại xóm Luống Nọi, xã Phù Ngọc, huyện Hà Quảng, Cao Bằng) là người dân tộc Tày. Từ nhỏ, chị đã được ông bà dạy về kỹ thuật thêu dệt thổ cẩm. Chính vì vậy mà chiếc khung cửi đã gắn liền với cuộc sống của biết bao thế hệ ở trong gia đình chị. Chị Thược cũng như bao phụ nữ người Tày khác, đều phải học dệt vải, tự tạo ra các sản phẩm thổ cẩm độc đáo trước khi lấy chồng. Đối với đồng bào dân tộc Tày, để đánh giá đức hạnh, phẩm chất, độ khéo léo, người ta dựa vào những sản phẩm của người phụ nữ làm ra.

Được biết xóm Luống Nọi, xã Phù Ngọc là cái nôi của làng nghề thêu dệt thổ cẩm của người Tày ở Hà Quảng. Biết phóng viên (PV) từ xuôi đến bản làng tìm hiểu về nghề dệt truyền thống, cán bộ thôn, xã đều giới thiệu đến gặp nghệ nhân Nông Thị Thược. Khi PV tìm đến, trong ngôi nhà sàn truyền thống, chị Thược đang miệt mài bên chiếc khung cửi, vừa làm chị vừa véo von một điệu hát Then. 

Chị bảo, chính làn điệu dân ca truyền thống của dân tộc là mạch nguồn cảm xúc để chị thỏa sức sáng tạo với các sản phẩm thổ cẩm. Chị Thược tâm sự: “Nghề này có từ lâu lắm rồi, mình không làm thì nó sẽ mai một, tôi muốn duy trì để con cháu biết đây là nghề dệt của dân tộc”. 

Theo chị Thược, chị học nghề từ năm 13 tuổi, đến năm 18 tuổi chị đã thuộc từng “chân tơ kẽ tóc” của kỹ thuật thêu dệt. Gia đình chị có nghề dệt đến nay đã là bốn đời người. Hiện ở trong làng có khoảng hơn 20 hộ dân cũng làm nghề này. Đối với bà con ở trong bản, nghề này chỉ làm theo thời vụ. Tuy nhiên đối với chị Thược, chị không kể thời gian, cứ rãnh rỗi là ngồi vào khung cửi.

Cũng theo chị Thược, thời kỳ khó khăn nhất của làng nghề là vào giai đoạn trước năm 1990. Thời kỳ đó đầu ra cho sản phẩm cực kỳ khó khăn. Để tìm đầu ra cho các sản phẩm của làng nghề, chị phải long đong lận đận đi khắp nơi ở các phiên chợ.

Khó khăn chồng chất khó khăn, với niềm đam mê nghề dệt, chị Thược lại đi khắp các vùng quê, nghiên cứu các mẫu hoa văn, phong tục tập quán để thổi hồn vào các sản phẩm. Kể từ năm 1990 trở đi, các sản phẩm của chị phần nào đã được người dân tiếp nhận. Các sản phẩm thổ cẩm đã thực sự đi vào đời sống của đồng bào.

Chị Thược giới thiệu về các mẫu sản phẩm thổ cẩm của mình.
Chị Thược giới thiệu về các mẫu sản phẩm thổ cẩm của mình. 

Không chỉ dừng ở đó, tại Hội chợ các làng nghề dân tộc Việt Nam, chị còn đem cả khung cửi, thể hiện tài hoa thêu dệt đặc trưng truyền thống của dân tộc để giới thiệu cho bạn bè trong nước và quốc tế biết đến. 

Người phụ nữ hào hứng kể: “Tháng 11/2014, tôi cũng đã có tham gia hội chợ văn hóa các dân tộc Việt Nam ở xã Đồng Mô. Lúc đó tôi và các chị em trong bản mang cả dàn khung cửi này đi theo. Sau khi gian hàng của tôi bày xong, ai cũng xúm lại ngắm nghía. Người thì xin số điện thoại, người thì đặt hàng. Đây chính là niềm cổ vũ, tiếp thêm động lực cho tôi sáng tạo”.

Bằng sự sáng tạo, pha lẫn những nét truyền thống và hiện đại, các sản phẩm của chị Thược đã có những nét chấm phá nhất định, điều đó được thể hiện bằng các đường nét hoa văn trên tấm vải. Để có được những đường nét hoa văn này, chị đã phải nghiên cứu tìm tòi, tự sáng tạo mới. Các hoa văn tinh tế đặc sắc nhất của người miền núi là con ngựa, hoa hồi, hoa đào…

Ngoài những đường nét hoa văn cổ truyền, người phụ nữ này còn sáng tạo ra khoảng hơn 20 loại hoa văn hiện đại. Chính vì vậy khi cầm vào những sản phẩm của chị tạo ra luôn lộng lẫy, tươi mới, điểm chút chấm phá, gợi lên những nét tinh tế rất đặc trưng của người miền núi. Ngoài các sản phẩm là khăn, váy áo, chị Thược còn làm ra vô số các sản phẩm khác nhau, như: khăn trải bàn, khăn trải ghế, gối, chăn, đệm, mặt địu…

Nữ nghệ nhân mong muốn rằng, Nhà nước cần phải tổ chức nhiều cuộc hội thảo và các hội chợ về các sản phẩm thổ cẩm của các dân tộc thiểu số hơn nữa để các nghệ nhân như chị đem khả năng và sự sáng tạo  của mình ra so tài. Hiện tại các mẫu sản phẩm của chị Thược đã được  khách hàng ở một số tỉnh thuộc vùng núi phía bắc đặt mua. Không những thế, các sản phẩm của chị và bà con làm ra cũng đã len loi vào thị trường thuộc các tỉnh ở khu vực miền Nam như: Trà Vinh, Long An, Bến Tre… 

Nỗi trăn trở của các nghệ nhân trên núi

Có lẽ, để có được sự thành công trong việc đưa sản phẩm của mình ra được thị trường cũng là một điều rất khó khăn. Mặc dù có những khó khăn nhất định, nhưng đối với một người đam mê nghệ thuật thêu dệt như chị Thược thì không có một rào cản nào ngăn được. Ngoài tham gia quảng bá sản phẩm trong hội chợ, ở Bảo tàng Văn hoá các dân tộc Việt Nam tại Thái Nguyên, chị còn được mời tham dự để giới thiệu các sản phẩm đặc sắc của mình đến với bạn bè trong nước và quốc tế.

Chị Thược trăn trở: “Năm 2010, tại Bảo tàng Văn hoá các dân tộc Việt Nam, hôm đầu tiên tôi mạnh dạn đem một số túi thổ cẩm dân tộc đi bán, cạnh đó là khung cửi để tôi trực tiếp “tác nghiệp” nên thu hút được lượng lớn khách tham quan. Vừa dệt vải, tôi vừa quảng bá các sản phẩm, đến cuối hội chợ hơn 60 cái túi của tôi đã được khách hàng mua hết sạch”.

Năm 2011, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Cao Bằng đã đầu tư trang bị cho Chi hội Phụ nữ thuộc làng nghề thôn Luống Nọi các khung cửi dệt vải. Thời gian đầu, số lượng chị em ở trong làng tham gia theo học nghề lên đến 40 người. Nhưng do thu nhập thấp nên một số các chị em đã nghỉ, hoặc chỉ làm theo thời vụ. Hiện trong làng chỉ con hơn 20 chị em thường xuyên làm nghề. Hiện chỉ khi nào có nhiều đơn đặt hàng, khi có khách cần số lượng lớn, chị Thược lại huy động các chị em ở trong làng cùng làm. Mỗi một tấm thổ cẩm được chị Thược  bán với giá là 40 nghìn đồng.

Dù chưa có thương hiệu nhưng các sản phẩm của chị Thược làm ra đều có chất lượng tốt, mẫu mã đẹp, giá cả phải chăng nên luôn có một lượng khách nhất định. Chị Thược tự tin nói rằng, xét về tay nghề thì khả năng thêu dệt của bà con Luống Nọi ít có nơi nào cạnh tranh được.

Hiện chị Thược đã được phong tặng danh hiệu Nghệ nhân làng nghề Việt Nam.
Hiện chị Thược đã được phong tặng danh hiệu Nghệ nhân làng nghề Việt Nam. 

Để có những mẫu hoa văn, trong quá trình thêu dệt, những nghệ nhân như chị Thược phải vắt óc để sáng tạo để có bản sắc và dấu ấn riêng. Đối với sản phẩm thổ cẩm của dân tộc Tày, để có những hoa văn đường nét tinh tế, những nghệ nhân phải vắt từng sợi chỉ mới làm được. Chỉ cần lệch một sợi chỉ là tác phẩm đã có sự khác biệt rồi nên mình phải nhớ để làm lại. 

Hiện chị Thược đã được phong tặng danh hiệu là Nghệ nhân làng nghề Việt Nam Ban Chấp hành Trung ương Hiệp hội Làng nghề Việt Nam trao tặng. Theo nữ nghệ nhân, vừa qua Bảo tàng Văn hoá các dân tộc Việt Nam tại Thái Nguyên đang hoàn thiện hồ sơ để UNESCO công nhận các sản phẩm của làng nghề Luống Nọi là di sản văn hóa. 

Nghệ nhân dân tộc Tày này không giấu được vui mừng: “Mình hồi hộp chờ đợi kết quả, nếu được UNESCO công nhận thì các sản phẩm là tinh hoa văn hóa dân tộc Tày sẽ được quảng bá khắp nơi trên thế giới.”  

Đọc thêm

Xuất khẩu gạo thu về 2,56 tỷ USD trong 5 tháng đầu năm

Xuất khẩu gạo sang Indonesia đạt 677 nghìn tấn, tăng 83,4% trong 5 tháng đầu năm. (Ảnh minh họa)
(PLVN) - Theo số liệu thống kê của Tổng cục Hải quan vừa công bố, trong 5 tháng đầu năm xuất khẩu gạo của Việt Nam đạt gần 4,03 triệu tấn, thu về 2,56 tỷ USD. Trong đó, Philippines và Indonesia là 2 khách hàng lớn nhất của gạo Việt Nam ở thị trường Đông Nam Á.

Nhiều diễn biến bất ngờ trên thị trường vàng

Tình trạng xếp hàng mua vàng sẽ giảm khi các ngân hàng triển khai đăng ký mua trực tuyến. (Ảnh: PV)
(PLVN) - Thị trường vàng có một tuần biến động khá lớn, khi lần đầu tiên, kể từ ngày Ngân hàng Nhà nước bán ra cho ngân hàng thương mại nhà nước, vàng miếng SJC đã xuất hiện nhiều mức giá khác nhau trên thị trường. Thậm chí có cửa hàng vàng thông báo mức bán ra ngày 16/6 lên đến 82 triệu đồng/lượng, trong khi giá phổ biến vẫn là 76,98 triệu đồng/lượng.

Đề xuất lập Khu thương mại tự do (FTZ) tại Đà Nẵng : Kỳ vọng động lực phát triển mới cho đô thị trung tâm miền Trung

Một góc TP Đà Nẵng. Ảnh trong bài: Vũ Vân Anh)
(PLVN) - Thí điểm thành lập Khu thương mại tự do (FTZ) tại Đà Nẵng là một nội dung quan trọng trong dự thảo Nghị quyết sửa đổi, bổ sung Nghị quyết 119/2020/QH14 về thí điểm tổ chức mô hình chính quyền đô thị và một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển TP Đà Nẵng; đã được Chính phủ trình lên Quốc hội tại Tờ trình 188/TTr-CP ngày 26/4/2024.

Nỗi trăn trở với dự án nhiều lần thất hứa

Ảnh minh họa.
(PLVN) - Tại Hội nghị lần thứ 31 của Ban Chấp hành Đảng bộ TP HCM bàn về phát triển kinh tế - xã hội và một số vấn đề khác tổ chức mới đây, một lần nữa Bí thư Thành ủy TP HCM Nguyễn Văn Nên đặc biệt lưu ý đến đề án phát triển hệ thống đường sắt đô thị TP.

Doanh nghiệp kinh doanh các mặt hàng nông sản cần lưu ý gì khi lập hóa đơn?

Doanh nghiệp kinh doanh các mặt hàng nông sản cần lưu ý gì khi lập hóa đơn?
(PLVN) - Theo quy định của chính sách thuế GTGT, sản phẩm trồng trọt (bao gồm cả sản phẩm rừng trồng), chăn nuôi, thuỷ sản, hải sản nuôi trồng, đánh bắt chưa chế biến thành các sản phẩm khác hoặc chỉ qua sơ chế thông thường của tổ chức, cá nhân tự sản xuất, đánh bắt bán ra và ở khâu nhập khẩu thuộc đối tượng không chịu thuế GTGT.

Khởi công dự án khu công nghiệp VSIP Lạng Sơn

Các đại biểu thực hiện nghi lễ khởi công KCN VSIP Lạng Sơn.
(PLVN) - Sáng nay 14/6, UBND tỉnh Lạng Sơn phối hợp với Công ty Cổ phần Phát triển đô thị và Khu công nghiệp Việt Nam - Singapore (VSIP JSC) tổ chức lễ khởi công dự án Khu công nghiệp (KCN) VSIP Lạng Sơn (tỉnh Lạng Sơn).

Vinafood 1 có tân Tổng Giám đốc

Tân Tổng Giám đốc Trần Sơn Hà (giữa) nhận quyết định từ lãnh đạo Ủy ban Quản lý vốn Nhà nước tại doanh nghiệp.
(PLVN) - Chủ tịch Ủy ban Quản lý vốn Nhà nước tại doanh nghiệp nói tân Tổng Giám đốc Tổng công ty Lương thực miền Bắc (Vinafood 1) là cán bộ được đào tạo bài bản, đã khẳng định được năng lực, trách nhiệm và nhận được tín nhiệm cao của đội ngũ lãnh đạo, cán bộ và người lao động Vinafood 1.

Thị trường chứng khoán hoạt động an toàn, ổn định dù nhà đầu tư nước ngoài liên tục bán ròng

Bộ trưởng Bộ Tài chính Hồ Đức Phớc làm việc với HOSE chiều 13/6.
(PLVN) - 6 tháng đầu năm thị trường chứng khoán (TTCK) Việt Nam ghi nhận nhà đầu tư nước ngoài (NĐTNN) liên tục bán ròng, với giá trị bán ròng lũy kế trên 38 nghìn tỷ đồng. Tuy nhiên theo lãnh đạo Ủy ban chứng khoán nhà nước (UBCKNN), TTCK Việt Nam vẫn hoạt động ổn định, an toàn, minh bạch, thanh khoản cao, tiếp tục khẳng định là kênh dẫn vốn quan trọng của nền kinh tế…

Nhiều lợi thế cho hàng Việt khi Anh gia nhập CPTPP

Vương quốc Anh đã chính thức công nhận Việt Nam là một nền kinh tế thị trường.
(PLVN) - Vương quốc Anh là một trong 5 thị trường chi nhiều nhất cho nhập khẩu hàng hóa. Hiện, hàng Việt mới chỉ chiếm chưa đến 1% số lượng nhập khẩu của quốc gia này dù 2 bên đã có hiệp định thương mại song phương từ năm 2021. Việc Anh gia nhập CPTPP (Hiệp định Đối tác toàn diện xuyên Thái Bình Dương) được kỳ vọng sẽ thúc đẩy mạnh mẽ hơn sự gia tăng hàng Việt ở đất nước này.

Thị trường thép nhiều 'điểm sáng'

Nhiều sản phẩm thép tăng về giá bán và sản lượng.
(PLVN) - Cả yếu tố quốc tế và trong nước đều đang có những yếu tố tích cực tác động đến thị trường thép, khiến lĩnh vực này ở nước ta được đánh giá khả quan, triển vọng trong ngắn hạn.

Agribank được vinh danh 3 sản phẩm dịch vụ tài chính tiêu biểu tại Diễn đàn Cấp cao Cố vấn tài chính Việt Nam – VWAS 2024

Agribank - giải pháp tài chính cá nhân sáng tạo
(PLVN) - Vừa qua, tại Diễn đàn Cấp cao Cố vấn tài chính Việt Nam – VWAS 2024, Agribank được vinh danh ở ba hạng mục: Dịch vụ khách hàng ưu tiên tiêu biểu; Sản phẩm công nghệ và chuyển đổi số tiêu biểu; Giải pháp tài chính cá nhân sáng tạo và được Ban tổ chức trao tặng danh hiệu là Doanh nghiệp Vì sự phát triển dịch vụ tài chính trong hai năm liên tiếp.

“Tương lai thị trường tín chỉ carbon Việt Nam: Góc nhìn từ tiềm năng kinh tế, môi trường và khuôn khổ pháp lý”

Toàn cảnh Tọa đàm “Tương lai thị trường tín chỉ Carbon Việt Nam: Góc nhìn từ tiềm năng kinh tế, môi trường và khuôn khổ pháp lý”
(PLVN) - Sáng ngày 12/6, tại TP Hồ Chí Minh, Agribank đồng hành cùng báo Pháp Luật Việt Nam tổ chức Tọa đàm “Tương lai thị trường tín chỉ carbon Việt Nam: Góc nhìn từ tiềm năng kinh tế, môi trường và khuôn khổ pháp lý”, nhằm đưa ra các giải pháp để phát triển kinh tế không bằng mọi giá mà phải đi đôi với bảo vệ môi trường.