Ly kỳ vụ trọng án giết người xưng công

(PLO) - Nếu cứ tra trong bộ sử đồ sộ của nhà Nguyễn: Đại Nam thực lục, thì ta có thể tìm thấy vô số những vụ án từ án nhỏ đến trọng án diễn ra trong thời trị vì của các vị vua Nguyễn. Riêng ở đây, chúng tôi xin gửi đến bạn đọc một vụ án, mà ở đó, những kẻ thủ ác không chỉ ỉm đi tội trạng tày trời của mình, chúng còn “vải thưa che mắt thánh” để biến tội ác ấy thành công trạng để xin ban thưởng. 

Thời Nguyễn vào đời vua Minh Mạng, đã lập nên ty Tam Pháp để xử án. Cơ quan này được Michel Đức Chaigneau trong “Souvenirs de Hué” (Hồi ký Huế) giải thích là “Chính trong tòa án này được xét xử các vụ án chung thẩm còn tranh cãi hoặc những vụ án mà bản án có những xét xử khác không công nhận thẩm quyền của tòa án kia”.

Theo “Từ điển chức quan Việt Nam”, thì đây là nơi phối hợp ba cơ quan xét việc hình án là bộ Hình (Tư pháp), Đô sát viện (viện Giám sát) và Đại Lý tự (tòa Phá án) để giải quyết thỏa đáng những điều khiếu nại của nhân dân.

Tiếng trống nơi ty Tam Pháp

Theo cụ Hà Ngại thuật lại trong hồi ức “Khúc tiêu đồng”, ta được biết tại ty Tam Pháp, có để một chiếc trống, được gọi là trống đăng văn. Trống này để “ai có việc oan ức, có thể làm một lá đơn dâng lên vua rồi đội cái đơn lên đầu, lấy dùi đánh vào trống, quì xuống chờ đợi. Sẽ có một viên đội đến bắt trói người đánh trống lại; trong khi ấy, các quan họp lại, lấy đơn kêu kia tâu lên vua.

Vua ngự lãm rồi phê, giao cho ty ấy hoặc một hay hai vị đại thần nào đó tra xét”. Việc bắt trói người đánh trống, được “Theo dòng triều Nguyễn” giải thích là nhằm đề phòng những kẻ gây rối đánh trống gây náo loạn kinh thành, nên người đánh trống sẽ phải tự trói tay chân mình lại để khẳng định tiếng trống Đăng Văn ấy đúng là của mình đánh. Chính mình là nhân chứng của mình, mình phải chịu trách nhiệm về sự đúng đắn của tiếng trống ấy.

Miêu tả trên khá tương đồng với ý kiến của Michel Đức Chaigneau: “Không có gì ngăn cản bước đi và cách tiến hành, người khiếu nại không mệt mỏi của chúng ta mang theo đơn cương quyết đến tòa Tam Pháp, gặp ngay ở cửa một chiếc trống to với cái dùi, ông nắm lấy và đánh mạnh ba tiếng theo sau là những tiếng thúc nhanh hơn và chờ đợi một lát.

Một nhân viên xuất hiện với giọng hỏi nghiêm trang: “- Ông kêu gì?”. Người kia trả lời: “- Công lý” với hai tay đưa bản đơn cao ngang trán cho người này. “- Ông sẽ nhận được”, người nhân viên trả lời, nắm lấy bản cáo trạng đi ra và không nói gì hơn”. 

Ly kỳ vụ trọng án giết người xưng công ảnh 1
Trống đăng văn nơi Tam Pháp ty

Trống đăng văn được dùng để giúp cho những người oan ức, trong đó có dân thường thấp cổ bé họng mong tìm kiếm được sự công bằng ở đấng kim thượng. Cũng bởi tính chất quan trọng thế, nên vẫn theo cụ Hà Ngại cho biết: “Đó là thuộc trường hợp oan ức to lớn mới có người mạo hiểm mà làm, rất ít khi xảy ra”.

Dẫu ít xảy ra, nhưng không phải không có đâu. Mà vụ án dưới đây, tiếng trống đăng văn rõ là đã phát huy được công dụng của nó.  

Giết người mạo nhận xưng công

Vụ án chúng tôi muốn đề cập tới, xảy ra vào thời vua Tự Đức, nhằm tháng 4 năm Tân Hợi (1851), được “Đại Nam thực lục” thuật lại tường tận, chi tiết. Nay, cứ theo bộ sử này mà chép lại hầu bạn đọc để không làm sai lệch đi thông tin. 

Số là vào thời gian ấy, có Chưởng vệ là Phạm Trung Xích, cùng với viên Lang trung là Tôn Thất Thiều quản suất thuyền Bằng đoàn (nghĩa là chim bằng cất cánh bay) đi tuần biển. Chúng tâu lên vua rằng khi đi tuần nơi phần biển thuộc địa phận Quảng Nam Quảng Ngãi, thì gặp 3 chiếc thuyền giặc. Xích cùng với Thiều đã chỉ huy lính khai hỏa pháo, bắn chìm một chiếc, còn hai chiếc kia, một chiếc chạy trốn về phía đông, một chiếc khác bị súng lớn bắn phá. 

Quân giặc nhiều tên bị thương hoặc bị tử thương không bắn lại được quân của triều đình. Biền binh bèn tiến lại giết hết khoảng 70 - 80 tên giặc, rồi bắt lấy thuyền chở về vùng Chiêm Dữ neo đậu lại. Hai viên Chưởng vệ họ Phạm và Lang trung họ Tôn đem theo những biền binh tham gia đánh giặc đắc lực để xin thưởng công. 

Vua Tự Đức khi biết được việc ấy, lấy làm nghi ngờ tính xác thực của vụ việc, do đó sai quan bộ Binh tìm hiểu cho rõ sự tình. Ngoài sự nghi ngờ của vua Tự Đức dẫn tới việc phúc khám lại vụ việc, tác giả Tôn Thất Thọ trong“Theo dòng nhà Nguyễn” cung cấp thêm một thông tin rằng một tên biền binh trong số họ nhà gần phố Gia Hội, là nơi Hoa kiều tập trung nhiều. Sau chuyến đi đó, khi về nghỉ, nhân ăn nhậu cùng bạn bè, không tiền trả, cầm chiếc nhẫn cho chủ quán.

Chẳng may cho y, vợ một người mất tích nhận ra (vì mặt nhẫn có khắc tên chồng bà), bèn viết đơn vào thành đánh trống đăng văn mà chúng tôi đề cập ở trên để kêu oan. Thông tin này, tiếc là tác giả lại không cho biết nguồn dẫn từ đâu để có thể xác tín. 

Ly kỳ vụ trọng án giết người xưng công ảnh 2

Lại nói về việc tra xét, chân tướng thực sự của vụ việc dần lộ ra. Bằng các biện pháp nghiệp vụ, quan bộ Binh sau khi tìm hiểu, tra vấn, thì Đội trưởng vệ Tuyển phong là bọn Trần Hựu đã phải thú nhận sự thật mà chúng che giấu. Theo lời khai của chúng, chân tướng vụ việc được phơi bày rõ ràng. Cụ thể là:

Ngày 18 tháng 4, khi thuyền đi tuần đang đậu ở cửa biển Thị Nại (nay thuộc Bình Định) thì nhận được tin báo có 3 chiếc thuyền hình dáng không quen đang xuất hiện ở địa phận biển đảo Thanh Dữ. Phạm Trung Xích liền dẫn thuyền ra tìm rồi mở pháo khai hỏa tấn công. Nhưng tuyệt nhiên mấy chiếc thuyền ấy không bắn phản công mà chỉ hướng về phía đông mà chạy xa.

Thuyền tuần đuổi theo, khi đến gần một chiếc thuyền trong số ấy và tiếp tục bắn. Mới bắn một phát thì chiếc thuyền cuốn buồm lên rồi tiến tới thuyền tuần, có 33 người trình thẻ thuyền cho đội tuần biển. 

Trong số ấy, có người nói trước kia từng ngụ ở phố Thừa Thiên, có quen biết Lang trung Tôn Thất Thiều. Ấy nhưng Tôn Thất Thiều chẳng hiểu có nhớ hay không, lại cho là rằng đây là những con buôn gian lận nên lệnh bắt giữ lại rồi đem chém.

Phạm Trung Xích nghe theo lời Tôn Thất Thiều liền lệnh cho Suất đội Thủy sư Dương Cù cầm đầu một nhóm đem những người trong thuyền giết hết cả. Số nhân mạng bị chúng làm hại lên tới 76 người. Giết xong, xác ném tất xuống biển. 

Vụ việc đã rõ ràng, những kẻ giết người càn bậy bị triều đình luận tội và kết án. “Đại Nam thực lục” cho biết chi tiết tội trạng và mức xử những bị can này. Theo đó bộ thần cho rằng bọn Phạm Trung Xích phạm cái tội giết càn mà còn mạo xưng là có công giết giặc, đưa sang Pháp ty tra xét.

Khi đem ra nghị xử thì “cho Thiều là thủ mưu, bắt đổi theo họ mẹ là Đặng Thiều, cùng với Phạm Xích là người đồng mưu đều xử tội lăng trì; còn vợ con cũng phải chiểu án chia đi ghép ở một nơi. Dương Cù xử tội trảm quyết. Trần Văn Hựu biết thú ra trước tình trạng việc án, cho miễn nghị”. Bản án liên quan đến mạng người, nên vua là người quyết định cuối cùng. Sau khi lời nghị án được dâng lênh, vua Tự Đức sau khi xem, đều theo cả.

Thế là Tôn Thất Thiều, Phạm Trung Xích chẳng những chẳng được thưởng công, thêm chức tước bổng lộc gì, mà thân thể còn phải chịu đau đớn, chết dần chết mòn khi từng mảnh thịt bị xẻo mà hồn chia lìa xác, tim còn phập phồng nơi lồng ngực.

Trần Đình Ba
Cùng chuyên mục

Đọc thêm

Lan tỏa sự tử tế trên mạng xã hội

Nhiều nạn nhân bị tấn công trên mạng xã hội.
(PLVN) - Bên cạnh những tiện ích rất lớn, những tác hại của mạng xã hội đem lại cũng không nhỏ. Đó là những thông tin bôi nhọ, xúc phạm danh dự, nhân phẩm, xâm hại đời tư, kích động bạo lực, quấy rối, khiêu dâm, “ném đá hội đồng”… ngày càng phát triển nhiều hơn. Đây là một “căn bệnh” nhức nhối thời đại 4.0, thậm chí còn là những nhát dao vô hình cướp đi mạng sống của nhiều bạn trẻ.

Câu chuyện từ trái tim

PGS.TS Lân Hiếu - Câu chuyện từ trái tim đầy chân thực, rung động về người thầy thuốc tận tụy.
(PLVN) - Gần đây, khi dịch bệnh COVID-19 hoành hành, có không ít những cuốn sách do các bác sĩ viết, hoặc viết về bác sĩ, gây xúc động sâu sắc.

Khóa học làm giàu hay làm con nợ?

Hình ảnh khóa học làm giàu.
(PLVN) - Nếu như trước đây, muốn trở nên giàu có thì cần rất nhiều yếu tố như thời thế, năng lực hay may mắn. Nhưng ngày nay, để trở nên giàu có thì lại cực kì đơn giản khi chỉ cần tham gia khóa học làm giàu?

Nhà báo 'nhìn' phụ nữ - xin đừng định kiến!

Đừng tạo ra những định kiến giới trong việc điều khiển phương tiện giao thông
(PLVN) - Không dám vơ đũa cả nắm vì nếu không có sự đóng góp của báo chí, truyền thông thì sự nghiệp giải phóng phụ nữ, đấu tranh vì bình đẳng giới… sẽ không thể có được thành công như ngày hôm nay. Nhưng, đây đó, vẫn còn những tác phẩm truyền thông có góc nhìn hạn hẹp, nếu không muốn nói là vẫn còn ẩn chứa định kiến khiến hình ảnh người phụ nữ trong đó luôn ở phía sai, phía lỗi, bất kể sự thật là thế nào…

Báo chí với sứ mệnh 'lan tỏa cái đẹp dọn dẹp cái xấu'

Báo chí với sứ mệnh 'lan tỏa cái đẹp dọn dẹp cái xấu'
(PLVN) - Sự xuất hiện và phát triển mạnh mẽ của mạng xã hội không những không làm hạn chế vai trò của báo chí, mà còn đặt ra cho người làm báo một sứ mệnh mới: Đưa ra những thông tin chính thống, có kiểm chứng, góp phần “dọn dẹp” tin rác, lan tỏa cái đẹp, “dọn dẹp” cái xấu, ổn định cuộc sống.

Nhiều tỉnh, thành phố có chỉ số tia cực tím gây hại ở mức rất cao

Nhiều tỉnh, thành phố có chỉ số tia cực tím gây hại ở mức rất cao
(PLVN) -  Theo Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia, do ảnh hưởng của vùng áp thấp nóng phía Tây kết hợp với hiệu ứng phơn mạnh nên từ ngày 19-21/6, khu vực Bắc Bộ và Trung Bộ có nắng nóng gay gắt và đặc biệt gay gắt với nhiệt độ cao nhất phổ biến 37-40 độ C, có nơi trên 40 độ C.

Đồng Tháp hỗ trợ nhân dân TP HCM vượt qua dịch COVID-19

Đồng Tháp hỗ trợ nhân dân TP HCM vượt qua dịch COVID-19
(PLVN) - Khoảng 20 tấn gạo, 05 tấn khoai lang, 300 kg cá khô, 600 chai nước mắm, 1.000 trứng gà sẽ được vận chuyển bằng xe tải từ Đồng Tháp đến TP HCM. Tổng trị giá hơn 300 triệu đồng do Uỷ ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh vận động các tổ chức, điạ phương và mạnh thường quân hỗ trợ.

Tin giao thông đến sáng 19/6: Tài xế bị thương khi xe đầu kéo lật; hàng chục cảnh sát lập chốt ngăn tài xế gây tai nạn rồi bỏ chạy

Tin giao thông đến sáng 19/6: Tài xế bị thương khi xe đầu kéo lật; hàng chục cảnh sát lập chốt ngăn tài xế gây tai nạn rồi bỏ chạy
(PLVN) - Xe đầu kéo lật ngang trong khu công nghiệp; truy tìm tài xế xe Mercedes – Benz gây tai nạn rồi bỏ chạy; khởi tố tài xế “ngáo đá” tông bị thương CSGT; hàng chục cảnh sát lập chốt ngăn tài xế gây tai nạn bỏ chạy là những tin giao thông đáng chú ý ngày 18/6.

Phòng chống thiên tai: Lấy sự an toàn của người dân làm thước đo kết quả

Phòng chống thiên tai: Lấy sự an toàn của người dân làm thước đo kết quả
(PLVN) - Quan điểm chỉ đạo chung đối với công tác phòng, chống thiên tai, ứng phó sự cố và tìm kiếm cứu nạn là phải chủ động hơn nữa, quyết tâm cao nhất để hạn chế thiệt hại do thiên tai gây ra, lấy sự an toàn của người dân làm thước đo cho kết quả các hoạt động của phòng, chống thiên tai; phòng chống thiên tai phải lấy phòng ngừa là chính, từ cơ sở là chính, thực hiện tốt phương châm “4 tại chỗ”.

Sơn La: Dấu ấn trong xây dựng nông thôn mới

 Nhiều sản phẩm nông nghiệp của tỉnh Sơn La có giá trị kinh tế cao, góp phần nâng cao thu nhập cho người dân.
(PLVN) - Với sự quyết tâm cao của cả hệ thống chính trị, cùng sự đồng sức, đồng lòng của nhân dân, sau 10 năm thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, Sơn La đã đạt được những kết quả đáng ghi nhận. Diện mạo khu vực nông thôn đang từng ngày “thay da, đổi thịt”, đời sống của nhân dân không ngừng được cải thiện, nâng cao.