Có nên đưa triết lý giáo dục vào Luật Giáo dục?

(PLO) - Vừa qua, Văn phòng Chương trình Khoa học Giáo dục (Bộ Giáo dục và Đào tạo) phối hợp với Trường Đại học (ĐH) Khoa học Xã hội và Nhân văn (ĐH Quốc gia TP HCM) tổ chức tọa đàm khoa học “Triết lý giáo dục và triết lý giáo dục trong Luật Giáo dục sửa đổi”. 
Có nên đưa triết lý giáo dục vào Luật Giáo dục? Từ những “sự cố giáo dục” gần đây, dư luận quan tâm hơn đến vấn đề "triết lý giáo dục". (Ảnh: Công bố quyết định khởi tố, bắt tạm giam đối với bị can do có gian lận trong kỳ thi tốt nghiệp THPT tại Hà Giang)

Các “sự cố” có phải do thiếu triết lý giáo dục?

Theo GS.TSKH Trần Ngọc Thêm, Chủ nhiệm Đề tài cấp Nhà nước “Triết lý giáo dục Việt Nam: Từ truyền thống đến hiện tại”, Việt Nam là một trong những quốc gia dành sự quan tâm rất lớn cho việc tìm hiểu triết lý giáo dục (TLGD). Số lượng lượt truy cập qua google để tìm hiểu cụm từ “Triết lý giáo dục” bằng tiếng Việt chỉ đứng sau tiếng Anh và cao hơn nhiều so với tiếng Trung và tiếng Nga.

Lý do chính dẫn đến sự quan tâm về triết lý giáo dục là do có những “sự cố giáo dục” (khởi đầu từ những vụ bê bối trong các kỳ thi tốt nghiệp vào các năm 2006-2013). Ngoài ra, một loạt hội thảo, tọa đàm bàn về TLGD trong các năm 2007-2011, các cuộc thảo luận liên quan đến giáo dục nói chung và TLGD nói riêng trên diễn đàn Quốc hội trong những năm gần đây cũng đã tạo nên những cú “hích”.

Ở Việt Nam đã hình thành hai luồng ý kiến. Luồng ý kiến thứ nhất cho rằng nguyên nhân gốc của tình trạng gia tăng “sự cố giáo dục” nằm ở TLGD với quan niệm là do Việt Nam thiếu (chưa có, không có) triết lý giáo dục hoặc là do ta có TLGD nhưng nó sai lầm.

Luồng ý kiến thứ hai cho rằng nguyên nhân gốc của tình trạng gia tăng “sự cố giáo dục” không nằm ở TLGD. Việt Nam có TLGD và nó không sai; tình trạng “sự cố” là do khâu triển khai, thực hiện triết lý giáo dục chưa tốt.

Từ kết quả nghiên cứu bước đầu, nhóm thực hiện đề tài đề xuất, Việt Nam cần phải có tuyên bố rõ ràng về những tư tưởng triết lý trong Luật Giáo dục qua những điều khoản cụ thể chứ không nên tách thành một chương riêng trong Luật. Nhóm nghiên cứu gợi ý có thể đặt tên là “mục đích, mục tiêu, nguyên lý giáo dục” chứ không gọi thẳng là TLGD, vì không phải ngẫu nhiên mà không nước nào làm thế.

Về các thành tố trong cấu trúc của TLGD, GS.TSKH Trần Ngọc Thêm cho biết: cấu trúc phổ biến của khái niệm TLGD gồm năm thành tố. Trong đó sứ mệnh giáo dục là thành tố gốc; còn mục tiêu giáo dục là thành tố trung tâm, cốt lõi, trực tiếp chi phối ba thành tố còn lại (nội dung giáo dục, phương pháp giáo dục, nguyên lý giáo dục).

Có nên áp đặt?

Trong khi đó, TS Phạm Đỗ Nhật Tiến khẳng định, giáo dục Việt Nam từ trước đến nay vẫn vận động dưới sự dẫn dắt của một TLGD. Cũng như một số nước trên thế giới, triết lý này được biểu hiện thông qua những quan điểm về sứ mệnh, mục tiêu, nguyên lý giáo dục.

Theo ông Tiến, trong 32 năm đổi mới giáo dục vừa qua, TLGD Việt Nam có sự vận động cùng với bước tiến về kinh tế - xã hội của đất nước, được quy định trong các quan điểm chỉ đạo của Đảng về phát triển giáo dục, và được thể chế hóa trong các văn bản luật, từ Luật Giáo dục 1998, đến Luật Giáo dục 2005, Luật Giáo dục đại học 2012, Luật Giáo dục nghề nghiệp 2014.

Trong giai đoạn phát triển hiện nay, đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế, TLGD Việt Nam được quy định trong Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên CNXH (bổ sung, phát triển năm 2011) và đã được thể chế hóa trong các quy định về mục tiêu, nguyên lý, định hướng phát triển giáo dục trong Luật Giáo dục 2005 cũng như trong các quy định tương ứng của Luật Giáo dục đại học và Luật Giáo dục nghề nghiệp.

Trước câu hỏi, nên hay không có quy định riêng về TLGD trong Luật Giáo dục, TS Phạm Đỗ Nhật Tiến cho biết, theo thông lệ quốc tế, không có quy định riêng nào về TLGD trong văn bản luật, vì vậy không nên đặt vấn đề có một quy định về TLGD trong tiến trình xây dưng Luật Giáo dục sửa đổi.

Vấn đề chỉ là ở chỗ xem xét chỉnh sửa, bổ sung các quy định về mục tiêu, nguyên lý và định hướng phát triển giáo dục trong Luật Giáo dục để thể chế hóa một cách phù hợp các chủ trương đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục Việt Nam trong bối cảnh mới.

Cùng quan điểm với TS Phạm Đỗ Nhật Tiến, GS Trần Kiều cũng nêu quan điểm không nên đưa vào Luật Giáo dục sửa đổi một chương với tên cụ thể là “Triết lý giáo dục”. Theo ông,  nếu có một tên chương như vậy, tranh luận sẽ xảy ra ngay, vì hiện nay chưa có đồng thuận cao về TLGD. Tuy nhiên, TLGD cần phải được thể hiện thông qua các nội dung khác trong Luật.

Đồng thời, GS Nguyễn Minh Thuyết, Tổng Chủ biên Chương trình giáo dục phổ thông mới cũng cho rằng không nên có điều luật về TLGD. “Khi xây dựng chương trình giáo dục phổ thông mới, chúng tôi đã tham khảo các nước, thực tế không có chương trình nào có mục về TLGD mà triết lý thể hiện ở mục tiêu, quan điểm thực hiện chương trình. Tôi nghĩ trong luật cũng vậy”.

Nhóm nghiên cứu gồm TS Nguyễn Duy Mộng Hà, Ths Nguyễn Thị Thanh Huyền, TS Lê Văn Tùng khi nghiên cứu về TLGD trong luật giáo dục của một số nước cũng chỉ ra rằng, TLGD nhìn chung không được tuyên bố hiển ngôn bằng khái niệm “triết lý giáo dục” trong các luật giáo dục mà thông qua các mục tiêu, nguyên tắc giáo dục, trong đó xu hướng chung là giáo dục mang tính toàn diện, tính hội nhập và học tập suốt đời, trách nhiệm công dân.

Chia sẻ về TLGD qua các thời kỳ lịch sử, GS Hồ Ngọc Đại cho rằng, TLGD ngày nay là hợp tác. Đó là quan hệ hợp tác giữa nhà trường - xã hội; nhà trường - gia đình; hợp tác thầy - trò, giữa thầy với thầy; giữa trò với trò. Và khi đã hợp tác thì phải theo nguyên tắc thỏa thuận, không ai áp đặt ai.

Uyên Na
Cùng chuyên mục
Năm Covid-19 và “mùa vàng” Olympic

Năm Covid-19 và “mùa vàng” Olympic

(PLVN) - Tại buổi Lễ tuyên dương học sinh THPT đoạt giải Olympic quốc tế vừa qua, các em học sinh xuất sắc đoạt giải Olympic quốc tế và khu vực năm 2020 đã vinh dự đón nhận Huân chương Lao động của Nhà nước, Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ, Bằng khen của Bộ trưởng Bộ GD&ĐT…

Đọc thêm

Tăng cường chống buôn lậu để bảo đảm thị trường Tết lành mạnh

Tăng cường chống buôn lậu để bảo đảm thị trường Tết lành mạnh
(PLVN) - Dịp cuối năm, nhu cầu tiêu dùng hàng hóa của người dân tăng cao, đây cũng là thời điểm các hoạt động buôn lậu, gian lận thương mại, buôn bán, sản xuất hàng cấm, hàng giả diễn biến phức tạp. Nhằm bảo đảm quyền lợi chính đáng cho người tiêu dùng, bình ổn thị trường cuối năm và dịp Tết Nguyên đán Tân Sửu 2021, các lực lượng chức năng đang tăng cường các đợt kiểm tra, kiểm soát thị trường để phát hiện, ngăn ngừa và xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm…

Làn sóng tẩy chay phim điện ảnh chuyển thể từ văn học

Làn sóng tẩy chay phim điện ảnh chuyển thể từ văn học
(PLVN) - Những ngày qua trên mạng xã hội, cư dân mạng đang dậy sóng trước hai tác phẩm phim điện ảnh được chuyển thể từ văn học đó là “Cậu Vàng” và “Trạng Tí”. Nghịch lý ở chỗ, không những không được ủng hộ mà các tác phẩm này còn nhận được nhiều ý kiến tiêu cực từ cộng đồng mạng. Đỉnh điểm là khi có các làn sóng “tẩy chay” hai bộ phim này diễn ra mạnh mẽ. Câu hỏi được đặt ra là vì sao các tác phẩm đó lại bị khán giả đối xử như vậy?... 
Giá vàng có còn cửa hồi phục?

Giá vàng có còn cửa hồi phục?

(PLVN) -Trải qua một tuần "quằn quại", tăng - giảm liên tiếp đan xen, giá vàng thế giới chốt phiên giao dịch cuối tuần ở mức 1.828,6 USD/ounce. Mặc dù giá vàng giảm, song theo các chuyên gia các yếu tố vĩ mô như rủi ro lạm phát, dịch bệnh, chính sách tiền tệ… vẫn tiếp tục hỗ trợ và thu hút các nhà đầu tư thúc đẩy dòng vốn chảy vào thị trường vàng trong năm 2021.

Thứ trưởng Bộ NN-PTNT kiểm tra, thăm hỏi người dân tại xã Đất Mũi

Thứ trưởng Bộ NN-PTNT kiểm tra, thăm hỏi người dân tại xã Đất Mũi
(PLVN) - Ngày 16/1, Thứ trưởng Bộ NN-PTNT Nguyễn Hoàng Hiệp cùng đoàn công tác làm việc với lãnh đạo UBND tỉnh Cà Mau, kiểm tra thực tế về công tác khắc phục hậu quả thiên tai, đến thăm hỏi ổn định sản xuất và đời sống người dân tại xã Đất Mũi (huyện Ngọc Hiển, Cà Mau). 

Làm gì để không đón Tết cùng... bụi mịn

Làm gì để không đón Tết cùng... bụi mịn
(PLVN) - Một cái Tết sẽ ra sao nếu mở mắt ra là phải đối diện với thực tế thông số bụi mịn trong không khí cao hơn 3 lần so với quy chuẩn Việt Nam? Đón Tết trong không khí ô nhiễm đã và đang là lo ngại của nhiều người dân…
Tổng thống Trump và cuộc tấn công đồi Capitol

Tổng thống Trump và cuộc tấn công đồi Capitol

(PLVN) - Ngày 6 tháng 1 năm 2021 là một ngày đen tối trong lịch sử của Hợp chủng quốc Hoa Kỳ. Giữa phiên họp của lưỡng viện Quốc hội nhằm chính thức xác nhận kết quả bầu cử tổng thống năm 2020, đám đông người biểu tình, vốn được cho là bị kích động bởi tổng thống Donald Trump, đã xông vào tấn công trụ sở Quốc hội Mỹ đặt tại đồi Capitol, thủ đô Washington DC. 

Cô gái 9X và hành trình Xanh Việt Nam

Cô gái 9X và hành trình Xanh Việt Nam
(PLVN) - Từng có một công việc ổn định sau khi ra trường nhưng cô gái 9X Nguyễn Ngọc Ánh (Đắk Lắk) đã từ bỏ để đi khắp 63 tỉnh thành nhặt rác. Bỏ ngoài tai những lời cười, chê, Ngọc Ánh chỉ một mối quan tâm duy nhất là làm sao có thể làm sạch Việt Nam. 

Cà Mau tăng cường công tác quản lý bảo vệ rừng trong dịp Tết Nguyên đán

Cà Mau tăng cường công tác quản lý bảo vệ rừng trong dịp Tết Nguyên đán
(PLVN) - Dịp Tết là thời điểm rất dễ xảy ra các hành vi xâm hại đến tài nguyên rừng. Trên cơ sở ý kiến chỉ đạo của các cấp, ngành, hiện nay các lực lượng chức năng và đơn vị chủ rừng đang tăng cường công tác công tác quản lý, bảo vệ rừng dịp trước, trong và sau Tết Nguyên đán Tân Sửu 2021 nhằm kịp thời đấu tranh, ngăn chặn các hành vi vi phạm pháp luật trong công tác quản lý, bảo vệ và phát triển rừng.

Năm Covid-19 và “mùa vàng” Olympic

Năm Covid-19 và “mùa vàng” Olympic
(PLVN) - Tại buổi Lễ tuyên dương học sinh THPT đoạt giải Olympic quốc tế vừa qua, các em học sinh xuất sắc đoạt giải Olympic quốc tế và khu vực năm 2020 đã vinh dự đón nhận Huân chương Lao động của Nhà nước, Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ, Bằng khen của Bộ trưởng Bộ GD&ĐT…

Làm sao để được sống xanh - ăn sạch - lòng thư thái?

Làm sao để được  sống xanh - ăn sạch - lòng thư thái?
(PLVN) - Chưa bao giờ chuyện lựa chọn thực phẩm ăn uống lại khiến nhiều bà nội trợ phải đắn đo như bây giờ bởi cứ vài hôm là chúng ta lại đọc được thông tin thực phẩm này bẩn, thực phẩm kia không đạt an toàn vệ sinh hoặc có hàm lượng hóa chất cao gấp nhiều lần đe dọa sức khỏe con người. Vậy, làm sao để được sống xanh- ăn sạch- lòng thư thái?

Đón Tết, không chủ quan với Covid-19

Đón Tết, không chủ quan với Covid-19
(PLVN) - Với tốc độ lây lan nhanh của dịch Covid -19 tại nhiều nước trên thế giới, đặc biệt đã xuất hiện các biến thể mới của virus, Phó Thủ tướng Chính phủ Vũ Đức Đam yêu cầu: “Chúng ta phải quyết tâm giữ được thành quả chống dịch càng lâu càng tốt để có một cái Tết an toàn, ấm cúng, tươi vui. Năm nay, tiêu chí an toàn càng quan trọng”…

Đường dây sản xuất bao cao su và gel bôi trơn giả

Đường dây sản xuất bao cao su và gel bôi trơn giả
(PLVN) - TAND TP.HCM vừa đưa 5 bị cáo trong đường dây sản xuất bao cao su và gel bôi trơn giả ra xét xử về tội “Sản xuất, buôn bán hàng giả” và tội “Buôn bán hàng giả”. Kết thúc phiên tòa, HĐXX tuyên phạt bị cáo Trương Chí Thành (SN 1991, quê Thanh Hoá) 8 năm tù, Phạm Thanh Truyền (SN 1990, ở TP.HCM) 7 năm tù theo đúng tội danh bị truy tố. 3 bị cáo còn lại cùng bị tuyên mức án 3 năm tù về tội “Sản xuất và buôn bán hàng giả”.
Đừng “giết” tuổi thơ trẻ tại các điểm du lịch khi mua hàng và cho tiền!

Đừng “giết” tuổi thơ trẻ tại các điểm du lịch khi mua hàng và cho tiền!

(PLVN) - Bọn trẻ ở một số điểm du lịch bị người thân “nhồi nhét” làm mọi “mánh khóe” để “moi” tiền của du khách. Từ chuyện bất ngờ băng qua đường “chặn xe” xin tiền, xin quà; lẽo đẽo, dai dẳng mời chào du khách mua đồ lưu niệm; sẵn sàng quay mông vào ống kính chụp ảnh, ném đá trộm khi du khách không cho tiền. Đau lòng hơn, có trẻ ngày đêm hút thuốc lào, phả khói thuốc để cho du khách chụp ảnh, kiếm tiền… Những đám trẻ ấy sẽ lớn lên ra sao với vốn ngoại ngữ bồi, cái đầu trống rỗng kiến thức và tư duy thực dụng, mánh khóe?” 

Báo điện tử Pháp luật Việt Nam

Giấy phép xuất bản số 303/GP-BTTTT ngày 8/5/2015

Cơ quan chủ quản: Bộ Tư pháp

Tổng biên tập: Tiến sỹ Đào Văn Hội

Phó TBT: Trần Đức Vinh

Tòa soạn: Số 42/29 Nguyễn Chí Thanh, phường Ngọc Khánh, quận Ba Đình, Hà Nội

E-mail: baodientuphapluat@gmail.com

Hotline: 0353.63.63.55

Liên hệ quảng cáo: 0971.741.666‬