Thái tử Đảm từng 'ăn roi' trước khi lên ngôi

(PLO) -Nếu vua cha Gia Long có công thống nhất đất nước, thì Minh Mạng (1821 - 1840) với tài năng của mình, đã kế thừa sự nghiệp của tiên đế mà đưa nước Đại Nam phát triển hơn nữa. Là thiên tử nắm cả vương quyền lẫn thần quyền, vua giữ sinh mệnh bách tính ở trong tay. Ấy nhưng trước khi lên ngôi, vị vua tương lai ấy từng ăn roi phạt của vua cha rồi đấy. 
Thái tử Đảm từng 'ăn roi' trước khi lên ngôi Ngọ Môn của kinh thành Huế

Vua Minh Mạng là vị vua thứ hai nhà Nguyễn, trị vì đất nước thời gian 1821 – 1840. Về vị vua này, “Việt Nam danh nhân tự điển” khen là “có tư chất thông minh, tinh thâm Nho học, sùng đạo Khổng Mạnh”. Khi ngồi ngai vàng giải quyết việc nước, ông “rất cần mẫn, vua chăm xét mọi việc, thường khi thức xem chương sớ đến canh hai, canh ba mới đi ngủ”. Kể ra, vua vì dân vì nước như vậy, là phúc cho quốc gia. 

Một vị vua sáng

Tháng 6 năm Bính Tý (1816), hoàng tử Đảm được vua phong làm Hoàng Thái tử, ban sách vàng, ấn vàng. Theo “Đại Nam thực lục” cho hay, lời sách của vua cha tỏ ý khen ngợi tư chất của hoàng tử Đảm nhiều lắm: “Hỡi hoàng tử ngươi, tính vốn hiền lành, lượng lại rộng rãi. Đức thông minh giữ nết khiêm cung; lòng hiếu thảo ngày thêm cố gắng. Người hiền tuổi lớn; gánh được việc to”…

“Dựng người lên làm Hoàng Thái tử. Ngươi nên ngày thêm đức tốt chăm lo công việc lâu dài. Để sáng đạo vua tôi cha con, nên công tu tề trị bình mà làm vẻ vang cho mệnh lớn của ta”. Thế rồi, khi vua cha băng hà, Thái tử Đảm lên ngôi, là vua Minh Mạng. 

Đời sau, với những công nghiệp làm được trong thời gian trị nước, vua Minh Mạng được hậu thế tôn xưng, ngưỡng vọng. “Quốc sử ngâm” có tán rằng:

“Vua Minh Mệnh thông minh chính trực,

Thương đến dân, nhưng bực việc ngoài”. 

Điểm qua những việc đã làm được của vua, trong “Thành ngữ, điển tích danh nhân từ điển” có cho hay nào việc về luật pháp, chế độ, vua đều sửa sang lại để nước có kỷ cương. Việc hành chính của nước, cũng được chỉnh sửa cho có lề lối rõ ràng. Cụ thể ra sao?

Vua Minh Mạng chia nước làm 31 tỉnh, cắt đặt quan chức để trông coi. Trong việc chính trị, Cơ mật viện được lập ra năm Giáp Ngọ (1830) để đảm trách những việc trọng yếu. Quan chế cũng được định lại với mức lương bổng cho quan lại theo ngạch trật. Để ngăn ngừa tham nhũng, tiền dưỡng liêm được cấp cho quan lại. Việc đo lường cũng được thống nhất trong cả nước.

Đồng thời về mặt phục sức, vua cũng ban nhiều đạo dụ để thống nhất y phục Bắc Nam như nhau… Một điều đáng lưu ý là thời vua Minh Mạng trị vì, lãnh thổ nước ta rộng nhất trong lịch sử, nhiều nước lân bang xin nội thuộc hoặc chịu sự bảo hộ. Quốc hiệu nước ta dạo ấy là Đại Nam… Những việc đã làm được của vua, được “Sử Nam bốn chữ” khen là:

“Vua Minh Mệnh nối,

Nước mạnh dân bình.

Cống man nộp đất,

Cao Miên đặt thành”.

Dĩ nhiên là đời làm vua, những hạn chế, tì vết là không tránh khỏi. Thời vua Minh Mạng, quan hệ ngoại giao nước ta với phương Tây không được ấm nóng như thời vua Gia Long, việc cấm đạo, giết đạo Hoa Lang (Thiên chúa giáo), và sự biến thành Phiên An… là những xáo động ảnh hưởng tới công nghiệp chung của vị vua thứ hai nhà Nguyễn, như “Quốc sử ngâm” có đôi dòng:

“Quá nghiêm vua chẳng thức thời,

Không dung giám mục, giết hoài giáo dân.

Lê Văn Duyệt công thần thuở trước,

Đã khuất rồi làm nhuốc nhau chi.

Lê Khôi nổi loạn Nam Kỳ,

Man, Lào kháng cực, Bắc thì Nông Vân.

Đánh mấy phen khổ dân binh lửa,

Dẫu yên rồi, ngang ngửa trăm chiều”. 

Nơi “Việt Nam sử lược”, có ghi “Vậy cứ bình tĩnh mà xét thì dẫu ngài không được là ông anh quân nữa thì cũng không phải là ông vua tầm thường; cứ xem công việc của ngài làm thì hiểu rõ”. Chả nói đâu xa, khi còn tiềm để, cốt cách đế vương thể hiện qua cả việc dưới đây… 

Vua Minh Mạng

Thái tử lĩnh roi

Thường sau khi được lập làm Đông cung Thái tử, vị vua tương lai sẽ được vua cha cho lập cung riêng để ở, cũng là để chuẩn bị cho mai sau lên ngôi chí tôn. Thái tử Đảm (Hiệu) cũng thế. Năm Bính Tý (1816), Thái tử Đảm được ra ở cung Thanh Hoa, vua cha Gia Long ban cho biển vàng đề là “Chấn hanh môn”.

Sau này, khi Thái tử Đảm trở thành vua Minh Mạng quyền cao tột bậc, nhiều câu chuyện còn truyền lại cho thấy, vua Minh Mạng rất nghiêm khắc trong việc thi hành phép nước. Thế mới có chuyện nơi Tam cung, Lục viện của vua, nhiều người chưa được một lần gần gũi, hầu hạ ngài, nên có lần nhân được ở bên cạnh hầu vua khi ngài đang say giấc điệp, có người đã cả gan hôn ngài, cho thỏa nguyện. Vua giật mình tỉnh dậy, dù sau tỏ sự tình tâm sự ấy vẫn kiên quyết xử tội, vì đã phạm đến mình rồng. Người con gái kia, thân phải về nơi cửu tuyền. 

Ấy nhưng, dạo còn tiềm để, Thái tử Đảm lại có lúc tỏ ra là người rộng lượng, thậm chí còn che tội cho kẻ hầu để giúp hắn thoát chết, bản thân mình sẵn sàng nhận đòn roi phạt từ vua cha. Sự cớ ra sao, xem nơi “Quốc sử di biên”, ta được tỏ vậy. 

Việc này, xảy ra theo lời kể, thì có thể khi Thái tử Đảm chưa được cha lập làm Thái tử. Tức là việc ấy, xảy ra trước năm Bính Tý (1816), mà theo “Nguyễn Phúc tộc thế phả”, thì đó là năm Đảm 8 tuổi. Số là lúc nhỏ, Hoàng tử Đảm ham đọc sách. Có hôm dù là ban ngày, những hoàng tử đọc sách, rồi ngủ thiếp đi lúc nào không hay. Bên cạnh chàng, tên hầu cận nhỏ tuổi đáng lý phải chăm sóc cho giấc ngủ của chàng, nhưng không làm thế, hắn còn cả gan “lấy mực vạch lên mặt Hoàng tử”. Kể ra, hắn cũng thuộc dạng to gan, mà lại nghịch dại quá, không biết hậu quả gây ra có thể mất đầu như chơi. 

Run rủi làm sao sau lúc ấy, Gia Long lại đến thăm con trai. Tên hầu hẳn sợ quá, nên chẳng kịp xóa tang tích gây ra gì cả, mà bỏ trốn. Vua Gia Long đến thăm con, nhìn thấy mặt mũi toàn mực Tàu trông như ngáo ộp, mà Đảm thì nào có biết mặt mình bất đắc dĩ được thành bức tranh trừu tượng đâu. Vua bèn cho Đảm soi gương, rồi hỏi nguyên do nào mà mặt được “thêu hoa dệt gấm” thế kia. 

Dẫu biết chắc mình chẳng vẽ, nhưng khi vua cha cật vấn, Hoàng tử Đảm vẫn nhận lỗi. Để răn đe con phải nghiêm túc, nhất là đường đường là con vua, “Hoàng thượng sai đánh ba roi. Hoàng tử đứng dậy bái tạ Hoàng thượng mà không khóc”. 

Sau việc ấy, xót xa cho hoàng tử bị đòn roi, các phi tần thi nhau chạy tới ôm lấy hoàng tử mà nói: “Công lẽ nào lại có thể tự vẽ lên mặt mình, sao không thưa rõ mà phải chịu phạt như thế?”. Nhưng Hoàng tử trả lời rằng:

“Tôi vốn biết bọn trẻ hầu làm trò đùa, nếu thưa với Hoàng thượng thì chúng ắt phải chịu tội. Thà tôi chịu tội, khoan dung cho chúng nó chẳng hay hơn sao?” Nghe lời tỏ bày ấy, ai cũng phải phục sự độ lượng của Hoàng tử Đảm. Dẫu còn nhỏ tuổi, nhưng Đảm đã biết nhìn xa, trông rộng, suy xét kỹ càng.

Chàng biết rằng, cái tội “vẽ nhọ bôi hề”, nếu tự mình chịu, thì cùng lắm chịu đòn roi phạt của vua cha. Nhưng nếu cũng tội ấy, mà là đứa hầu cận trẻ người non dạ kia, thì cái tội đùa cợt con vua, dễ nó có thể mất đầu chứ chẳng chơi vì dám phạm vào thân thể “cành vàng lá ngọc”, nên Đảm mới sẵn sàng nhận phần sai về mình, mà cứu được mạng người. Hành động như thế ngay từ lúc nhỏ, thì việc gánh vác giang sơn gấm vóc về sau, có hề chi.../. 

Trần A.B
Cùng chuyên mục

Đọc thêm

Hậu họa tin giả thời “sốt đất”

Hậu họa tin giả thời “sốt đất”
(PLVN) - Cuộc sốt đất “điên cuồng” tại khu vực quanh sân bay Técníc đã nhanh chóng xẹp xuống như bong bóng xì hơi chỉ ít ngày sau khi nó xảy ra, nhưng để lại cho giới truyền thông cũng như chính quyền địa phương nhiều bài học phải suy ngẫm.

Trấn Thành tặng tiền cho 'người hùng' Nguyễn Ngọc Mạnh; Cao Thái Sơn sang Mỹ chích ngừa Covid-19

Trấn Thành tặng tiền cho 'người hùng' Nguyễn Ngọc Mạnh; Cao Thái Sơn sang Mỹ chích ngừa Covid-19
(PLVN) - NS Thương Tín xuất viện sau 3 ngày đột quỵ, về lại căn phòng trọ 20m2; Trấn Thành tặng tiền cho "người hùng" Nguyễn Ngọc Mạnh; Vợ Vân Quang Long lên tiếng làm rõ chuyện tiền phúng điếu và từ chối nhận cấp dưỡng nuôi con từ Dương Ngọc Thái; Cao Thái Sơn sang Mỹ chích ngừa Covid-19...

Tăng mức tiền phạt vi phạm hành chính tối đa của 10 lĩnh vực

Tăng mức tiền phạt vi phạm hành chính tối đa của 10 lĩnh vực
(PLVN) -Luật Xử lý vi phạm hành chính sửa đổi được Quốc hội khóa XIV kỳ họp thứ 10 thông qua và có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01/01/2022. Trong đó, Luật có nhiều điểm mới quan trọng, tác động trực tiếp đến người dân như: mức phạt tiền tối đa trong các lĩnh vực, bổ sung chức danh có thẩm quyền xử phạt, thủ tục xử phạt…

Bộ Xây dựng sẽ nghiên cứu xác định lại “nhà tạm” có giá tới 15 tỷ trên cao tốc Bắc - Nam

Bộ Xây dựng sẽ nghiên cứu xác định lại “nhà tạm” có giá tới 15 tỷ trên cao tốc Bắc - Nam
(PLVN) - Như PLVN đã thông tin, theo kết quả Kiểm toán Nhà nước (KTNN) công bố, tại dự án cao tốc Bắc - Nam đoạn Phan Thiết - Dầu Giây, việc tính toán chi phí nhà tạm tại hiện trường để ở và điều hành thi công công trình của Ban quản lý dự án Thăng Long (BQL) được Bộ Xây dựng cho phép 1-2% chi phí xây dựng các công trình đi theo tuyến mà không phải lập dự toán chi tiết với từng gói thầu để so sánh là chưa đảm bảo sự phù hợp và tính kinh tế.  
Chính phủ nghe báo cáo tình hình thực hiện ngân sách Nhà nước

Chính phủ nghe báo cáo tình hình thực hiện ngân sách Nhà nước

(PLVN) - Tại phiên họp thường kỳ tháng 2/2021 của Chính phủ diễn ra sáng nay (2/3), các thành viên Chính phủ sẽ thảo luận về các giải pháp nhằm thực hiện mục tiêu quan trọng nhất hiện nay là phòng chống hiệu quả dịch, bảo đảm sức khỏe, tính mạng người dân và tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển kinh tế-xã hội.

Những người hùng không mặc áo choàng

Những người hùng không mặc áo choàng
(PLVN) - “Anh hùng không mặc áo choàng” là cụm từ mà cộng đồng mạng dành cho nghĩa cử cao đẹp, đức hy sinh của những người Việt bình dị. Điều đáng mừng là những “người hùng” như thế vẫn còn nhiều lắm giữa đời này. 

“Trào lưu” đề xuất xây sân bay địa phương

“Trào lưu” đề xuất xây sân bay địa phương
(PLVN) - Thời gian qua, Bộ Giao thông Vận tải nhận được hàng loạt đề xuất của các địa phương khi tham gia ý kiến về dự thảo Quy hoạch tổng thể phát triển hệ thống cảng hàng không, sân bay toàn quốc thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến 2050. Trong đó nhiều địa phương đề xuất muốn xây dựng sân bay.

Mọi ứng cử viên vào Quốc hội có cơ hội ngang nhau

Mọi ứng cử viên vào Quốc hội có cơ hội ngang nhau
(PLVN) - “Những công dân tự ứng cử cũng như những người được cơ quan, đơn vị, tổ chức nhà nước, Đảng giới thiệu đều có những điều kiện như nhau, không bên nào “rộng cửa” hơn bên nào”- Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch - Tổng Thư ký Ủy ban trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam Hầu A Lềnh nhấn mạnh khi nói về công tác bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XV và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2021-2026. 

Kịch bản y tế nào cho học sinh đến trường “mùa Covid”?

Kịch bản y tế nào cho học sinh đến trường “mùa Covid”?
(PLVN) - Dịch Covid-19 dần được kiểm soát tốt hơn, hiện nay 61/63 tỉnh thành đã quyết định cho học sinh trở lại trường (từ ngày 1/3 và 2/3) sau kỳ nghỉ Tết dài. Để học sinh đến trường an toàn, nhà trường và phụ huynh đã chuẩn bị nhiều phương án phòng, chống dịch cho con em mình.
Hàng hóa xuất nhập khẩu qua cảng biển giữ nhịp tăng trưởng

Hàng hóa xuất nhập khẩu qua cảng biển giữ nhịp tăng trưởng

(PLVN) - Theo Cục Hàng hải Việt Nam, hai tháng đầu năm 2021, tàu ngoại thông qua cảng biển Việt Nam chỉ đạt trung bình hơn 4.900 lượt, giảm 6% so với cùng kỳ năm 2020. Trong khi đó, lượt tàu biển nội địa thông qua đạt hơn 5.300 lượt, tăng 11% so với cùng kỳ năm trước.
Phúc thẩm vụ hành khách kiện nhà xe Phương Trang

Phúc thẩm vụ hành khách kiện nhà xe Phương Trang

(PLVN) - Chiều qua (1/3), TAND TP HCM xét xử phúc thẩm vụ tranh chấp bồi thường sức khỏe, tính mạng bị xâm phạm khi vận chuyển hành khách giữa bà Lê Thị Thu Hào (đã mất) với Cty CP Xe khách Phương Trang Futa Busline.

Báo điện tử Pháp luật Việt Nam

Giấy phép xuất bản số 303/GP-BTTTT ngày 8/5/2015

Cơ quan chủ quản: Bộ Tư pháp

Tổng biên tập: Tiến sỹ Đào Văn Hội

Phó TBT: Trần Đức Vinh

Tòa soạn: Số 42/29 Nguyễn Chí Thanh, phường Ngọc Khánh, quận Ba Đình, Hà Nội

E-mail: baodientuphapluat@gmail.com

Hotline: 0353.63.63.55

Liên hệ quảng cáo: 0971.741.666‬