Cuộc gặp gỡ cảm động của người sĩ quan Phái bộ Gìn giữ Hòa bình với người phụ nữ Việt tha hương 70 năm trên đất Trung Phi

(PLVN) -“Hôm đó, tôi gặp một người phụ nữ Trung Phi đứng tuổi. Nhìn thấy trên ngực áo quân phục của tôi có in hai chữ “Việt Nam”, cô ấy tiến lại hỏi chuyện. Thì ra, bà ngoại cô ấy là người Việt. Lúc đó, tôi ngạc nhiên lắm. Chính hai chữ ‘Việt Nam’ thiêng liêng kết nối chúng tôi”, Trung tá Vũ Văn Hiệp thuộc Phái bộ Gìn giữ hòa bình Liên Hợp quốc tại Cộng hòa Trung Phi nói về cơ duyên gặp gỡ với cụ bà người Việt duy nhất đang sinh sống tại Thủ đô Bangui của nước này. 
Bức ảnh chụp Trung tá Vũ Văn Hiệp tới thăm gia đình cụ Luyến ở thủ độ Bangui. Bức ảnh chụp Trung tá Vũ Văn Hiệp tới thăm gia đình cụ Luyến ở thủ độ Bangui.

Người phụ nữ Hà Nội 70 năm đau đáu nỗi nhớ đất mẹ

Trung tá Vũ Văn Hiệp là một trong 3 sĩ quan đầu tiên của Việt Nam được cử đến Phái bộ Gìn giữ hòa bình Liên Hợp quốc tại Cộng hòa Trung Phi (MINUSCA). Tại đây ngoài những kỷ niệm về cuộc sống đầy đau thương bất ổn của vùng đất này thì việc gặp gỡ được cụ bà Nguyễn Thị Luyến. Bà là người phụ nữ Việt Nam duy nhất sống tại thủ đô Bangui, nước Cộng hòa Trung Phi và đã 70 năm rồi lăn lộn, tần tảo nuôi con cháu ở vùng đất xa lạ ấy mà chưa một lần trở lại quê nhà.

Nhân duyên để giúp anh Hiệp gặp được cụ Luyến là nhờ cô cháu ngoại của cụ. Trong một lần vào ăn cơm trưa tại quán ăn đối diện trụ sở công tác, khi nhìn thấy hai chữ “Việt Nam” trên ngực trái của anh Hiệp, cô cháu gái đã nói về việc bà ngoại của mình cũng là một phụ nữ Việt Nam. Sau nhiều lần lỡ hẹn vì bận công tác, dịp Tết Dương lịch 2019, anh Hiệp mới có điều kiện tìm đến thăm nhà gia đình cụ Nguyễn Thị Luyến.

Cuộc gặp gỡ cảm động của người sĩ quan Phái bộ Gìn giữ Hòa bình với người phụ nữ Việt tha hương 70 năm trên đất Trung Phi ảnh 1
Bức ảnh cụ Luyến thắp hương tri ẩn tổ tiên và Chủ tịch Hồ Chí Minh trong dịp Tết cổ truyền.  

Gia đình cụ Luyến nằm trong một con ngõ gập ghềnh đất đá và bụi đất ở quận 2, thủ đô Bangui. Theo lời kể của Trung tá Hiệp, cụ Luyến ra tận cổng đón anh cùng đồng đội, sau đó vội vàng kéo cánh cổng sắt hoen gỉ và ôm chầm lấy anh Hiệp. Giống như những người mẹ già, cụ nắn vai anh Hiệp như một cách quan tâm, yêu thương, đồng thời như thể muốn chắc chắn rằng bà đang được gặp người đồng bào đầu tiên của mình sau 63 năm nơi đất khách. 

Bằng chất giọng quê hương nhưng không còn nói được lưu loát và tròn rõ tiếng Việt, cụ Luyến kể rằng, cụ quê gốc là người ở quận Hoàn Kiếm, Hà Nội. Năm 1953, cụ theo một người lính lê dương về Trung Phi và sống ở Bangui từ đó đến giờ, vì một số lí do, bà chưa một lần trở về Việt Nam. 

Trong suốt buổi gặp gỡ, cụ Luyến rưng rưng hỏi anh Hiệp đủ thứ chuyện về quê hương mình. Nhiều lúc bí từ để diễn tả, bà lại nói bằng tiếng Pháp, bởi từ khi sang Trung Phi bà chưa từng một lần liên lạc về Việt Nam. Cũng bởi theo bà, ở nơi này, chỉ có bà là người Việt duy nhất, do đó, bà không có cơ hội dùng tiếng mẹ đẻ giao tiếp với bất cứ ai. Bà vẫn dùng cách nói của những năm 1950, như xưng “tôi” và gọi anh Hiệp là “ông” dù bà đã 86 tuổi.

Cuộc gặp gỡ cảm động của người sĩ quan Phái bộ Gìn giữ Hòa bình với người phụ nữ Việt tha hương 70 năm trên đất Trung Phi ảnh 2
Những chiếc túi bột bánh bao của Việt Nam được cụ Luyến giữ gìn làm kỷ niệm. 

Cũng trong một dịp tới thăm cụ Luyến, Thượng tá Nguyễn Xuân Thành - Trưởng phòng tham mưu kế hoạch, nguyên sĩ quan tham mưu phái bộ gìn giữ hòa bình Gìn giữ Hòa bình Liên Hợp quốc tại Cộng hòa Trung Phi nhớ như in niềm vui của cụ Luyến khi khoe với các anh về các món quà đậm chất Việt Nam. 

Cụ cho các anh xem 1 chiếc áo và gói bánh bao hết hạn. Cụ nói đó là những món đồ Việt Nam mà cụ rất trân trọng. Bà Luyến nhờ cháu mua từ cộng đồng người Việt ở Pháp. Bánh hết hạn, áo chưa bao giờ dám mặc vì sợ hỏng mất. Bà luôn đau đáu nhớ về Việt Nam nhưng chưa có điều kiện về được.

“Kể từ đó, chúng tôi thăm hỏi bà thường xuyên hơn, cũng có những món quà nho nhỏ mang theo tặng bà như gói mì tôm, bột canh, chai nước mắm”, Thượng tá Thành chia sẻ.

Các anh cũng thường xuyên mời bà cùng con cháu tham dự những sự kiện như ngày Quốc khánh 2/9, tham gia gói bánh chưng, tổ chức Tết cổ truyền. 

Tết Âm lịch năm 2017, các chiến sĩ mũ nồi xanh Việt Nam ở Bangui đã mời cụ Luyến đến dự. Tuy điều kiện còn thiếu thốn, nhưng mọi người vẫn cố gắng chuẩn bị một cái Tết đầy đủ, đúng với cành đào, câu đối, phong bao lì xì đỏ, bánh chưng, nem rán. Mọi người cũng cùng nhau bày bàn thờ, mâm ngũ quả và treo ảnh Bác Hồ. Đây là lần đầu tiên sau gần 70 năm cụ Luyến được cảm nhận cái không khí Tết cổ truyền ở Việt Nam.

Thắp nén hương tưởng nhớ Chủ tịch Hồ Chí Minh, cụ Nguyễn Thị Luyến xúc động nói: “Cảm ơn các cháu đã cho bà cơ hội nhớ lại những ký ức của 70 năm về trước, cho bà được đón một cái tết truyền thống của dân tộc Việt Nam ngay tại Trung Phi, điều mà trước đây bà nghĩ có lẽ đến khi qua đời cũng bao giờ có được”.

“Phụ nữ Việt bao giờ cũng hy sinh tất cả vì con”

Đó là câu nói của cụ Nguyễn Thị Luyến khi nhớ lại những ngày tháng gian khổ khi sống tại một vùng đất có nền văn hóa hoàn toàn khác lạ với Việt Nam, một mình nuôi 4 người con khôn lớn cuộc đời cụ Luyến cũng trải qua không ít nỗi thăng trầm. 

Khi theo chồng về Trung Phi làm vợ, kinh tế gia đình ông gần như chẳng có gì. Có lẽ chẳng ai tại Việt Nam có thể hình dung những năm 1950, người dân nơi này còn nghèo đến mức nào nữa, bởi giờ đây Trung Phi vẫn đang là một trong những quốc gia đói nghèo và lạc hậu nhất thế giới.

Sau hơn 10 năm đưa bà về chung sống ở Bangui, chồng bà chết vì bạo bệnh. Bà ngấn lệ khi kể về nỗi gian truân khi một mình nơi đất khách tần tảo nuôi 4 đứa con thơ: “Tôi làm tất cả mọi việc có thể, ai thuê làm việc nặng nhọc cũng chẳng quản, miễn là kiếm được miếng ăn cho con. Phụ nữ châu Phi có thể bất lực ngồi nhìn con chết đói. Phụ nữ Việt bao giờ cũng hi sinh tất cả vì con”. 

Người dân Trung Phi có ít khả năng tăng gia, và ngay cả đến bây giờ, theo lời kể của nhiều sĩ quan mũ nồi xanh Việt Nam, ít gia đình khai thác hiệu quả khu vườn họ có, phần lớn là bỏ hoang hoặc trồng những cây dễ sống như chuối, xoài. Với cụ Luyến, ngay từ hồi mới tới Trung Phi, bà đã bắt tay vào canh tác khu vườn nhà mình. Bà tập trung vào những cây trồng cho lương thực, như mùa khô thì trồng sắn, mùa mưa thì trồng ngô. 

Do vậy, trong khi nhiều gia đình hàng xóm đói quanh năm, các con của bà vẫn có ngô và sắn để cầm cự. Bà bảo: “Cứ có đất, dù cằn cỗi đến mấy cũng vẫn trồng cấy được, miễn là phải cần cù, chịu khó”. Hình ảnh người phụ nữ Việt Nam đảm đang, kiên cường dù thời chiến hay thời bình vẫn luôn như thế. Cụ Luyến là minh chứng rõ ràng nhất về tinh thần không chịu khuất phục trước hoàn cảnh khó khăn của Việt Nam. 

Chính nhờ thế, 4 đứa con của bà đều có thể đến trường đều đặn và họ được bà rèn đức tính cần cù, chịu khó, không quản ngại gian khó của người Việt. Kết quả là họ đều trưởng thành, trừ 1 người con trai mất sớm. 2 người con gái của bà lấy chồng và đều sang Pháp sinh sống, người con trai còn lại ở Bangui, làm cho một cơ quan của Chính phủ.

Người cháu gái bà khẳng định: “Đến giờ, bà Luyến vẫn là người “trụ cột” của gia đình, bà vẫn chỉ đạo các cháu chế biến các món ăn để kinh doanh”. Bà Luyến cười: “Người Việt ở đâu cũng sống tốt mà!”. Kinh tế của gia đình bà khá hẳn lên từ khi bà bắt đầu mở quán hàng ăn cách đây hơn 10 năm. Đồ ăn là những món ăn thuần Việt mà bà vẫn chế biến cho gia đình mình và truyền lại cho các con, rồi đến các cháu, như như rau cải xào lòng gà, cá sốt cà chua, cá kho riềng…

Món chủ đạo là nem rán. Sau 70 năm sống tại Trung Phi, cụ Luyến vẫn gọi món đặc sản này với tên tiếng Việt: Nem, mà không dùng một từ tiếng Pháp hoặc tiếng địa phương (Sango) tương đương. Điều đó vừa là giữ gìn và quảng bá nét đẹp ẩm thực Việt Nam ra thế giới đồng thời nói lên nỗi nhớ quê hương da diết của cụ Luyến. 

Tiểu Vũ (t/h)
Cùng chuyên mục

Đọc thêm

Phong thủy và tín ngưỡng thờ thần thánh tại các tứ trấn Việt Nam (Kỳ 7): Vì sao vua Hùng lại mang tên Cao Sơn?

Vua Hùng được nhân dân suy tôn là Đột Ngột Cao Sơn.
(PLVN) - Cao Sơn (núi cao) là danh hiệu mang tính biểu tượng của thần Núi, vị thần trong tín ngưỡng dân gian nguyên thủy. Không phải là thần Núi nhưng hàng nghìn năm qua, Hùng Vương thứ Nhất được nhân dân thờ cúng với thụy hiệu Đột Ngột Cao Sơn. Vì sao vua Hùng lại có danh hiệu này?

Vì sao bất động sản vẫn là kênh đầu tư an toàn?

(ảnh minh họa).
(PLVN) - Nhiều nhà đầu tư tin rằng, đầu tư bất động sản có thể không sinh lời nhanh chóng nhưng bền vững vì mua đất chắc chắn chỉ có lãi chứ không bao giờ chịu lỗ. Người mỗi ngày một đông nhưng quỹ đất thì không thể tăng thêm.

Hồ Hòa Bình và khát vọng xứng tầm khu du lịch quốc gia

Hồ Hòa Bình và khát vọng xứng tầm khu du lịch quốc gia
(PLVN) - Những năm đầu thập kỷ 90 của thế kỷ trước, bà con các dân tộc tỉnh Hòa Bình và người dân cả nước từng tự hào về “công trình thế kỷ” Thủy điện Hòa Bình tầm cỡ quốc gia, có công suất lớn nhất Đông Nam Á. Hiện nay, chính quyền, cộng đồng doanh nghiệp, người dân cũng đang kỳ vọng về một Khu du lịch Hồ Hòa Bình mang “thương hiệu Quốc gia”, ghi tên vào bản đồ du lịch thế giới.

Bình minh nơi ven trời Tây Bắc

Đường phố Lai Châu rợp cờ hoa chào đón ngày lễ lớn.
(PLVN) - Ở nơi ấy… cuối trời Tây Bắc, có một tỉnh trẻ, một thành phố trẻ đang lặng lẽ vượt lên những khó khăn, những cách trở xa xôi, của đá tai mèo, thiên tai, mưa lũ, nghèo đói và lạc hậu… để xây dựng lên một thành phố nên thơ, một tương lai rộng mở. Ấy là Lai Châu, là “trái tim Tây Bắc” như nhà thơ Trần Mạnh Hảo đã khắc họa trong bài thơ “Gửi Lai Châu”.

Mùa tựu trường, bình về những điểm 10 môn Văn

(ảnh minh họa).
(PLVN) - Dù vẫn còn hãn hữu, có thể nói là đếm trên đầu ngón tay nhưng các kỳ thi Tốt nghiệp THPT vừa qua đã xuất hiện những điểm 10 môn Ngữ Văn. Điều này liệu có bình thường? PLVN ghi nhận một số ý kiến bình giải về câu chuyện này.

Chắp tay, nguyện lòng mình biết bỏ tâm ngã mạn

Chắp tay, nguyện lòng mình biết bỏ tâm ngã mạn
(PLVN) -  Trở về, thường sau bữa sáng với bánh mướt ngon nhất thế gian, tôi sẽ đi thắp hương nơi ban thờ Bụt, nơi nhà Tổ. Đây là giây phút thiêng liêng đã thành nếp, như tiếng thưa “con đã về” mà tôi thường ríu ran từ tấm bé với Mạ Cha.

Bắc Giang: Huyện Lạng Giang triển khai các dự án đầu tư trọng điểm

Quy hoạch chi tiết khu dân cư thôn Hạ
(PLVN) - Thực hiện quyết định chấp thuận chủ trương đầu tư của tỉnh Bắc Giang, UBND huyện Lạng Giang đã tập trung chỉ đạo các cơ quan, UBND xã Nghĩa Hòa giải phóng mặt bằng để thực hiện các dự án: Xây dựng cơ sở hạ tầng đấu giá quyền sử dụng đất khu cây xăng thôn Bằng, xã Nghĩa Hòa; Khu dân cư Nghĩa Hòa, xã Nghĩa Hòa và Khu dân cư thôn Hạ, xã Nghĩa Hòa, huyện Lạng Giang. Cơ quan chức năng đã tiến hành đền bù, giải phóng mặt bằng đúng quy định pháp luật, đảm bảo kế hoạch đề ra.

Lễ Thành hầu Nguyễn Hữu Cảnh - danh tướng có công mở cõi phương Nam

Đền thờ Đức Lễ Thành hầu Nguyễn Hữu Cảnh, thuộc Công viên Lịch sử Văn hóa dân tộc, TP HCM.
(PLVN) - Đức Lễ Thành hầu Nguyễn Hữu Cảnh (1650 – 1700), bậc tướng quốc tài ba thời chúa Nguyễn Phúc Chu (1675 – 1725), nổi danh với nhiều lần cầm quân dẹp loạn biên cương. Đặc biệt, ông được xem là vị tướng mở cõi phương Nam với việc xác lập chủ quyền cho người Việt tại Nam bộ vào năm 1698, đưa miền đất này chính thức trở thành một phần lãnh thổ Đại Việt, tức Việt Nam ngày nay.

Nguồn gốc tục thờ Chiêu Ứng của người Hoa ở miền Trung và Nam Bộ

Chánh điện Hải Nam Cổ Miếu thờ bài vị 108 anh linh.
(PLVN) - Tại miền Trung và Nam Bộ nước ta có nhiều đền, miếu, hội quán thờ Chiêu Ứng Anh Liệt do cộng đồng người Hoa gốc Hải Nam nói riêng, người Hoa nói chung xây dựng, hương khói. Tín ngưỡng đặc trưng này bắt nguồn từ một sự kiện có thật, đó là vụ án thảm sát 108 thương nhân người Hoa trên vùng biển miền Trung dưới triều vua Tự Đức.

Chùa Cổ Am xứ Nghệ

Cổng chùa Cổ Am ở Nghệ An.
(PLVN) - Chùa Cổ Am không chỉ là danh thắng tâm linh nổi tiếng nhất của vùng phủ Diễn Châu mà còn như là chứng nhân của nhiều giai đoạn lịch sử thăng trầm của Nghệ An nói riêng và nước Việt nói chung.

Ngành Giáo dục Việt Yên tiếp tục khẳng định vị trí dẫn đầu tỉnh Bắc Giang

Đồng chí Nguyễn Quý Dương - Phó Chủ tịch HĐND huyện Trao tặng Bằng khen của UBND tỉnh Bắc Giang cho ngành GD&ĐT huyện Việt Yên
(PLVN) - Năm học 2020-2021 là năm học chuyển giao giữa 2 nhiệm kỳ Đại hội Đảng các cấp: kết thúc các mục tiêu, nhiệm vụ giai đoạn 2016-2020 và là năm học đầu tiên thực hiện Nghị quyết Đại hội Đại biểu Đảng bộ huyện lần thứ XXIII nhiệm kỳ 2020-2025 và kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm giai đoạn 2021-2025.

Giám sát lưu thông hàng hải - thị trường đầy triển vọng

Giám sát lưu thông hàng hải được coi là ngành nghề có nhiều tiềm năng.
(PLVN) - Với việc mật độ tàu bè trên biển ngày càng đông, các hoạt động bất hợp pháp càng lúc càng nhiều, dịch vụ giám sát lưu thông hàng hải đang trở thành một thị trường đầy triển vong, đáp ứng nhu cầu về thương mại, an ninh và cả về mặt chiến lược.

Chuyện về những người phụ nữ Việt Nam tại Morocco

Chiếc cổng Marocco tại Ba Vì (Hà Nội).
(PLVN) - Ngôi làng nhỏ có tên Al - Shinwa ở tỉnh Kenitra, có 7 gia đình với vợ là người Việt Nam kết hôn cùng chồng là công dân Morocco (Maroc). Những người chồng của họ từng là hàng binh hoặc lính đào ngũ gia nhập lực lượng Việt Minh trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp.