Hóa trang thành “Ma cỏ” rước tổ tiên về nhà thờ cúng

(PLVN) - Tục thờ cúng tổ tiên là nét văn hóa tín ngưỡng độc đáo của người Lô Lô ở huyện Bảo Lạc, Bảo Lâm (Cao Bằng). Đây là nghi lễ cổ truyền thường được tổ chức vào ngày 14/7 âm lịch hàng năm tại gia đình người trưởng họ. Các nghi lễ mang tính giáo dục cộng đồng, hướng về nguồn cội, biết ơn tổ tiên, giáo dục đạo lý uống nước nhớ nguồn…
Hóa trang thành “Ma cỏ” rước tổ tiên về nhà thờ cúng Nghi lễ nhảy múa, hóa trang thành Ma cỏ để dẫn đường tổ tiên về nhà để làm lễ cúng tổ tiên của người Lô Lô

Đồng bào người Lô Lô ở huyện Bảo Lạc, Bảo Lâm (Cao Bằng) có phong tục, khi gia đình có người mất được 3 năm sẽ lập bàn thờ tổ tiên và rước hồn lên bàn thờ, lập bài vị để thờ cúng. Mặc dù mọi gia đình người Lô Lô đều có bàn thờ tổ tiên đặt trang trọng ở gian giữa, thế nhưng lễ cúng tổ tiên thường được tổ chức tại nhà trưởng họ.

Thông thường khi làm lễ, trưởng họ sẽ là người đứng ra sắm lễ, các gia đình trong dòng họ đều đóng góp tiền của. Lễ cúng tổ tiên bắt buộc phải có các lễ vật: 1 con bò, 1 con lợn, 1 con gà, xôi, rượu, tiền vàng, đèn dầu, đôi trống đồng.

Người Lô Lô quan niệm rằng, tổ tiên là những người thuộc các thế hệ trước, đã sinh ra mình và chia thành hai hệ: tổ tiên gần (duỳ khế) gồm các ông tổ 3 đến 4 đời và tổ tiên xa (pờ xi) là những ông tổ từ đời thứ 5 hoặc thứ 6 trở đi. Người Lô Lô thường lập bàn thờ tổ tiên ở sát vách của gian giữa nằm ngay đối diện cửa chính, phía trên bàn thờ là những hình nhân bằng gỗ được tượng trưng cho linh hồn tổ tiên.

 Bàn thờ tổ tiên của người Lô Lô ở huyện Bảo Lạc, Bảo Lâm ở Cao Bằng

Theo các cụ cao niên ở xã Kim Cúc, huyện Bảo Lạc (Cao Bằng) cho biết, lễ cúng tổ tiên của người Lô Lô có ba nghi lễ chính gồm lễ hiến tế, lễ tưởng nhớ và lễ tiễn đưa. Khi làm lễ hiến tế tổ tiên, thầy cúng làm thủ tục cúng trước sự chứng kiến của dòng họ và cộng đồng để báo cáo, mời tổ tiên về dự lễ, hưởng lễ vật do con cháu dâng lên.

Sau đó nghi thức đánh trống đồng được tiến hành. Những người phụ nữ mặc sẽ trang phục truyền thống khi nghi thức đánh trống đồng được tiến hành, họ nhảy múa theo nhịp trống để chờ đón linh hồn tổ tiên về. Sau khi thầy mo hoàn thành bài cúng, mọi người sẽ làm thịt gà, thịt lợn để đưa ra sân dâng lên tổ tiên hiến tế.

Còn lễ tưởng nhớ tổ tiên là do cộng đồng người Lô Lô trong bản cùng với đoàn múa nghi lễ thực hiện. Đoàn múa liên tục đến chiều tối mới kết thúc “Lễ tưởng nhớ tổ tiên”. Cuối cùng là lễ tiễn đưa tổ tiên, được bắt đầu với tiếng trống đồng khi màn đêm buông xuống.

Ma cỏ dẫn đường tổ tiên về làm lễ thờ cúng  

Ở giữa sân, mọi người đốt một đống lửa lớn và thầy cúng thưa với tổ tiên về việc “con cháu dâng lễ vật phẩm, tiền, vàng để tiễn đưa tổ tiên trở về trời, cầu mong tổ tiên phù hộ cho con cháu ở trần gian. 

Theo anh Chi Văn Lán ở xóm Khuổi Khon, xã Kim Cúc, huyện Bảo Lạc (Cao Bằng) cho biết: “Khi làm lễ cúng tổ tiên, cái quan trọng không thể thiếu đó là trống đồng, nếu nhà không có thì phải cử người trong dòng họ đi mượn, bởi đây là bảo vật linh thiêng của cộng đồng, luôn có đôi, chiếc trống đồng cái (giảnh đú) luôn là chiếc trống to, còn trống đực (giảnh kê) là chiếc trống nhỏ hơn. Đôi trống chỉ được đem ra đánh khi có lễ hội lớn trong cộng đồng, dòng tộc như lễ làm ma khô, cúng tổ tiên, giải hạn, thờ thần đá...

Sau đó, việc quan trọng tiếp theo là kiếm người biết đánh trống đồng và thầy cúng đến nhà làm lễ cúng tổ tiên để bàn kế hoạch, kết hợp làm lễ cúng. Sau cùng, gia đình mới cho người mời và nhờ người hóa trang thành người rừng, hay còn gọi là Ma cỏ (Ghà Lu Ngang) để múa nghi lễ. Những người hóa trang Ma cỏ sẽ cùng nhau đi tìm loại cỏ “Su choeo” - loại cỏ dài, mềm, dai ở trên núi để bện quanh người thành trang phục che kín khắp người.

Nghi lễ nhảy múa mừng "Ma cỏ" 

Khi hoá trang xong, “Ma cỏ” sẽ múa nghi lễ cho đến khi kết thúc Lễ cúng tổ tiên. Trong thời gian đó, những người hóa trang thành Ma cỏ để nhảy múa không được phép ăn, nói; đi đứng không được vấp ngã, vì như thế sẽ bị nhận dạng và trong năm đó sẽ gặp điều xui xẻo, tai ương”.

Sở dĩ trong nghi lễ cúng tổ tiên của người Lô Lô bắt buộc phải có người hóa trang thành Ma cỏ để “nhảy lễ” cũng xuất phát từ quan niệm: Ma cỏ là nguồn cội của tổ tiên xưa ở trên rừng, lấy cây cỏ làm quần áo cho nên bây giờ muốn mời tổ tiên về thì  nhất định phải có Ma cỏ để người dẫn đường về nhà làm lễ.

Vì vậy, Ma cỏ là cầu nối giữa con cháu trên trần gian với tổ tiên, người chết mới được dẫn đường chỉ lối về nhận tổ tiên ở thế giới bên kia. Đây là một nghi lễ độc đáo trong các phong tục cổ truyền của dân tộc Lô Lô ở huyện Bảo Lạc, Bảo Lâm ở tỉnh Cao Bằng nói riêng và cộng đồng dân tộc người Lô Lô ở vùng Đông, Tây Bắc nói chung.

Tục thờ cúng tổ tiên của người Lô Lô là một truyền thống tốt đẹp góp phần giáo dục con cháu luôn luôn ghi nhớ công lao dưỡng dục, xây đắp của các bậc tiền nhân, răn dạy con cháu hãy giữ lấy nếp nhà và tạo sự cố kết cộng đồng gia đình, dòng họ, làng bản.

Đây là nghi lễ mang tính thiêng, đầy chất nghệ thuật của riêng người Lô Lô, đậm chất nghệ thuật được bảo tồn và phát huy lâu dài. Tục thờ cúng tổ tiên của người Lô Lô ở Cao Bằng nói riêng còn chứa đựng nhiều giá trị văn hóa đặc sắc làm phong phú kho tàng phong tục tập quán của các dân tộc Việt Nam.

Nông Lưu Vĩnh
Ý kiến bạn đọc

Ý kiến của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng. Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

Cùng chuyên mục
Hai chiều dư luận về bài thơ "Mẹ tôi chửi kẻ trộm" được giải

Hai chiều dư luận về bài thơ "Mẹ tôi chửi kẻ trộm" được giải

(PLVN) - Sự kiện bài thơ "Mẹ tôi chửi kẻ trộm" được trao giải cuộc thi thơ Báo Văn nghệ đã dấy lên làn sóng tranh luận bất tận quan niệm về thơ ca, thế nào là thơ hay, giá trị đích thực của thơ là gì... Điều này phản ánh một tín hiệu tích cực: Thơ luôn là mối quan tâm, có vai trò, ảnh hưởng quan trọng đối với đời sống.

Đọc thêm

Linh thiêng nguồn cội - Đất Tổ Hùng Vương

Linh thiêng nguồn cội - Đất Tổ Hùng Vương
(PLVN) - Tối nay 20/4 (tức 9/3 âm lịch), tại  Hồ Công viên Văn Lang (TP. Việt Trì), UBND tỉnh Phú Thọ tổ chức Chương trình nghệ thuật “Linh thiêng nguồn cội - Đất Tổ Hùng Vương” năm 2021. 
Ngày 25/4 sẽ trao Giải thưởng Chất lượng Quốc gia

Ngày 25/4 sẽ trao Giải thưởng Chất lượng Quốc gia

(PLVN) -Sáng nay - 20/4, tại Hà Nội, Tổng cục Tiêu chuẩn đo lường chất lượng, Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức họp báo công bố Giải thưởng chất lượng Quốc gia, Giải thưởng chất lượng quốc tế châu Á – Thái Bình Dương 2019-2020.

Nhà thơ Hoàng Nhuận Cầm qua đời

Nhà thơ Hoàng Nhuận Cầm qua đời
(PLVN) - Tác giả của những thi phẩm gắn bó với bao thế hệ học trò, bác sĩ Hoa Súng trong chương trình Gặp nhau cuối tuần nổi tiếng một thời vừa qua đời...

Khám nam khoa tại phòng khám đa khoa Hồng Cường thế nào?

Khám nam khoa tại phòng khám đa khoa Hồng Cường thế nào?
(PLVN) - Những vấn đề về nam khoa luôn mang lại tâm lý e ngại và khó nói cho cánh mày râu. Tuy nhiên, nếu kéo dài bệnh sẽ ảnh hưởng nặng nề đến tâm lý, sức khỏe và có khả năng gây vô sinh nam. Chính vì vậy những thắc mắc xoay quanh khám nam khoa tại phòng khám đa khoa Hồng Cường thế nào? được nhiều nam giới quan tâm, tìm hiểu.

Đa Khoa Miền Trung - Phòng khám phụ khoa Đà Nẵng uy tín, chất lượng

Đa Khoa Miền Trung - Phòng khám phụ khoa Đà Nẵng uy tín, chất lượng
(PLVN) - Đa Khoa Miền Trung là phòng khám phụ khoa uy tín, chất lượng hoạt động dưới sự giám sát nghiêm ngặt của Sở Y Tế Đà Nẵng. Trở thành điểm đến đáng tin cậy cho nhiều chị em đang gặp các vấn đề khó nói, nhạy cảm ở vùng kín, thậm chí là cả mang thai ngoài ý muốn.

Hà Nam lập danh sách 651.093 cử tri được tham gia bầu cử

Hà Nam lập danh sách 651.093 cử tri được tham gia bầu cử
(PLVN) - Đến ngày 13/4/2021, 109/109 xã , phường, thị trấn trong tỉnh Hà Nam đã hoàn thành lập danh sách cử tri theo từng khu vực bỏ phiếu và niêm yết danh sách cử tri tại trụ sở UBND cấp xã và nơi công cộng, khu vực bỏ phiếu theo đúng quy định. Tổng số cử tri của toàn tỉnh là 651.093 cử tri.

Bảo đảm an toàn tối đa cho người được tiêm vaccine phòng COVID-19

Bảo đảm an toàn tối đa cho người được tiêm vaccine  phòng COVID-19
(PLVN) - “Hiện tại, các cơ sở y tế của Việt Nam đều đáp ứng tốt các xử trí tai biến sau tiêm chủng. Cục Quản lý khám chữa bệnh phối hợp Chương trình Tiêm chủng mở rộng quốc gia đã ban hành hướng dẫn khám sàng lọc, Thông tư hướng dẫn xử trí phản vệ, hướng dẫn xử trí phản ứng sau tiêm”, ông Nguyễn Trọng Khoa, Phó Cục trưởng Cục Quản lý khám chữa bệnh (Bộ Y tế) cho biết. 
Không khuyến khích học sinh dành quá nhiều thời gian cho sách tham khảo

Không khuyến khích học sinh dành quá nhiều thời gian cho sách tham khảo

(PLVN) - “Bộ GD&ĐT cơ bản không khuyến khích học sinh dành quá nhiều thời gian cho sách tham khảo, ngoài một số em học sinh có năng khiếu đặc biệt. Nhất là các cháu ở bậc tiểu học thì đổi mới phương pháp dạy và học để giảm áp lực, để học mà chơi, chơi mà học”, Thứ trưởng Bộ GD&ĐT Nguyễn Hữu Độ nói.

Báo điện tử Pháp luật Việt Nam

Giấy phép xuất bản số 303/GP-BTTTT ngày 8/5/2015

Cơ quan chủ quản: Bộ Tư pháp

Tổng biên tập: Tiến sỹ Đào Văn Hội

Phó TBT: Trần Đức Vinh

Tòa soạn: Số 42/29 Nguyễn Chí Thanh, phường Ngọc Khánh, quận Ba Đình, Hà Nội

E-mail: baodientuphapluat@gmail.com

Hotline: 0353.63.63.55

Liên hệ quảng cáo: 0888 033 376